دەست ژ چـاندە و تیتالێن كـوردی بەرنەدەن
زاگـرۆس بـەرواری
هەلبەت دەڤەرا بەهدینان تایبەتمەندیا خوە هەیە، لێ چاندا وێ پارچەكە ژ چاند و تیتالێن دەڤەرێن بۆتان و هەكاریێ. لێ بەهدینان د ناڤا ڤێ ئازادیێ دا، یا دەست ژ هندەك تیتال و چاندا باب و كالێن خوە بەر ددەت. ئەم دبینین! ل هەردو دەڤەرێن مە ئاماژە پێكرین، ل ژێر چەندین گڤاشتن و قەدەغەكرنا زمان و چاند و جلوبەرگ و ناسنامەیا كوردی، هێشتا چاندا خوە یا ڕەسەن ب جوانی یا پاراستی، ئەو ژی زمان و جلوبەرگ و شاهی و شینی نە، سەرەڕای هێرشێن هەمەلایەنی یێن داگیركەران، لێ ئەوان دەست ژ جوانیێن كوردستانێ بەرنەداینە. لێ جڤاكا هەرێما كوردستانێ ب ئاوایەكێ سیستەماتیك دەستان ژ چاندا ڕەسەن بەر ددەن، هەلبەت جلوبەرگ و چاند و تیتال ناسنامەیا هەر مەمللەتەكینە. لێ جڤاكێ دەست ژ وێ چاندا جوان یێ بەردای و گرۆڤەیا وێ چەندێ ژی، حوكمەتا كوردستانێ رۆژا 10 ئادارێ كریە رۆژا جلكێن كوردی. باندۆرا چاندا بیانیان ل ڤێ خالێ ژی ب سنوور نەما. كو ئەڤە چەندین سالە ل هەرێما كوردستانێ و باژارێ دهۆكێ یا دەست ژ خەلاتێ بووك و زاڤای بەردای. د ناڤا شەهیانێ دا خوارنێ دخۆن لێ زاڤای شایستەی خەلاتی نابینن. ئەڤ خەلاتە وەك چاندەك ل وەلاتێن هەری پێشكەفتی و خوەدی ئابووریەكێ بهێز و تاكێ وان وەلاتان داهاتێ وان د ئاستەكێ گەلەك بلند دا یە. لێ ئەڤ خەلاتێ رۆژێن شەهیانێ دهێتە پێشكێش كرن.
لێ هەرێما كوردستانێ هێشتا د ئالیێ ئابووری دا نە ل رێزا وەلاتێن خوەدی ئابووریەكا ب هێزە. بۆ میناك ژی، مرۆڤ گەلەك جاران ل ناڤەندا باژارێ دهۆكێ ل دەمەكێ كورت نەشێت ژ بەر وان كەسێن خوازۆكیێ دكەن خوە گیرۆ بكەت. ل ڤێ چەندێ ژی نەسەكنینە یێن دەستێن خوە درێژی جڤاتێن بەهیان ژی كرینە. و دخوازن بەهیا گەلەك كێم بكەن و هەما خوارنا وێ ب ئێكجاری نەهێلن. لێ هەموو ئالی و ناڤەرۆكا بابەتی ناهێنە نرخاندن. ئەگەر دێ جوانیا جڤاكا كوردستانێ دیاركەن. ئەو ژی چاندا جهێ شانازیێ ددەتە دیاركرن، كو ب درێژاهیا دیرۆكێ كورد شانازیێ پێ بكەن.
ئێك: حەتا ئەڤرۆكە ژی ل هەردو دەڤەرێن بۆتان و هەكاریێ، دەما شاهیان خەلاتێ پێشكێشی زاڤا و بووكێ دكەن، كو ئەڤە ب سەرێ خوە جوانیا چاندا كوردی ددەتە خوەیاكرن كو پالپشتیەكا بهێزە د ئالیێ ئابووری و مۆرالی دا بۆ ئاڤاكرنا مالەكا نوو.
دو: بارسڤكیەكە ژی بۆ مالباتا زاڤای، هەر چنەبیت خەرجیا خوارنا شەهیانێ بۆ دزڤریت و جوانیەكا دی یا چاندا كوردستانێ نە. ئەڤ خەلات و دیاریە د ئالیەكێ دی دا، دێ بیتە دلخۆشی.
هەلبەت بەهی ژی د ئەڤرۆكە دا یێن بووینە جهێ گەنگەشێ، ل هەكاریەتێ و بۆتان، كەسێن بەرهەڤ پشكداریێ د ڕێوڕەسمێن بەهیان دا دكەن، ئێك: ل دەف وان ژی دو: رۆژا ل هۆلا مزگەفتێ جڤاتا بەهیێ دهێتە دانان و پێشوازیێ ل كەسوكار و دۆستێن خوە دكەن، لێ دگەل هندێ ژی بۆ كەسێن دوور ب رێكا پەیوەندیێ ژی، پێشوازی ل پەیامێن سەرساخیێ دهێتەكرن. ڕۆژا سێیێ ژی خێرا مری دهێتە دان.
هەر كەس دچیتە سەر كارێ خوە، ئەگەر ڕۆژا پاشتر ژڤانێ شەهیانێ ژی د ڕێكێ دا هەبیت، دشێن ب ئاوایەكێ دڵخۆشكەر، شەهیان بڕێڤە بچیت.
زێدەباری خەرجیا بەهیێ ب هەڤرا هەموو كەسوكار و گوندی، ئەو دراڤ و تێچوویێن بەهیێ ل سەرخوە دابەش دكەن و ناهێلن ئێك قوریش مالا كەسەك ژێ مڕی بدەت. لێ ل دەڤەرا مە، یا بەروڤاژی ڤێ چاندا جوان بووی،جڤاتا بەهیێن زەنگینان ئێكجار د جودانە، ئەو بەهیچیێن خوە د بەنە خوارنگەهەكا پێشكەفتی و خەرجییەكا ئێكجار مەزن د مەزێخن. ئەڤ چەندە ژی بوویە چاندەكا كرێت، كو مالباتا دەستكورتەكی، ل مال ئان ل هۆلەكێ، خوارنا بەهیچیان دروست دكەت.پرانی ژی خەرجی و تێچوویێن بەهیێ نادەن، ئەو خەرجی و بارگرانی ژی وەك چاوا مالا زاڤای د كەڤیتە سەر مالا بەهیێ ژی. ڤێجا ل جهێ ل چاندا خوە یا ڕەسەن و ل جوانی و دلۆڤانیا وێ ڤەگەرن یێن هەولدەن قەدەغە دكەن، كو ئەڤ چەندە ژی نە پارچەكە ژ چاندا كوردان. لێ ب هەڤكاریا هەموو ئالیەكی دێ جوانیا چاند و تیتالێن كوردان وەك خوە مینیت.
