هەڤڕکییا مه‌زهه‌بی و گوهۆڕینا هەڤکێشەیێن هەرێمی

هەڤڕکییا مه‌زهه‌بی و گوهۆڕینا هەڤکێشەیێن هەرێمی

1

قه‌دری شێرۆ

دیمەنێ سیاسی و سەربازی ل رۆژهەلاتا ناڤه‌راست بەردەوام د گوهۆڕینێن بله‌ز دایە. ئیراق و سووریا وەکو دو جەمسەرێن سەرەکی یێن ڤێ دەڤەرێ، جارەکا دی بووینە مەیدانا کێشمەکێشەکا ئایدۆلۆژی، نەتەوەیی و جیۆپۆلیتیکی. کێشە و هەڤڕکیا مێژوویی یا د ناڤبەرا سوننە و شیعەیان دا ل ئیراقێ، د ڤی ده‌می دا چوویە د قۆناغەکا نوی و ئالۆزتر دا. ڤێ جارێ، ب کارلێکرن و پشكدارییا ڕاستەوخۆ و نەڕاستەوخۆ یا هێزێن دەڤەری و جیهانی، هەڤکێشە ب ره‌نگه‌كی هاتیە گوهۆڕین کو هێلا گەفان ب ئاراستەی سەرکەفتن و بهێزبوونا بەرەیێ سونی بەر ب پێشڤه‌ دچیت.
ل دویڤ شرۆڤەکرنا رەوشا نوی، دروستبوونا جۆرەکێ نوی یێ جیهادی یان چەکدارێن سونە ل سەر سنوورێن ئیراق و سووریێ بەرهەمێ ڕێککەفتن و هەماهەنگیەکا بەرفرەه یا هەرێمی و نێڤدەولەتی یە. عەشیرەتێن عەرەب یێن ئاکنجی ل پارێزگەها ئەنبار و دەڤەرێن سنووری، کو چه‌ندین ساله‌ هەست ب پەراوێزخستنێ دکەن ژ لایێ حوكمەتا ناڤەندی یا بەغدا، کو شیعه لێ دەستهەلاتدارن، نوکە بووینە ڕێخۆشکەر و هێزا کاریگه‌ر یا ڤێ بەرهەڤیێ و ژ لایێ دی یێ سنووری ڤه‌؛ عه‌شیره‌تێن عه‌ره‌بێن سوننه‌ ل سووریێ د به‌رهه‌ڤن بۆ هه‌ر پێشهاته‌كا نوی، ب تایبه‌ت ئه‌گه‌ر یا پالپشت كری بیت ژ لایێ دارایی ڤه‌ و خزمه‌تا نه‌ته‌وه‌ و مه‌زهه‌بێ وان بكه‌ت. جوداهیا بنەڕەتی یا ڤێ قۆناغێ ل گەل شەڕێ بەرێ یێ ل دژی داعشێ ئەوە، کو د شەڕێ بەرێ دا، بەرەیێ نێڤدەولەتی ب سەرکردایەتیا ئەمریکا و هێزێن هەڤپەیمانان ب تەمامی پشته‌ڤانیا کوردان چ ل باشور ل ژێر ناڤێ پێشمەرگەی، یان ل ڕۆژئاڤا ل ژێر ناڤێ هێزێن سووریا دیموکرات(هەسەدە) دکر. ئەسمان و هێزا ئه‌سمانی پیڤه‌ره‌کێ مەزن بوون بۆ تێکشکاندنا چەکدارێن داعش و پاراستنا قه‌وارێن کوردان. لێ د ڤێ هەڤکێشەیا نوی دا، بەروڤاژی ڕابردووی یه‌، ئاراستەیا سیاسەتا دەولەتێن زلهێز هاتیە گوهۆڕین، ب تایبه‌ت ئەمریکا و ئیسرائیل، ب ئارمانجا لاوازکرنا هیلالێ شیعی و دەستهەلاتا ئیرانێ ل دەڤەرێ، دبەرهەڤن پشته‌ڤانیا هەر هێزەکێ بکه‌ن کو بشێت ڤێ ئارمانجێ ب ده‌ستڤه بینیت، خوه‌ ئەگەر پشته‌ڤانیکرنا هێزێن جیهادی یێن سوننە ژی بیت و زێده‌باری ڤێ چه‌ندێ، پشتەڤانیا ئاشکرا و ڤەشارتی یا ترکیا و دەولەتێن عەرەبی یێن کەنداڤی بۆ بەرەیێ سوننی، ڤێ هێزێ ب چەك و دارایی، به‌رهه‌ڤ دكه‌ن و ڕەوایەتیا سیاسی و مافێ خۆپاراستنێ ژ گه‌فێن ئیرانێ باشترین به‌هانه‌یه‌ ژبۆ پالپشتی و پشته‌ڤانیا وان. د ده‌مه‌كی دا كو ئەڤ گوهۆڕینە بارسەنگییا هێزێ تێکددەن و ئەزمۆنا ڕۆژئاڤایێ کوردستانێ (هەسەدە) باشترین به‌لگه یه‌، نیشا مه‌ دا کو دەمێ ئەولەویەتا هێزێن جیهانی بتنێ به‌رژه‌وه‌ندیا وانایه و ڕێککەفتنێن سەربازی یێن ده‌مكی ل گەل کوردان وان تووشی مەترسیێ دكه‌ن. و دەستبەردانا هێزێن نیڤدەولەتی ژ (هەسەدێ) ل بەرامبەر فشارێن تورکیا و هێزێن جیهادی یێن ناڤخۆیا سووریێ، ئاماژه‌كا ڕۆن و ئاشكرا بوو بۆ هەمی بەشێن دی یێن کوردستانێ. ئه‌ڤه‌ ژ لایه‌كی ڤه‌ و ژ لایەکێ دی ڤە بهێزبوونا سوننەیان ل دەڤەرێن مووسل، ئەنبار و سەلاحەدین، دێ بیتە فشارەکا ڕاستەوخۆ ل سەر دەڤەرێن ڤه‌قه‌تیای یێن مادێ (140) کەرکووك، شنگال، مەخمۆر و خانەقین.. هتد. ئەگەر شەڕەکێ مەزن د ناڤبەرا شیعه و سوننەیان دا ده‌ست پێ كر، هەرێما کوردستانێ دێ کەڤێتە د ناڤبەرا دو ئایدۆلۆژیایێن هه‌ڤدوژ دا، کو هیچ لایەکی ژ وان نه‌ ژ دویر نه‌ ژ نێزیك باوەری ب مافێن نەتەوەیی یێن کوردان نینە. و به‌روڤاژی دبیت شیعه‌ گه‌له‌ك د دلۆڤانتربن ژ سوننەیان به‌رامبه‌ر كوردان و مێژوو شاهده‌.
مەترسییا هەرە مەزن کو سوبەهیا باشورێ کوردستانێ ژی دئێخیتە ژێر پرسیارێ، نە بتنێ بهێزبوونا دوژمنێن دەرەکی یە، بەلکو دەردێ ناڤخۆیی یێ هەرێما کوردستانێ یه.‌ هێزێن چەکدار پێشمەرگە و ئاسایش هەتا نوکە ب تەمامی نەبووینە هێزەکا نیشتمانی یا ئێکگرتی و هێشتا ل سەر بنەمایێ حزبی دابەشبووینە و بریارا سیاسی یا کوردان ل بەغدا و ل ئاستێ هەرێمێ یا پارچه‌ پارچەبوویە و لاوازیا رەوشا ئابووری و جڤاکی، خەمساریه‌كا مه‌زن یا جەماوەری دروستکریە، کو ئەڤە ژی جۆرەکێ بێ هەلوەستیێ د بەرانبەر پاشەڕۆژا نیشتمانی دا دورست دكەت.
سه‌ره‌رای ڤێ چه‌ندێ، مێژوویێ‌ سەلماندیه‌، کو هه‌ر دەمێ لایەنێن هەرێمی یێن سونی دەستهەلاتێ وەردگرن، ئایین و مەزهەبی وەکو ئامرازەکی بۆ خزمه‌تا نەتەوەیا خو بکاردئینن. ئەڤە د دەمەکی دایە کو کوردان بەردەوام نەتەوا خۆ کریە قوربانی ئایین و مەزهەبان و باوەری ب برایەتیا ئایینی ئینایە و د ئەنجامدا قوربانیێن سەرەکی بووینە. له‌وما دەمێ هێزێن نیڤدەولەتی ئەمریکا، ترکیا، دەولەتێن کەنداڤی پشته‌ڤانیا ڕاستەوخۆ بدەنە هێزەکا نوی یا سوننە دا کو شیعەیان لاواز بکه‌ن، بێگومان کورد د ڤێ یاریێ دا دبنە قوربانی یا دووێ. دەمێ سونە بهێز بكه‌ڤن، ئارمانجا وان یا ئێکێ پشتی لێدانا شیعان، ڤەگەڕاندنا دەستەلاتا عەرەبی یە بۆ هەمی ئەو دەڤەرێن کو کورد تێدا دەستەلاتدار، نەخاسمە دەڤەرێن ماددەیێ (140). له‌وما ب دیتنا من باشورێ کوردستانێ ل بەرامبەر هەلوەستەکێ مێژوویی و هەستیار دایە. بۆ دەربازبوون ژ ڤێ به‌رته‌نگی و ئالۆزیا سیاسی یا دەڤەرێ و هاڤێتنا پێنگاڤێن بله‌ز و یێن كریاری. به‌ری هه‌مییان ئێکگرتنا بله‌ز یا هێزێن سەربازی و هه‌لوەستێن سیاسی. یا پێدڤی یە ئەنجوومەنەکێ نیشتمانی یێ بهێز و خۆدان بریار ل ئاستێن بلند یێن سه‌ركردایه‌تیا كوردی بهێته‌ پێكئینان، كو ب دروستی هێزێن پێشمەرگەی بکەتە ئێك هێزا هەڤپشك بێی جوداهیا حزبی و ژبۆ گوهۆڕینا ئاراسته‌یا دیپلۆماسی، نابیت هەرێما کوردستانێ ب تمامی پشتا خۆ ب سۆزێن ئەمریکا یان هه‌ر هێزه‌كا دی یا هەرێمی گرێبدەت، بەلکو پێدڤییە بالانسەکا ژیرانە د ناڤبەرا بەرەیێن شەڕی دا بپارێزێت، وه‌كو كا چا‌وا د ناڤبه‌را شه‌ڕێ ئه‌مریكا و ئیسرائیل و ئیرانێ دا پاراستی و ژ لایێ دی ڤه‌ بهێزكرنا به‌ره‌یێ ناڤخۆیی و ڕاستڤەکرنا ڕەوشا ئابۆری یا ناله‌بار و لێکتێگەهشتن ل گەل وەلاتیان، ئه‌ڤه‌ تاكە گەرەنتی یا مان و سەرکەفتنا هەرێما کوردستانێ یە ل بەرامبەر ئەو گوهۆڕیناێن مەزن یێن پێشبینی كری كو دێ ل دەڤەرێ روی دەن.

کۆمێنتا تە