كلیلا چارەسەریا كێشەیێن هەولێرێ و بەغدایێ بجهئینانا دەستوورییە و بێی وێ كێشە چارەسەر نابن
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاند، ڕەوشا نها یا دەڤەرێ دەستپێكا قووناغەكا نوویە كو د هەمان دەم دا ل گەل گەفان دەرفەت ژی د ناڤ دا هەنە. هەڤدەم دوپاتی ل گرنگییا بەردەوامییا پرۆسەیا ئاشتیێ ل توركیایێ و پاراستنا سەروەرییا ئیراقێ و چارەسەركرنا بنەڕەتی یا كێشەیێن دناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا ل سەر بنەمایا دەستووری كر.
ڕۆژا دووشەمبی، 12 چریا ئێكێ 2026 ، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، د چارچۆڤەیێ پانێلەكا تایبەت دا ل «دیدارا مێری» ل باژێڕێ هەولێرێ، سەرنجا خوە ئێخستە سەر ڕەوشا سیاسی و ئەمنی یا دەڤەرێ، پرۆسەیا ئاشتیێ، پەیوەندییێن هەولێرێ و بەغدایێ و چەندین پرسێن گرنگێن دی.
قووناغەكا نوو ل دەڤەرێ و ڕەوشا ئیراقێ
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل دەستپێكا گۆتنێن خوە سەبارەت ب شەڕ و ئالۆزییێن دەڤەرێ گۆت «ئەڤ ڕەوشا نها ڕوودای، دەستپێكا قووناغەكا نوویە، د ڤێ قووناغێ دا گەف هەنە و دەرفەت ژی هەنە. ئیراق ڕووبڕووی گەفا ئابۆری ژی دبیت، لەورا پێدڤییە بزاڤێ بكەت سەروەرییا خوە بپارێزیت و پەیوەندییێن خوە ل گەل وەلاتێن دەوروبەر باشتر بكەت».
پرۆسەیا ئاشتیێ ل توركیایێ « دڤێت ئەم بێهن فرەهـ بین »
سەبارەت ب پرسا ئاشتیێ ل باكوورێ كوردستانێ و توركیایێ، نێچیرڤان بارزانی ئاماژە ب وێ كر كو پرۆسە جددیە و گۆت «د كۆمبوونێن خوە دا ل گەل سەركردەیێن توركیایێ و رەجەب تەیب ئەردۆغانێ، سەرۆكێ وی وەلاتی، بۆ من دیار بوو كو پرۆسەیا ئاشتیێ جددیە، چ ژ ئالیێ دەولەتا توركیایێ ڤە بیت یان ژ ئالیێ عەبدوللا ئۆجەلانی، ڕێبەرێ زیندانكری یێ پەكەكێ. هەرچەندە پرۆسە ب خاڤی دچیت، لێ ئەڤە ئاساییە، چنكو ئەڤ كێشەیە 40 سالن یا بەردەوامە و ڕووبڕووی هەڤدوو بووینە».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ گۆت ژی «هەكە پرۆسە تا نها دەستكەفتەكێ بەرچاڤ ژی نەبیت، ب كێمی ڕووبڕووبوونا سەربازی د ناڤبەرا وان دا ڕاگرتییە، لەورا ئەز دبینم پێنگاڤ ل سەر ڕێكەكا ڕاستن بۆ چارەسەركرنا كێشەیان.
باس ل وێ ژی كر، ڕۆلێ مە وەكی هەرێما كوردستانێ هەڤكاریكرنە، ئەوا ل سەر مە بیت وەكی بەرپرسیاری جێبەجێ كریە و دێ بەردەوام ژی بین، ل سەر ڤێ پرۆسەیێ ژی دڤێت بێهنا مە یا فرەه بیت.
هەڤدەم دوپات كر»كێشەیا كوردی دڤێت ب گورەی تایبەتمەندییێن وی وەلاتی بیت كو كورد تێدا دژین. چارەسەركرنا پرسا كورد ل وەلاتێن دی، قووناغ و دەستپێكەكا نوو بۆ هەرێما كوردستانێ ژی د هەموو ڕوویەكی ڤە دەست پێ دكەت. هەروەسا توركیا ژی دبەتە قووناغەكا گرنگتر و جوداتر كو وەلێ دكەت ڕۆلێ سروشتی یێ خوە د دەڤەرێ دا بگێریت. هەر كەسەك ژی بشێت پرسا كوردی ل توركیا چارەسەر بكەت، هەژیب دەستڤەئینانا خەلاتێ ئاشتیێ یێ نۆبلێ یە».
ڕەوشا كوردان ل سووریێ
ل دۆر ڕەوشا سووریێ و پرسا كوردی ل وی وەلاتی، نێچیرڤان بارزانی ڕاگەهاند «هەكە واقعییانە لێ بنێڕین ، كوردان ل سووریێ كارەكێ گەلەك باش كریە و واقعبینانە بڕیار داینە و سەرەدەری كرینە. گەلەك گرنگە كورد ل هەموو پارچەیێن دی ژی ب گورەی تایبەتمەندییێن وی وەلاتی واقعبین بن. ئەم نەشێین مۆدێلا هەرێما كوردستانێ ل سووریێ جێبەجێ بكەین، چنكو ژ ڕوویێ جوگرافییا و پێكهاتەیێن جڤاكی ڤە ڕەوش جودایە».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل دۆر پەیوەندییێن خوە ل گەل دیمەشقێ گۆت «د كۆمبوونا خوە دا ل گەل ئەحمەد شەرع، سەرۆكێ سووریێ، بۆ من دیار بوو كو ئەو دژایەتییا كوردان ناكەت و ل سەر وی بابەتی ژی مە دانوستاندن كر».
هەڤدەم ئاماژە ب وێ چەندێ كر، پرۆسەیا تێكەلكرنا هێزان ل سووریێ ب باشی بڕێڤە دچیت، د پرۆسەیا خواندنێ ب زمانێ كوردی پێشكەفتن هەیە و ناسنامە ژی ب كوردان هاتییە دان، لێ پێشكەفتنا ڕاستەقینە د وی دەمی دا دێ هێت كو مافێ كوردان و هەموو پێكهاتەیان د دەستوورێ هەمیشەیی دا و د چارچۆڤەیێ سووریایەكا ئێكگرتی دا بهێنە بنەجهكرن.گەلەك گرنگە كوردان ئێك گوتار هەبیت بۆ مسۆگەركرنا مافێن خوە. د شێوازێ پێشوازی و پرۆتۆكولێن مە دا ل دیمەشقێ ئەوچەندە دیار بوو كو سەرۆكێ سووریێ كەرب ل گەل كوردان نینە و دڤێت كێشەیان چارەسەر بكەت، لێ بێگۆمان ئاڤاكرنا سووریێ دەم دڤێت، چنكو كێشە ب ساناهی نینن».
شەڕێ ئیرانێ و هەلوەستێ هەرێما كوردستانێ
د تەوەرەكێ دی دا و سەبارەت ب ڕەوشا ئیرانێ و پارتێن ڕۆژهەلاتا كوردستانێ، نێچیرڤان بارزانی ئاماژە ب وێ ژی كر «شەڕێ ئیرانێ و ڕەوشا ستراتیژی یا ڤێ دووماهییێ یا ئیراقێ، ئەزموونەكا گەلەك گرنگ بوو بۆ هەرێمێ وگەلەك ب سەركەفتییانە مە دەرباز كر، ئەو ژی ژ بەر وێ تێكگەهشتنا د ناڤبەرا هێزێن كوردی دا هەبووی، ل دەرڤەی ناكۆكییان، مە پێكڤە بۆ پاراستنا ئارامیێ كاركر، چنكو ئەركێ مە پاراستنا بەرژەوەندییێن هەرێما كوردستانێ یە».
سەبارەت ب چارەسەرییا پرسا كوردی ل ئیرانێ گۆت: «دەرفەت بۆ كوردێن ڕۆژهەلاتێ ژی دێ هێتە پێش، لێ هێشتا ڕەوش وەكی یێ توركیایێ پێ نەگەهشتییەـ ل گەل وێ ژی ب جددی بیر ل چارەسەركرنا پرسا كوردی ل ئیرانێ دهێتە كرن. كێشەیا كوردی ب ئینكاركرنێ و سەپاندنێ چارەسەر نابیت، لەورا ئەز دبینم ئەو ژی ب گۆرەی تایبەتمەندییێن خوە سەرەدەریێ ل گەل ڕەوشێ بكەن».
هەر ل دۆر پەیوەندییێن ئیرانێ و ئەمریكایێ و ڕاپۆرتەكا ڕۆژنامەڤانی ل سەر نێوەندگیرییا هەولێرێ گۆت «پشكەك ژ وێ ڕاپۆرتێ یا باسێ ڕۆلێ نێوەندگیرییا مە كری د ناڤبەرا ئیرانێ و ئەمریكایێ دا ڕاست بوو، مە ئەو ڕۆل دیت و چ ل واشنتۆنێ چ ل تەهرانێ ب ئەرێنی پێشوازی ل وێ بزاڤێ هاتە كرن».
ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان ژ ئیراقێ
سەبارەت پرسا ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ڕۆهنكر»هێزێن هەڤپەیمانان ل سەر داخوازا ئیراقێ بۆ ڕووبڕووبوونا داعشێ هاتن، ب وی مەرجی ئەمریكا سەركردایەتییا وان بكەت. نها پشتی 10 سالان ڕەوش هاتییە گوهاڕتن و ئاسایییە هەكە ئیراق پێدڤی ب وێ هەڤپەیمانییا مەزن نەبیت. لێ دڤێت واقعبین بین، پاراستنا سەروەرییا وەلاتی تنێ دەركرنا هێزان نینە، بەلكو پێدڤییە ئیراق پەیوەندییێن بهێز ل گەل وەلاتان دروست بكەت، ئەسمانێ خوە بپارێزیت و چەكێ گرۆپێن چەكدار كۆنترۆل بكەت، ڕێگریێ بكەت ژ ئیراقێ ڤە هێرش بهێتە كرن بۆ سەر وەلاتێن دەوروبەر و هەرێما كوردستانێ».
دوپات ژی كر «ئەوا ل سەر ئەردی داعش شكاندی، هێزێن پێشمەرگەی و هێزێن ئیراقی بوون و پێشمەرگە نها ژی بەرهەڤی قوربانیدانێ یە. بۆ خوەپاراستنێ ژ هەر گەفەكێ، یا ئێكێ پێدڤییا مە ب سیستەمێ بەرگریێیە، یا دوویێ ژی پێدڤییا مە ب دیپلۆماسییەت و دیالۆگەكا ڕاستە».
كێشەیێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا
سەبارەت ب پەیوەندییێن د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێمێ و حوكمەتا فیدرال دا، نێچیرڤان بارزانی گۆت «كێشەیا جەوهەری د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا جێبەجێ نەكرنا دەستوورییە. ل ئیراقێ سیستەمێ فیدرالی ب كریار ناهێتە پەیڕەوكرن، بەلكو ب كۆمەكا یاسایێن كەڤن سەرەدەری ل گەل هەرێما كوردستانێ دهێتە كرن و هەر سەرۆك وەزیرەكێ دهێت هەمان تشتی دووبارە دكەت. كلیلا چارەسەریێ دەستوورە، چنكو جێبەجێكرنا وی وە دكەت هەموو هەست ب وەلاتیبوونێ بكەن. بۆ مە ل هەرێمێ پرسێن وەكی بەلاڤكرنا سەروەت و سامانی، یاسایا نەفت و غازێ، بەلاڤكرنا دادپەروەرانە یا داهاتی و پرسا دادگەها فیدرالی گرنگن؛ هەكە ئەو چارەسەر ببن كێشەیێن دی ب ساناهی چارەسەر دبن».
پێكهینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ باس ل پرسا پێكهینانا حوكمەتێ كر و گۆت «د پرسا پاشكەفتنا پێكهینانا حكوكمەتێ دا مە ڕیكۆردەكێ گەلەك خراب تۆمار كریە، لێ حەفتییا بۆری مە كۆمبوونەكا باش ل گەل ئێكەتی نیشتمانی كوردستان ئەنجام دا، د ڤێ حەفتیێ دا یان دەستپێكا حەفتییا داهاتی دا دێ كۆمبوونێن دی ئەنجام دەین ب وێ هیڤیێ بگەهینە چارەسەریێ. جهێ خوەشحالیێ یە كو د پرسێن ستراتیژی دا هەلوەستێ پارتی و ئێكەتیێ ل هەڤدوو نێزیك بوویە».
