داستانا (كـۆڕێ) پاراستنا سەروەریێ یە ل هەنبەر فـەلسەفەیا حـەلاندنـێ
نیهاد سالح رەشید
كۆڕێ لۆتكەیا بەرخۆدانێ د زنجیرەیا ستەمكاریێ دا د دیرۆكا سیاسی یا دەولەتا ئیراقێ دا، ئەقلییەتا حوكمڕانیێ هەمی دەمان ل سەر بنەمایێ نكۆلیكرن و حەلاندن و ژێبرنا ناسنامەیا نەتەوەیی یا گەلێ كورد ئاڤا بوویە، ژ سەردەمێ مەلكان بگرە هەتا گەهشتنا دكتاتۆریەتا بەعسا فاشی، زنجیرەكا بەردەوام یا دوژمنكاریێ، توندوتیژیێ و زۆرداریێ ل دژی گەلێ مە هاتە پەیڕەوكرن، كو ئارمانجا وێ یا دوماهیێ جینۆسایدكرنا ئیرادەیا كورد و گوهۆڕینا دیمۆگرافیا كوردستانێ بوو، داستانا «كۆڕێ» ل نیسانا ١٩٩، تەنێ بەرەڤانییەكا سەربازی یا سادە نەبوو، بەلكو راوەستانەكا دیرۆكی و فەلسەفی بوو ل هەمبەر وێ «ستراتیژیا پاقژكرنێ» یا كو رژێمێن ئێك ل دویڤ ئێكێن بەغدا باوەری پێ هەبوو، ل ویستگەها كۆڕێ، مەنتیقێ هێزێ و تانكێن داگیركەران ل بەرانبەر مەنتیقێ حەق و ئیرادەیا نەتەوەیی یا گەلێ مە ب سەرپەرشتیا راستەوخۆ یا سەرۆك مەسعوود بارزانی تێكشكەست و هەڕفی.
ژ مەنتیقێ ژناڤبرنێ بۆ پارادایما دانوستاندنێ، سەركەفتنا پێشمەرگەیێن قەهرەمان ل كۆڕێ، وەرچەرخانەكا جیۆپۆلۆتیك و ستراتیژی د هەڤكێشەیا هەڤڕكیێن كورد و بەغدا دا دروست كر، بۆ ئێكەم جار د مێژوویێ دا، رژێما دكتاتۆر یا ئیراقێ نەچار بوو چۆكێ بۆ ئیرادەیا نەتەوەیی دابەت و ل جهێ زمانێ ئاگر و كیمیاوی، زمانێ دانوستاندنێ بكاربینیت، ئەڤ ویستگەهە بوو بەیاننامەیا مەزن یا مانێ، كو تێدا پێشمەرگەی ڕێ ل كارەساتەكا دی یا مرۆڤی گرت كو رژێما بەعس پیلان بۆ دارێژت بوو دا كو قەوارەیێ سەرهەلدانێ ب تەمامی ژناڤ ببەت، كۆڕێ سەلماند كو هەرچەندە ستەمكار یێ ب هێز و چەك بیت، لێ ئیرادەیا نەتەوەیی كو ل سەر بنەمایێ دادپەروەری و حەقێ رەوا ئاڤا بووبیت، چ جاران ناهێتە بەزاندن، ئەڤ سەركەفتنە بنەمایێ وێ قەوارەیا سیاسی بوو كو ئەڤرۆ وەك هەرێما كوردستانێ پێناسە دكەین، هەڤڕكیێن سەردەم و بەردەوامیا ململانێیا سیاسی، ئەڤرۆ كو ٣٥ ساڵ ب سەر وێ داستانێ دا دەرباز دەبن، ئەنجامێن وێ بۆ مە رۆنتر دبن؛ ئەم دبینین كو هەر چەندە شێوازێ حوكمڕانیێ ل بەغدا گوهۆڕیە، لێ هێشتا هندەك ناڤەندێن بڕیارێ و ئەقلییەتێن شۆفینی هەول ددەن ب هەمان مەنتیقێ فشارێ، لێ ب رەنگەكێ یاسایی، دارایی و ئابووری، مەترسیێ ل سەر هەرێما كوردستانێ دروست بكەن، فشارێن بڕینا بودجەی، مووچەی و هەولدان بۆ لاوازكرنا دەستهەلاتێن دەستووری یێن هەرێمێ، درێژەپێدەرا هەمان وێ زنجیرا ستەمكاریێ یە كو جاران ب تانكان دهاتە كرن، ل ڤێرێ پێدڤیا مە ب ڤەگەڕیانێ هەیە بۆ «روحا كۆڕێ» ئەو روحا كو تێدا تەبایی، ئێكرێزی و پێگری ب رێبازا پیرۆزا نەتەوەیی تاكە چەكی جەوهەری بوون بۆ تێكشاندنا هەمی پیلانان.
سەركردایەتی و پاراستنا قەوارەیێ نەتەوەیی، سەركەفتنا مە د هەمی قووناغێن دژوار دا، هەردەم گرێدایێ وێ چەندێ بوویە كو سەركردایەتییا مە ب رێبەریا حەكیمانە یا سەرۆك بارزانی، هیچ دەمەكێ ل سەر مافێن نەتەوەیی و دەستووریێن گەلێ مە سازش نەكریە و شكۆیا كوردستانیان نەكریە قوربانی بەرژەوەندیێن دەمكی، داستانا كۆڕێ وانەیەكا هەردەمی و زیندی ددەتە بەرەبابێن ئەڤرۆ كو مانا مە وەك مللەت، د بڕیارا مەیا سەربەخۆ و پاراستنا قەوارەیێ هەرێمێ دایە، پەیاما مە بۆ هەمی لایەنان ئەوە: «كۆڕێ بەیاننامەیا هەتا هەتایە كو چ هێز نەشێت ب بڕیاران كوردستانێ ژناڤببەت.» وەفاداری بۆ خوینا شەهیدێن كۆڕێ، ل ڤی سەردەمی د پاراستنا ئێكرێزیا ناڤخۆیی و راوەستان ل هەنبەر فشارێن نەدەستووری یێن بەغدا دا خۆ دەردێخین و وەكو چیایان نالڤن و وەكو برویسیان ئارمانجان دگرن.
