NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by به‌يار باڤي

به‌يار باڤي

به‌يار باڤي
99 POSTS 0 COMMENTS

54

– به‌یار باڤى –
ژ به‌ریا سێ چار رۆژان داخویانیا په‌رله‌مانتاره‌كا كوردستانێ هاتیه‌ به‌ڵاڤ كرن لدۆر چاكسازیان ل ئه‌ڤێ هه‌رێمامه‌ یاكوردستانێ و ئه‌و ئاسته‌نگێن درێكیدا ,دبێژیت : ئالیه‌كێ سیاسى هه‌ر جار ب بیانوویه‌كێ نه‌ڤێت ئه‌ڤ پرۆژه‌ قانونا چاكسازیێ بهێته‌ په‌سه‌ند كرن بتایبه‌ت بۆ خانه‌نشینێن پله‌یێن بلند , چونكو ئه‌وى لایه‌نى گه‌له‌ك كادرێن خوه‌ ب نه‌قانوونى خانه‌نشین كرینه‌ و ئه‌و لایه‌ن دێ زه‌ره‌رمه‌ندێ ئێكێ بیت , له‌وما ئه‌و دژایه‌تیا ئه‌ڤى پرۆژه‌ى دكه‌ن !
– هه‌ر دئه‌ڤى بیاڤیدا و نموونه‌و رێگریێن چاكسازیێ ل هه‌رێما كوردستانێ دیساڤه‌ ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌كێ كوردستانێ ( ژ فراكسیونه‌كا دى یا نه‌دگه‌ل فراكسیونا ئه‌ڤێ خانمێ ) ئه‌و ژى دبێژیت :
به‌رپرس ل ئه‌ڤێ هه‌رێما كوردستانێ هه‌یه‌ پتر ژ پێنجى ئاڤاهیێن مه‌زن ته‌نها ل ئێك وه‌ڵاتێ بیانى هه‌نه‌ ( ل وه‌ڵاتێ ئه‌لمانیا ) !
و هه‌ر ئه‌ڤ ئه‌ندام په‌رمانه‌یه‌ ژبه‌ریا چه‌ند رۆژان د داخویانیه‌كا خۆدا دبێژیت : ل هه‌رێما كوردستانێ پتر ژ دووسه‌د هه‌زار كه‌سان ب شێوه‌یه‌ك نه‌ یاسایى هاتینه‌ خانه‌نشین كرن ومۆچێ خانه‌نشینیێ وه‌ردگرن ,و دنێڤ دا خودان پله‌یێن بلند! و ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌كێ دى (كو دگه‌ل ئالیه‌كێ سیاسى یێ جودایه‌ ژ هه‌ردو ئالیێن به‌ریا نها ئاماژه‌ پێ كرى) ,ژبه‌رى یا ساله‌كێ د به‌رنامه‌یه‌كێ ته‌له‌فزیونى دا ب شێوه‌یه‌كێ ئاشكه‌راو زه‌لا ئاماژێ ب نموونه‌یه‌كا بچوك یا گه‌نده‌لیێ دكه‌ت كۆ چه‌ندى جهێ دلگرانیێ یه‌ دهه‌مان ده‌مدا جهێ پێكه‌نینێ یه‌, دبێژیت:
– بێى هیچ بیانو و ( مناسبه‌ ) پێنج ده‌فته‌رێن دولارى بۆ كچه‌ بێژه‌ره‌كا عه‌ره‌ب هاتینه‌ مه‌زاختن ل ده‌ما هاتناوێ بۆ هه‌رێما كوردستانێ ..
ده‌مێ پێشكه‌شكارێ به‌رنامه‌ى پسیارێ ژێ دكه‌ت بدیتنا ته‌ بۆچى ئه‌ڤ پێنجى هه‌زار دولاره‌ بۆ ئه‌وێ خانمێ هاتینه‌ مه‌زاختن , ئه‌وژى دبێژیت؛ ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ى جوانه‌ !
– هه‌ر دئه‌ڤى بیاڤیدا ژبه‌ریا پێنج شه‌ش ساڵان به‌رپرسه‌كێ بلند یێ وه‌زاره‌تا پێشمه‌رگه‌ى ( داخویانى هه‌ر ل ئه‌ڤێ رۆژنامێ به‌ڵاڤ بویه‌ ) دبێژیت :
به‌رپرسێ له‌شكه‌رى ل ئه‌ڤێ هه‌رێمێ هه‌یه‌ خودان حه‌فتێ زێره‌ڤانه‌, ئانكو مۆچێ حه‌فتێ زێره‌ڤانان بۆ دهێته‌ مه‌زاختن ..!
ئه‌ڤه‌ وگه‌له‌ك نموونه‌و وچیرۆكێن سه‌یرو سه‌مه‌ر وداخوانیێن دى یێن ژئه‌ڤى جۆرى كو رۆژانه‌ ئه‌م دبیهسین یێن ئه‌ڤى كه‌توارێ مه‌یێ هه‌رێما كوردستانێ كو ئاماژه‌یێن مه‌ترسیدارن لسه‌ر پاشه‌رۆژا ئه‌ڤى وه‌ڵاتى و ئه‌ڤى جڤاكى كو ب شێوه‌یه‌كى لاوازى كه‌فتیه‌ هه‌مو سه‌كته‌رێن گرێداى ژیانا خه‌لكى و گه‌نده‌لى ژى بویه‌ په‌نجه‌شێره‌ك و ره‌هێن خۆ كوور داهێلاینه‌ .. و دئه‌نجامدا خه‌لكێ مه‌ رۆژ بۆ روژێ ژ هه‌ژاریێ هه‌ژارتر دبیت و قه‌بارێ ئارێشه‌و كێشه‌یێن جڤاكى به‌رفره‌هتر دبن ..
ل ئه‌ڤێ ژینگه‌ه وئه‌ڤى كه‌توارێ نه‌سروشتى پێتڤى بۆ هه‌ر زو و دوه‌ختێ خۆ دا چاكسازیێن ریشه‌یى هاتبان ئه‌نجامدان ژبه‌رى بگه‌هیته‌ ئه‌ڤى رادێ مه‌ترسیدار.
و هه‌كه‌ر خواندنه‌كا دیرووكى و سوسیولوژى بۆ ئه‌وان جڤاكان بكه‌ین یێن كو شۆره‌ش و سه‌رهه‌لدان لێ هاتینه‌ ئه‌نجامدان دێ بینین ( مینا ئیبن خلدون وگه‌له‌ك زانایێن دى یێن جڤاكى ئاماژێ بۆ دكه‌ن ) كو ته‌خه‌كا هه‌لپه‌رێس ( ئینتهازى) وخودان به‌رژه‌وه‌ندى دهێن مه‌یدانێ وجهێ كه‌سێن سه‌رده‌مێ ژبه‌رى خۆ دگرن و دكه‌ڤن دهه‌مان ژیانا خانه‌دان وخۆ بلند دیتن وخودان هه‌رتشت و( ئیمتیازات) بناڤێ ( شه‌رعیه‌تا شۆره‌شگێرى ) !.
ئه‌ڤرۆ كه‌توارێ هه‌رێما مه‌ یا كوردستانێ ژى ب هه‌مان شێوه‌ى دهێته‌ به‌رچاڤ , ومه‌ترسى نه‌ بتنێ ئه‌ڤ جۆره‌ كه‌سه‌نه‌ یێن كو پشت گه‌رمێن رابردویێ خۆ یێ ( شۆره‌شگێرى) به‌لكو ئه‌ڤێن هه‌ كه‌فتینه‌ دبازنه‌یا كه‌سێن بازرگانێن قه‌چاغچى و دزو دوور ژ هه‌ستا مرۆڤایه‌تى و نیشتمانپه‌روه‌رى وهه‌تا گه‌هشتى یه‌ ئه‌وى راده‌ى بوینه‌ هه‌ڤال و هه‌ڤپشكێن ئه‌وان !
ئه‌ڤجا ئێدى كار مه‌زنتره‌ ژئه‌ڤێ فراكسیونێ وئه‌ڤى ئالیێ سیاسى كو هه‌ر ئێك ته‌پكێ دهاڤێته‌ مه‌یدانا یێ به‌رامبه‌ردا و ئه‌ڤه‌ژى بتنێ كوشتنا ده‌مى یه‌ وبێى كو ئه‌نجامه‌كێ به‌رچاڤ هه‌بیت , ئه‌ڤ هه‌بو بڕیارێن ل دوور چاكسازیێ هاتینه‌ دان و دهێنه‌ دان و ئه‌ڤ پرۆسێسا ب ناڤێ بایومه‌تریێ … هیچ ئه‌نجامه‌ك دیار نینه‌ ! راستڤه‌كرنا ئه‌ڤى كه‌توارى و راوه‌ستاندنا ئه‌ڤێ گه‌نده‌لیێ و ئه‌ڤێ تۆفانا بێ عه‌داله‌تیێ پێتڤى ب ئیراده‌یه‌كا بهێز و وێره‌كانه‌ هه‌یه‌ مینا شۆره‌شه‌كا جڤاكى!

40

– به‌یار باڤى –
چ شول نینن بێ ئارێشه‌ وئاسته‌نگ وسه‌رگێژى هه‌ر چه‌نده‌ مرۆڤ خودان نیه‌ته‌كا
پاك بیت یان ژى پێش وه‌خت هزره‌ك بۆ كه‌سێ به‌رامبه‌ر یان لایه‌نێ به‌رامبه‌ر هه‌بیت لێ دئه‌نجامدا ئه‌و دیتنه‌ نه‌ بئه‌وى ره‌نگى بیت وبدروستى به‌روڤاژ بیت!
سه‌رهاتیا مه‌یا ئه‌ڤێ جارێ ئێكه‌ ژئه‌وان سه‌رهاتیێن نه‌خۆش وجهێ دلگرانیێ كو جاران ل ناڤ جڤاكى راستى مه‌ دهێن ,وه‌كو سه‌رهاتیا ئه‌ڤێ خێزانا ئاوه‌ره‌ و هه‌ژار وكرێدار وخودان سێ زارۆكێن نه‌خۆش ( ژیێ هه‌ر سیێان ژى دبن ده‌ه سالیێ ),
لده‌مێ مه‌ سه‌ره‌دانا ئه‌ڤێ خێزانێ كرى و ره‌وشا وان یائابوورى یا خراب ژنێزیك دیتى و هه‌روه‌سا ره‌وشا زارۆكان یا ساخله‌میێ .. پشتێ ئه‌م زڤرین ومه‌ هه‌ول داین دگه‌ل رێكخراوه‌ك نێزیك دئه‌ڤى بیاڤێ مروڤایه‌تیدا ,ل دورێن سه‌د دولاره‌كا هاتن ته‌رخان كرن كۆ زاروكى ببه‌ن ره‌وانه‌ى دختورێ تایبه‌تمه‌ند بكه‌ن ,لێ پشتى ره‌وانه‌كرنێ وكرینا ده‌رمانا (كو دێ بهایێ وان بیته‌ چه‌ند) لدویڤ را دێ ئه‌و كۆژمه‌ بۆ بابێ زارۆكى هێته‌ مه‌زاختن ..
ئێڤارى ئه‌م یێ ل بازارى ولبه‌ر یاریا موندیالا روسیا ,بابێ زارۆى تلفون كر وگوت ئه‌ڤه‌ ئه‌زو زارۆیێ خۆ ل ده‌ف جهێ دختورى نه‌ هه‌كه‌ر دگه‌ل مه‌ بهێى دختورى ( ب مه‌به‌ستا كو ئه‌م دێ پارێ بڕینا راچیتێ وكرینا ده‌رمانان پێشڤه‌ ده‌ین ) .
من ژى به‌رێ ده‌ست ژ به‌رێخودانا یاریا موندیالێ هێلا و( قه‌ستا دختورێ تایبه‌تمه‌ند وگه‌له‌ك بناڤ وده‌نگ !) كر ,وراچێته‌ك ب پازده‌ هه‌زارا بڕى:
– نێزیكى دو ده‌مژمێرا ل به‌ندا دختورى ماین هه‌تا سێ ناڤ هاتن خواندن كۆ هه‌رسێ پێكڤه‌ بچنه‌ ژوور كۆ ئێك ژئه‌وان ناڤێ نه‌خۆشێ مه‌ زارۆكێ پێنج سالى بو.
– پشتێ كو ( دختورى ! ) دچه‌ند خۆله‌كا دا نه‌خۆشێ ئێكێ معاینه‌ كرى و ده‌رمان بۆ نڤیسین بۆ دۆرا نه‌خۆشێ ئه‌ز دگه‌ل هاتیم.. هه‌ر چه‌نده‌ مه‌گوت بلا ئه‌ڤ زارۆكێ دى ئه‌ڤێ دگه‌ل ما هاتى ژوور ژبه‌رى مه‌ بهێت برێڤه‌برن لێ دایك وباب رازى نه‌بون ..
_ مه‌زارۆكێ ئه‌وێ خێزانا هه‌ژار دا ده‌ست دختورى, وبابێ زارۆكى سه‌روبه‌رێ وى ونه‌خۆشیا وى بۆ شروڤه‌كر كو چه‌وا ژبه‌رى چه‌ند سالان دسه‌ربانى دا كه‌فتبو و ویێ نه‌ره‌حه‌ته‌ و جاران ژى وه‌كو گرى دحه‌فكێ دا دپه‌نگیت ..
– دختورى ژبابێ خواست لسه‌ر ئه‌وى ته‌ختێ دژوورا وى ڤه‌ درێژبكه‌ت و بۆ چه‌ند ده‌قیقه‌یه‌كا دختور ژى لدور سه‌رى هات و چو وتیكڤه‌دا دئه‌نجام دا زارۆكى ب ده‌نگه‌ك بلند كره‌ گرى وئێدى زارۆك ژته‌ختى ئینا خوار و
ده‌رمان بۆ نڤیسین ,وئه‌م ژى چوین ده‌رمانخانا ل خوارێ ئه‌و ده‌رمان مه‌ بۆ كرین و ئینان نیشا دختورى دان بۆ چه‌وانیا بكار ئینانێ ,وئه‌وى ژى بۆ بابێ زارۆكى دیار كر چه‌وا دێ بكار ئینیت ..
– ئێدى مه‌ژى خاترا خۆ ژدختورى خواست و دا ده‌ركه‌ڤین , گوت راوه‌ستن هه‌وه‌ پاره‌ نه‌دایه‌؟! مه‌گوتێ به‌لێ دختور مه‌ پازده‌ هه‌زار یێن بڕینا راچێتێ یێن داین گوت نه‌خێر پێنجى هه‌زار دینارێن دى , مه‌گوتێ ئه‌و یێن چینه‌ گوت ئه‌و ( ته‌ختیتا ) من نوكه‌ بۆ كرى!
– ئه‌م هه‌ردو گه‌هشین ,بۆ ئه‌ڤان چه‌ند خۆله‌كان پێنجى هه‌زار !بابێ زارۆكى گوتێ پاره‌ دگه‌ل من نینه‌ وبه‌رێ خۆ دا من, من ژى گوتێ دختور باوه‌ر بكه‌ هه‌ما چ پارێ دگه‌ل من ژى بۆ بڕینا راچیتێ و كڕینا ده‌رمانا چۆ وئه‌م نه‌شێن ( موناقشێ ژى دگه‌ل ته‌ بكه‌ین )و خودێ حه‌ز كه‌ت سوباهى دێ بۆ ته‌ ئه‌ڤى پاره‌ى ئینین چونكه‌ ( رێكخراو ) دێ بۆ مه‌ مه‌زێخیت پشتى كو پسولا ده‌رما بۆ ببه‌ین .
– دختورى گوت (مستحیله‌) ئه‌ها ئا نها من پاره‌ دڤێت,ئه‌رێ ده‌ما هون تشته‌كى ژدوكاندارى دكڕن ما نه‌دڤێت هون پارێ وى بده‌نێ !
– من گوتێ ئێ كه‌س ناڕه‌ڤیت وئه‌ڤه‌ ناڤ وجهێ مه‌ و هه‌ر تشت لبه‌ر ته‌ دیار دێ سوباهى پێنجى هه‌زارێ ته‌ ئینین (هه‌ر چه‌نده‌ هه‌كه‌ر لبه‌راهێكێ ته‌ گوتبا دئ ئه‌ڤى كوژمه‌ى وه‌رگرم ره‌نگه‌ مه‌ پاش ئێخستبا یان هه‌ر ئه‌م نه‌هاتباین ده‌ف ته‌ ..)گوت ئه‌زتشته‌كى دزانم من پارێ خۆ دڤێت وگوت بابێ زارۆى هوین ژڤێرێ ناچن هه‌تا پێنجى هه‌زارێن من نه‌ئینن!
– ئه‌ز ژى چۆ مه‌ ژده‌رڤه‌ و هه‌ر زوى هاتم و لبه‌ر سینگێ دختورى من گوتێ به‌لاخۆ ژبابێ زارۆكى ڤه‌كه‌ ئه‌ڤه‌ پێنجى هه‌زار دینارێن ته‌ ومن هاڤێتن به‌ر
– پشتى ئه‌م ده‌ركه‌فتین من داخوازا لێبوورینێ ژبابێ زارۆكى كر كو شانصێ مه‌ بۆ ئه‌م راستى كه‌سه‌ك هۆسا هاتین ..
ده‌مێ مه‌ پسیار كرى كو بئه‌ڤى ره‌نگى سه‌ره‌ده‌رى ژئالیێ ئه‌ڤى (دختورى) ڤه‌ دگه‌ل مه‌ هاتیه‌ كرن دیار بۆ كو ئه‌ڤه‌ چه‌ندین جارا سكالا لسه‌ر هاتینه‌ تومار كرن لسه‌ر ئه‌ڤێ ره‌فتارا نه‌ مرۆڤایه‌تى ودوورى پره‌نسیپێن مرۆڤایه‌تیێ .. لێ هه‌ر جار ژى ئه‌ڤ گازنده‌ وسكالا ب تشته‌كى نه‌چوینه‌ ژبه‌ركو خودان پشته‌ وهه‌نه‌ به‌ره‌ڤانیێ ژێ دكه‌ن!
بئه‌ڤى ره‌نگى ب دروستى چار ده‌مژمێران مام بدۆف ئه‌ڤى بابه‌تى ڤه‌و بێى مه‌به‌ست وقازانج بتنێ وه‌كو ئه‌ركه‌ك مرۆڤایه‌تى, لسه‌رده‌مه‌كى كو بهه‌بونا ئه‌ڤان جۆره‌ كه‌سان هێدى هێدى مرۆڤایه‌تى رامانا خۆ ژده‌ست دده‌ت!

69

– به‌یار باڤى –
• دوو سه‌رهاتیێن بچوك دئه‌ڤى بوارى دا :
– دماوێ ئه‌وان چه‌ند سالێن كێم یێن دامه‌زراندنا ئه‌وێ خانما خودان جوانى یه‌كا بالكێش,ببو خودان پێگه‌هه‌ك گرنگ ل ئه‌وێ دام وده‌زگه‌هێ (هه‌لبه‌ت چه‌كێ وێ یێ سه‌ره‌كى جوانیا وێ بو!) دئه‌ڤى ماوه‌ى دا دوجاران ته‌خما مالێ (أپاپ) بۆ هاته‌ كڕین وهه‌ر جار ب كوژمه‌كێ مه‌زن!
– دیساڤه‌ خانمه‌كا دى یا شۆخ وجوان دبێژیت بشێوه‌یه‌ك ( صدفه‌ ) دگه‌ل ناسیاره‌كێ خۆ ئه‌م چۆین بۆ به‌رگه‌ڕانا (مراجعا) ریڤه‌به‌رێ دام و ده‌زگه‌هه‌ كێ بۆ دامه‌زراندنا ئه‌ڤى ناسیارێ مه‌ ژبه‌كو فه‌رمانبه‌ره‌كا وى ناسیارامه‌بو.. دبێژیت ده‌مێ سه‌یدایى پێشوازى ل مه‌كرى وه‌سا هزركر كو دامه‌زراندن بۆ منه‌ ئێكسه‌ر گۆت باشه‌ مه‌( شاغره‌ك ) یێ هه‌ى هه‌ما ئه‌ڤان رۆژا وه‌ره‌ سه‌ر كارى بێى كو هزربكه‌ت ئه‌ز یادگه‌ل كه‌سه‌كێ دى هاتیم وئه‌ز بخۆ لجهه‌كێ دى فه‌رمانبه‌رم وخودان كارم !
دبێژیت من ژى داخوازا لێبورینێ ژێ كر.. وهێشتا ناسیارێ مه‌ بێ كاره‌!
ئه‌ڤێن لسه‌رى ئاماژه‌ پێ كرى دو ژئه‌وان نموونه‌یێن زیندى یێن كه‌توارێ مه‌ یێ جڤاكینه‌ كو هه‌تا چ راده‌ گه‌له‌ك جاران بشێوه‌یه‌ك نه‌ڕه‌وا سه‌ره‌ده‌رى دگه‌ل ژنێ/ كچێ دهێته‌ كرن دبوارێ كارگێرى وئیدارى وشێوێ دامه‌زراندنێ دا ,و ئه‌ڤه‌ژى ئێكه‌ ژئه‌وان دیارده‌یێن جهێ سه‌رنج راكێشانێ وهه‌ژى ڤه‌كۆلین و لسه‌ر راوه‌ستانێ ل ناڤ دام وده‌زگه‌هێن مه‌ یێن فه‌رمى وحكومى دا ..
كو گه‌له‌ك جاران ئه‌ڤ سه‌ره‌ده‌رى یه‌ ژئالیێ سه‌یدایێ رێڤه‌به‌ر ڤه‌ دگه‌ل ئه‌ڤێ فه‌رمانبه‌رێ ژسنوورێ خۆ یێ سروشتى ده‌رباز بویه‌ و پله‌ و رادێ گرنگى پێدانێ گه‌هشتیه‌ ئاسته‌كى كو ( سه‌یدا ) گرنگى و سه‌نگ و پێگه‌ها خۆ ژده‌ست بده‌ت و ببه‌ت گوستیلك د تبلا ئه‌ڤێ خاتونێ دا !و وه‌كو كه‌سا دووه‌م ددوڤ رێڤه‌به‌رى یان به‌رپرسێ ئێكێ بهێته‌ ته‌ماشه‌كرن به‌لكو هه‌تا راده‌یه‌كى گه‌له‌ك جاران وه‌كو ئه‌وێ بڤێت ئه‌و ( سه‌یداى) ئاراسته‌ بكه‌ت ! هه‌ر چه‌نده‌ بشێوێ فه‌رمى نه‌خودان ئه‌و پێگه‌ه و پله‌یه‌ یان ژى دوورى ئه‌وان مه‌رج وشیانایه‌ لێ ته‌نها ب حوكمێ گرنگى پێدانا (سه‌یداى) و نێزیك بون لجهێ بڕیارێ ئه‌ڤ پله‌و پێگه‌ بۆ خاتونێ په‌یدابویه‌ هه‌تا راده‌یه‌كى ئه‌گه‌ر جاره‌كێ هنده‌ك ئاسته‌نگ وگرێ ژى بۆ برێڤه‌برنا كارێ كه‌سه‌كى لئه‌ڤێ ده‌زگه‌هێ بێنه‌ پێش بتنێ ئه‌و چه‌ند به‌سه‌ كو خودانێ (معاملێ) خۆ بگه‌هینیت ئه‌ڤێ كه‌سا كاریگه‌ر (سه‌یدایى) قایل بكه‌ت شولاوى برێڤه‌ ببه‌ت, وسه‌یدا ژى نه‌شێت ئاخفتنا وێ ل ئاخێ بده‌ت و چاڤ نقاندى ئیمزا دكه‌ت !
هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌ڤ دیمه‌نه‌ نه‌ دیمه‌نه‌كێ ره‌هایێ دام و ده‌زگه‌هێن مه‌ یێن حكومى وفه‌رمى یه‌ لێ هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن وه‌ك دیارده‌یه‌كا جڤاكى یا نه‌رێنى یابه‌رچاڤ وبه‌ربه‌ڵاڤ وهه‌ست پێ كریه‌ .. وهه‌لبه‌ت ژ ئه‌نجامێ كۆمه‌كا هوكارو فاكته‌رێن دیاره‌ وه‌ك :
– لادان ژپیڤه‌ر و پره‌نسیپێن شایسته‌ بۆ دامه‌زراندنێ:دانانا كه‌سێن نه‌ژهه‌ژى ل جهێن هه‌ژى بتایبه‌ت وه‌رگرتنا پله‌و پوستێ كه‌سێ ئێكێ كو نه‌ لسه‌ر بنه‌مایێ زانستى وشاره‌زایى وتایبه‌تمه‌ندیێ به‌لكو گه‌له‌ك جاران لسه‌ر بنه‌مایێ مه‌زاجى واسته‌و واسته‌كارى و خزم وخزماتیێ …!
– هوكارێن جڤاكى : هه‌بونا كۆمه‌كا گرێیێن ده‌روونى و خۆ كێم دیتنێ و بێ به‌هربونێ (كبت و حرمان) و نه‌بونا تێكه‌لیان دگه‌ل ره‌گه‌زێ دى بتایبه‌ت ل قۆناغێن بوورى دا..
– هوكارێن ئێدارى و یاسایى : نه‌بونا سیسته‌م وئالیه‌تا دوڤچون ولێپرسینێ , و هه‌كه‌ر هنده‌ك جاران هه‌بیت ژى بتنێ ژئالیێ كه‌سێ ئێكێ ڤه‌ هه‌یه‌ بۆ كه‌سێن دبن فه‌رمانا وى دا !
سه‌ره‌ده‌ریا زه‌لامى ( رێڤه‌به‌رى / كه‌سێ ئێكێ ) ب ئه‌ڤى شێوه‌یێ نه‌ شایسته‌ و ئه‌ڤێ به‌رێخودانا نه‌دجهێ خۆدا دگه‌ل ره‌گه‌زێ دى گه‌له‌ك ئاكامێن خراب و زیانبه‌خش دگه‌ل خۆ دئینیت وه‌ك :
– به‌ڵاڤبونا گه‌نده‌لیێ واسته‌ و واسته‌كاریێ دئه‌ڤێ ده‌زگه‌هێ دا ودیتنا ده‌لیڤا ده‌ربازكرنا هنده‌ك كاران ب رێكا (خاتونێ) دسه‌ر (سه‌یداى) را, یان ژى هه‌ر ب( استغلال ) كرنا لاوازیا سه‌یدایى وگرتنا خالێن لاوازێن وى بۆ تێپه‌راندنا هنده‌ك كارو پرۆژه‌یان!
– هه‌ست كرن ب ناعه‌داله‌تیێ وپه‌یدا كرنا گیانێ كه‌رب وكینێ و دوبه‌ره‌كیێ ل جهاى هه‌ڤسوزى وحه‌ژئێك كرن وئێك گرتنێ دناڤبه‌را كارمه‌ندێن دام و ده‌زگه‌هێ.
– په‌یدا كرنا ره‌فتارێ دو رویاتى و نیفاق و سالوسیێ و ڤه‌دانا خه‌فكا لبه‌ر ئێك ل جهاى زه‌لالى و راستگوى و شه‌فافیه‌تێ ..
– په‌یدا بونا گوت گوتك و چیرۆك و بوهتان و پێڤه‌نانا تۆمه‌تان كو گه‌له‌ك جاران ژ سنوورێ خۆ یێ سروشتى ده‌رباز دبن !
– شكه‌ستن و داكه‌تنا وینێ كه‌سێ ئێكێ ل ئه‌ڤێ ده‌زگه‌هێ كو ئێدى وه‌كو ( نموونه‌یێ به‌رز ) نه‌هێته‌ به‌رێخودان و چاڤ لێ بێته‌ كرن!
– دانا وێنه‌یه‌كێ نه‌شایسته‌ یێ ئه‌وێ دام و ده‌زگه‌هێ بۆ ژده‌رڤه‌ و هه‌ر وه‌سا به‌لاڤ كرنا دیتنه‌كا نه‌رێنى لسه‌ر شێوێ دامه‌زراندن وپه‌یداكرنا ده‌لیڤا كارى كو نه‌لسه‌ر پیڤه‌ر و بنه‌مایێ زانستى ودلسوزى و لێهاتیێ یه‌ !

69

– به‌یار باڤى –
ژبه‌رى هه‌یامه‌كێ براده‌ره‌كى سوحبه‌تا خۆ بۆ من كر كۆ هه‌تا چ راده‌ زۆلم و بێ دادى دگه‌ل هاتیه‌ كرن كۆ سه‌ره‌ۆایى ئه‌وێ چه‌ندێ كه‌سه‌كێ خودان شاره‌زایى وئه‌زمونه‌ دكارێ خۆدا و هه‌روه‌سا گه‌له‌ك ب ساخله‌مى ئه‌ڤ كاره‌ ئه‌نجام دایه‌ ل ماوێ كاركرنا وى ل ئه‌وى جهێ ئه‌و لێ كار دكه‌ت وهه‌تا راده‌یه‌كى هه‌مو ئه‌وراقیت وى سه‌رو بن ژى بكه‌ن چ تشتى لسه‌ر ناگرن كو جهێ گومانێ وگازندێ بیت , وهه‌مو ده‌ما ئه‌ركێ خۆ ب دلسۆزى ئه‌نجام دایه‌ ..لێ ئارێشا كابراى ئه‌وه‌ گه‌له‌ك جارا دگه‌ل كه‌سێ دسه‌ر خۆدا گوتیه‌ نه‌خیر !
و باجا ئه‌ڤێ ( نه‌خێرێ ) یى ژ لده‌ستپێكێ چێكرنا گڤاشتنێن ده‌روونى و په‌راوێزكرن و زو ب زو تێكه‌لى نه‌كرن هه‌تا ژئالیێ كه‌سێن نێزیكى وى ل جهێ كارى ( هه‌لبه‌ت ژ ترسا سه‌یدایى ! ) وهه‌لبه‌ت دگه‌ل موخه‌ل و بێژینگ كرنا هه‌ر كار و كریاره‌كا بكه‌ت یان كرى به‌لكو به‌لگه‌یه‌كێ لسه‌ر بگرن وببیته‌ به‌هانه‌یه‌ك ڕه‌وا بۆ سزا دانێ ودئه‌نجامدا دور كرنا وى ژئه‌وى جهێ ئه‌و كار لێ دكه‌ت لێ دیسا ب هه‌مو ئه‌ڤان رێك و فێلان و ژى نه‌شیان چ تشتى لسه‌ر بگرن هه‌تا كار گه‌هشتى یه‌ راده‌یه‌كى دبێژیت رۆژه‌كێ جه‌نابێ سه‌یدایى كومبونه‌ك دگه‌ل مه‌هه‌مویان كر لسه‌ر ره‌وشا كارى و هه‌لسه‌نگاندنا هه‌ر هه‌ڤاله‌كى .. دبێژیت وه‌سا دیاربو ئه‌و كارو خزمه‌تا من كرى ژیا هه‌مویان پتر بو وهه‌روه‌سا ژئالیى پێگیرى كرنێ ژى, دبێژیت ئه‌ڤه‌ هه‌مو ب فلسه‌كى نه‌چو وهه‌ر سه‌یدایى هه‌ول دا لبه‌ر چاڤێن هه‌ڤالان من بشكێنیت (ره‌نگه‌ مه‌ره‌م ژكومبونێ هه‌ر بۆ شكاندنا وى بو !).
دبێژیت من به‌رێ خۆدا هه‌ڤالێن دگه‌ل مه‌دا ل كومبونێ و من گوته‌ ئه‌وان ئه‌رێ هه‌ڤالان هون نابینن ئه‌ڤ كار و خزمه‌تا من ئه‌نجامداى هه‌كه‌ر ب چاڤه‌ك دادوه‌رى بهێت ته‌ماشه‌كرن و هه‌لسه‌نگاندن پێتڤى رێزلێَنانێ مه‌ , دبێژیت ئێك هه‌ڤالى لێڤا سه‌رى ل یابنى نه‌دا و نه‌ئاخفت !
دبێژیت من زانى شۆل خراب بو, ورۆژا پاشتر ئه‌ز چۆمه‌ ده‌ف كابرایێ دسه‌ر وى دا و من سوحبه‌تا خۆ بۆ گوت و ئه‌و نه‌دادى و بێ رێزى یا دگه‌ل من دهێته‌ كرن وهه‌لبه‌ت ئه‌و كارو خزمه‌تا من یابه‌رچاڤ ژى دانا به‌رسینگێ وى.. دبێژیت دیسا ئه‌ڤ هه‌وله‌ ژى ب چو نه‌چو و چ گرنگى بۆ ئاخفتنا من ل ده‌ف ( سه‌یدایێ مه‌زنتر ) ژى نه‌بو به‌لكو به‌روڤاژ یێ دبێژیته‌ من دڤیت مرۆڤ رێزێ ل یێ دسه‌رخودا بگریت !!
ژبه‌رى كابرا سوحبه‌تا خۆ ب دوماهى بینیت من گوتێ برا وه‌كو گوتنا كوردى دبێژیت ( هه‌مو موێریێن ئێك كونێ نه‌ , كرمێن ئێك بنێ نه‌ ) ما ئه‌و دێ چه‌وا یاخۆ ده‌ن ب یا ئێكێ وه‌كى من و ته‌ بێ ده‌ستهه‌لات , ئێ یاگرنگ ل دوماهیێ ته‌ چ كر و چ برَیاردا ؟ دبێژیت برَیارا من داى هه‌ر زو هه‌ول بچم ژده‌رڤه‌ وهه‌تا یونان ژى چۆم لێ من نه‌شیا به‌رده‌وامیێ بده‌م و جار دى زڤریم ,لێ تشتى من كرى من خۆ ڤه‌گوهاست بۆ جهه‌كێ دى هه‌ر چه‌نده‌ دورى حه‌زا من وتایبه‌تمه‌ندى یا منه‌ ونوكه‌ ئه‌ز ل ئه‌وى جهێ نوى ده‌وامێ دكه‌م و رۆژین خۆ وه‌كو كاله‌مێره‌كێ حه‌فتێ سالى یێ بێ هێز و بێ مۆرال دبورینم ,هه‌ر چه‌نده‌ هێشتا دبن ژیێَ چل سالیێ دامه‌ !
ب راستى ئه‌ز گه‌له‌ك ب سه‌رهاتى یا ئه‌ڤى براده‌رى داخبار بوم و دگه‌لدا هه‌ڤسوز بوم لێ من چه‌نده‌كێ لبه‌ر دلى دا وگوتێ پێتڤى یه‌ تۆ خۆ بێ هێز و بێ مورال نه‌كه‌ى ژبه‌ركو ئه‌ڤا ب سه‌رێ ته‌ هاتى نه‌گونه‌ها ته‌یه‌ به‌لكو ڤه‌رێژا ژینگه‌هه‌كا نه‌ساخله‌مه‌ كۆ پیڤه‌رێن دانانا كه‌سێن هه‌ژى ل جهێن هه‌ژى هه‌ر وه‌سا پێش كه‌تن وپێشئێخستن ئه‌ڤرو نه‌لسه‌ر بنه‌مایێ ژێهاتى و زیره‌كى ودلسوزى و تایبه‌تمه‌ندیێ یه‌ به‌لكو ب مخابنى ڤه‌ هنده‌ك پێڤه‌رێن دى یێن نه‌شایسته‌ كه‌سى بلند دكه‌ن و ناڤ وده‌نگى بۆ چێ دكه‌ن , و ده‌ما هه‌لسه‌نگاندن دده‌ستێ كه‌سێن ب ئه‌ڤى ره‌نگى دا بیت كو پێش وه‌خت حه‌ژ مرۆَڤى نه‌كه‌ن هه‌لبه‌ت دێ ئه‌نجام ب ئه‌ڤى ره‌نگى بن!

51

– به‌یار باڤى –
دانا خێرێ بۆ كه‌سێن هه‌ژار و ده‌ست كورت ژ ئالیێ كه‌سێن ده‌وله‌مه‌ند و پێ چێبوى ڤه‌ ئێكه‌ ژ دیاردێن ئه‌رێنى یێن جڤاكى و په‌یداكرنا گیانێ لێ بورینێ و هه‌ست ب ئارامى و گیانێ هه‌ڤگرتن و حه‌ژئێك كرنێ دناڤبه‌را تاكێن جڤاكى دا .
و ئه‌ڤ چه‌نده‌ پتر ل ئه‌ڤێ مه‌ها ره‌مه‌زانێ دهێته‌ به‌رچاڤ و هه‌ست پێ كرن ب تایبه‌ت ( وه‌كو جڤاكێ موسلمان ) كو ئه‌ڤ هاریكارى و پشته‌ڤانى كرنا ماددى بۆ كه‌سێن هه‌ژار و ده‌ست كورت ژئالیێ ده‌وله‌مه‌ندان ڤه‌ بئێك ژ ستوون و بنه‌مایێن ئه‌ركێن ئایینى دهێته‌ هه‌ژمارتن ئانكو زه‌كات یان ژى ( صه‌ده‌قات ) .
ل ناڤ جڤاكێ مه‌یێ كوردستانێ ژى بتایبه‌ت ل ئه‌ڤان سالێن دوماهیێ و قه‌یرانێن هه‌مه‌ جۆر رێژا هه‌ژاریێ گه‌هشتى یه‌ ئاسته‌كێ بلند كۆ پیڤه‌رێن سروشتى ده‌رباز كرینه‌ و هه‌تا راده‌یه‌كى خه‌لكه‌ك ( هه‌ر چه‌نده‌ یێ ل به‌رخۆ راوه‌ستاى و ژخۆ شه‌رم ) بشێوه‌یه‌ك ئاشكه‌را ده‌رگه‌هێ ده‌وله‌مه‌ندان دقوتیت وداخوازا مالێ خودێ ( زه‌كاتێ ) ژ ئه‌وان دكه‌ت !
ب حوكمێ كارێ مه‌ یێ جڤاكى و دناڤ ته‌خا هه‌ژار و ده‌ست كورت و خه‌لكێ خودان پێتڤیێن تایبه‌ت دا گه‌له‌ك دیمه‌ن و سه‌رهاتیێن جه‌رگ بڕ هاتینه‌ دیتین و بهیستین و دمێشكێ مه‌دا هاتینه‌ تۆمار كرن كۆ ب چ شێوه‌ سه‌ره‌ده‌رى و ره‌فتاره‌كا نه‌ ژهه‌ژى ژئالیێ هنده‌ك ژ ئه‌ڤان (به‌رێزان ڤه‌ !) ب خه‌لكێ هه‌ژار هاتیه‌ كرن , بۆ نموونه‌ ژبه‌ریا چه‌ند ساله‌كان كه‌سه‌كێ خودان ناڤ و ره‌وشته‌ك به‌رز و خودان خه‌بات ل روژێن سه‌خت و ته‌نگاڤیێ تۆشى نه‌خۆشى یه‌كێ بۆیه‌ و شیانێن هاتن وچونێ ژى نه‌ماینه‌ وخودان خێزان و زارۆك ,ب چاڤێن پڕى رۆندك گوت ئه‌ڤه‌ چه‌ند ساله‌ ئه‌ز بویمه‌ په‌ككه‌فتى و لسه‌ر جهى درێژ كرى و ئێدى هه‌تا شیانێن عیلاجێ و كرینا ده‌رمانان ژى من پێ چێنابیت و ئه‌ڤرو تشتێ ئه‌ز گه‌له‌ك پێتڤى كورسیه‌كا په‌ككه‌فتیانه‌ (محرك – كونترول) كو بهایێ وێ لناڤبه‌را سێ سه‌د هه‌تا چار سه‌د دولارایه‌ .. مه‌ پسیار ژێ كر ئه‌رێ تۆ دبێژى د وه‌ختیدا چه‌ندین سالان ل ناف شۆره‌شێ بوى خه‌بات كریه‌ ئه‌رێ به‌رپرسێ ته‌ یێ وى وه‌ختى كى بو د ژیانێ دا مایه‌ نه‌مایه‌ به‌لكو دژیانێ دا مابیت و نوكه‌ كه‌سه‌كێ حال خۆش بیت , دبه‌رسڤێ دا دیار بو كو كه‌سه‌كه‌ ژده‌وله‌ت سه‌رێ ئه‌ڤێ ره‌وشێ بۆیه‌ خانه‌دان و ژیانا وى وه‌كو سۆلتانایه‌,مه‌گوتێ ئه‌رێ ئه‌ڤه‌ خوش ده‌رگه‌هه‌ هه‌كه‌ر ته‌ په‌یوه‌ندى پێ كربا و ره‌وشا خۆ بۆ شرۆڤه‌كربا , دیساڤه‌ ب چاڤێت پڕى روندك به‌رسڤ دا و گوت چه‌ندین جاران من په‌یوه‌ندى پێ كریه‌ لبه‌راهیكێ دگوت دێ بۆته‌ هه‌ول ده‌م تشته‌كى بكه‌م و نوكه‌ دبێژیت ببوره‌ من چ پێ چێ نابیت بۆ ته‌ بكه‌م !
ب هه‌مو قه‌ناعه‌ت مه‌ باوه‌رى ب ئاخفتنا ئه‌ڤى جامێرى هه‌بو كۆ به‌لێ راسته‌ ئه‌ڤرۆ ژ ده‌وله‌ت سه‌رێ ئه‌ڤێ ره‌وشێ جۆره‌ به‌رپرسه‌ك په‌یدابوینه‌ یێن بوینه‌ ته‌خه‌كا جڤاكى یا سه‌رمایه‌دار ب ناڤێ ( شه‌رعیه‌تا شۆره‌شگێرى !) بوینه‌ خودان هه‌مو تشت و ب مافێ خۆ دبینن هه‌ر تشت یێ وان بیت ژبه‌ركو رۆژگاره‌كێ خه‌بات كرینه‌ و ( شۆره‌شگێر !) بوینه‌ بێى كو بزانن كو شۆره‌شگێرى ئانكو به‌ره‌ڤانى كرن ژكه‌سێن هه‌ژار وماف خوارى و به‌رسینگ گرتنا زۆلم و زۆرداریێ ل هه‌ر جه و لهه‌ر سه‌رده‌مه‌كى ..
و وه‌كو كه‌توارێ جڤاكى ژى ئه‌ڤرو زوى ب زوى ئه‌م نابینین و نابهیسین كو ئه‌ڤ جۆره‌ به‌رپرسه‌ ( یێن كوینه‌ بوینه‌ به‌شه‌ك ژ سه‌رمایه‌داران ) ده‌ستێ هاریكاریێ و پشته‌ڤانیێ بۆ كه‌سێن هه‌ژار و ده‌ست كورت درێژ بكه‌ن هه‌تا بۆ ئه‌ڤێن ل ره‌خ و دورێن وان ژى و ئه‌و ژنێزیك ئاگه‌هدارى ره‌وشا وان یا ئابوورى یالاواز ئه‌ڤجا چ ئه‌ڤ هاریكارى یه‌ وه‌كو خێر و صه‌ده‌قه‌ بیت یان ژى وه‌كو زه‌كات!
و هه‌لبه‌ت ئه‌ڤێ جۆره‌ سه‌ره‌ده‌رى كرنێ و خۆ بلند دیتنێ ژى زیانێن خۆ یێن مه‌زن هه‌نه‌ لسه‌ر سیسته‌مێ جڤاكى و لبه‌راهیكێ هه‌ست ب نه‌بونا دادپه‌روه‌ریا جڤاكى و هه‌روه‌سا په‌یدا بونا كه‌رب و كینێ لجهێ حه‌ژئێك كرن ولێبوورینێ ..
وئه‌گه‌رێن ئه‌ڤێ ره‌فتارو سه‌ره‌ده‌رى یا نه‌ساخله‌م ژى چه‌ندین هۆكارێن ده‌روونى , جڤاكى , دیروكى و سیاسى .. یێن دیارن كۆ پێتڤى ئاماژه‌ پێ كرنێ ناكه‌ن !

91

– به‌یار باڤى –
پترى بیست و پێنج سالان لسه‌ر حكومداریا ده‌ستهه‌لاتا مه‌ یا كوردى ده‌رباز دبن و دئه‌ڤى ماوێ نه‌كورت دا گه‌له‌ك وه‌رچه‌رخان و گهۆرینێن جودا جودا یێن مه‌زن و كاریگه‌ر دسیسته‌مێ جڤاكى , ئابورى , سیاسى … هتد یێ هه‌رێمێ دا هاتینه‌ ئه‌نجام دان وهه‌تا راده‌یه‌كى مه‌زن گهۆرین لسه‌ر ئاڤاهیێ جڤاكى كریه‌ ب ئالیێ ره‌وشت و به‌هایێن جڤاكى ڤه‌ و ژده‌ستدانا هنده‌ك بهایێن پیروز یێن جڤاكى و كه‌لتورێ جڤاكى ب شێوه‌یه‌ك گشتى ..
ئێك ژ سیمایێن ئه‌ڤى كه‌توارێ جڤاكێ ل ئه‌ڤان سالان هاتیه‌ پێش په‌یدابونا ته‌خه‌كا نه‌سروشتى ته‌خه‌كا سه‌رمایه‌دارێن قورغ كار ( محتكر ) جودا ژ سه‌رمایه‌دارێن جیهانێ و یاسایێن ئابوورى و پره‌نسیپێن به‌رچاڤ كرنا به‌رژه‌وه‌ندیا گشتى و پێگیرى كرن ب رێنمایان مینا دیاركرنا سه‌روه‌ت وسامانى ,دیار كرنا ژێده‌رێ ئه‌ڤى سه‌روه‌ت وسامانى, دانا باجێ, پاراستنا مافێ كارمه‌ندا .. ته‌خه‌ك خۆ دبینیت هه‌مو تشت و دسه‌ر هه‌مو تشتى را !
و ئه‌ڤرۆ ب هه‌بونا ئه‌ڤێ ته‌خێ جڤاك لسه‌ر دو جونا هاتیه‌ پارڤه‌كرن ؛ ته‌خا سه‌رمایه‌دارا خانه‌دان و خودان هه‌مو تشت وته‌خا گشتى یا ئه‌ڤرو دژیت هه‌تا سوباهى , ل ده‌مه‌كى كو ته‌خا ناڤنجى هاته‌ بوهوژاندن كو هه‌ر ئه‌ڤ ته‌خا ناڤنجى یه‌ بالانصا جڤاكى رادگیریت ..
ئه‌ڤ ته‌خا هه‌ چه‌وا ب شێوه‌یه‌كێ نه‌ سروشتى په‌یدابویه‌ هۆسا ب شێوه‌یه‌كێ نه‌سروشتى ره‌فتارێ و سه‌ره‌ده‌ریێ ژى دكه‌ت ڤه‌ده‌رى هه‌مو یاسا و پره‌نسیپان نه‌ بتنێ ناكه‌ڤیت دبن بارێ ئه‌ڤان یاساو رێنمایێن دارشتى ڤه‌ به‌لكو هه‌ر هزر ناكه‌ن كو تشته‌ك یێ هه‌ى ناڤێ وێ یاسا ژبه‌ركو هه‌تا راده‌یه‌كى كاریگه‌ریا وان ژى لسه‌ر كه‌نالێن یاسایى و سیاسى و هه‌تا مه‌دیایێ و راگه‌هاندنێ ژى هه‌یه‌ ب حوكمێ هێزا خۆ یا ئابورى وهه‌تا گه‌له‌ك جاران ژى لسه‌ر رایا گشتى یا جڤاكى ,ژبه‌ركو ب پیڤه‌رێ وى ئاڤاكرنا كرنا مزگه‌فته‌كێ تێرا هندێ هه‌یه‌ رویێ خۆ لده‌ف جۆره‌ خه‌لكه‌كێ سپى بكه‌ت ودیساڤه‌ جۆره‌ خه‌لكه‌ك هه‌بن داهۆلێ بۆ بقوتن و ریكلامێ بو بكه‌ن یان ژى ل هه‌لكه‌فته‌كێ كۆژمه‌كى پاره‌ى پێشكیش بكه‌ن كو سێ چویچكان ببه‌ره‌كى بكوژن هه‌م لده‌ف خو ( خێره‌ك كر) و هه‌روه‌سا رازى كرنا ئه‌وى لایه‌نى كۆ كه‌سه‌كێ نیشتمان په‌روه‌ره‌ وهه‌ر وه‌سا وه‌كو ریكلام و كارتێكرن ل جه‌ماوه‌رى !
مه‌ترسیا ئه‌ڤێ ته‌خێ ( بئه‌ڤى شێوازى و ره‌فتارێ ) لسه‌ر سه‌لامه‌تیا جڤاكى هند یا مه‌زنه‌ نه‌كێمى هه‌ر گه‌ف و ئاتافه‌كا دى یا مه‌ترسیدار ژبه‌ركو مینا په‌نجه‌شێرێ ره‌ه و ریشالێن خۆ داهێلاینه‌ دناف هه‌مو كه‌نالێن سیسته‌مێ جڤاكى دا و كارتێكرنا خۆ لسه‌ر هه‌یه‌ هه‌تا راده‌یه‌كى یاب زه‌حمه‌ته‌ ب كه‌ڤن به‌ر چ دویڤچون و لێپرسینان ژى و ئێك هه‌بیت بێژیتێ ته‌ ئه‌ڤه‌ ژكیڤه‌ ئینایه‌ ؟!
ئه‌ڤه‌ ل ده‌مه‌كى جڤاكێ مه‌ ژ ده‌هان جورێن قه‌یران و نه‌خۆشى و ئاریشێن جڤاكى دنالیت ب ده‌هان هه‌زار كه‌سێن خودان پێتڤیێن تایبه‌ت ژ په‌ككه‌فتى یێن دانعه‌مر و خودان نه‌خوشیێن دوم درێژ و ژنێن بێ سه‌میان نێزیكى سێ سالایه‌ بێ مۆچه‌ و … و ئه‌ڤ په‌ككه‌فتى یێن تشته‌كى وه‌ردگرن ژى هه‌یڤانه‌ ژ سه‌د دولاران ده‌رباز نابیت !
ئه‌ڤرو وه‌ڵاتێ مه‌ پێتڤى ب هێزو ئیراده‌یه‌كا مه‌زنه‌ بۆ راستڤه‌كرنا ئه‌ڤى كه‌توارێ نه‌ نه‌شاز و نه‌سروشتى .. هێزه‌ك بێژیته‌ ئه‌ڤى ( فیرعه‌ونى ) ئه‌ڤ گر و زویرێن ته‌ پاوان كرین مولكێ گشتینه‌ نه‌مولكێ ته‌یه‌ , ئه‌ڤ سه‌روه‌ت و سامانێ ته‌ ب شێوه‌یه‌ك نه‌ره‌وا ب ده‌ست خۆڤه‌ ئێخستى به‌هرا خه‌لكێ هه‌ژار و به‌له‌نگازه‌ نه‌ یێ ته‌یه‌ .. و بئه‌ڤى ره‌نگێ دێ عه‌داله‌تا كۆمه‌لایه‌تى هێته‌ چه‌سپاندن و بێته‌ هۆكاره‌ك كۆ تاك هه‌ست ب هاولاتیبونا خۆ بكه‌ت .. عه‌داله‌تا كۆمه‌لایه‌تى بنه‌مایێ وه‌رار و خۆ راگرتن و پێشكه‌فتنا هه‌ر جڤاكه‌كى یه‌ و ده‌ما ئه‌ڤ خالا هه‌ بهێته‌ پشت گوه ئێخستن و په‌راوێز كرن سیسته‌مى جڤاكى ب هه‌مو ئالیێن خۆڤه‌ دكه‌ڤیته‌ به‌ر مه‌ترسیێ و ئه‌ڤ رویێ ژده‌رڤه‌ یێ پێ دهێته‌ به‌رچاڤ بتنێ ماكیاج و روتۆشه‌ و تاڤیه‌ بارانه‌ك تێرا هندێ هه‌یه‌ بشۆت و رویێ راست و دروست دیار بكه‌ت !

49

– به‌یار باڤى –
هه‌لبژارتن بۆ ئه‌نجومه‌نێ په‌رله‌مانى و هه‌روه‌سا ئه‌نجومه‌نێن دى وه‌ك یێن پارێزگه‌هێ و شاره‌وانیێ .. هه‌ر چه‌نده‌ وه‌كو رویێ ژسه‌رڤه‌ پروسه‌یه‌كا سیاسى یه‌ لێ گه‌له‌ك ره‌هه‌ندێن خۆ یێن جڤاكى ژى هه‌نه‌ وئه‌ڤ چه‌نده‌ گه‌له‌ك ئارسته‌و رۆیێن ڤه‌شارتى ونخافتیێن جڤاكى دیار و به‌رچاڤ دكه‌ت ..
هه‌كه‌ر چاڤ خشانه‌كێ ل ئه‌ڤان هه‌لبژارتنێن 12ى ئه‌ڤێ مه‌ها گولانێ یێن بۆ په‌رله‌مانێ ئیراقێ كو ب سیسته‌مێ لیستا ڤه‌كرى هاتنیه‌ ئه‌نجامدان دێ بینین ئه‌ڤ كاندیدێن هه‌ ژكه‌سێن جۆراو جۆر بون ژئالیێ سیاسى , جڤاكى وئیته‌نى, زانستى ,ئایینى ,روشه‌نبیرى و هه‌لبه‌ت دگه‌ل رێژا به‌رچاڤ یا كاندیدێن ژن …
دئه‌ڤى بیاڤى دا هه‌كه‌ر ئه‌م ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنێن ده‌ڤه‌را مه‌ بێخین به‌ر شرۆڤه‌كرنه‌ كا سوسێولوژى و هه‌لسه‌نگاندنێ هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن دێ هنده‌ك راستیێن جڤاكى بۆ مه‌ دیار بن ( دور ژ ئه‌وان سه‌رنج و تیبینى یێن لسه‌ر ئه‌نجام وشێوازێ برێڤه‌برنا هه‌لبژارتنێ هه‌ین …), وه‌كو خواندنه‌كا سوسیولوژى و گرێداى سایكولوژیا جه‌ماوه‌رى و رایا گشتى ل ئه‌ڤێ ده‌ڤه‌را مه‌ دێ بینین هنده‌ك خال و فاكته‌رێن بهێز هه‌بون بۆ سه‌ركه‌فتنا كاندیدى وه‌ك ئه‌ڤێن خوارێ :
– فاكته‌رێ سیاسى : مینا پترى یا وه‌ڵاتێن جیهانێ ل ئه‌ڤان جۆره‌ هه‌لبژارتنا كاندیدێن ئالیێ سیاسى یێ بالا ده‌ست و خودان ده‌ستهه‌ڵات پتر ده‌لیڤه‌ و شانصێ سه‌ر كه‌فتنێ یێ هه‌ى ژكاندیدێن دى,بتایبه‌ت ل جڤاكێن رۆژهه‌لات و تقلیدى مینا جڤاكێ مه‌ ..
– فاكته‌رێ جڤاكى ( خێل و عه‌شیره‌ت ) :وه‌ك نموونه‌ رێژه‌یا هه‌رى مه‌زن یا ده‌نگێن كاندیدى دچارچوڤێ پێكهاته‌یا ئه‌وى یا جڤاكى دا بون ( عه‌شیره‌تێ ) و چه‌ند هه‌ژمارا كاندیدێن عه‌شیره‌تێ كێمتر بان ده‌لیڤا سه‌ركه‌فتنا كاندیدى پتر بو .. و دئه‌ڤى بیاڤى دا كاندید هه‌بویه‌ ژئالیێ هه‌مو خالان ڤه‌ یێ بهێز بویه‌ بتنێ ئه‌ڤ خاله‌ ل ده‌ڤ لاواز بو سه‌رنه‌كه‌فت !
– پشته‌ڤانیا جه‌مسه‌رێن عه‌شیرێ : هه‌رچه‌نده‌ ئه‌ڤ خاله‌ گرێداى خالا به‌رێ یه‌ لێ یا جیاوازه‌ دناڤه‌روكێ دا,ئه‌وژى هه‌ر چه‌نده‌ كاندید لسه‌ر عه‌شیره‌تا ناڤبرى یێ دیاره‌ وبئه‌ڤى فورم ونازناڤى ژى خۆ هاڤیتیه‌ مه‌یدانا ململانێ یا هه‌لبژارتنان لێ پشته‌ڤانى نه‌كرن ژئالیێ جه‌مسه‌رێن بهێز یێن عه‌شیره‌تێ دبیته‌ ئاسته‌نگ بۆ سه‌ركه‌فتنا كاندیدى بتایبه‌ت هه‌كه‌ر كاندید نه‌ ژ بنه‌مالێن ئه‌ڤان جه‌مسه‌ران بیت ئانكو ژ ته‌خا گشتى یا جڤاكى بیت هه‌ر چه‌نده‌ یێ خودان شیان و تابه‌تمه‌ندى بیت !
– فاكته‌رێ ئابوورى :هه‌ر چه‌نده‌ هنده‌ك دیتن هه‌نه‌ دبێژن كو ئه‌ڤى فاكته‌رى ( مه‌زاختنا پاره‌ى) هنده‌ كاریگه‌رى یا خۆ نینه‌ لێ ره‌نگه‌ بۆ هنده‌ك حاله‌تێن سنورداى كارتێكرن نه‌بیت,لێ ب شێوه‌یه‌ك گشتى فاكته‌رێ ئابوورى و ریكلام و ( مه‌عزومات ) و دانا دیارییا و پێِش كێش كرنا پاره‌ى فاكته‌ره‌كێ دى یێ ب هێز بو بتایبه‌ت كو رێژه‌یه‌ك دیار ژ ده‌نگده‌ران دكه‌ڤن د ئه‌ڤى چارچۆڤه‌ى دا ( دناڤ هنده‌ك چاچۆڤێن دیار كرى دا … ) !
– باگره‌وه‌ندو فاكته‌رێ كه‌سایه‌تى :دئه‌ڤێ ژینگه‌ها مه‌ یا جڤاكى دا ئه‌ڤ دو فاكته‌ره‌ پتر ب فاكته‌رێن هاریكار دهێن هه‌ژمارتن نه‌كو فاكته‌رێن سه‌ره‌كى, به‌روڤاژى جڤاكێن پێشكه‌فتى و مه‌ده‌نى كو گرنگى یه‌ك مه‌زن دده‌ن ئه‌ڤان هه‌ردو ئالیان كو گه‌له‌ك جاران باگره‌وه‌ند و كه‌سایه‌تیا به‌ربژێرى , شیان و تایبه‌تمه‌ندى , پێش وه‌خت خودان ئه‌زمون و خزمه‌ت كرنا خه‌لكى … ل به‌راهیكا فاكته‌رێن دى دهێن , ودئه‌ڤێ خالێ ژى دا ریكلامێ و راگه‌هاندن و ده‌زگه‌هێن مه‌دیایێ رۆله‌كێ دیار و هاریكار هه‌یه‌ بۆ به‌رچاڤ كرنا كاندیدى و نیشاندانا وى بۆ خه‌لكى ودئه‌نجامدا چێكرنا رایا گشتى ..

115

– به‌یار باڤى –
خۆشبه‌ختانه‌ ل ده‌مێ نڤیسینا ئه‌ڤى بابه‌تى ئه‌و چه‌ند رۆژ بو بڕیارا بلند كرنا بهایێ ئه‌مپێرێ كه‌هره‌ه‌با موه‌لیده‌ى بۆ شازده‌ هزار و پێنج سه‌د دیناران هاتیه‌ هه‌لوه‌شاندن و دیساڤه‌ وه‌كو به‌رى نها بۆ سێزده‌ هزار دیناران هاته‌ زڤڕاندن..
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ بڕیارا به‌رى دو حه‌فتیان ژ نشكه‌كێڤه‌ ل پارێزگه‌ها دهوكێ ده‌ركه‌فتى و بهایێ ئه‌مپێرێ كه‌هره‌با موه‌لیده‌ى ژ سێزده‌ هزار دیناران ئێكسه‌ر كریه‌ شازده‌ هزار و پێنج سه‌د دینار و دلگرانى و نه‌رازیبونه‌كا مه‌زن خسته‌ ناڤ خه‌لكێ سنورێ پارێزگه‌هێ بتایبه‌ت خه‌لكێ هه‌ژار و ده‌ست كورت، هه‌روه‌سا ره‌نگڤه‌دانه‌كا مه‌زن ل میدیایێ و كه‌نالێن راگه‌هاندنێ و مالپه‌رێن جڤاكى ب شێوه‌یه‌ك گشتى و ئازراندنا بابه‌تى ب شێوازێن جودا جودا چ ب رێیا په‌یوه‌ندى ب كه‌سانێن به‌رپرس، هه‌روه‌سا یێن په‌یوه‌ندیدار ب بابه‌تیڤه‌ ب رێیا داخویانى و چاڤ پێكه‌فتن و مێزگه‌ردان، هه‌روه‌سا دیاركرنا بۆچونێن هاوڵاتیان ژى ده‌رباره‌ى ئه‌ڤێ بڕیارێ كو د ئه‌نجامدا هه‌ڤسه‌نگیا ته‌رازیێ ب ئالیێ هاوڵاتیان دا شكه‌ست و ئه‌و چه‌ند هزار دینارێن كو بڕیار بو ژبه‌روكا ئه‌وان بهێنه‌ ده‌ر دیسا بۆ پێدڤیێن خێزانێ مانه‌ڤه‌!
هه‌ر بڕیاره‌كا گرێدایى ژیان و ژیارا هاوڵاتیان بیت بتایبه‌ت ته‌خا گشتى یا جڤاكى
پێدڤیه‌ ژ هه‌موو ئالیانڤه‌ بكه‌ڤیته‌ به‌ر ڤه‌كولینێ و ل سه‌ر راوه‌ستانێ، هه‌روه‌سا ئه‌و كارتێكرن و كارڤه‌دانێن وێ یێن نه‌رێنى ل سه‌ر تاكى و خێزانێ و جڤاكى .. لێ وه‌سا دیار بو كو ئه‌ڤ (بڕیارا زێده‌ كرنا بهایێ ئه‌مپێرێ كه‌هره‌با موه‌لیده‌ى ب شێوه‌یه‌ك بله‌ز و نه‌ دیراسه‌ كرى یان ژى بو هه‌ر مه‌ره‌مه‌كا دى! د ده‌مه‌كێ نه‌گونجایى هه‌روه‌سا جهه‌كێ نه‌گونجایى دابو، ژبه‌ر چه‌ند ئه‌گه‌ران وه‌ك :
– ل هه‌ر دو سێ پارێزگه‌هێن دى یێن هه‌رێمى بهایێ ئه‌مپێرێ كه‌هره‌با مولیده‌ى ژ ئه‌وى بهایێ ل پارێزگه‌ها دهوكێ كێمتره‌ ..
– نه‌بون یان كێمبونا ویستگه‌هێن به‌رهه‌م ئینانا كه‌هره‌با گشتى ل پارێزگه‌هێ كو د ئه‌نجامدا گڤاشتنێ دئێخن سه‌ر كه‌هره‌با موه‌لیدان و ده‌مژمێرێن وێ زێده‌ دبن.. هاوڵاتى ئه‌ڤێ چه‌ندێ ب كێشا حوكمه‌تێ دزانیت نه‌ك ب كێشا خوه‌ و دبێژن: پێدڤیه‌ حوكمه‌ت ل رێیێن چاره‌سه‌ریێ بگه‌ریت .
– ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێما كوردستانێ رێژا هه‌ژاریێ هه‌روه‌سا بێكاریێ ل پارێزگه‌ها دهوكێ ژ هه‌ر دو سێ پارێزگه‌هێن دى بلندتره‌ .
– مۆچێ كێم (ب سیسته‌مێ پاشه‌كه‌وت) و گیروبونا ئه‌ڤى مۆچه‌ى فاكته‌ره‌كێ دییه‌ كو هه‌تا كه‌سێ فه‌رمانبه‌ر ژى ئێدى شیانێن دارشتنا به‌رنامه‌یه‌كێ رێك و پێك یێ داهاتى و مه‌زاختنان نه‌بیت و له‌نگیه‌ك بكه‌ڤیته‌ ته‌رازیا خێزانێ.. كو پارێ كه‌هره‌با موه‌لیده‌ى ژى ئێكه‌ ژ ئه‌ڤان پێگیریان .
مخابن ئه‌ڤرو پشتى بیست و حه‌فت سالان ژ حوكمرانیا مه‌ یا (خۆمالى) هێشتا كێشه‌یا كه‌هره‌بێ هه‌روه‌كو خوه‌ مایى و نه‌هاتیه‌ چاره‌سه‌ر كرن (هه‌رچه‌نده‌ هنده‌ك خه‌بیر هنده‌ك به‌هانه‌یان ژى بۆ ئه‌ڤێ چه‌ندێ دبینن )!
و ئه‌ڤه‌ زارۆیێن پشتى سه‌رهه‌لدانێ ژى زانكو ده‌رباز كرن و زارۆیێن وان ژى ئه‌ڤ ساله‌ ساله‌كا دى دێ به‌ر ب قوتابخانانڤه‌ چن، لێ مخابن ئه‌و په‌یڤێن پتر ژ هه‌موو په‌یڤ و رسته‌یێن دى د مێشكێ ئه‌وان دا جهگیر په‌یڤێن ئه‌مپێر و سلكێت و موه‌لیده‌ بن.. هه‌لبه‌ت په‌یڤه‌كا دى ژى هه‌ر گرێداى ئه‌ڤان په‌یڤان پێدڤیه‌ زارۆ ل سه‌ر رێزمانا خوه‌ یا (كه‌هره‌بائى) زێده‌ بكه‌ت ئه‌وژى په‌یڤا (ماسیحه‌) یه‌ كۆ جودا ژ جڤاكێن دى بتنێ ل ده‌ڤ مه‌ بۆ كار و مه‌به‌سته‌كا دى ژى دهێته‌ بكارئینان ئه‌وژى راكرنا سلكێتیه‌ ده‌مى دهێته‌ خوار!.

58

به‌یار باڤى
هه‌لبژارتن بۆ ئه‌نجومه‌نێ په‌رله‌مانى هه‌روه‌سا ئه‌نجومه‌نێن دى وه‌ك یێن پارێزگه‌هێ و باژێرڤانیێ.. هه‌رچه‌نده‌ وه‌كو روویێ ژ سه‌رڤه‌ پروسه‌یه‌كا سیاسى یه‌، لێ گه‌له‌ك ره‌هه‌ندێن خوه‌ یێن جڤاكى ژى هه‌نه‌ و ئه‌ڤ چه‌نده‌ گه‌له‌ك ئارسته‌ و روویێن ڤه‌شارتى و نخافتیێن جڤاكى دیار و به‌رچاڤ دكه‌ت.
هه‌كه‌ چاڤ خشانه‌كێ ل ئه‌ڤان هه‌لبژارتنێن 12ى ئه‌ڤێ مه‌ها گولانێ یێن بۆ په‌رله‌مانێ ئیراقێ كو ب سیسته‌مێ لیستا ڤه‌كرى هاتنیه‌ ئه‌نجامدان دێ بینین ئه‌ڤ كاندیدێن هه‌ ژ كه‌سێن جۆرا و جۆر بون ژ ئالیێ سیاسى، جڤاكى، زانستى، ئایینى، روشه‌نبیرى و هه‌لبه‌ت ل گه‌ل رێژا به‌رچاڤ یا كاندیدێن ژن…
د ئه‌ڤى بیاڤى دا هه‌كه‌ ئه‌م ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنێن ده‌ڤه‌را مه‌ بێخینه‌ به‌ر شرۆڤه‌كرنه‌كا سوسیولوژى و هه‌لسه‌نگاندنێ هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن دێ هنده‌ك راستیێن جڤاكى بۆ مه‌ دیار بن ( دور ژ ئه‌وان سه‌رنج و تێبینى یێن ل سه‌ر ئه‌نجام و شێوازێ برێڤه‌برنا هه‌لبژارتنێ هه‌ین…)، وه‌كو خواندنه‌كا سوسیولوژى و گرێدایى سایكولوژیا جه‌ماوه‌رى و رایا گشتى ل ده‌ڤه‌را مه‌ دێ بینین هنده‌ك خال و فاكته‌رێن بهێز هه‌بون بۆ سه‌ركه‌فتنا كاندیدى وه‌ك ئه‌ڤێن خوارێ :
– فاكته‌رێ سیاسى: مینا پترى یا وه‌ڵاتێن جیهانێ ل ئه‌ڤان جۆره‌ هه‌لبژارتنا كاندیدێن ئالیێ سیاسى یێ بالا ده‌ست و خودان ده‌ستهه‌ڵات پتر ده‌لیڤه‌ و شانسێ سه‌ركه‌فتنێ یێ هه‌ى ژ كاندیدێن دى، بتایبه‌ت ل جڤاكێن رۆژهه‌لات و ته‌قلیدى مینا جڤاكێ مه‌ ..
– فاكته‌رێ جڤاكى (خێل و عه‌شیره‌ت): وه‌ك نموونه‌ رێژه‌یا هه‌رى مه‌زن یا ده‌نگێن كاندیدى د چارچوڤێ پێكهاته‌یا ئه‌وى یا جڤاكى دا بون ئانكو (عه‌شیره‌تێ) و چه‌ند هژمارا كاندیدێن عه‌شیره‌تێ كێمتر بان ده‌لیڤا سه‌ركه‌فتنا كاندیدى پتر بو .. و د ئه‌ڤى بیاڤى دا كاندید هه‌بویه‌ ژ ئالیێ هه‌موو خالان ڤه‌ یێ بهێز بویه‌ بتنێ ئه‌ڤ خاله‌ ل ده‌ڤ یا لاواز بو سه‌رنه‌كه‌فت!
– پشته‌ڤانیا جه‌مسه‌رێن عه‌شیرێ: هه‌رچه‌نده‌ ئه‌ڤ خاله‌ گرێداى خالا به‌رێ یه‌، لێ یا جیاوازه‌ د ناڤه‌روكێ دا، ئه‌وژى هه‌رچه‌نده‌ كاندید ل سه‌ر عه‌شیره‌تا ناڤبرى یێ دیاره‌ و ب ئه‌ڤى فورم و ناسناڤى ژى خوه‌ هاڤێتیه‌ مه‌یدانا ململانێ یا هه‌لبژارتنان لێ پشته‌ڤانى نه‌كرن ژ ئالیێ جه‌مسه‌رێن بهێز یێن عه‌شیره‌تێ دبیته‌ ئاسته‌نگ بۆ سه‌ركه‌فتنا كاندیدى بتایبه‌ت هه‌كه‌ كاندید نه‌ ژ بنه‌مالێن ئه‌ڤان جه‌مسه‌ران بیت ئانكو ژ ته‌خا گشتى یا جڤاكى بیت هه‌رچه‌نده‌ یێ خودان شیان و تابه‌تمه‌ندى ژى بیت!
– فاكته‌رێ ئابوورى: هه‌رچه‌نده‌ هنده‌ك دیتن هه‌نه‌ دبێژن كو ئه‌ڤى فاكته‌رى (مه‌زاختنا پاره‌ى) هنده‌ كاریگه‌رى یا خوه‌ نینه‌، لێ ره‌نگه‌ بۆ هنده‌ك حاله‌تێن سنوردایى كارتێكرن نه‌بیت، لێ ب شێوه‌یه‌ك گشتى فاكته‌رێ ئابوورى و ریكلام و (مه‌عزومات) و دانا دیاریا و پێشكێشكرنا پاره‌ى فاكته‌ره‌كێ دى یێ ب هێز بو بتایبه‌ت كو رێژه‌یه‌ك دیار ژ ده‌نگده‌ران دكه‌ڤن د ئه‌ڤى چارچۆڤه‌ى دا (دناڤ هنده‌ك چارچۆڤێن دیار كرى دا …)!
– باگره‌وه‌ندو فاكته‌رێ كه‌سایه‌تى: د ژینگه‌ها مه‌ یا جڤاكى دا ئه‌ڤ دو فاكته‌ره‌ پتر ب فاكته‌رێن هاریكار دهێن هژمارتن نه‌ك فاكته‌رێن سه‌ره‌كى، به‌روڤاژى جڤاكێن پێشكه‌فتى و مه‌ده‌نى كو گرنگیه‌ك مه‌زن دده‌نه‌ ئه‌ڤان هه‌ردو ئالیان كو گه‌له‌ك جاران باگره‌وه‌ند و كه‌ساتیا به‌ربژێرى، شیان و تایبه‌تمه‌ندى، پێش وه‌خت خودان ئه‌زمون و خزمه‌تكرنا خه‌لكى… ل به‌رى فاكته‌رێن دى دهێن، و د ئه‌ڤێ خالێ ژى دا ریكلامێ و راگه‌هاندنێ و ده‌زگه‌هێن میدیایێ رۆله‌كێ دیار و هاریكار هه‌یه‌ بۆ به‌رچاڤ كرنا كاندیدى و نیشاندانا وى بۆ خه‌لكى و د ئه‌نجامدا چێكرنا رایا گشتى ..

149

– به‌یار باڤى –

خێزان دهێته‌ هه‌ژمارتن گرنگترین یه‌كه‌ یان ژى ده‌زگه‌ها جڤاكى كو ئاڤاهیێ جڤاكى خۆ لسه‌ر دگریت ,و ژبه‌ر ئه‌ڤێ گرنگیێ و ئه‌ڤى رۆلێ گرنگ یێ كۆ خێزان دگێریت د جڤاكیدا وپه‌روه‌رده‌ كرن و پێگه‌هاندنا زارۆیان .. رۆژا 15/ 5 / 1993 وه‌كو رۆژا جیهانى یا خێزانێ ژئالیێ نه‌ته‌وێن ئێكگرتى ڤه‌ هاته‌ ده‌ست نیشان كرن ,و بۆ ئه‌ڤێ مه‌به‌ستێ سالانه‌ لئه‌ڤێ رۆژێ كارو چالاكیێن گرێداى خێزانێ و ره‌وشا خێزانێ وبه‌رچاڤ كرنا گرنگیا خێزانێ دجڤاكیدا و هه‌روه‌سا ئاریشێن خێزانێ دهێنه‌سازكرن ..
• جۆرێن خێزانێ و خێزانا كوردى :
هه‌ر چه‌نده‌ ژئالیێ قه‌باره‌ و شێوازێ په‌یوه‌ندیێن كه‌سان چه‌ندێن جۆرێن خێزانان ژئالیێ جڤاكناسان ڤه‌ هاتینه‌ پولین كرن .. لێ بشیۆه‌یه‌ك گشتى ل رۆژگارێ ئه‌ڤرو دو جۆرێن خێزانێ دهێنه‌ به‌رچاڤ بتایبه‌ت ل جڤاكێن رۆژهه‌لات وجڤاكێ مه‌ یێ كوردى ژى ئێك ژ ئه‌ڤان جڤاكان :
1- خێزانا كاكلك یان ژى بچویك :
ئه‌ڤ جۆرێ خێزانێ به‌رفره‌هترین جۆره‌ و هه‌تا راده‌یه‌كى ل هه‌مو وه‌ڵاتێن جیهانێ دهێته‌ به‌رچاڤ كو ژ ژن و مێر و زارۆكان پێك دهێت وبشێوازه‌كێ سه‌ربخۆ ژیانا خۆ دبه‌ن سه‌ر.
ل جڤاكێ مه‌یێ كوردى ژى ئه‌ڤرۆ پتر ژ95 %ئه‌ڤ جۆرێ خێزانێ یه‌ .
2- خێزانا مه‌زن یا پێكڤه‌ گرێداى :
ئه‌ڤ جۆرێ خێزانێ ژباب و باپیر و كۆر و نه‌ڤیان پێك دهێت كو هه‌مو دگه‌ل ئێك دژین و وه‌كو ئێك خێزان كار وئه‌رك وبه‌رپرساتى دناڤبه‌را ئه‌وان دا دهێته‌ پارڤه‌ كرن , وئه‌ڤ جۆرێ خێزانێ پتر ل جڤاكێن گوندان و یێن ب كارێ چاندنێ و خودان كرنا ته‌رش و كه‌والى ڤه‌ گرێداى دهێته‌ به‌رچاڤ .
ل جڤاكێ مه‌یێ كوردى ئه‌ڤ جۆرێ خیزانێ هه‌تا سالێن حه‌فتیان
هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن یێ دیار و به‌رچاڤ بۆ ژبه‌ر گرێدانا خه‌لكى ب كارێ خودان كرنا ته‌رش وكه‌والى و هه‌روه‌سا چاندنێ ژبه‌ركو دئه‌ڤان بیاڤان دا ئه‌و پێتڤى كه‌سێن كار بكه‌ن هه‌بون ..
• ئه‌ركێن خێزانێ :
د هه‌ر جڤاكه‌كێ هه‌بیت دا خێزانێ هنده‌ك ئه‌رك و ئیلتزامات هه‌نه‌ مینا ئه‌ڤێن ل خوارێ دیار :
– بایولوژى : ژ بۆ به‌رده‌وامى دان ب كاروانێ ژیانێ و نفشێ مرۆڤى , ب رێكا هه‌ڤبه‌ندیێن هه‌ڤژینیێ و زارۆكبونێ ئه‌ڤ نفشێ مرۆڤان وكاروانێ ژیانێ به‌رده‌وام دبیت ..
– جڤاكى : دچارچۆڤێ ئه‌ڤێ خێزانێ دا جۆره‌ په‌یوه‌ندیێن جڤاكى دناڤبه‌را ئه‌نداماندا په‌یدا دبن و هه‌ر وه‌سا په‌یوه‌ندى یێن جڤاكى دگه‌ل ژینگه‌ها ژده‌رڤه‌ .
– ئابوورى : ب رێكا لێكڤه‌كرنا ئه‌رك و به‌رپرسایه‌تى یا ئه‌ڤ خێزانه‌ دبیته‌ خودان ئابور و داهاته‌ك تایبه‌ت وبێى كو ئه‌ڤ ئابورى یه‌ هه‌بیت نه‌شێت خۆ لسه‌ر پێت خۆ بگریت .
– كه‌لتۆر و ره‌وشه‌نبیرى :هه‌ر خێزانه‌ك ( دایك و باب ) هنده‌ك
ره‌وشت و بهایێن جڤاكى بۆ زارۆیێن خۆ ڤه‌دگوهێزن كۆ دئه‌نجامده‌ زارۆك لسه‌ر ئه‌ڤى جۆره‌ كه‌لتورى ( روشنبیریێ ) په‌روه‌رده‌ دبن و پێ دگه‌هن .
• ئاسته‌نگێن درێكا خێزانا مه‌ یا كورده‌وارى دا :
ل هه‌ر جه و هه‌ر قوناغه‌كێ هنده‌ك گرێبه‌ست و ئاسته‌نگ ل به‌ر خێزانێ و په‌روه‌رده‌كرن و پێگه‌هاندنا ساخله‌م یا خێزانێ هه‌نه‌ , و وه‌كو خێزانا مه‌یا كورده‌وارى ل رۆژگارێ مه‌یێ ئه‌ڤرو ب دیتنا من ئه‌ڤێن ل خوارێ به‌رچاڤترین ئه‌و گرێبه‌ست و ئاسته‌نگن:
– ته‌كنه‌لوژیا نوى و ژده‌ستدانا كونترولێ :ب حوكمێ هاتنا ئه‌ڤێ پێلا ئامێرێن ته‌كنه‌لۆژیا نو (انترنیت ,ستلایت , موبایل .. ) دناڤ هه‌ر خێزانه‌كێ دا ئێدى بۆ دایك و بابان ب زه‌حمه‌ت كه‌فتیه‌ زارۆكان لسه‌ر ئه‌وى شێوازى په‌روه‌رده‌ بكه‌ن و پێ ب گه‌هینن یێ كو ئه‌و دخوازن .. به‌لكو ل گه‌له‌ك حاله‌تان دایك و باب ژى بونه‌ به‌شه‌ك ژئه‌ڤێ به‌رزه‌بونێ !
– خاڤى و لاوازیا په‌یوه‌ندیێن خێزانى : دئه‌ڤى چارچۆڤه‌ى دا
بتایبه‌ت هه‌كه‌ر سه‌میانێ خێزانێ یێ فه‌رمانبه‌ر بیت یان پتر وه‌ختێ وى ژده‌رڤه‌ بیت , هه‌تا ده‌ما ڤه‌دگه‌ریته‌ مالێ ژى ئه‌وى وه‌ختى ناده‌ته‌ خۆ كو دگه‌ل زارۆكان و خێزانێ بروینیت و دان وستاندنێ دگه‌ل ئه‌وان بكه‌ت , دئه‌ڤى حاله‌تى ژى دا په‌یوه‌ندى دناڤبه‌را ئه‌ندامێن خێزانێ دا سست و خاڤ دبن وهه‌تا دگه‌هیته‌ راده‌یه‌كى كه‌س چ ژكه‌سێ نزانیت وگه‌له‌ك جاران ئاریشێن مه‌زن رو دده‌ن ودوماهیێ دبیته‌ كاره‌سات ژنوى سه‌میانێ خێزانێ ژخه‌و رادبیت ! ل ڤێرێ به‌رپرسایه‌تى یا مه‌زن یا ئه‌ڤان دایك و بابایه‌ ودڤیا هه‌ر چ نه‌بیت حه‌فتیێ جاره‌كێ لسه‌ر سفرێ دگه‌ل ئێك رونشتبان و دان و ستاندن لسه‌ر ره‌وشا خێزانێ كربان و هه‌روه‌سا ئاریشه‌و گرفتاریێن هه‌ین ودیتنا رێكه‌ چاره‌یه‌كێ ژبه‌رى كو مه‌زن ببیت و ده‌لیڤا چاره‌سه‌ركرنێ نه‌مینیت !
• زۆرى یا پێتڤى و هه‌جه‌یێن خێزانێ : ئه‌ڤه‌ژى ئێكه‌ ژ ئه‌وان ئاریشێن رۆژ بۆ رۆژێ پتر ل ناڤ خێزانێن مه‌دا دهێته‌ به‌رچاڤ كو داهاتێ خێزانێ چه‌ند بیت ئێدى تێرا ئه‌وان پێتڤى و ئیحتیاجاتان ناكه‌ت یێن كو خێزان ب پێتڤى دبینیت , هه‌ر
چه‌نده‌ گه‌له‌ك جاران ئه‌ڤ ئیحتیاجاته‌ د ( كه‌مالینه‌ )!

website security