لههڤهاتنا ستراتیجى یا د كۆكا خوهدا بهراڤێتى راگههینن؟؟
عهمهر سندى
كورد دبێژن ئهز چیا و تو چیا گولك ما بێ گیا، ڤێجا گولكێ كوردان نه تنێ ما بێ گیا، ئهز دبینم وێ ژ برسێ بمره, دیرۆكا ههڤركیێن كوردان دوور و درێژه، لێ ئهم ناخوازین بچینه ناڤهرۆكێن وان ئهگهر بخوازین بچین ژى، نكارین چونكى ب گۆتارهكێ و سهدان و ب پرتووكهكێ و دههان ب داوى نابن تنێ دێ ل سهر لههڤهاتنا ستراتیجى (strategicagreement) یا د ناڤبهرا ههردو پارتیێن خوهدى دهستههلات ل ههرێما باشۆرێ كوردستانێ راوهستم ل تیرمهها سالا 2007ێ و ب سپۆنسهریا ئهمهریكا لههڤهاتنا ستراتیجی دنێڤبهرا پارتى دیمۆكراتى كوردستان و یهكهتیا نیشتیمانیا كوردستان و ل بلندترین ئاست هاته ئیمزا كرن ئانكو ژ ئالیێ سهرۆك و سكرتێرێ گشتى ههلبهت ههر كهسهكێ خوه ب كورد ببینه ب نێزیكبوونا ئالیێن سیاسی یێن كوردى كهیفخوهش و دلگهش دبه سهرهراى نێگاتیفێن ڤێ لههڤهاتنێ باشیێن خوه ههبوون، چونكى پشتى ههڤركیهكا دژوار و رشتنا خوینا ب دههان كوردان ههردو ئالى رازیبوون كو ب ههڤرا ڤێ ههرێمێ برێڤه ببن یاراستژى خهلكێ ههرێما كوردستانێ ب درستى ناڤهرۆكا ڤێ لههڤهاتنێ نهدزانین، لێ ههر چاوابه خهلك ب لههڤهاتنا دو پارتیێن ههڤدژ شاد دبن ههرتشت د ناڤبهرا واندا هاته لێكڤه كرن ژ پله و پۆست و پایهیان پێشیێن كوردان گۆتیه (شهڤێن تارى ژهنگۆران خۆیانه) سهرنهگرتنا ڤێ لههڤهاتنێ ژ دهسپێكێ خویا بو دهما ههریهكێ ژ وان نێزیكى سهدهزار پێشمهرگێن تایبهت بۆ خوه هێلاین سهرهراى ههبوونا وهزارهتا كاروبارێن پێشمهرگه ژبلى گهلهك خالێن دن یێن گرنگ لێ ئهڤه خالهكا ههرى زهق و دیاربوو و ههر وهلاتیهكێ ههرێما كوردستانێ ههست پێ دكر مهزنترین مهترسی ل سالا2014 ب سهر ههرێما كوردستانێ داهات كو ئهوژى ئێریشا ریكخراوا دهولهتا ئیسلامى ل ئێراقێ و شامێ یا تیرۆرست بى لێ ڤێ مهترسیا مهزنژى نهكارى پێشمهرگێ ههرێما كوردستانێ بكته یهك كو ههریهكێ ژوان ئهنیێن شهرى یێن تایبهت ههبوون راپێچان و سهروبهرێن وانژى ژ ههڤ جودابون دیسا خالهكا دن كو ئهوژى ئهگهرهكا كوشنده و كۆژهك بۆ و لههڤهاتن بهر و مرنێ دبر ئهوبوو ل دهما كو ههردو ئالیان تهڤدا حوكمهت دامهزراندى وهكو ئهتهكێتهك دبلوماسى دڤیا ههردو ئالى ل ئهڤێ حكومهتێ خوهدى دهركهڤن و بپارێزن بهروڤاژى ڤى ئهتهكێتى ئالیهك یێ كو ل سهر لههڤهاتنا ستراتیجى ئیمزاكرى دژى حوكمهتا خوه رادوهستا و مل ب ملى ئوپوزسیونێ خالێن لاوازێن حوكمهتێ ئهشكهره دكرن ههروهكو نه خوهدى بههر یانژى شریك د وێ حوكمهتێدا كو ئهوژى برادهرێن یهكهتیا نیشتمانیا كوردستانبوون ههم د پهرلهمانی دا ههمژى دحوكمهتێدا دژاتیا ئهزمۆنا ههرێما كوردستانێ ب گشتى دكرن و پهرلهمهنتهرێن سهر ب یهكهتى نیشتیمانى كوردستان ب ههموو ڤێ ئێكێ نهراوهستان و ملدانه ملێن پارتیێن ئوپوزسیۆن و بچیك كو قانوونهك نوه دهربكن ل گۆرهى وێ قانوونێ (صلاحیاتێن) سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ سنۆردار بكن ئهو سهرۆكێ كو ههڤپشكێ وان یێ لههڤهاتنا ستراتیجى یه ئهڤهژى وێ یهكێ ناگههینیت كو ئالیێ بهرامبهر ژ سهدێ سهد پێگیرى ب لههڤهاتنا ستراتیجى كربیت لهوماژى ئهڤه یازده سال بسهر ئیمزاكرنا ڤێ لههڤهاتنێ را دهربازبوون، لێ حوكمهتا ههرێما كوردستانێ یا كو پایتهختێ وێ ههڤلێر نهكاریه تنێ دو سعهتان ژى خوهدى دهستههلاتبه ل زۆنا كهسك و هلهبجه و دهڤهرا راپهرین ئهڤه راستیهكه بلا ئهم ژێ نهرهڤین و ئهڤه دوورهێلهكه دڤیا ئهم دانپێدانێ پێ بكین وهك خۆیا و ئهشكهره یهك حوكمهت و یهك سهرباژار (پایتهخت) لێ دوو لهشكر دو ئاسایش دوو دژه تیرۆر دو پهیوهندى ههتانى دو ئارمانجێن ژ ههڤ جودا هتد…..ب وهغهركرنا مام جهلالى كو ئیرو سالهك دهرباز دبه ئێدى لههڤهاتن كهفته بهر سهكهراتا مرنێ چق و بال و شهپێل و شاپهر د ناڤ یهكهتى نیشتیمانى كوردستانده پهیدابوون ههرچهنده بهرێژى ههبوون لێ مام جلال مینا سێهوانهیهكێ بوو ل سهر سهرێ وان رۆژ بۆ رۆژێ پێگیرى كرن ب ئهڤێ لههڤهاتنێ و رێزگرتنا وێ لاواز دبوو، لێ ژبهركو نێزیكبوونا دو مرۆڤێن كورد لههڤ بۆ مرۆڤى جهێ دلخۆشیێ یه لهوماژى سهرهراى زانینا مه بۆ ڤى دوورهیلێ تهحل لێ مه وهكو دهستكهفتهك ددایه نیاسین ب تایبهت د مهدیایێ دا، بهلێ ئیرۆ كون یا ژ پاتهى مهزنتر لێ هاتى ورم (تیر) د كوارانده نائێنه ڤهشارتن و چاڤێن روژێ ب بێژینڤێ نائێنه نخامتن ههر تشتهك یا بهروڤاژى لههڤهاتنا ستراتیجى برێڤه دچه ب دیتنا من وهكو چاڤدێرهكێ بۆیهران لههڤهاتنا ستراتیجى ل بۆیهرێن كهركووكێ یێن ئوكتوبهرا سالا پار2017 مربوو ههتا ههتایێ و كهته د تابویتێ دا و بهرى دوهى ل دهمێ ههلبژارتنا سهرۆك كۆمارێ ئێراقێ بسمارێ داویێ ل تابیتا لههڤهاتنا ستراتیجى هاته قوتان تنێ یا ماى بنئاخ بكین و دوورهیلێ دو ئیدارهیێ دیسا ببه دیفاكتۆ و ئهم دانپێدانێ پێ بكین.
ئهرێ هوون دێ كهنگێ مرنا وێ رێككهفتنا ستراتیجى یا د كۆكا خوه دا بهراڤێتى راگههینن؟
2ـ2 عومهر سندى
من ل دهسپێكێ ئاماژه ب وێ یهكێ كربوو كو ناڤهرۆكا ڤێ لههڤهاتنێ (رێككهفتنێ) ژبۆ وهلاتیێ كورد ل ههرێما كوردستانێ یا مژهویه نه رۆهنه، لێ تشتێ رۆهن و ئاشكهرایه ههردو ئالى ل سهر وێ ئێكێ دكۆكن كو ب ههڤرا ههرێمێ برێڤه ببن و پله و پۆستان ب سازان لێكڤه بكن و حوكمهتهكا ههڤپشك ئاڤابكن و ل حوكمهتا خوه خوهدى دهربكهڤن داكو بكارن ب رێیا ڤێ حوكمهتێ هندهك خزمهتگوزاریان پێشكێشى وهلاتیان بكن ئهگهر وه مێزه كربیت پشتى سالا 2009 كو بزاڤهك پهیدابوو ب ناڤێ گۆران و ژ دل و هناڤێن ئێكهتیا نیشتیمانى دهركهت و وهكو بزاڤهكا ئوپوزسیۆن هاته مهیدانێ و خوه مینا فریشته ددایه نیاسین و دهستههلاتدارژى گهندهل و نهزان و نهلێ هاتى كارین تا رادهیهكێ بزاڤێن حوكمهتێ سنۆردار بكن یان هیچ نهبت لهكهدار بكن و حوكمهتا ههرێما كوردستانێ ل بهر وهلاتیێ كورد بكته جهێ پرسیارێ لێ ئهگهر كادر و پهرلهمهنتهرێن ئێكهتیا نیشتیمانیا كوردستان كو ههڤبهشێن سهرهكى یێ رێككهفتنا ستراتیجیكن مل نهدابا ملێ ئوپوزسیۆنێ وان نه دكارین هیچ كاریگهریهكێ بكن، ههلبهت ئهڤ لڤینا ههنێژى ل گهل پرهنسیپێن رێككهفتنێ ناگونجیت و ههڤدژه ئهز وهكو كهسهك قهت دژى ههبوونا ئوپوزسیۆنێ نینم بهروڤاژى ههبوونا ئوپوزسیونهكا ب هێز و پاقژ دیاردهیهكا ههرى ساخلهمه ل ههموو وهلاتان ب تایبهت ل رۆژههلاتا ناڤین ئوپوزسیۆن ههر گهرهكه لێ پارتى دیمۆكراتى كوردستان گهلهك گرنگى نهدایه ڤى بابهتى چونكى نێزیكى 60% ژ ههرێمێ ههرتشت د بن كونترۆلا واندابوو ههمى كاروبارێن حكومى و حزبى و زۆنا كهسكژى ب شێوهیهك دن دهاته رێڤه برن ههروهك دهڤهرهكا یاخیبووى نه ل ژێر كونترۆلا حوكمهتا ههڤلێرێ و ئهڤهژى راستیهكه ههرچهنده یا تهحله لێ دۆرهێل ئهڤه پێشێلكرنا ڤێ رێككهفتنێ بهردهوامه و دكۆمبوونێن ههردوو پۆلیتبیرویان دا ئاخفتن ل سهر پێشێلكاریان نهدهاته كرن، چونكى ههرئالیهكێ بۆ خوه دگۆت بلا ب ئهڤى رهنگى دهربازببه من ئالیێ ههمبهر سهردا بریه ئانكو ئهز مفادارم ب ئهڤى شێوهى دو ئیداریهكا نهراگههاندى ههبوو ل رێككهفتنا ستراتیجكدا ل سهر پرسا سهرۆك كۆماری ژى ئاخفتن هاتبووكرن كو پشكا كوردایه ب سازان دێ بۆ ئێكهتى بیت، لێ دهما بهرى ههفتیهكه پارتى كهسایهتیهك كاندید كرى .. ..
.. وهكو ههڤرك ههمبهر كاندیدێ ئێكهتى دڤیا مرۆڤ باش بزانه كو ئێدى رێككهفتن ب داوى هاتیه تنێ مایه ل مهدیایێ راگههینن ئهز بخوه دبێژم راگههاندنا ڤى دۆرهێلى باشتره ژ ڤهشارتنا وى ئهرێ چما مرۆڤ ل گهل گهلێ خوه راستگۆ نهبیت؟ یان بلا رێككهفتن ژ سهدێ سهد بكهڤه د وارێ پرهكتیكێدا یانژى هلوهشه نها پشتى كو د بابهتێ سهرۆككۆماریدا یهكهتى كهتیه لێهب و لیتان و ئهو پۆسته بدهستخوهڤه ئانیه و پشتى كو پارتى ل ههلبژارتنێن ههرێما كوردستانێ ب سهركهتى دڤیا ل گهل بالێ خوهدى دهستههلات ل ناڤ یهكهتیدا روونته خوار و ب ئهشكهره و راشكاوانه بۆ بێژیت ئهڤه مهرجێن مهنه ل گهل وه ژبۆ بهردهوامیدان ب ئهڤێ رێككهفتنێ ئهگهرنه راگههاندنا مرنا وێ باشتره ژ بهردهوامیدان ب ئهڤێ رهوشێ ئهگهر هوون ژ جیهانێ و دهرو دۆرا و دوژمنان شهرم دكن ئهڤه نه ژ شهرێ براكوژیێ شهرمتره نه ژپهككهفتنا پهرلهمانى شهرمتره, نه ژ 16 ئوكتوبهرێ و ژ دهستدانا نیڤا خاكا ههرێما كوردستانى 2017مهزنتره گهلێ كورد ل ناڤخوهیا ههرێمێ ڤێ راستیا تهحل د زانن وهلاتێن رۆژئاڤا ئهوێن خوه ب دۆستێن مه دزانن ئهوژى دزانن و دوژمنێن مهژى دزانن كهواته كى ما نزانیت؟ بخوازین و نهخوازین دیفاكتۆیهكه دڤیا دانپێدان پێ وهره كرن و ل گۆرهى وى كاروبارێن ههرێمێ بێنه رێڤهبرن ژبلى كو مرۆڤ دۆرهێلى ببینیت و چاڤێن خوه لێ بنقینت و بێژیت من نه دیتیه ئهگهرنه مرۆڤ تشتهكێ نابینیت كو پێ دلگهش ببه ب ههرێمهك ههڤگرتى و یهك رێڤهبهرى ههلبهت وهكو گهلهك جاران مه ئانیه زمان ئهڤ بۆیهره ژى دێ كهڤنه ناڤ رۆپهلێن دیرۆكێ و دیروكژى دێ راستیان تۆماركت بێ كو شهرمێ ژ هیچ كهسهكێ بكه و ل داویێ دخوازم بێژم د ههر شهراكهت و ههڤپشیهكا ههبت دهما دو ئالیان ژ سهدێ سهد باوهرى نه دانه ههڤدو پرێزه دێ وهكو پرێزه و ڤهرێژا رێككهفتنا ستراتیجیكا پارتى دیمۆكراتى كوردستان و یهكهتیا نیشتیمانیا كوردستان بیتكو ل جهێ شینوار و ئاسهوارێن ئهزمۆنا ههرى تهحل (فیفتى فیفتى) بێ رامالین ونهمینن ب مخابنیڤه رێككهفتنا ستراتیجیك هێزهكا دى دایێ و فیفتى فیفتى گهشه كر و تهلههدا كو ئهگهرێ ههرى سهرهكى یێ شهرێ ناڤخوهى و مالێرانیا كوردان بوویه
