ل سەر دەمێ شۆڕشا ئیلۆنێ و گولانێ سێزدە جاران مـە خانی ئاڤاكرن
هەڤدیتن: رەمەزان دەشتمری/ زاخۆ
4-5
پشتی بورینا بیست ڕۆژان جارەكادیتر مە مالێن خوە باركرن و بۆ قەزا پێشەبابێ هاتین و ل گوندێ محەمەدێ كودڕەشێ ل ئەوی دەمێ مالا شەهید محو گەودا ژی ل ئەوی گوندی بوو. ل ئەوی گوندی هندەك ئاڤاهی بومە ڤالەكرن و ل ئەوێ زڤستانێ ئەم ل ئەوی گوندی ماین. ڤێجا ل ئەوێ زڤستانێ و بەفرێ و بارانێ داركێشا مالێ ئەز بیم ژبەركو ژنماما من پیروز و هەڤژینا سادق عەمەر ئەو خودان بچویك شیربین. ڤێجا ڕۆژانە ئەز دا وەرێسێ خوە هەلگرم و بۆ ئاقاری چم و پشتیەك دارا بۆ مالێ ئینم و ل بەرخودا سوژین. خانم هەوێ كەنی گوت: ڕۆژەكێ مامێ عەمەر گوتە من هەوێ كچا من: جهێ دارا گەلەك یا دویرە و دەست و تبلێن تە دقەڕسن و هەما تو هەرە دەف ئەوێ گوڤا پەزی و بێژە كیشكە محەمەدێ كودڕەشێ و ناڤێ من بینە و ژ وێرێ بومە دارا بینە. ڤێجا دەمێ ئەز بۆ ئەوێ گوڤێ چویم و من بەرێ خوەدایێ زەلامەك یێ ل دەرێ كوتانێ راوەستایە و كەپەنەك یێ ل سەرملێن وی و منژی سلاڤ كرێ و گوتێ كا محەمەدێ پوتڕەش مامێ عەمەر یا گوتی: هەڕە دەف وی بومە دارا بینە. من دیت ئەوی زەلامی سلاڤا من وەرگرت و گوت خالو: ئەزم محەمەد وەرە تە چەند دار بڤێن بۆخوە ببە. من پشتێ دارا كریتە دناڤ وەریسی دا و دا پشتا خوە و بۆ مالێ ئینان. مام عەمەر گوت مامو تە محەمەد دیت.
خانم هەوێ گوت من گوتە مام عمەر: دەمێ من قەستا گوڤا پەرزی كری و من گوت: كا محەمەدێ پوتڕەشێ؟ ئەوی زەلاكی گوت كچامن: ئەز محەمەد وەرە بۆخوە دارا ژ ڤێرێ ببە. مام عەمەر گوت مامو: تە چەوا گوت: محەمەدێ پوتڕەشێ. ناڤێ وی محەمەدێ كودڕەشێ یە ئەو كەسەك مالدار و ناندەهێ ئەڤی گوندی یە. ل ئەوێ زڤستانێ ئەم ل گوندێ محەمەدێ كودڕەشێ ماین ل دەمێ وەرزێ بهارێ دەستپێكری و كوچەرات بەرەف زوزانێن خوە بچن. مام عەمەر گوت: ئەم دێ ژ ئەڤی گوندی باركەین و بۆ ناڤ ئەڤی گوندێ مەسیحیان چین. ل ئەوی دەمی هەڤژینێ من شەهید ئەمین و شەهید سادق عەمەر ئەو بۆ ئەركێ پێشمەرگایەتیێ چوبین و نە ل مال بین. ئەم ئەڤێن دیتر ل مالێ مابین و دەست ب مال باركرنێ كرن بۆ گوندێ گەزنەخێ چوین. ئەڤ گوندە خەلكێ وێ مەسیحی بین و دەمێ ئەم گەهشتین بۆ ناڤ گوندی خەلكێ ئەڤی گوندێ هاتن بەراهیكا مە و خێرهاتن ل مەكرن و ڕابین گوڤەكا پەرزی بۆمە ڤالەكرن و هەر ئێكسەر ئەم ڕابین و مە ئەو ئاڤاهی لێكدا و ب سەر و بەركر و ب ئاخێ و تەقتێ هوینین و مە مال كرە تێڤە. پشتی بورینا ماوێ هەیڤەكێ ئەم ل گوندێ گەزنەخێ ماین و مەزنێ ئەوی گوندێ بۆ لایێ مام عەمەر هات و گوتێ: ئەم دێ بۆ زوزانا چین و و ئەو جهێ ئەم بچینێ دبێژنێ: مێرگا بونا و دێ ل ئەڤی وەرزێ هاڤێنێ ل وێرێ مینن. مەژی دگەل مالێن دگەل ئەوان باركرن و ئەم بۆ وارگەهێن ئەوان چوین و مە دوو كوین ڤەدان و ل وێرێ ماین. هەتا ئەوی دەمی ژی ئەز هەڤژینێ خوە شەهید ئەمین جەهوەر دناڤ مالا مام عەمەر دابین و مە دگەل ئەوان دخوار و ڤەدخوار و دنڤستین. پاشی مە ژ ئەوی واری ژی باركر و بۆ وارێ كانی مەهندا چوین و ل وێرێ ئاكنجی بین. ئەڤە ل هاڤینا سالا 1977ی بی ئەڤا ئەز بەحس لێ دكەم. ل شەڤەكێ ل دومژمێر دوازدەیی شەڤێ مە بەرێ خوەدایێ هندەك كەسێن چەكدار هاتن خوە نێزیكی كوینێ مام عەمەر كرن و تەقە ل مەكرن. بی قێری و قلیزێن و ئەم لێك جقجقین و دێ چ كن و چ ناكین؟ مام عەمەر گوت: گەلی ژنا ڕابن ب لەز ئاگرا هەلبكن و دارێن بزوتا ل ئەڤان جهان ب ڕەشینن كو دا ب زانن ئەم دهشیارن و ئەم یێ بەرەڤانیێ ژ خوە دكن. خانم هەوێ گوت: دەملدەست ئەز ڕابیم و من ئاگرێ دارا د كوچكی دا هەلكر و دەست ئاڤێت بزوتێن ئاگری و ل ئەوان جهان ڕەشاندن. هەر وەسا پسمامێ من سەلیم ب تنێ ئەوی چەك هەبی و ب تنێ تەقە ل ئەوان چەكداران دكر و بەڕەڤانێ ژمە دكر. پشتی تەقە ب دوماهیك هاتی و سوپاس بۆ خودایێ مەزن گیانێ مە هات پاراستن بەلێ ئەم پیچەكێ ترسیاین و ل ئەوێ شەڤێ خەو ب چاڤێن مە نەكەفت و هەتا سحارێ سپێدێ هشیار ماین. دەمێ بویە سپێدە مام عەمەر بڕیار دا ئەم ژ ئەڤی واری باربكەین و مە دەست ب مالێ و باركرنێ كر و ئەم جارەكادیتر بۆ گوندێ گەزنەخێ زڤرین و د ئاڤاهیێ خوەڤە ماین. ئێدی مە بارەوی نەهات و ڤێجا ب شەڤێ من دەستدا چەكی و دگەل زەلامان ل دەرێ ئاڤاهی نوبەرداری ل مالێ دكر. پاشی ئەو چەكدار هاتن ناسكرن ئەوێن ل ئەوێ شەڤێ تەقە ل مالا مام عەمەر كرین و ئەوژی دەركەتن چەكدارێن ئێكەتی نیشتمانی كوردستان و دڤیان دەست نەخوەشیێ بۆ مام عەمەر پەیدا بكەن. ب ڕاستی قەنجی و وەفاداریا خەلكێ كوچەرێن گەودا نائێن ژبیرن و پتر ژ پێنجی زەلامان هاتن و گوتن مام عەمەر ئەم دێ مالا تە ژ ئەڤی گوندی باركەین و بنە گوندێ خوە و دێ نوبەداریێ ل تە گرین. ئەو بوو ل ئەوێ هاڤینێ من كچەك ب ناڤێ گولستان هەبوو و ژیێ وی شەش هەیڤ بین و هەڤژینێ من شەهید ئەمین و شەهید سادق عەمەر وەك پێشمەرگە بۆ ڕۆژهەلاتا كوردستانێ چوون و بۆ ماوێ دوو سالان ل ڕۆژهەلاتا كوردستانێ مابین و ل مە نەزڤڕین. ل ئەوی دەمی برایێ من شەهید ئەسحەد جانكیر و دگەل هەڤژینا خوە خانم لەتیفا هەردوو ل هەیڤا چوار سالا 1980ی بۆ ناڤ شۆڕشێ هاتن و قەستا مالێن مەكرن. ل ئەوێ شەڤێ ل دەفمە مان. برایێ من شەهید ئەسحەد جانكیر گوتە مام عەمەر ئەڤە سێ ڕۆژە ئەم یێ ب ڕێكێ دئێن هەتا ئەم بۆ ڤێرێ گەهشتین و ئەم دێ مالێن هەوە ژڤێرێ باركەین و خوە نێزیكی سنوری كەین. مام عەمەر گوتە شەهید ئەسحەد جانگیر مامو: ئەم نوكە نەشێن ژڤێرێ باربكەین و تو دبینی شەهید سادق عەمەر و شەهید ئەمین جەهوەر یێن ل بۆ ئیرانێ چوین ما ئەم دێ چەوا شێن ئەڤی عەرز و عیالی ژڤێرێ شێن ببین. پشتی بورینا دوازدە ڕۆژان برایێ من ئەسحەد ڕابی مالێن مە و دگەل مالا میرزایێ فەتۆ ترومبێلەك دگوتنێ: قامیون ئینان و مە مال كرنە تێدا و مە ژ گوندێ گەزنەخێ باركرن و خەلكێ دەڤەرێ ژی هاریكاریا مە كر و جارەكادیتر مالێن خوە بۆ گوندێ مێرگا میرا ئینان و ل وێرێ ئاكنجی بووین.
خانم هەوێ شاهین ئەوژی دا دیاركرن و گوت: ئەز دێ ئەڤێ بۆ مێژویێ بێژم: مە چ داهاتی نەبی و مالا خەسی و خەزیرێن من ژمە دویر بین و ئەز نەچار بیم من هریا پەزی دئینا و شەدكر و ددڕست و دكرنە دوخین و ل ناڤ گوندێ گەزنەخێ مە دفرۆتن و ئەو پارە من بۆ هەڤژینێ خوە پێلاڤ پێ دكرین و دكرنە پێخوە و د ب ئەڤی ئاوایی مە پچەكێ دشیا دەبارا ژیارا خوە یا ڕۆژنە بكەین. ڤێجا دەمێ هەڤژینێ من بۆ بێهنڤەدانێ بۆ مالێ هاتی و ل مالێن مە دگەڕیان و نزانین مالێن مە ژ گوندێ گەزنەخێ بۆ كیڤە چووینە. ئەو ڕابین گوند بۆ گوندی پرسیار كرن و بۆ ماوێ حەفتیەكێ ل مالێن مە گەڕیان هەتا ب سەر مالێن مە هلبوین. ئەو دەمێ هەڤژینێ من شەهید ئەمین بۆ مالێ هاتی ئەوی كچا خوە ناسنەكرن و ژبەركو ژیێ كچا من گولستان ببو نێزینی سێ سالان و هەتا ئەوی دەمی ئەم دناڤ مالا مام عەمەر دابین و مە دگەل ئێك دخوار و ڤەدخوار. ڤێجا دەمێ ئەم ل گوندێ مێرگا میرا ئاكنجی بوین برایێ شەهید ئەسحەد چانگیر و دگەل زەلامێن خەلكێ ئەوان گوندان بۆ ئاڤاهی چێكرن كو هەر ئاڤاهیەك ژ دوو ژوران پێكدهات و مە مالێن خوە كرنە تێڤە و ڤێجا وەرزێ پایزێ دەستپێكر و زەلامان ژی دەست ب كومڤەكرنا داران بۆ ئاگری و سوپێ بۆ وەرزێ زڤستانێ كرن.