ئهمریكا دڤێت كارتێن گڤاشتنێ ل سهر توركیا ههبن
پشتی كو پارتا داد و گهشهپێدان د ههلبژارتنێن 2002ێ دا ل توركیا سهركهفتن ئینای و دهستههلات وهرگرتی بهرهف جهمسهرێ ئیسلاما (معتدل) دچیت بهرامبهر ئیرانا شیعی و سعودیا سهلهفی. ستراتیجیهتا حكوومهتا ئاكپارتی ل سهر بنهمایێن (هزری-دینی) و بهرنامێ گهشهپێدانا ئابووری برێڤه دچیت ب ڤێ ستراتیجیهتێ و ل دویف ئاراستا ئێكێ دكهڤیته د ههڤركیێ دا دگهل ئیرانێ و سعودیێ و ل دویف ئاراستا دویێ دكهڤیته د یهكتربریا بهرژهوهندیێن ئابووری دا دگهل دهولهتێن ئورۆپی. توركیا خوه دیار كریه وهك میراتگرا دهولهتا ئوسمانی دڤێت وان دهولهتێن ئیسلامی نهخاسمه یێن عهرهبی بێخته بن ئاراستا خوه وهك جهمسهرهكێ بهێزێ ئابووری و لهشكری ل ژێر سیبهرا دینی ل دهڤهرێ نهك بمینیت بجهئینهرا ئاراستێن ئهمریكا و رۆژئاڤا و كار بكهت بۆ بجهكرناا بهرژهوهندیێن وان. پێگهها جیوپولیتیكی گرنگیێ ددهته توركیا چونكه رۆسیا و و دهولهتێن رۆژههلات ودهولهتێن ئورۆپی ودهولهتێن جیران ههمیا پێدڤی ب توركیا ههیه بۆ ڤهگوهاستنا وزێ و كارێن بازرگانی زێدهباری هندێ كو ئهمریكا و ههڤپهیمانا ناتۆ پێدڤی پێ ههیه وهك بالهكێ لهشكری ل بهرامبهر ئیرانێ و رۆسیا و دهلهتێن رۆژههلات و دانانا بنگههێ قهلغانێ موشهكیێ ناتۆیێ ل ڤی ولاتی وێ چهندێ دسهلمینیت ئهڤه ههمی هێزهكێ بۆ توركیا پهیدا دكهن و وهك واقع دیار دكهن كو توركیا دشێت پێگهها خوه یا جیوپولیتیكی وهك كارتێن فشارێ ل بهرامبهری وان ههمیا بكار بینیت، بهلێ ئهمریكا و ئورۆپا چ كارتێن فشارێ یێ بهێز ل سهر توركیا نینن، چونكی كهیسا ئهرمهنا و كێشا قوبرسێ و كهیسا دیموكراسیهتێ و مافێن نهتهوا و نهوهرگرتنا توركیا ل ناڤ ئێكهتیا ئورۆپی نابنه كارتێن گڤاشتنێ ل سهر توركیا تهنها دو كارت ههنه ئهمریكا و و رۆژئاڤا یان ههر جهمسهرهكێ دی یاریێ پێ بكهن بۆ لاوازكرن و پارچهكرنا توركیا یان بۆ ههر مهبهستهكێ ل دهمێ پێدڤی یا ئێكێ پشتگیری و بهێزكرنا پهكهكێ یه و یا دویێ لڤاندنا بهرهنگاریا ناڤ خۆیه بۆ كۆدهتایهكا لهشكری بۆ گهۆرینا دهستههلاتێ یان گهۆرینا شێوێ حوكمرانیێ ل توركیا. ل سهر بنهمایێ ئێكێ ئهمریكا و رۆسیا ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ د بهریكانێ دانه بۆ راكێشانا كوردێن رۆژئاڤا بهلێ بۆ باكورێ كوردستانێ حهتا نها چ پێنگاڤ ب ئاشكرایی نههاتینه هاڤێتن.
ل سهر ئاراستا دویێ ئهمریكا و وهلاتێن ئورۆپا نهڤێت سهقامگیری ل توركیا بهێته تێكدان بهلێ دڤێن پهیامهكێ بگههیننه توركیا كو ئهڤ بژارده ههیه و ل توركیا نمونێن ڤێ بژاردێ ل سالێن 1960 ێ و1980ێ هاتینه ئهنجامدان ئهگهر توركیا یهكتربریێ دگهل ئاراسته و بهرژهوهندیێن وان بكهت ئهڤ بژارده دێ هێته بكارئینان نوكه ژی چهند رهفتار ژ ئهردۆغان دیار بووینه دبنه زهمینه خۆشكهر بۆ كارهكێ ژ ڤی رهنگی ههولا كۆدهتا چێ بووی ل شهڤا 15 \ 16ی تیرمههێ كارتهكا زهر ددهته ئهردۆغانی چونكه توركیا خوه ژ ئهمریكا بێ منهت كریه و هندهك جارا كهفتیه د خانا یهكتربریێ دا دگهل ئاراسته و بهرژهوهندیێن ئهمریكا بۆ نموونه ل سالا 2003ێ ئهمریكا پێدڤی بنگههێ ئهنجرلیك ههبوو ژبۆ ژ ناڤبرنا رژێما سهدام ل عیراقێ بهلێ نهئێخسته ژێردهست. ههر وهسا ل سالا 2014ێ داخواز ژ توركیا كر بهێته ناڤ ههڤپهیمانیا نیڤدهولهتی ل شهرێ دژی داعش بهلێ ب هێجهتا بارمتێن قونسلخا خوه یا مووسل رازی نهبوو و پشتی هینگێ چهند مهرج ههبوون بۆ بهشداریكرنێ حهتا نها ژی نهڤێت خوه بێخیته ژێر بارێ ستراتیجیا ئهمریكا ل دهڤهرێ نها ژی توركیا دههولێن بهردهوام دایه رێككهفتنهكێ دگهل سووریێ ئیمزاكهت و پهیوهندیێن خوه ئاسایی بكهتهڤه دگهل بهشار ئهسهدی ژبۆ هندێ كو چ گورانكاری ل سنورێن وان پهیدا نهبن لهوما ههلویستێن هاتینه راگههاندن ژ ئهمریكا و چهند وهلاتێن دی كو دڤێن دامهزراوێن دیموكراسیێ ل توركیا بهێنه پاراستن، ئهڤهژی تێنه شلوڤهكرن كو ئهردۆغای دڤێت دهستههلاتا خوه بهێز بێخیت و پێگیریێ ب ئاراستێن ئهمریكا و ههڤپهیمانا ناتۆ نهكهت دڤێت وهكو جهمسهرهكێ ئابووری و لهشكری یێ بهێز ل سهرهزرا ئاینی ل دهڤهرێ كار بكهت و گورانكاری ل دهڤهرێ نههێنهكرن و سنوورێن سایكس –پیكۆ وهك خوه بمینن ل دهمهكی كو ههمی جیهان چاڤهرێی گورانكاریێن مهزنه ل سنوورێن چهندین وهلاتێن رۆژههلاتا ناڤین ههر بۆ وێ مهبهستێ یه رۆسیا بنگههێن خوه ل سووریێ بهێز دكهت ئهمریكا و فرهنسا و ئهلمانیا ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ بنگهها دروست دكهن توركیا ژی ب ههمی رێكا ههول ددهت ئهڤ پێنگاڤه سهرنهگرن ب ڤێ چهندێ توركیا دكهڤیته دبهرهیێ ههڤ دژ دا ل بهرامبهر ستراتیجیا ئهمریكا و رۆژئاڤا ل دهڤهرێ ئهمریكا ژی ب رێكێن خوه یێن تایبهت پهیاما خوه دگههینته توركیا وبۆ دیار دكهت كو ئهمریكا ژی كارتێن یاری پێكرنێ و گڤاشتنێ د دهست دا ههنه ل دهمێن پێدڤی ل دژی توركیا بكار بینیت .
