جـەژنـا هـالـۆیینێ د دیتنا جڤاكا مە دا
نیرۆژ مەسعوود عەلی
سالانە د دووماهیا هه‌یڤا ئۆکتۆبەرێ دا پێله‌كا ڕەنگاوڕەنگ ژ جلوبەرگێن سەیر ب شێوەیێن جودا خەلك خۆ دیار دکەن «هالۆین»(Halloween) ب تنێ ڕێوڕەسمەکا تایبەتە ب هندەك نەتەوان ڤە، نوکە بوویە ئێك ژ دیاردەیێن هەرە بەرچاڤ و کولتوورێ جیهانی. بەلێ ل پشت ئەڤێ ئاهەنگێ و خۆشیێ، چیرۆکەکا کەڤن یا مێژوویی و گوهۆڕینەکا مەزن یا جڤاکی هەیە و پرسیار ل سەر ڕەهەند و تەبایا وێ ل گەل بهایێن ئایینی و جڤاکی ژی هەردەم دهێنەکرن. ئەگەر بهێین و بێژین کو ژ کیڤە دەست پێ کر و کێ دەرێخست؟
ژێده‌رێ مێژوویی یێ هالۆینێ بۆ پتر ژ ٢٠٠٠ سالان بەری نها دزڤریت. بۆ گەلێن کەلتی ل ئیرلەندا و سکۆتلەندا ڤەدگەڕیت. ئەڤێ چه‌ندێ دەستپێکێ ل ژێرناڤێ جەژنا «سامهەین» (Samhain) هەلدا، کو تێدا باوەڕیا وان ئەوبوو، شه‌ڤا ٣١ی ئۆکتۆبەرێ سنوورێ نێڤ جیهانا زیندەوەر و مرۆڤان دشکێت و ڕحێن مریان ڤەدگەرنە سەر ئەردی، لەوما خەلکی ئاگر هەلکرن و جلكێن ترسناک كرنه به‌ر خۆ دا کو ڕحێن خراب بترسن. هەروەسا ڤەگوهاستنا وان بۆ جیهاینا مۆدێرن.
ل سەدەیێ نۆزدەێ دەمێ کۆچبەرێن ئیرلەندی چووینە ئەمریکا، ڤی نەریتێ گوهۆڕینەکا مەزن ب خۆڤە دیت و شێوازەکێ بازرگانی و داهێنەر وەرگرت، ب رێیا فلم و تۆڕێن جیهانی ل هەمی جیهانێ بلاڤ بوو.
هەلسەنگاندن د گەل ئایینێ ئیسلامێ دا:
ژ ڕوانگەها ئایینی ڤە، پتریا زانا و مامۆستایێن ئیسلامی ئاماژە ب وێ ددەن کو باوەری و پشكداریكرن یان پیرۆزکرنا هالۆینێ ب شێوازەکێ گشتی د گەل بنەمایێن ئیسلامێ نەیا دروستە. ئەڤە ژی ژبەر چەند سەدەمان:
1- بنەمایێن بیروباوەران: ڕەهەندێن ڤی جەژنی د گەلەگ خالان دا دژی تەوحید و باوەڕیا ئیسلامێ نە.
2- هه‌ڤبه‌ركرن: ئیسلامێ موسلمان ئاگادار کرینە بۆ چاڤلێکرنا نەریتێن بیانی و یێن بێباوەڕان کو چ بنەمایێن زانستی یان مژارێن پۆزەتیڤ تێدا نه‌ین، بەلکو ب تنێ لاسایكرنه. هەروەسا دیار دبیت هالۆین نەریتەکێ ئورۆپی و باکووری ئەمریکی یە، چ پەیوەندی ب ڕەهەند و مێژوویا کوردی و ئیسلامی ڤە نینە لەوما د جڤاکا کوردی دا و بۆ هەر تاکەکێ کورد ئەڤە تەنێ دیاردەکا بیانیە.
بچویکبوونا ڕووبەرێ وێ ل جڤاکێ مە، ئەڤ جەژنە ب تنێ ل هندەک قوتابخانەیێن نێڤدەولەتی (International) یان هندەک کافیێن باژێرێن مەزن دهێتە گێڕان و ب توخمکەکێ بازرگانی یان سۆشیال میدیا یامایەڤە، نەک وەک جەژنەکا جڤاکی یا کو هەمی چین و ته‌خێن جڤاکی دكەن.
ل دووماهیێ ئەنجامێ وێ ئەوە هالۆین دیاردەیەکا زۆر کەڤنار یا بیروباوەڕێن گەلێن کەلتی، ب رێیا مۆدێرنبوون و بازرگانیێ، نوکە بوویە پشکەک ژ تۆڕێن جیهانی پێدڤییە ئەم دهشیار بین ل هەر چەڤلێکرنەکا کو بهایێن رەسەن یان عەقیدەیا مە بێخیتە گومانێ. هەروسا پاراستنا کولتوور و ناسنامەیا خۆ ژڤان بیروباوەران دوور کەین بەری کو ژ دەست بدەین.