مووچە مافەكێ دەستوورییە و رێ نادەین ب چو ناڤ و نیشانان بهێتە بڕین
فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، د بەرسڤا داخوازییا بڕینا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ دا دبێژیت: «مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ، هێلا سۆرە».
نڤیسینگەها راگەهاندنا فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، بەیاننامەك بەلاڤكر و راگەهاند: «نڤیسینگەها راگەهاندنا جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران ب حێبەتی ڤە دووڤچوونا وێ بەیاننامەیا نڤیسینگەها راگەهاندنا عەدنان فەیحان، جێگرێ ئێكێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران كر، دەربارەی داخوازییا راگرتنا بودجەیێ دارایی بۆ هەرێما كوردستانێ و بڕینا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ».
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دایە، كو ئەو خۆ ب پێگیر دبینن راستیان بۆ رایا گشتی رۆهن بكەنەڤە و وان لێكدانێن پارچەپارچەكری یێن رێككەفتن و یاسایان راست بكەنەڤە.
چەند خالەك هاتینە دیاركرن ب ڤی رەنگی:
ئێك: مووچەیێ فەرمانبەران هێلا سۆرە و كارتەك نینە بۆ پارچەكرن و گڤاشتنێن سیاسی. بزاڤێن گرێدانا ژیار و شایستەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ ب ناكۆكیێن ژمێریاری یان داهاتێن نە پەترۆلی ڤە، ب شێوەیەكێ ئاشكرا دژایەتییا بڕیارا دادگەها بلند یا فیدڕالی دكەت، كو ب رۆهنی بڕیار دایە پرسا مووچەی ژ هەر ناكۆكییەكا سیاسی یان دارایی یان پێگیرییەكا د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا بهێتە جوداكرن. مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێمێ وەك یێ هەڤالێن وانە ل پارێزگەهێن دی یێن ئیراقێ، مافەكێ دەستووری و ژیارێ یە و ناهێتە وەرگرتن وەك بارمتە بۆ چ رێكارێن سزادانێ، ل ڤێرە پرسیار ئەوە: ئەرێ داهاتێ گشتی یێ ئیراقێ وەك یێ سالێن چوویە؟
دوو: پێگیریكردن ب زەلالیێ و راپۆرتێن چاڤدێرییا هەڤپشك. دوپاتیێ ل سەر وێ چەندێ دكەین كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب هەماهەنگییەكا بلند و تمام ل گەل دیوانا چاڤدێرییا دارایی یا فیدڕالی كار ل سەر ڤی دۆسیەی دكەت. ئەو راستڤەكرن یان كێمكرنا د بەیاننامەیێ دا هاتییە باسكرن دەربارەی گۆژمەیێن پارێن داخوازی ل سەر هاتییە كرن، نە «سازشەكا بێ دەستهەلاتا» حوكمەتا فیدڕالی بوو، بەلكو ئەنجامێ پێداچوونەكا تەكنیكی و یاسایی یا واقعی بوو كو ژ ئالیێ لژنەیێن وەزاری یێن تایبەتمەند (لژنەیا شەش كەسی) سەرپەرشتی ل سەر دهاتە كرن، كو سروشتێ راستەقینە یێ داهاتان و میكانیزمێن كۆمكرنێ و دەستهەلاتێن تایبەت و هەڤپشك ل سەر بنیاتێ دەستوورێ ئیراقێ ل بەرچاڤ وەرگرتییە.
سێ: راستیا هەژمارەیان، پێگیریێن دارایی و داهاتێن نە پەترۆلی. ل ڤێرە دیار دكەین كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ چو رۆژان خۆ ژ پێگیریێن خۆ پاشنەئێخستییە، بەردەوام 120 ملیار دینار رادەستی حوكمەتا فیدڕالی كرینە، و تنێ بەری دوو مەهان داهاتێن وێ گەهشتنە د ناڤبەرا 40 بۆ 50 ملیار دیناران دا، ئەڤە ژی نیشانا داهاتێ راستەقینە یێ ب دەستكەفتی دكەت كو هەڤتایێ ستانداردێن تەكنیكی یە، نەك ئەنجامێ خەمساریێ. سەپاندنا هەژمارەیێن خەیالی كو رەنگڤەدانا واقعێ ئابۆری نینە، نەدادپەروەری و نەڕەواییە. زێدەباری ڤێ چەندێ، هەرێما كوردستانێ داخوازا ئێكلاكرنا شایستەیێن نەدای دكەت د بودجەیێ گشتی دا ل گەل خەرجیێن بەرهەمئینانا پەترۆلێ و ڤەگوهاستنێ و قەرەبووكرنا وان بڕیارێن زیان گەهاندینە هەرێمێ. ئەڤ گۆژمە پارە گەلەك پترن ژ وان جوداهیێن د بەیاننامەیێ دا هاتینە باسكرن.
چار: نەرمییا حوكمەتا فیدڕالی پێگیریكرنە ب دەستوور و بجهئینانا وی. دەستخۆشی ل نەرمییا حوكمەتا فیدڕالی یا بەری نوكە و یا نوكە د هنارتنا پارەیێ مووچەی دا دكەین، ئەڤە ب وێ رامانێ نینە كو یاسا شكاندییە، بەلكو دەربڕینە ژ هەستكرن ب بەرپرسیارەتییا نشتیمانی بەرامبەر وەلاتیێن وان ل هەرێمێ و پاراستنا ئارامییا جڤاكی و ئابۆری ل هەموو پارێزگەهێن ئیراقێ. گەفكرن ل حوكمەتا فیدڕالی ب لێپرسینا یاسایی ژبەر دانا مووچەیێ وەلاتیێن ئیراقێ، سیاسیكرنا رۆهن یا یاسایانە. ئەوێن خەونێ ب زڤڕاندنا وێ مەركەزیەتا خراب دبینن كو بنپێكرنا دەستوور و رێككەفتنێن سیاسی دكەت، خەونا وان ب جه نەهاتییە و دێ هەر ب خەون مینیت.
ب گۆڕەی بەیاننامەیێ: «دەزگەهێ یاسادانانێ و سەرۆكایەتییا وێ نوونەراتییا ئیرادە و دەنگێ هەموو پێكهاتە و تەخێن گەلێ ئیراقێ دكەن، نابیت لایەنگیریێ بۆ چو ئالی یان گرۆپان بكەت بەرامبەر ئالییەكێ دی. بارودۆخ هەر چەوا بیت، پرسا رێكخستنا پەیوەندیێن دارایی د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا دێ ل سەر بنیاتێ هەڤپشكیێ بیت و پێدڤییە ژ زمانێ گەفان دوور بكەڤین و دیالۆگا تەكنیكی بكەینە رێك بۆ چارەسەركرنا كێشەیێن دارایی د چارچۆڤەیا یاسایێ دا، دوور ژ ژیارا وەلاتیێن ئاسایی».
