نفشێ نها یێ ماندی یە نەك یێ لاوازه
یوسرا ئه‌حمه‌د
گەنجێن ئەڤرۆ نە نفشه‌كێ لاوازن؛ بەلکو ڕەنگە نفشه‌كێ ماندوو بن، یان ژی نفشه‌كێ یاخی. بەلێ، کێ گۆتیە گەنجێن ئەڤرۆ وەکی گەنجێن بەرێ نینن؟
کێ گۆتیە ئەم نفشه‌كین کێم بزاڤێ دكه‌ین، کێم بۆ ژیانگوزەرانیێ خه‌باتێ دكه‌ین و کێم بەرپرسیارێتی هەلدگرین؟
هندەک جار دهێتە گۆتن کو گەنجێن ئەڤرۆ هەمی مژوولی مۆبایل، شاشە و سۆشیال میدیایێ نە؛ حەزا کارکرن و هەولدانێ نینە، هەر تشتەکێ دڤێت، دڤێت ب زووترین شێوە و ب ئامادە دەست بکەڤیت. بەلێ، بەری کو ئەم حوکمێ ل سەر گەنجێن ئەڤرۆ بدەین، پێدڤیە پرسیارەکادی بکەین:
ئەرێ ئەڤ گەنجە ل چ جۆرە ژینگەهەکێ مەزن بوویە؟ ل چ جیهانەکێ ژیایە؟ و ئەڤ جیهانە چ تشت ژوی داخوازی کریە؟
گەنجێ ئەڤرۆ ل جیهانەکێ دا مەزن بوویە کو بها و نرخێن ژیانێ هەردەم بەرزتر دبن، بەلێ داهات و دەستکەفت هەمان ڕێژەیێ بەرز نابن. هەڤسەنگیەکا ڕوون دناڤبەرا نرخێن پێدڤیاتیێن ژیانێ و داهاتێ مرۆڤی دا نینە. ب دەستڤەئینانا کارەکێ ژی ب ساناهی نینە. فشار و پەستانێن کۆمەلگەهێ و جڤاکی، ڕۆژ ب ڕۆژ، ل سەر دەروونێ گەنجی زێدەتر دبن. گەنج دڤێت سەرکەفتی بیت؛ بەلێ هەمان دەم دا خۆ دگەل هزاران کەسێن هەڤتەمەنێ خۆ بەراورد دکەت.
ئەو ل سۆشیال میدیایێ کەسەکێ دبینیت کو خۆدان ترۆمبێلەکا بهاگرانە، یان کەسەکێ دی گەشتێن جیهانێ دکەت، یان کەسەکێ دی د کارێ خۆ دا سەرکەفتیە و داهاتەکێ باش دەستڤە ئینایە. پاشی، ئەو تەماشای ژیانا خۆ دکەت و دەهان پرسیار د ناڤ مێشکێ وی دا چێدبن:
بۆچی ئەز وەکی وان نینم؟ بۆچی ژیانا من هۆسا ب زەحمەتە؟ ئایا ئەز ژهەژی ژیانەکا باشتر نینم ؟ ئایا ئەز دێ شێم ژیانا خۆ گۆهۆڕم؟
باردۆخێن وەسا، دشێن هەستەکێ نەرێنی ل دەف گەنجی دروست بکەن و وی بکەنە کەسەکێ یاخی، ماندو و بێ هێز ل بەرامبەر پێلێن ژیانێ. بەلێ، پشت هەر گەنجەکێ کو بێدەنگە، ڕەنگە چیرۆکەک هەبیت. ڕەنگە د ناڤ مێشکێ وی دا هزاران پرسیار هەبن دەربارەی ژیان و پاشەرۆژێ:
ئەز دێ بمە چ؟ ئایا د داهاتی دا دێ کارەکێ دەست من کەڤیت؟ ئایا دێ شێم پاشەرۆژەکا باش بۆ خۆ ئاڤا بکەم؟ ئایا دێ شێم خێزانەکێ ئاڤا بکەم کو ژهەژی بم؟
بەلێ، لێبۆرین ڤە، هندەک جار کەس نینە گوهداریا ڤی گەنجی بکەت؛ کەس نینە پالپشتیێ بکەت، ئارامیێ بدەتە دەرونێ وی و بێژیت: «ئەز تە دگەهم. ئەز دگەل تە مە.» ئەرێ کێ دێ پالپشتیا ڤی گەنجی کەت؟
گەنجێ ئەڤرۆ، زۆر جار، پتر ژ گەنجێن بەرێ هەستیارە. ئەو پێدڤی پشتگوهاڤێتن و سفکاتیکرنێ نینە؛ بەلکو پێدڤی گۆهداریێ، گرنگیدانێ و تێگەهشتنێ هەیە. پێدڤیە کەسەک هەبیت بێ دودلی د گەل وی باخڤیت، گەنگەشە بکەت، گوهداریا وی بکەت و بزانیت کو پرسیار و هەستێن وی چییە.
گەنجێ ئەڤرۆ زۆر جار تنێ د گەل خۆ گەنگەشە دکەت و شەرەکێ دەروونی دگەل خۆ دکەت. ئەو تنێ پێدڤیە کۆ کەسەک هەبیت بێژیت: «ئەز تە دگەهم؛ تنێ نینی».
ئەگەر مە بڤێت گەنجێن مە د پاشەرۆژێ دا باشتر بن، پێدڤیە ئەم رەخنێ ل سەر وان کێم بکەین و لومەیکرنا گەنجان نەکەین.
چونکی گەنج، تنێ پاشەرۆژ نینە؛ گەنج، نوکەیێ مەیە.
ئەگەر ئەم ئەڤرۆ گەنجێن خۆ نەگەهین، ئەم پاشەرۆژا خۆ ژی ناگەهین. ژ بەر هندێ، جارەکا دی، بەری کو ئەم بریارێ ل سەر گەنجێ خۆ بدەین و بێژین: «گەنجێ ئەڤرۆ تەمبەلە، حەز دکەت هەمی تشت ب زووترین شێوە و ب ئامادەیی دەست بکەڤیت.»
پێدڤیە ل ده‌ستپێكێ پرسیارەکێ بکەین: چ تشت ئەڤ گەنجە پێگەهاندیە، کو ببیتە کەسەکێ تەمبەل، لاواز یان ماندوو؟ چونکی هندەک جار، پشت هەر گەنجەکێ بێدەنگ و ماندوو، چیرۆکەک هەیە؛ چیرۆکا کەسەکێ کو ڕەنگە سالانە کەسێن دەوروبەرێ وی گۆهداریا دەنگێ ناخێ وی نەکریە.
دوبارە دێ بێژم: ئەم نە نفشه‌كێ لاوازین؛ ئەم نفشه‌كێ یاخی و ماندوون. جارا دگەل ماندووبوونا ئەڤ نەوەیێ، پێدڤیە کەسەک هەبیت کو ل دویڤ گەنجی نەچیتن دا کو تنێ شاشیێن وی ببینیت ؛ بەلکو بچیتە نێزیک وی و بپرسیت: «چ بسەرێ تە هاتیە؟ چ وەلتەکریە هەتا ئەڤرۆ کەسەک ماندوو ژتە پەیدابیت؟ و ئەز چاوا بشێک هاریکاریا تە بکەم؟» چونکی گەنجێ ئەڤرۆ، بەری ئەوەی پێدڤی ب حوکمێ مە هەبیت، پێدڤیی ب کەسەکی هەیە کو گوهداریا وی بکەت.