پێشده‌م مه‌ پێشبینیا هاتن و هێرشكرنا گرۆپ و لایه‌نێن توندره‌وێن عیراقى دكر بۆ سه‌ر كوردستانێ و نه‌ من هزرا گرۆپێن شیعى و سونى و عه‌ره‌بى ب تنێ دكرن، به‌لكو من هزرا حوكمه‌تا عیراقا فیدرال بخوه‌ ژی دكر و بۆ چه‌ندین جاران و ل چه‌ندین كۆڤار و رۆژنامه‌ و سایتان من ل دۆر بابه‌تێ ناڤبرى نڤێسینه‌ ل ژێر ناڤێ (حه‌شدا شه‌عبى یان یا شیعى) و (له‌شكركێشیا مالكى ) و (داعش یان حه‌شد) و (فه‌رماندا دیجله‌) و زۆر بابه‌تێن دى كو ل سالێن بۆرى مه‌ پێشبینیا ڤێ ره‌وشا نوكه‌ دكر، چونكو ب درێژیا دیرۆكێ هه‌مى رژێمێن حوكمرانى ل عیراقێ كرى ب تنێ دوژمنكاریا كوردان كرییه‌ و كورد چه‌وساندینه‌ و مافێن كوردان پێشیلكرینه‌ و كورد نه‌چاركرینه‌ به‌رگریێ ژخوه‌ و خاكا خوه‌ بكه‌ن و ئه‌ڤ پرسه‌ زۆر یا درێژه‌ و دیرۆك دیده‌ڤانه‌ و شه‌رمێ ژ مه‌ ناكه‌ت و هه‌مى دیرۆك بۆیه‌ر د ناڤا رۆپه‌لێن فه‌رهه‌نگا دیرۆكێ دا دتۆماركرینه‌. ل ڤێره‌ دێ به‌حسێ ره‌وشا نوكه‌ كه‌ین و بۆیه‌رێن گه‌رم یێن د گۆره‌پانا سیاسى یا كوردستانێ و عیراقێ و هه‌رێمى دا. هاتنا حه‌شدا شیعى نه‌شێم بێژم حه‌شدا شه‌عبى، چونكو ب راستى ب ناڤێ حه‌شدا شه‌عبى یه‌، لێ هه‌مى یێن د ناڤ وێ حه‌شدێ دا شیعى نه‌ بۆ كه‌ركووكێ نه‌ ب تنێ ژ به‌ر پرسا گشتپرسیێ بوو، به‌لكو د به‌رنامه‌ و پلانێن عیراقێ و ئیرانێ و توركیا ژی بوو چونكو تركیا دبێژیت كه‌ركووك یا مه‌یه‌ و دێ بۆ مه‌ بیت و عیراق دبێژیت یا منه‌ و بۆ كه‌سێ نینه‌ و ئیرانێ ژی ژبه‌ر وێ چه‌ندێ یه‌ كو رێكا خوه‌ ل ده‌ڤه‌رێ خۆشكه‌ت و ته‌مامكه‌را هیلالا خوه‌ بكه‌ت و زێده‌بارى ڤان هه‌مى رستێن مه‌ ل سه‌رى به‌حس كرین پترۆلا كه‌ركووكێ یه‌ كو دئێته‌ هژمارتن ب زه‌نگینترین ده‌ڤه‌ر بۆ به‌رهه‌مێ په‌ترۆلێ و هه‌میان چاڤ ل سه‌ر په‌ترۆلێ یه‌ و شه‌رى دكه‌ن، ژبه‌ر پترۆلا كه‌ركووكێ. گرۆڤه‌ ل سه‌ر پرسا ناڤبرى زۆر سیاسه‌تمه‌دار و ره‌وشه‌نبیر و كه‌سایه‌تیا دیار كربوو و ل بیرا مه‌ هه‌میانه‌ و هه‌ر چ به‌حسێ ریفراندۆم و گشتپرسیێ نه‌بوو ژى ل سالا (2013) ل ده‌مێ (عبدالامیر الزیدى و على غێدان ) فه‌رماندێ هێزا هشكاتى یا عیراقێ و فرقا دیجله‌ ده‌مێ هزر و پلانا وان كو كه‌ركووك و ده‌ورۆبه‌رێن مووسل كۆنترۆل بكه‌ن، لێ ئێكرێزیا پێشمه‌رگێ كوردستانێ و ئێك هه‌لویستیا پێشمه‌رگه‌یى و سه‌ركردایه‌تى یا كوردى بوونه‌ رێگر ل هه‌مبه‌ر ڤان هێرشان. دیسا شوان قه‌لادزه‌یى بۆ مالپه‌رێ فه‌رمى یێ پارتى دیمۆكراتى كوردستان دیاركریه‌ كو هێزێن حه‌شدا شعبى و له‌شكرێ عیراقێ نه‌ ژبه‌ر گشتپرسیێ هاتینه‌ د كه‌ركووكێ دا، ب تنێ ئه‌ڤه‌ پلانا وانه‌ و گشتپرسى ب تنێ بهانه‌ یه‌. دڤێت بێژم ل (16/10/2017) هاتنا هێزێن حه‌شدا شیعى و له‌شكرێ عیراقى بۆ كه‌ركووك وده‌ڤه‌رێن كوردستانى و ب هاریكاریا هنده‌ك لایه‌نێن كه‌سانێن نه‌فسنزم و خائین یێن سه‌ر ب لایه‌نه‌كێ سیاسى یێ كوردى ڤه‌ دلگرانیه‌ك ل جه‌م هه‌ر كورده‌كێ دلسۆز په‌یدا كریه‌ و وان هێزان بێرێزیه‌كا مه‌زن به‌رامبه‌ر ملله‌تێ كورد و ئالایێ پیرۆزێ كوردستانێ كریه‌ و ژ وێ پلانا هاتنا وان ئێكسه‌ر خوه‌ دیاركر هێزه‌كا داگیركه‌ر و ب ده‌هان سه‌رپێچى یێن به‌رامبه‌ر خه‌لكێ كورد یێن ل وان ده‌ڤه‌ران كرینه‌ و ئه‌ڤه‌ وێ چه‌ندێ دسه‌لمینیت كو عه‌قلیه‌تا سه‌ركرده‌ و سه‌ركردایه‌تیا عیراقێ چ جاران ناهێته‌ گوهۆرین و شێوێ سه‌روچاڤان ب تنێ دهیته‌ گوهۆرین ئه‌گه‌ر به‌رامبه‌ر ملله‌تێ كورد هه‌ر ئه‌و سیاسه‌ته‌ یا كو به‌رى چه‌ندین سالان په‌یره‌و دكر و نوكه‌ په‌یره‌و دكه‌ن، ئه‌ڤجا دێ ب چ ره‌نگ ملله‌تێ كورد شێت سه‌رده‌ریێ ل گه‌ل ڤان هه‌مه‌جا كه‌ت و ژیانێ د گه‌ل به‌ته‌ سه‌ر؟. په‌یاما من خۆراگرى و ئێكگرتى بن ئه‌ى گه‌لێ كورد و ئه‌م ل سه‌ر رێیا راست یێن دچین چ دوژمن نه‌شێن به‌رامبه‌ر ئیرادا گه‌لێ مه‌ بگریت و هه‌رده‌م ملله‌تێ كورد به‌رسینگێ درنده‌ترین و مه‌زنترین دوژمن هێزا گرتنه‌ و هه‌ر ل دووماهیێ ملله‌تێ كورد ب سه‌ر كه‌فتى یه‌. پاراستى بیت كوردستان بلند بیت ئالایێ كوردستانێ.

د ده‌مێ ئه‌نجامدانا هه‌ر كاره‌كى دا دڤێت زاراڤ و پره‌نسیپێ راستیێ بكار بینى وب شێوه‌كێ راسته‌و خوه‌ كاران ئه‌نجامبده‌ن ده‌ست ژ به‌رژه‌وه‌ندیێن ته‌نگ به‌رده‌ن و ب تنێ به‌رژه‌وه‌ندیێن گشتى به‌رچاڤ بكه‌ن و ئه‌ڤ په‌یڤه‌ ل سه‌ر كه‌سان، هه‌ر دیسا پارت و كۆمه‌ل و حوكماتان ژى دئێته‌ گۆتن و سه‌پاندن و به‌رژه‌وه‌ندیا گومان بهێته‌ پێش چاڤكرن و به‌رژه‌وه‌ندیا تاكان بهێته‌ بن پێ كرن، چونكو د هه‌ر ملله‌ته‌كى دا ئه‌گه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیا گشتى هاته‌ به‌رپاكرن، ئه‌ڤه‌ بێگومان به‌رژه‌وه‌ندیا هه‌ر تاكه‌كى هاته‌ پێش چاڤكرن و مافێن هه‌میان دێ هێنه‌ پاراستن. هه‌كه‌ لاپه‌رێن دیرۆكێ ڤه‌ده‌ین و سه‌حكه‌ینه‌ رسته‌ و خالێن وێ بكه‌ین دێ بینین كو ئه‌وێن ده‌ستهه‌لات ل عیراقێ وه‌رگرتى ب تنێ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ كاردكر و به‌رژه‌وه‌ندیا نه‌ته‌وا خوه‌ به‌لكو نه‌ته‌وه‌ و ئایێنێن دى پشتگوه هاڤێتینه‌, ل عیراقێ ملله‌تێ كورد تووشى هه‌مى ده‌رده‌سه‌رى و نه‌هامه‌ت و زولمێ بوویه‌ و هه‌مى رێیێن دوژمنكاریێ ل گه‌ل ملله‌تێ كورد بكارئیناینه‌ و كورد بووینه‌ قوربانیێن زێده‌گاڤى و هێرشین وانان. د هه‌مى قووناغێن جودا دا ل عیراقێ ب تنێ كوردان به‌رگرى كریه‌ و خوه‌ پاراستیه‌ و به‌رده‌وام ملله‌تێ كورد ل كوردستانا باشۆر ده‌ستێ دۆستینى و هه‌ڤالینى و براینیێ بۆ درێژكریه‌، لێ وان ده‌ستێ دوژمنكار و دوژمناتى و تۆلڤه‌كرنێ بۆ مه‌ درێژكریه‌. ل ڤێره‌ هه‌مى قووناغ بۆرین قووناغێن شۆره‌شێ و قووناغێن ئه‌نفالان و یێن ده‌ربه‌ده‌رى و ئاواره‌یێ ژی ده‌ربازبوون پاشان قووناغا سه‌رهلدان و به‌رخودانێ و پاشى قووناغین حوكمرانیێ, ل ده‌مێ ده‌ستهه‌لات وه‌رگرتى ل عیراقێ ئه‌وێن هه‌تا دوهى ل به‌ر ده‌رازینك و حه‌وشێن مه‌ كۆم بخودانكرین و ئه‌م بووینه‌ ئه‌گه‌رێ مانا وان و بووینه‌ ئه‌گه‌رێ وه‌رگرتنا ده‌ستهه‌لاتى ل عیراقێ زۆر بهانه‌ بۆ مه‌ دیاركرن و رۆژه‌كێ دگۆت دێ ده‌ستهه‌لاتێ ب براینى كه‌ین، لێ پشتى بنچینه‌ك بۆ خوه‌ داناى و دروستكرى و خوه‌ ل سه‌ر پێن خوه‌ گرتى، ئێكسه‌ر ژ هه‌ڤالینى و براینى و شه‌راكه‌تى زمانێ هێرش و تۆلڤه‌كرن و توندره‌ویێ نیشا مه‌ دا و ده‌ستپێكرن ب بڕینا بودجه‌ى و مووچان و كه‌ره‌ستێن سۆته‌مه‌نیێ و گرتنا رێیێن سه‌ره‌كى و بڕینا هه‌ر تشته‌كى كو وانان زانى با دێ مفایه‌ك گه‌هیته‌ كوردان و حوكمه‌تا هه‌ریمێ و یا ژ هه‌میان خرابتر دووركرن و ده‌رخستنا نوونه‌رین كوردان كو ب مافێ خوه‌ و ب ده‌نگێن ملله‌تێ كورد ده‌ركه‌تین ئێك ئێكه‌ ب پیلانێن وان یێن ڤه‌شارتى ژ ده‌ستهه‌لاتێ دووركرن و هه‌مى وه‌زاره‌ت كرنه‌ د ده‌ستێ خوه‌ بخو دا و ده‌ستهه‌لات وه‌كى خوه‌ لێ دگێرا. و راپریا گه‌لان (استفتا‌و الشعوب) رامانا وێ ئه‌وه‌ بده‌ست ڤه‌ ئینانا مافه‌كێ به‌رزه‌, دیسا راپرسى ئه‌وه‌ كو ده‌مێ یاسا ده‌ستهه‌لاتا یاسایى رێ بده‌ت كۆمه‌كا مرۆڤان یان ملله‌تان یان وه‌لاتان و هه‌رێمان كو داخوازا مافێن خوه‌ بكه‌ن ب رێیێن یاسایى و ل دووڤ هه‌مى به‌ندێن یاسایى بگونجن یان كو ناڤه‌ند یاسایى پیشیل بكه‌ت و مافێن وه‌لاتیان بنئاخ بكه‌ن و مافین گشتى بهێنه‌ باشێخستن. پرسى یان راپرسى یا گشتى یان قانوونى زور جۆر هه‌نه‌ ئه‌و ژى راستڤه‌كرنا قانوونى یان راستڤه‌كرنا به‌نده‌كێ ژ به‌ندان یان مه‌رسۆمه‌كى و راپرسى دهێته‌ هژمارتن شێوه‌كه‌ ژ شێوه‌یێن دیمۆكراسیا راسته‌وخوه‌. هه‌ر دیسا ل سه‌رتاسه‌رێ جیهانێ لایه‌نگرێن راپرسیا گه‌لان وه‌سا ئاماژێ پێ دكه‌ن و دیار دكه‌ن كو راپرسى گه‌ره‌نتیا مافێن گه‌لان دكه‌ن دژى به‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌ت و مافێن كێمه‌ نه‌ته‌وه‌یان دپارێزیت. ل ڤێره‌ چه‌ند نموونێن راپرسیا ل چه‌ندین وه‌لاتێن جیهانێ. ل ئه‌ورۆپا جارا ئێكێ راپرسى هاتیه‌ ئه‌نجامدان ل سوێسرا ل هه‌رێما (سانت غالن) ل سالا (1831) و ل ئه‌لبانیا و دانیمارك ل سالا (1953) و ل ئیتالیا ل سالا (1970) و ل مالتا و سۆیسرا و رۆسیا ل سالا (1874) و ل ئه‌مریكا لاتینى ل كۆلۆمبیا واوروغواى و ڤنزویلا راپرسى هاتیه‌ ئه‌نجامدان. ل ویلایه‌تێن ئیكگرتیێن ئه‌مریكى ئه‌ڤ پرسه‌ زۆر یا به‌ربه‌لاڤه‌ و هه‌یه‌ و تاكو ل سالا (2009) ل (23) ویلایه‌تین ئێكگرتى یێن ئه‌مریكى و هه‌رێمان راپرسى په‌یدا بوویه‌ ویلایه‌تێن راپرسى لێ هاتیه‌ ئه‌نجامدان ئه‌ڤه‌بوون: (ئالاسكا ـ ئه‌ریزۆنا ـ ئه‌ركه‌نساس ـ كالیفۆرنیا ـ كۆلۆرادۆ ـ كالیفۆرنیا ـ ئایداهۆ ـ مین ـ ماریلاند ـ نیفادا ـ نیۆمه‌كسیكۆ ـ ماساسانتیاگۆ ـ میشیگان ـ میزوورى ـ مۆنتانا ـ نبراسكا ـ داكۆتا باشۆرى ـ ئۆهایۆ ـ ئۆكلاهۆما ـ ئۆریگۆن ـ داكۆتا باكۆرى ـ واشنتن ـ وایۆمینگ). ل ئێكه‌م جار راپرسى هاتیه‌كرن ل ئه‌مریكا ل ویلایه‌تا داكۆتا ژێرى بوو ل سالا (1898) بوو راپرسى په‌یدابووى و یه‌كه‌م جار راپرسى هاتیه‌ بكارئینان ل ئه‌مریكا ل سالا (1906) ل ویلایه‌تا ئۆریگۆن بوو. ئه‌ڤا ل سه‌رى دیار چه‌ند نموونه‌ یێن كێم بوون بۆ داینه‌ دیاركرن كو ل سه‌رتاسه‌رى جیهانێ و ب درێژاهیا دیرۆكێ راپرسى هاتیه‌ ئه‌نجامدان كو پشتى پێشیلكرنا مافان هاتیه‌ ئه‌نجامدان، له‌وما پرسا خوارنا مافان و بنپێكرنا قانوونان و پشتگوه هاڤێتنا وه‌لاتیێن سڤیل و هه‌ژاران ئه‌ڤ پرسه‌ به‌ربه‌لاڤ بوو ل پتریا جیهانێ و تاكو خه‌لكه‌ك شیان مافێن خوه‌ یێن ره‌وا به‌رپا بكه‌ت ب رێیێن یاسایى و ئاسایى. ل ڤێره‌ مه‌ دڤێت باسێ پرسا ریفراندۆمێ بكه‌ین و بریارا سه‌رۆك بارزانى داى بۆ ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ و ده‌ستنیشانكرنا ده‌مى كو ئه‌و ژى (25/9/2017) ێ یه‌ مانشیتێ بابه‌تێ مه‌ ژی وه‌سا خۆیا دكه‌ت كو عیراق ئه‌گه‌رێ سه‌ره‌كى بوو كو كورد و هه‌رێما كوردستانێ داخوازا سه‌رخوه‌بوون و جودابوونێ بكه‌ن، چونكو هه‌مى حوكمه‌تێن عیراقێ ب دژى ملله‌تێ كورد راوه‌ستایه‌ و مافێن كوردان و ملله‌تێ كورد پێشیلكریه‌ و دژى به‌رژه‌وه‌ندیێن ملله‌تێ مه‌ راوه‌ستاینه‌ حوكمه‌تا جه‌عفه‌رى و حوكمه‌تا مالكى و عه‌بادى ژى مینا هه‌مى ده‌ستهه‌لاتدار و حوكمه‌تێن دى به‌رژه‌وه‌ندیێن گه‌لى و ب تایبه‌ت یێن ملله‌تێ كورد پشتگوه هاڤێتینه‌ و ب تنێ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ پاراستینه‌. هه‌ر ژ ده‌مێ كه‌فتنا رژێما سه‌دامێ گوربه‌گورل سالا (2003) و هه‌تا نوكه‌ كو دببیته‌ (14) سال ره‌وشا عیراقێ رۆژ بۆ رۆژێ به‌ر ب ئالۆزتر ڤه‌ دچیت و هه‌ر وێ سیاسه‌تێ بكاردئینن یا كو سه‌دامێ خوینمێژ بكاردئینا. نه‌هامه‌تێن وه‌لاتیێ ساده‌ یێ عیراقێ زێده‌تر لێ هاتینه‌ و گوهه‌كێ وى یێ ل ته‌قینان ویێ دى یێ ل پاریێ رۆژێ و دلێ وى لێدده‌ت ژترسا هێرشێن تیرۆرست و چه‌ته‌یا و ژبلى كو ل به‌ر تاریێ و ل ناڤ گه‌رما هاڤینێ دا كو پلا گه‌رمێ خوه‌ ل سه‌ر (50) یێ دده‌ت.

د ده‌مێ ئه‌نجامدانا هه‌ر كاره‌كى دا دڤێت زاراڤ و پره‌نسیپێ راستیێ بكار بینى وب شێوه‌كێ راسته‌و خوه‌ كاران ئه‌نجامبده‌ن ده‌ست ژ به‌رژه‌وه‌ندیێن ته‌نگ به‌رده‌ن و ب تنێ به‌رژه‌وه‌ندیێن گشتى به‌رچاڤ بكه‌ن و ئه‌ڤ په‌یڤه‌ ل سه‌ر كه‌سان، هه‌ر دیسا پارت و كۆمه‌ل و حوكماتان ژى دئێته‌ گۆتن و سه‌پاندن و به‌رژه‌وه‌ندیا گومان بهێته‌ پێش چاڤكرن و به‌رژه‌وه‌ندیا تاكان بهێته‌ بن پێ كرن، چونكو د هه‌ر ملله‌ته‌كى دا ئه‌گه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیا گشتى هاته‌ به‌رپاكرن، ئه‌ڤه‌ بێگومان به‌رژه‌وه‌ندیا هه‌ر تاكه‌كى هاته‌ پێش چاڤكرن و مافێن هه‌میان دێ هێنه‌ پاراستن. هه‌كه‌ لاپه‌رێن دیرۆكێ ڤه‌ده‌ین و سه‌حكه‌ینه‌ رسته‌ و خالێن وێ بكه‌ین دێ بینین كو ئه‌وێن ده‌ستهه‌لات ل عیراقێ وه‌رگرتى ب تنێ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ كاردكر و به‌رژه‌وه‌ندیا نه‌ته‌وا خوه‌ به‌لكو نه‌ته‌وه‌ و ئایێنێن دى پشتگوه هاڤێتینه‌, ل عیراقێ ملله‌تێ كورد تووشى هه‌مى ده‌رده‌سه‌رى و نه‌هامه‌ت و زولمێ بوویه‌ و هه‌مى رێیێن دوژمنكاریێ ل گه‌ل ملله‌تێ كورد بكارئیناینه‌ و كورد بووینه‌ قوربانیێن زێده‌گاڤى و هێرشین وانان. د هه‌مى قووناغێن جودا دا ل عیراقێ ب تنێ كوردان به‌رگرى كریه‌ و خوه‌ پاراستیه‌ و به‌رده‌وام ملله‌تێ كورد ل كوردستانا باشۆر ده‌ستێ دۆستینى و هه‌ڤالینى و براینیێ بۆ درێژكریه‌، لێ وان ده‌ستێ دوژمنكار و دوژمناتى و تۆلڤه‌كرنێ بۆ مه‌ درێژكریه‌. ل ڤێره‌ هه‌مى قووناغ بۆرین قووناغێن شۆره‌شێ و قووناغێن ئه‌نفالان و یێن ده‌ربه‌ده‌رى و ئاواره‌یێ ژی ده‌ربازبوون پاشان قووناغا سه‌رهلدان و به‌رخودانێ و پاشى قووناغین حوكمرانیێ, ل ده‌مێ ده‌ستهه‌لات وه‌رگرتى ل عیراقێ ئه‌وێن هه‌تا دوهى ل به‌ر ده‌رازینك و حه‌وشێن مه‌ كۆم بخودانكرین و ئه‌م بووینه‌ ئه‌گه‌رێ مانا وان و بووینه‌ ئه‌گه‌رێ وه‌رگرتنا ده‌ستهه‌لاتى ل عیراقێ زۆر بهانه‌ بۆ مه‌ دیاركرن و رۆژه‌كێ دگۆت دێ ده‌ستهه‌لاتێ ب براینى كه‌ین، لێ پشتى بنچینه‌ك بۆ خوه‌ داناى و دروستكرى و خوه‌ ل سه‌ر پێن خوه‌ گرتى، ئێكسه‌ر ژ هه‌ڤالینى و براینى و شه‌راكه‌تى زمانێ هێرش و تۆلڤه‌كرن و توندره‌ویێ نیشا مه‌ دا و ده‌ستپێكرن ب بڕینا بودجه‌ى و مووچان و كه‌ره‌ستێن سۆته‌مه‌نیێ و گرتنا رێیێن سه‌ره‌كى و بڕینا هه‌ر تشته‌كى كو وانان زانى با دێ مفایه‌ك گه‌هیته‌ كوردان و حوكمه‌تا هه‌ریمێ و یا ژ هه‌میان خرابتر دووركرن و ده‌رخستنا نوونه‌رین كوردان كو ب مافێ خوه‌ و ب ده‌نگێن ملله‌تێ كورد ده‌ركه‌تین ئێك ئێكه‌ ب پیلانێن وان یێن ڤه‌شارتى ژ ده‌ستهه‌لاتێ دووركرن و هه‌مى وه‌زاره‌ت كرنه‌ د ده‌ستێ خوه‌ بخو دا و ده‌ستهه‌لات وه‌كى خوه‌ لێ دگێرا. و راپریا گه‌لان (استفتا‌و الشعوب) رامانا وێ ئه‌وه‌ بده‌ست ڤه‌ ئینانا مافه‌كێ به‌رزه‌, دیسا راپرسى ئه‌وه‌ كو ده‌مێ یاسا ده‌ستهه‌لاتا یاسایى رێ بده‌ت كۆمه‌كا مرۆڤان یان ملله‌تان یان وه‌لاتان و هه‌رێمان كو داخوازا مافێن خوه‌ بكه‌ن ب رێیێن یاسایى و ل دووڤ هه‌مى به‌ندێن یاسایى بگونجن یان كو ناڤه‌ند یاسایى پیشیل بكه‌ت و مافێن وه‌لاتیان بنئاخ بكه‌ن و مافین گشتى بهێنه‌ باشێخستن. پرسى یان راپرسى یا گشتى یان قانوونى زور جۆر هه‌نه‌ ئه‌و ژى راستڤه‌كرنا قانوونى یان راستڤه‌كرنا به‌نده‌كێ ژ به‌ندان یان مه‌رسۆمه‌كى و راپرسى دهێته‌ هژمارتن شێوه‌كه‌ ژ شێوه‌یێن دیمۆكراسیا راسته‌وخوه‌. هه‌ر دیسا ل سه‌رتاسه‌رێ جیهانێ لایه‌نگرێن راپرسیا گه‌لان وه‌سا ئاماژێ پێ دكه‌ن و دیار دكه‌ن كو راپرسى گه‌ره‌نتیا مافێن گه‌لان دكه‌ن دژى به‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌ت و مافێن كێمه‌ نه‌ته‌وه‌یان دپارێزیت. ل ڤێره‌ چه‌ند نموونێن راپرسیا ل چه‌ندین وه‌لاتێن جیهانێ. ل ئه‌ورۆپا جارا ئێكێ راپرسى هاتیه‌ ئه‌نجامدان ل سوێسرا ل هه‌رێما (سانت غالن) ل سالا (1831) و ل ئه‌لبانیا و دانیمارك ل سالا (1953) و ل ئیتالیا ل سالا (1970) و ل مالتا و سۆیسرا و رۆسیا ل سالا (1874) و ل ئه‌مریكا لاتینى ل كۆلۆمبیا واوروغواى و ڤنزویلا راپرسى هاتیه‌ ئه‌نجامدان. ل ویلایه‌تێن ئیكگرتیێن ئه‌مریكى ئه‌ڤ پرسه‌ زۆر یا به‌ربه‌لاڤه‌ و هه‌یه‌ و تاكو ل سالا (2009) ل (23) ویلایه‌تین ئێكگرتى یێن ئه‌مریكى و هه‌رێمان راپرسى په‌یدا بوویه‌ ویلایه‌تێن راپرسى لێ هاتیه‌ ئه‌نجامدان ئه‌ڤه‌بوون: (ئالاسكا ـ ئه‌ریزۆنا ـ ئه‌ركه‌نساس ـ كالیفۆرنیا ـ كۆلۆرادۆ ـ كالیفۆرنیا ـ ئایداهۆ ـ مین ـ ماریلاند ـ نیفادا ـ نیۆمه‌كسیكۆ ـ ماساسانتیاگۆ ـ میشیگان ـ میزوورى ـ مۆنتانا ـ نبراسكا ـ داكۆتا باشۆرى ـ ئۆهایۆ ـ ئۆكلاهۆما ـ ئۆریگۆن ـ داكۆتا باكۆرى ـ واشنتن ـ وایۆمینگ). ل ئێكه‌م جار راپرسى هاتیه‌كرن ل ئه‌مریكا ل ویلایه‌تا داكۆتا ژێرى بوو ل سالا (1898) بوو راپرسى په‌یدابووى و یه‌كه‌م جار راپرسى هاتیه‌ بكارئینان ل ئه‌مریكا ل سالا (1906) ل ویلایه‌تا ئۆریگۆن بوو. ئه‌ڤا ل سه‌رى دیار چه‌ند نموونه‌ یێن كێم بوون بۆ داینه‌ دیاركرن كو ل سه‌رتاسه‌رى جیهانێ و ب درێژاهیا دیرۆكێ راپرسى هاتیه‌ ئه‌نجامدان كو پشتى پێشیلكرنا مافان هاتیه‌ ئه‌نجامدان، له‌وما پرسا خوارنا مافان و بنپێكرنا قانوونان و پشتگوه هاڤێتنا وه‌لاتیێن سڤیل و هه‌ژاران ئه‌ڤ پرسه‌ به‌ربه‌لاڤ بوو ل پتریا جیهانێ و تاكو خه‌لكه‌ك شیان مافێن خوه‌ یێن ره‌وا به‌رپا بكه‌ت ب رێیێن یاسایى و ئاسایى. ل ڤێره‌ مه‌ دڤێت باسێ پرسا ریفراندۆمێ بكه‌ین و بریارا سه‌رۆك بارزانى داى بۆ ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ و ده‌ستنیشانكرنا ده‌مى كو ئه‌و ژى (25/9/2017) ێ یه‌ مانشیتێ بابه‌تێ مه‌ ژی وه‌سا خۆیا دكه‌ت كو عیراق ئه‌گه‌رێ سه‌ره‌كى بوو كو كورد و هه‌رێما كوردستانێ داخوازا سه‌رخوه‌بوون و جودابوونێ بكه‌ن، چونكو هه‌مى حوكمه‌تێن عیراقێ ب دژى ملله‌تێ كورد راوه‌ستایه‌ و مافێن كوردان و ملله‌تێ كورد پێشیلكریه‌ و دژى به‌رژه‌وه‌ندیێن ملله‌تێ مه‌ راوه‌ستاینه‌ حوكمه‌تا جه‌عفه‌رى و حوكمه‌تا مالكى و عه‌بادى ژى مینا هه‌مى ده‌ستهه‌لاتدار و حوكمه‌تێن دى به‌رژه‌وه‌ندیێن گه‌لى و ب تایبه‌ت یێن ملله‌تێ كورد پشتگوه هاڤێتینه‌ و ب تنێ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ پاراستینه‌. هه‌ر ژ ده‌مێ كه‌فتنا رژێما سه‌دامێ گوربه‌گورل سالا (2003) و هه‌تا نوكه‌ كو دببیته‌ (14) سال ره‌وشا عیراقێ رۆژ بۆ رۆژێ به‌ر ب ئالۆزتر ڤه‌ دچیت و هه‌ر وێ سیاسه‌تێ بكاردئینن یا كو سه‌دامێ خوینمێژ بكاردئینا. نه‌هامه‌تێن وه‌لاتیێ ساده‌ یێ عیراقێ زێده‌تر لێ هاتینه‌ و گوهه‌كێ وى یێ ل ته‌قینان ویێ دى یێ ل پاریێ رۆژێ و دلێ وى لێدده‌ت ژترسا هێرشێن تیرۆرست و چه‌ته‌یا و ژبلى كو ل به‌ر تاریێ و ل ناڤ گه‌رما هاڤینێ دا كو پلا گه‌رمێ خوه‌ ل سه‌ر (50) یێ دده‌ت.

كوردستانا نه‌خشینه‌ ب هه‌مى وه‌رزێن سالێ و دیمه‌نێن جوان و قه‌شه‌نگ، جهێ خوه‌ د ڤى نه‌خشه‌یى دا دكه‌ن و مینا كه‌ڤالان دبینین. چیایێن كوردستانێ ب به‌فرێ دئێنه‌ داپووشین و كراسێ سپى ل خوه‌ دكه‌ن, دۆل و نه‌هال و چیا و گرو مێرگ و چیمه‌ن و ده‌شت ب ره‌نگێ كه‌سكێ ژیانێ دئێنه‌ په‌چنى كرن و رووبار و كانى و سیلاڤ ب پێل و هرێنا ئاڤا زه‌لال و پاقژ و ساخله‌م ب چیا و ده‌ڤه‌ران دا دئێنه‌ خوار و ده‌نگێ شالیل و بلبل و زه‌نگلۆك و توتیان تێكهه‌ل دبن و پردبن ل ناڤ دارستانێن كوردستانێ, لێ ب مخابنى ڤه‌ ئه‌ڤ دارستان و مێرگ و چیمه‌نێن كو خودایێ مه‌زن بۆ ملله‌تێ كورد ل ناڤ ئه‌ردێ كوردستانێ داین هه‌مى دبنه‌ زبلدانك و مینا گیفكان لێ دهێن و ئه‌و دیمه‌نێن ره‌نگینێن جوان كو مینا كه‌ڤالانه‌ دبنه‌ خرابه‌ و دئێنه‌ داگیركرن ژ لایێ گلێشیڤه‌ و ب سه‌دان جۆرێن قودیك و بتلێن نایلۆنى و پرتێن لاپه‌رێن مه‌زن و پرتێن كارتوونان و به‌رمایكێن خوارنێ و حه‌فازه‌یێن زارۆیان و قوپكێن جگاران و زه‌رفێن ڤالا و دریاى و پرتێن په‌رۆكان و هتد. ل ناڤ وان گیا و كولیلك و دیمه‌نان جهێ خوه‌ دكه‌ن, ئه‌ڤ كه‌ڤاله‌یێن مێرگ و چیمه‌نێن كوردستانێ یێن جوان و ره‌نگین ب ڤان گلێش و به‌رمایكان دئێنه‌ ته‌ختكرن, زێده‌بارى تێكهه‌لكرنا به‌رمایێن خوارنێ و نان و گلێشى كو چ ئایین و پرتووكێن ئاسمانى ڤى كارى ب باش نزانن و ب كارێن نه‌ره‌وا و حه‌رام ل قه‌له‌مدده‌ن. ژ بلى برینا داروباران و خرابكرنا دارستانێن سروشتى یێن نه‌خشین ب دارێن به‌رى و مازى و دیندار و گهیشك و هه‌لهه‌لۆك و كێرات و كوروسك و كه‌زان و بێمك و حاجى باهیڤ و چنار و دارێن كیڤى و سروشتى و خورستى. ل ده‌مێ سه‌یرانكرنێ، دێ بینى كو هه‌مى كوردستان مینا باخچه‌ و مێرگ و چیمه‌نانه‌ و یا نه‌خشاندى یه‌ ب سه‌دان جۆرێن گول و نێرگز و سیسن و هه‌لال و هێرۆ و به‌یبوون و شلێر و گول هرچ و گول محه‌مه‌د و گولێن جۆراوجۆر و كولیلكێن سۆر و زه‌ر و سپى و بنه‌فشى و ره‌نگین كو گولێن ئه‌ڤێن مه‌ باس لێ كرین هه‌مى دئێنه‌ پیچكرن و خرابكرن و دئێنه‌ هه‌لكێشان و بنبركرن و ل شوونا چاڤدان و خودانكرنا ڤان جۆرێن گولان یێن مه‌ باس لێ كرین و ب خه‌زینه‌كا نه‌ته‌وه‌یى وه‌سفدكه‌م و هه‌مى دبنه‌ قوربانى سه‌یرانیان و دمیننه‌ د بن پێلاڤێن وانان ڤه‌ كو هزر تێدا ناكه‌ن ئه‌و گوڵن كو ل گولخانان دكرن هه‌ر ئێك ب بهایێن مه‌زن یێن پاره‌ى و پتریا وان گول و كولیلكان ئه‌ون یێن خومالى و كوردستانى. ملله‌تێن جیهانێ رێزێ ل وه‌لاتێ خوه‌ دگرنن هه‌روه‌سا رێزێ ل دارستان و رووبار و كانى و چیا و ئه‌ردێ خوه‌ دگرن و هه‌رده‌م و هه‌ر ئێك ژ لایێ خوه‌ڤه‌ وه‌لاتێ خوه‌ پاقژ و پاك دكه‌ن و دپارێزن و ناهێلن پارچه‌كا كاغه‌زێ یان گلێشى ژى بكه‌ڤیته‌ ل سه‌ر ئه‌ردێ وانان، به‌لكو مفایى ژێ وه‌ردگرن. لێ ل جه‌م مه‌ ئه‌ڤ ئه‌ردێ پاقژ و جوان و مینا مێرگ و چیمه‌نان و مینا به‌هه‌شتێ ئه‌م دكه‌ینه‌ زبلدانك و گیفك و دۆزه‌خ و بلا ئه‌م ژى مینا ملله‌تێن جیهانێ خزمه‌تا وه‌لاتێ خوه‌ و خاكا خوه‌ بكه‌ین و نه‌هێلین ئێك پارچه‌كا گلێشى بكه‌ڤیته‌ سه‌ر و ئه‌م هه‌مى كۆژیێن وه‌لاتێ خوه‌ ب مالا خوه‌ بزانین و دارستان و ژینگه‌ه و چیا و رووبار و مێرگ و چیمه‌نێن خوه‌ بپارێزین و ره‌وشه‌نبیریا سه‌یرانكرنێ په‌یره‌و وجێ به‌جێ بكه‌ین و بلادیمه‌نێن جوانێن كوردستانێ یێن سروشتى نه‌كینه‌ گلێشخانه‌ و بلا كوردستانا خوه‌ بپارێزین دا كو ئه‌م هه‌مى ده‌مێن خۆش و شاد پێكڤه‌ ببه‌ینه‌ سه‌ر و ئه‌ڤ مێرگ و چیمه‌نێن كوردستانى ملكێ هه‌ر كورده‌كێ دلسۆز و خاوێنه‌. ب راستى هنده‌ك ژ ڤان به‌رپرسایه‌تى یا دكه‌ڤیته‌ سه‌ر مللێن ده‌ستهه‌لاتێ و جهێن په‌یوه‌ندیدار و هنده‌ك رێنمایا یێن توند ده‌ربكه‌ن به‌رامبه‌ر وان كه‌س و لایه‌نێن سه‌رپێچیێن ژینگه‌هێ دكه‌ن ژ كوشتنا گیانه‌وه‌رێن جوان و كوردستانى و هه‌روه‌سا برین و براندنا داروبارو دره‌خت و گول و گیایێن كوردستانا ره‌نگین. پاراستنا ژینگه‌ها كوردستانێ ژبلى مفایێن دى و جوانیێ مفایێن مه‌زنێن ئابوورى ژى تێدانه‌ و ل پتریا وه‌لاتێن بیانى سێكا داهاتێ وان ژ دارستان و ژینگه‌ه و مێرگ و چیمه‌نێن وانانه‌. فه‌ره‌ وه‌لاتى ژى رێنمایێن ژینگه‌ه پارێز و جهێن په‌یوه‌ندیدار په‌یره‌و و جه بجه بكه‌ن دا كو حوكمه‌ت و وه‌لاتى پێكڤه‌ مفاى ژ ڤان مێرگ و چیمه‌ن و باخچێن سروشتى یێن كوردستانێ وه‌رگرن.

هزر و ئۆمێدێن ملله‌تێ كورد د ناخێ خوه‌ دا ئاڤاكرین هه‌مى بوونه‌ خه‌ون وچ بنه‌ما بوون ژ ئالیێ شۆره‌شگیرى و ئاغاتیێ ڤه‌ , هه‌ر ژ كه‌ڤن دا ملله‌تێ كورد كه‌فتیه‌ بن ره‌حما ئاغا و ده‌ره‌به‌گ و شێخ و به‌گان و ب هه‌مى شێواز و ره‌نگان، ئه‌وان ئه‌ڤ كه‌سانه‌ د سه‌ردادبرن و گه‌ف و سته‌م ل خه‌لكێ بێ گونه‌ه و ساده‌ و ملله‌تێ كورد دكرن و پتریا جاران ژى ناڤ ئینایا ده‌ستێ خوه‌ كریه‌ د ده‌ستێ دوژمنان دا و ملله‌تێ مه‌ پتر چه‌وساندى یه‌ و مالێ وان ژێ ستاندى یه‌ و ره‌ز و چه‌مێن وان ئاسێ كرینه‌ و ل سه‌ر ناڤێ خوه‌ تۆماركرینه‌ ب حیله‌ و گه‌ف و هه‌مى مال و ملك و خوه و ماندیبوونا هه‌ژار و كوردپه‌روه‌ران خوارى یه‌ و یێن هه‌ژار هه‌ژارتر لێ كرینه‌، ل شوونا وان ئاغا و ده‌ره‌به‌گان هاریكاریا وان كربایه‌ به‌روڤاژى بۆ. مه‌ رێزێن مه‌زن هه‌نه‌ بۆ هه‌ر هۆزه‌ك و توێژه‌ك و كه‌ساتیه‌كێ، چونكو هنده‌ك ئاغا و شێخ و كه‌سایه‌تى هه‌بووینه‌ خزمه‌تا ملله‌تێ كورد كرینه‌ و هه‌بووینه‌ ب خیانه‌تكارى و دوژمنكاریێ هاتینه‌ هێڤێن و فرشككرن. زۆر هۆكار هه‌بووینه‌ كونترۆلا ملله‌تێ كورد ل كوردستانێ بكه‌ڤیته‌ د ده‌ستێ ئاغا و ده‌ره‌به‌گان دا. دئێته‌ زانین ل ناڤ هه‌مى ملله‌تان دا مرۆڤێن باش و خراب هه‌نه‌ و یێن چالاك و ب شیان و بێ شیان هه‌نه‌ و یێن دلسۆز خائین هه‌نه‌. گه‌ر پرسیارا كوردان بكه‌ین كانێ ئاغاتى و به‌گاتى و شێخاتى و ناوچه‌گه‌رى ل هه‌رێما كوردستانێ هه‌یه‌ دێ بیته‌ جهێ مه‌نده‌هۆشیێ و دێ بێژیت نه‌خێر ئه‌ڤ دیاردا سه‌یر و ترسناك نه‌مایه‌ و دێ بێژیت ملله‌تێ كورد پێشكه‌فتیه‌ و خوه‌ پێ گه‌هاندى یه‌ و ژ ڤان دیارده‌ و تیتالان قورتال بوویه‌ و ملله‌تێ كورد كه‌فتیه‌ د قووناغه‌كا نوو دا. ب راستى ژى ئه‌ڤ دیاردا ترسناك و كرێت نه‌ مابوو و بنبڕببوو، لێ دوژمنێن ملله‌تێ كورد ب تایبه‌ت وه‌لاتێن هه‌رێمى و یێن عه‌ره‌بى ب نهێنى و بیێ مه‌ های ژ خوه‌ هه‌بیت ئه‌ڤ دیاردا ترسناك و كرێت جاره‌كا دى ل ناڤ ملله‌تێ كورد دا ساخ كر، ئه‌و ژى ب رێیا هه‌لبژارتنان ده‌مێ به‌ربژار ژ ئاغا و عه‌شیره‌ت و بنه‌مالا داناین و ل هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ كوردستانێ ل (21/9/2013) ب ئاشكه‌رایى كاندید ژ بنه‌مال و عه‌شیره‌تان داناین و ئه‌ڤه‌ ژى ئێك ژ پیلانێن دوژمنانه‌ كو جوداهى و دوبه‌ره‌كى بكه‌فته‌ د ناڤ توێژ وته‌خێن مه‌دا ودوژمنێن مه‌ شیان ڤێ پیلانێ ل ناڤ مه‌ به‌ربه‌لاڤ بكه‌ن و بكه‌نه‌ كه‌تواره‌كێ ب هێز. ئه‌ڤ دیاردا ترسناك ب تنێ ل ناڤ ئێك پارت و لایه‌نان دا نینه‌، به‌لكو به‌ربه‌لاڤ بوویه‌ ل ناڤ هه‌مى پارت و لایه‌نان و بوویه‌ په‌ژیه‌ك و یا ترسناكتر ئه‌و پارت و لایه‌ن یێن كو خزمه‌ته‌كا دوور و درێژ و پر سه‌روه‌رى هه‌یى و هه‌ر ئه‌و پارت و لایه‌ن داخوازێ ژ بنه‌ماله‌كێ یان عه‌شیره‌ته‌كێ و ئاغایه‌كى بكه‌ن، ببیته‌ به‌ربژار و هه‌كه‌ نه‌ دێ لایه‌نه‌كێ دى پتر داخوازینا ژێ كه‌ت هه‌تا رازى بكه‌ت. ل ڤێره‌ پرسیار جهێ خوه‌ دكه‌ن ئه‌رێ ئه‌وا ل چه‌ندین سالان بۆ خه‌لكێ مه‌ دهاته‌ گۆتن و ڤه‌گێران كو ئاغا و ده‌ره‌به‌گ خائینن و د مێشكێ مه‌ دا هاتبوو چاپكرن، ئه‌و دوژمنێن مه‌نه‌ و ئه‌گه‌ر ئه‌م ب سه‌ركه‌فتین دێ ئێكسه‌ر وان ده‌ینه‌ دادگه‌هان و دێ مال و مولكێ وان یێ ب كۆمێن خوینا گه‌نجێن كوردان كۆمڤه‌ كرى ژێ ستینین و ل سه‌ر هه‌ژارێن كوردان دابه‌ش كه‌ین. له‌وما من ل سه‌رى دیاركر ئه‌و په‌یڤ و گۆتن بوونه‌ خه‌ون بۆ ملله‌تێ كورد و بوونه‌ رابردۆ و به‌روڤاژى ڤێ چه‌ندێ هه‌ر ئه‌و ئاغا و باله‌ده‌ست و به‌گ و جاش و مسته‌شار بوونه‌ یێن جهێ بریارێ و خودان پله‌ و پایه‌ و باوه‌رنامه‌ و ده‌ستهه‌لات و ره‌سید و كۆمپانى و هتد. ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ دا ژى پارێن كۆچكێن وان ژى دده‌نێ و یێن خه‌باتكه‌ر و شۆره‌شگێر و ئاواره‌ هاتنه‌ د سه‌ردا برن و بوونه‌ قوربانى و ب تنێ ساخكرنا دیاردا ترسناكا ئاغایه‌تى و بنه‌مالیێ پیلانێن دوژمنانه‌ و ژبۆ تێكدانا ره‌وشا ملله‌تێ كورده‌ و په‌یداكرنا دوبه‌ره‌كى و ته‌خاتى و ناوچه‌گه‌رى و بنه‌مالكانێ یه‌. ل وى ده‌مى ئه‌م دێ پێشكه‌ڤین و ئازاد بین ده‌مێ ئه‌م یێن ماندووبوویى و قوربانى داین و یێن دلسۆز و یێن چاره‌نڤێسێ خوه‌ ب كورداتیێ و شۆره‌شێ ڤه‌ گرێدایى ژبیر نه‌كه‌ین و مافێن وانان پێ ببه‌خشن و بلا ئه‌م هه‌مى بزانین دوژمنان گۆتیه‌ چ جوداهى ل ناڤبه‌را ره‌ش و سپى دا نینه‌ و بلا ملله‌تێ كورد بۆ خوه‌ وان ژ به‌رێ ببینین و ب تنێ بۆ كوردستانێ و ئالایێ پیرۆز خه‌باتێ بكه‌ین و خوه‌ ژبیرڤه‌ نه‌به‌ین، چونكو چاره‌نڤێسێ هه‌مى كوردان ئێكه‌ و پێكڤه‌ گرێدایه‌.

ئه‌ڤ سه‌رده‌مه‌ سه‌رده‌مێ جیهانگێرى و دیالۆك و لێكتێگه‌هشتنێ یه‌ و سه‌رده‌مێ پێزانین و ئه‌نترنێتى و زانستێ نوویه‌ و سه‌رده‌مێ له‌زێ و پێشكه‌فتنێ و پێزانین و پلانایه‌، ئه‌م نه‌شێن به‌رهنگارى بۆیه‌رێن خوازرا و نه‌خوازرا و بین و دێ هه‌رده‌م د پاشڤه‌مانێ دابین. شه‌رێن مه‌زن ل ناڤبه‌را ئیمپراتوریه‌تا سه‌فه‌وى و ئۆسمانى یا رووداینه‌ و بتایبه‌ت ل ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست. ئه‌ڤ شه‌رێن مه‌زن بووینه‌ ئه‌گه‌رێ تێكچوونا ره‌وشا ملله‌تێ كورد ل ده‌ڤه‌رێن كوردان و كوردستان و كوردستانى تێدا زه‌ره‌رمه‌ندێ ئێكێ بوویه‌ و د بنه‌ره‌ت دا ئه‌ڤ شه‌ره‌ ل دۆر كوردان بوو. ل دووڤ ژێده‌رێن دیرۆكێ هه‌ردو جه‌مسه‌رێن ب هێز كوردستان بۆ ئێكه‌م جار دابه‌شكریه‌، ئه‌و ژى ل (23/8/1514) زایینى ل ده‌شتا چالدێران د شه‌ره‌كێ گران و خویناوى دا ل ناڤبه‌را ئۆسمانلى و سه‌فه‌ویان دا كو ئه‌ڤ شه‌ڕه‌ یێ بناڤوده‌نگ بوویه‌ د فه‌رهه‌نگا شه‌ریَِن خویناوى و مه‌زنێن جیهانى دا و د ڤى شه‌رى دا بۆ ئێكه‌م جار كوردستانا مه‌زن بوویه‌ دو پارچه‌ كو ژێده‌ر وه‌سا دده‌نه‌ خۆیاكرن كو به‌رى شه‌ڕێ ناڤبرى كوردستان ئێك پارچه‌ بوو و ب ناڤێ كوردستانا مه‌زن بوو و ل سه‌ر ده‌ستێ ڤان هه‌ردو هێزێن به‌رژه‌وه‌ندخواز كو سه‌فه‌وى و ئۆسمانیان ده‌رزه‌كا مه‌زن خسته‌ كوردستانێ كو ئه‌و ده‌رزا مه‌زن هێشتا ده‌رز و تیكێن دى بخوه‌ ڤه‌ گرتن, هه‌ردو هێز ئانكو هه‌ردو جه‌مسه‌رێن ئۆسمانلى و سه‌فه‌وى شیاینه‌ باوه‌ریه‌كا موكوم بۆ ملله‌تێ خوه‌ دروست بكه‌ت ل سه‌ر بنه‌مایێن مه‌زهه‌مى و نه‌ته‌وه‌یى و ئیسلامى و زۆر كاركریه‌ تاكو باوه‌ریه‌كێ بۆ وه‌لاتیێن خوه‌ یێن ساده‌ په‌یدا بكه‌ن و بێخیته‌ د ناخێ وان دا كو ب تنێ ئیران و توركیا و حوكمه‌تێن وانان و مه‌رجه‌عیه‌ت ومه‌زهه‌بێن وان بۆ ئایینێ پیرۆزێ ئیسلامێ كاردكه‌ن و خزمه‌تا ئایینێ ئیسلامێ دكه‌ن و ب تنێ ئه‌و خزمه‌تا ئایینى دكه‌ن و كورد دووڤه‌لانكێن جوهى و فه‌لانه‌ و كورد د فه‌رهه‌نگا ئۆسمانلى و سه‌فه‌ویان دا ب دوژمنێن ئایینێ ئیسلامێ دهێته‌ هژمارتن و ئه‌وان دیرۆك نه‌ خواندى یه‌ یان ژی دیرۆك شه‌رمێ ژ كه‌سێ ناكه‌ت كو دیرۆكێ یا هه‌مى حوبران یا تۆماركرى كو هه‌ر كورد بووینه‌ قورتالكه‌رێن ئایینێ ئیسلامێ و قورتالكه‌رێن هه‌ردو ئیمپراتۆریانه‌ و هه‌روه‌سا وانان دایه‌ خوه‌یاكرن و كریه‌ دمێشكێ خه‌لكێ خوه‌ دا هه‌كه‌ شیعه‌ نه‌بن ئیسلامه‌تى نابیت و هه‌كه‌ تورك نه‌بن ئایین ژى نابیت. ژێده‌ر هه‌نه‌ و ژ وان پرتووكا (تشییع العالم) وه‌سا د ناڤه‌رۆكا وێ دا دیاره‌ كو ئیران ب هزاران به‌لكو ب ملیۆنان دۆلار داینه‌ تا نوكه‌ ژى ژ بۆ فۆرماتكرنا مێشكێن ئیرانیان تژى هزرێن شیعى بكه‌ت و ب تنێ مه‌زهه‌بێ شیعى به‌ربه‌لاڤ بكه‌ت و هه‌مى مه‌زهه‌ب و هزرێن دى و ب تایبه‌ت مه‌زهه‌بێ سونى ل ده‌ف وان ره‌ش و رسوا بكه‌ت و ب رێیا مه‌زهه‌بێ شیعى و سونى كورد بووینه‌ قوربانێ ئێكێ و سه‌ره‌كى و هه‌ر دولا شه‌ڕێ ڤه‌شارتى و ئاشكه‌را ل گه‌ل كوردان دكه‌ن و پیلانان ددانن بۆ نه‌هێلان و بنبڕكرنا كوردان. شكه‌ستنا كۆمارا مهاباد هه‌ر پیلان بوو ل ناڤبه‌را شیعه‌ و سونیان و ب هاریكاریا سۆپایێ سۆرێ ئیرسى كۆمارا كوردستان ژ ناڤبر و هه‌ر وه‌سا شه‌ڕێ عیراق و ئیرانێ هه‌ر ل ده‌ڤه‌رێن كوردان بوو و كورد بوونه‌ زه‌ره‌مه‌ندێن ئێكێ. ئیران و تركیا دو یاریكه‌رێن ترسناكن ل ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست ماوه‌كێ زۆرێ درێژه‌ ئیران یا ب هه‌مى رێیان هه‌ولدده‌ت چه‌كێ ناڤۆكى بده‌ست خوه‌ڤه‌ بینیت، ئه‌و ژى بۆ وێ چه‌ندێ یه‌ كو هه‌مى ده‌ڤه‌رێ بێخیته‌ د بن كونترۆلا خوه‌ڤه‌ و ب رێیا ڤى چه‌كێ ترسناك بشێت تركیا كو ب تنێ ئه‌و سنى نه‌ كونترۆل بكه‌ت و بكه‌ته‌ د ئارمانجا خوه‌ دا. ل دووماهیێ دێ بێژم كو ئیران و تركیا ئانكو سه‌فه‌وى و ئۆسمانى مینا تۆم و جیرى یاریێ دكه‌ن، جاران هه‌ڤالن و جاران ژى دوژمنن لێ ب راستى هه‌ر دو دوژمنێن كوردانه‌ و بلا كوردان های ژ خوه‌ هه‌بیت و بلا ئه‌م كورد بزانین دێ چاوا مامه‌لێ كه‌ین و ب چ شێواز و رێ پاپۆرا خوه‌ ده‌رباز بكه‌ین. ب راستى شه‌رێ ئوسمانى و سه‌فه‌ویان به‌رده‌وامه‌.

ل ده‌سپێكا ژیانێ و هه‌تا نوكه‌ و به‌رده‌وام هه‌ر ئاڤ داهاته‌ك و ماده‌كێ خوه‌زایى سروشتى یێ ب هێزه‌ و كه‌ره‌ستێ ئاڤێ به‌ندكێ ژیانێ و ستوونا بربرایه‌ و بێ ئاڤ ژیان دۆم ناكه‌ت و نوكه‌ ئیدیه‌مه‌كێ نوو و سه‌رده‌م كه‌فتیه‌ د قا دا ناڤه‌ندێن جیهانى دا، ئه‌و ژى ئیدیه‌مێ بۆڕسا ئاڤێ یه‌، بۆڕسا ئاڤێ كه‌تیه‌ دوارێ جێ به‌جێ كرنێ دا ل رۆهه‌لاتا ناڤه‌راست و ل پتریا وه‌لاتێن جیهانى و زۆر بازار ل سه‌ر بۆڕسا ئاڤێ هه‌یه‌، له‌وما مه‌ مانشێتێ نڤێسینا خوه‌ ژی ب بۆڕسێ ب ناڤكر، ب راستى نوكه‌ بازارێن هه‌ره‌ مه‌زن و گران و ب بها ل سه‌ر ئاڤێ هه‌نه‌ و بۆڕسا ئاڤێ بلند بوویه‌, بۆچوون و هزرێن پتریا شاره‌زا و چاڤدێرێن نێڤده‌وله‌تى یێن د وارێ ئاڤێ دا كار دكه‌ن و پێزانین و تایبه‌تمه‌ندى د وارێ ناڤبرى دا هه‌یى ئه‌وه‌ كو شه‌رێ جیهانى یێ بهێت شه‌ڕێ ئاڤێ یه‌، چونكو ئاراسته‌ و نیشان ژى وێ راستیێ خوه‌یا دكه‌ن كو جیهان ب شێوه‌كێ گشتى یا به‌ر ب هشكاتیێ و گوهۆرینا كه‌ش و هه‌ایى ڤه‌ دچیت و ل چه‌ندین ده‌ڤه‌ر و وه‌لاتان زڤستان بوویه‌ هاڤین و هاڤین بوویه‌ پاییز و پاییز بوویه‌ زڤستان وجهێن چ جاران به‌فر نه‌هاتى به‌فر هاتیه‌ و یێن هه‌ر به‌فر دهات و ب رێژه‌كا هه‌ره‌ زۆر هه‌ر نه‌هاتیه‌ و باران ل ده‌مێ خوه‌ ناهێن یان زوو دهێن یان هه‌ر ناهێن یان ژى بۆش و زێده‌ دهێن ل شوونا مفایى ژێ ببینین زیانان ژێ دبینین و دبنه‌ لافاو و بیبه‌له‌ز و بارۆڤه‌ و لێهمشت و ب ده‌هان كه‌س دمرن، ب سه‌دان هزار دۆلاران زیانێن ئابوورى و دارایى دروست دكه‌ن, یانژى دێ پلێن كه‌ش و هه‌وایى وه‌سا گه‌رم بن مینا ل پارسال ل ده‌ڤه‌رێن هندستان و پاكستانێ روودایى كو ژ ئه‌گه‌رێ بلندبوونا پلێن گه‌رمێ پتر ژ دو هزار مرۆڤان بوونه‌ قوربان. ناڤه‌ندێن جیهانى وێ چه‌ندێ رادگه‌هینن و دیار دكه‌ن گوهۆرینێن كه‌ش و هه‌وایێ جیهانى و سه‌رتاسه‌رى ژ ئه‌گه‌رێ وێ ئێكێ یه‌ كو خه‌لكێ جیهانێ ژ چاندنێ و خوه‌ بخودانكرنێ به‌ر ب پێشه‌سازی و باژێریێ (مدنیه‌) ئانكو ژ ژیارا گوندان به‌ر ب ژیارا باژێران چووینه‌ و ل ڤى ده‌مى گوند مانه‌ ڤالا و بێ خودان و كارتێكرن ل سه‌ر دارستان و چاندنێ كرن، هه‌ردیسا كارتیكرنێن مه‌زن ل سه‌ر گوهۆرینا كه‌ش و هه‌وایى كرن، چونكو ل شوونا دارستان و داربار و شوینكاتى كو ژینگه‌هه‌كا پاقژ و جوان په‌یدا بكه‌ن، به‌روڤاژى كارگه‌ه وئامیرێن مه‌زن و یێن دویكێل و كادى گه‌رمه‌كا مه‌زن په‌یدا بكه‌ن هاتنه‌ دگۆرێ دا ئانكو مرۆڤان ژینگه‌هه‌كا پاقژ ب یا پیس گوهارت وگوهۆرینێن مه‌زن بخوڤه‌ گرتن بوونه‌ ئه‌گه‌رێ كیمبوونا به‌فر و باران و هشكبوونا ئاڤێ ژى ب دووڤدا هات. ئه‌ڤا ل سه‌رى مه‌ به‌حسكرى یا سه‌رتاسه‌رى ئانكو جیهانى بوو, چه‌ندین ریپۆرتاج و فلمێن دیكیۆمێنى و مێزگه‌رد و خه‌له‌كه‌ ل میدیا جیهانى و تۆرێن كۆمه‌لایه‌تى مه‌ دیتینه‌ و ئاماژێ دده‌نه‌ وێ چه‌ندێ كو ل جیهانێ هه‌میێ خه‌لك ژ گوند و جۆتیاریێ به‌ر ب باژێران و ژیانا مه‌ده‌نیه‌تێ و پێشه‌سازیێ دچن، ب تنێ پشتبه‌ستیا خوه‌ دده‌نه‌ سه‌ر كاركرن و پێشه‌سازیێ و كه‌رتێ هه‌رێ گرنگ و كاریگه‌ر كو جۆتیارى و چاندن و دارستانن بجه دهێلن. قه‌یرانا ئاڤێ یا ده‌سپێكرى، ئه‌ڤ ئیدیه‌مه‌ ب ئینگلیزى (water crisis) و هاتیه‌ بكارئینان ل وه‌لاتێن جیهانى ژ لایێ نه‌ته‌وێن هه‌ڤگرتى ڤه‌ و رێكخراوێن دى یێن گرێداى و تایبه‌ت ب پرسا ئاڤێ ڤه‌ ل جیهانێ و ناڤه‌ندێن بلند یێن نێڤده‌ولى و ل سه‌ر ئاستێن بلند ب لێرینه‌كا ئاینده‌یى و بزاڤه‌كا مه‌زن خوه‌ ل ڤێ پرسا هه‌ستیار و گرنگ كریه‌ خودان و به‌رژه‌وه‌ندیێن وه‌لات و ملله‌تێ خوه‌ ل به‌ر چاڤ ددانن بۆ داهاتى و بارا خوه‌ ژ عۆمباركریێ ئاڤێ ب تایبه‌ت ل رۆژهه‌لاتا ناڤین ده‌ستنیشان كریه‌ و ب ملكێ خوه‌ دزانن و هزرا پاشه‌رۆژا وه‌لات و ملله‌تێ خوه‌ دكه‌ن و پاشه‌رۆژه‌كى بۆ ملله‌تێ خوه‌ ددانن ژ بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا ئاڤێ بۆ وه‌لاتێ خوه‌ و بنچینه‌كێ خورستى و ب هێز ددانن چونكو هه‌ڤركیێن نوكه‌ یێن د جیهانێ دا ب تنێ ل سه‌ر پرسێن ئاڤێ نه‌ وه‌كى ل زۆر وه‌لاتان رووداى ل عیراق و تركیا و فه‌له‌ستین و مسڕ و ئوردن و ئیسرائیل و سووریا و زۆر وه‌لاتێن دى و پرسا وان ل سه‌ر رووبارێن یه‌رمۆك و رووبارێ ئوردن و رووبارێ لیتانى و دجله‌ و فورات و نیل و ..هتد. ل سه‌ر پرسا نیلى و رووبارێن دى ئاریشه‌ به‌ر ب زێده‌بوونێ نه‌ ل ده‌مێ كۆلۆنیالیزمێ ئارمانجا هه‌ره‌ سه‌ره‌كى یا ئیمپریالزما جیهانى ده‌ستێ كارى و داهاتێن ئابوورى ئارمانج بوون و دكرنه‌ ئارمانجا خوه‌ یا ستراتیجى. لێ پشتى جه‌نگا جیهانى یا دووێ و ب تایبه‌ت ل ناڤبه‌را دو جه‌مسه‌رێن جیهانى، ئه‌و ژى جه‌مسه‌رێ كۆمۆنیست ب سه‌ركێشیا ئێكه‌تیا سۆڤیه‌تا به‌رێ و جه‌مسه‌رێ سه‌رمایه‌دارى ب سه‌ركێشیا ویلایه‌تێن ئێكگرتى یێن ئه‌مریكى و ئه‌ڤ هه‌ڤركى یه‌ به‌رفره‌ه بوویه‌ و هه‌ردو لایه‌نان دڤیان مه‌لبه‌ندێن ده‌ستهه‌لاتێ (مراكز النفود) بده‌ستخوه‌ڤه‌ بینن.

ل سالا (1992) ئاریشه‌ كه‌فته‌ ناڤبه‌را مه‌جه‌ر وچیكوسلۆفاكیا ل سه‌ر رووبارێ دانۆب و سه‌روكانیا رووبارێ مه‌زن یێ نیلى ل ئه‌سیۆبیا یه‌ و ب نه‌ه وه‌لاتێن ئه‌فریقى دا دبۆریت، ئه‌و ژى وه‌لاتێ (ئه‌سیۆبیا، كینیا، ئۆگه‌ندا، ته‌نزانیا، رواندا، بۆروندی، كۆنگۆ، سودان، مسڕ) و مسڕ ب تنێ (55) ملیار متر شه‌شپالۆیه‌ و سودان (18.5) ملیار یێن ئاڤێ سالێ دمه‌زێخن. نیشته‌جیێن ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست و باكۆرێ ئه‌فریقیا (6%) ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ نه‌ و ل سه‌ر وێ چه‌ندێ را وه‌لاتێن هشكاتى لێ هه‌ی پتر ژ هه‌مى وه‌لاتێن جیهانێ كو هشكترن ئه‌و ژى وه‌لاتێ (جه‌زائیر، به‌حرێن، كوێت، ئوردن، لیبیا، سلته‌نه‌ت عمان، ئه‌ردێ فه‌له‌ستین، سعوودیه‌، قه‌ته‌ر، سعوودیه‌، تونس، ئیمارات و یه‌مه‌ن) ئه‌ڤ وه‌لاته‌ ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ ژ هه‌مى وه‌لاتێن جیهانى هشكترن و ل دووڤ ئامارێن شاره‌زایێن وارێ ئاڤێ ل جیهانێ كو ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست ژ ئالیێ ئاڤێ ڤه‌ ژ هه‌مى جیهانێ هه‌ژمارتن ئانكو كێم ئاڤترن و ب رێژا (71%) ژ سه‌دێ ژ وه‌لاتێن رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست و باكۆرێ ئه‌فریقیا وه‌لاتێن بێ ئاڤن و د بن رێژا هێلا هه‌ژاریا ئاڤێ دانه‌. رووبارێن دیجله‌ و فورات سه‌رۆكانیێن وان ل چیایێن باكۆرێ تركیا ئانكو ل كوردستانا توركیا و رووبارێ فورات ژ تركیا دهێته‌ سووریێ پاشى عیراقێ لێ رووبارێ دیجله‌ راسته‌وخوه‌ ژ تركیا دهێته‌ عیراقێ.
به‌رى چه‌ند سالان و ب پشكداریا چه‌ندین شاره‌زا و بسپۆرێن ئه‌مریكى و فه‌له‌ستینى و ئوردنى و ئیسرائیلى ل زانكۆیا هارفارد ڤه‌خواندنه‌ك دروستكربوون ب سه‌رپه‌رشتیا (فرانكلین فیشر) ئه‌ندامێ كارگێریا ئابوورى یا په‌یمانگه‌ها (ماساشوستس) یا تكنولوجى و وێ چه‌ندێ دوور نابینیت كو شه‌ره‌كێ مه‌زن دروست ببیت ل سه‌ر پتریا ده‌ڤه‌رێن جیهانێ ژ به‌ر ئاڤێ لێ هه‌كه‌ ئه‌ڤ وه‌لاتێن كریزا ئاڤێ هه‌ى ل گه‌ل هه‌ڤدو رێكبكه‌ڤن و بهایه‌كى بۆ ئاڤێ بدانن ل سه‌ر ئاستێ جیهانى ئه‌و ژى بۆڕسه‌كا ئاڤێ بهێته‌ دانان و بهایێ ئاڤێ بهێته‌ داناندن وه‌كى هه‌ر كه‌لوپه‌له‌كى ل بازارێن جیهانێ و ئه‌ڤه‌ ژى دێ كریزا ئاڤێ هێته‌ چاره‌سه‌ركرن و ئه‌ڤ پارێ دهێته‌ مه‌زاختن بۆ پاقژكرن و پارزنینا ئاڤێ ئانكو شرینكرنا ئاڤێ دێ هێته‌ كێمكرن ب رێژێن زۆر كێم. هه‌كه‌ ئه‌م سه‌حكه‌ینه‌ كریزێن مه‌زنێن جیهانێ بكه‌ین ل ڤى سه‌رده‌مى كریزا ژ هه‌میان مه‌زنتر یان گه‌رمتر كریزا ئاڤێ یه‌ ل جیهانێ تایبه‌ت ل رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست و كوردستانێ و هه‌كه‌ ئه‌م ل ناڤه‌رۆكا لاپه‌رێن دیرۆكێ بزڤرین دێ دیار بیت كورد هه‌رده‌م بووینه‌ قوربانى به‌رژه‌ه‌ندیێن وه‌لاتێن زلهێز و هه‌رێمى و ل ڤى ده‌مى بیرا مه‌ ل په‌یڤێن(نێچیرڤان بارزانى) دا ئینا ده‌مێ ل كۆنگره‌كێ رۆژنامه‌ڤانى ل ئه‌مریكا فه‌رمۆى و گۆتى ل سالا (1975) ملله‌تێ كورد د ناڤ ئاگرێ كه‌ركووكێ و گازا كوردستانێ دا سۆتن و ترس د وێ چه‌ندێ دایه‌ نوكه‌ ملله‌تێ كورد د ناڤ ئاڤا كوردستانێ دا بخه‌ندقیت. نیازێن وه‌لاتێن هه‌رێمى ژى زۆر ب ترسن به‌رامبه‌ر كوردستانێ، بۆ نموونه‌ تركیا و ئیران و عیراق و سووریا و ب تایبه‌ت ئیران و توركیا به‌رده‌وام ئاڤێ ل مه‌ دگرن و بێ هزرا مه‌ بكه‌ن به‌لكو ژ به‌ر مه‌ دگرن دا كوردستان بكه‌ڤیته‌ د شۆپا وه‌لاتێن بێ ئاڤ و هشك دا و داكو ئاڤا مه‌ بفرۆشنه‌ مه‌ ڤه‌ یان ب چپك بۆ مه‌ ئاڤێ به‌رده‌ن.
نموونه‌ تركیا ل سالێن هه‌شتیان ل سه‌ر ڤى پرۆژه‌ى كاركریه‌ و ده‌مێ ئه‌نفالێن ره‌شتارى ل سالا (1988) هاتینه‌ ئه‌نجام دان دژى ملله‌تێ كورد ل باشۆر ژ لایێ رژێما گۆربه‌گۆرا سه‌دامێ خوینمێژ ڤه‌ و د ئه‌گه‌رێ دا ملله‌تێ كوردێ به‌له‌نگاز نه‌چار بوو به‌ر ب سنۆرێن توركیا كه‌فتنه‌ رێ و خوه‌ گه‌هاندیه‌ سنۆرێ تركیا و ئیرانێ و پشكا هه‌رێ مه‌زن ژ ڤى خه‌لكى ل سنۆرێن توركیا ئاكنجى بوون و ژیانه‌كا سه‌خت و دژوار و برسى و بێ خودان دبره‌ سه‌ر و پاشى كرێگرتى و زڕته‌ك وجاش و مسته‌شار و سوپایێ عیراقێ د دووڤ مه‌ دا بوون ب شێوێ ماراسۆنى و جاره‌كا دى نه‌چاربووین چووینه‌ د ناڤ خاكا وه‌لاتێ تركیا دا و بۆ ماوه‌كى د ناڤ خاكا تركیا دا ئاكنجى بووین، هه‌روه‌سا ژیانه‌كا نه‌خۆش و ساده‌ و برسى و تێهنى دبره‌ سه‌ر حوكمه‌تا تركیا چ گرنگى نه‌ ددا وان مشه‌ختان و به‌لكو دگۆته‌ وان مشه‌ختان هه‌وه‌ ناوه‌رگرین پێدڤیه‌ جاره‌كا دى بزڤرنه‌ ڤه‌ وه‌لاتێ خوه‌, لێ رایا گشتى یا جیهانى و راگه‌هاندنێَ و گڤاشتنێن جڤاكێ نێڤده‌وله‌تى و به‌رژه‌وه‌ندیێن تایبه‌تێن تركیا هه‌لویستێن تركیا گوهۆرین و بریارا وه‌رگرتنا وان ئاواران ده‌ركر و رازه‌مه‌ندیا خوه‌ ده‌ربرى و ل وى ده‌مى شانده‌كێ پایه‌به‌رزێ حوكمه‌تا تركیا كو پێكهاتبوون ژ ئه‌ندامێن په‌رله‌مانى و وه‌زیرێن تركیا و سۆپه‌ر والى كو سه‌رپه‌رشتى ل سه‌ر پێنچ والیان دكر و فه‌رمانبه‌رێن پله‌ ئێك ودو یێن وه‌زاره‌تان و ئه‌فسه‌رێن له‌شكرى و هه‌والگێرى ژى د گه‌لدا بون ئانكو شانده‌كێ فه‌رمى و پایه‌ بلندێ حوكمه‌تا تركیا سه‌ره‌دانا ئاوارێن كوردێن به‌ربه‌لاڤ ل ده‌ڤه‌را (قه‌شیریا و گوندێن ئارووشا ژۆرى و ئارووشا ژێرى ومه‌لێسێ و ئالیتۆسێ و وئاشیت و خه‌نوكه‌ى و سه‌ربه‌ستا و ..هتد) كرن و ب چار فرۆكێن هه‌لیكۆپتر هاتبوون و خه‌لكێ ئاواره‌ كۆمڤه‌كرن و بۆ وانان ئاخڤتن و مزگینى یا وه‌رگرتنا وان ئینا بوون و وه‌كو په‌ناهند و رێك و چاره‌ دانان ژبۆ ڤه‌گوهاستنا وان مشه‌ختان بۆ ناڤ چادرگه‌ه وكه‌مپان دا و زۆر كه‌یفا خه‌لكێ مه‌ هات و پشتى خه‌لكێ ئاواره‌ ڤه‌ره‌ڤى و ئۆمێده‌ك ل جه‌م وان په‌یدا بووى و ئه‌و شاند بۆ فراڤینێ ل مالا موختارى بوون دوسێ ئه‌ندامێن وى شاندى ل وى سه‌رده‌مى ب فه‌رمى گۆت: نه‌ ترسن حزكمه‌تا مه‌ دڤێت بهانه‌یه‌ك هه‌بیت كو شه‌رى ل گه‌ل حوكمه‌تا عیراقێ بكه‌ت وان پایه‌ بلندا گۆت: مه‌ پرۆژه‌كێ هه‌ى ب ناڤێ (GAP) و ئه‌ڤ پرۆژه‌ (23) به‌نداڤن و هه‌ر به‌نداڤه‌ك دشێت ب ملیۆنان لیتر موكه‌عه‌بێن ئاڤێ عومبار بكه‌ت و به‌نداڤا ئێكێ د ڤى پرۆژه‌ى دا به‌نداڤا (ئه‌تاتوركه‌) كو رێزبه‌ندا قه‌بارێ مه‌زنێ وێ به‌نداڤێ یا سێ یێ یه‌ د جیهانێ دا و گۆت هه‌كه‌ ئه‌ڤ پرۆژێ مه‌ بداوى بهێت دێ ئاڤێ ژ عیراقێ و سووریێ برین و بتایبه‌ت دێ عیراقێ نه‌چار كه‌ین كو لترا ئاڤێ ب لیترا گازێ بیت و گۆت و یلایه‌تا مووسل یا مه‌یه‌ و هه‌كه‌ ب شه‌رى نه‌شیێن بزڤرینین دێ ب گڤاشتنێن ئاڤێ زڤرینین و دێ سیاسه‌تا ئاڤێ بكارئینینن و ل وى سه‌رده‌مى په‌یوه‌ندیێن عیراقێ و تركیا زۆر د ئاسته‌كێ به‌رز دا بوون، لێ هزر و سیاسه‌تا تركیا ئه‌ڤه‌ بوو و هه‌ر كه‌سه‌كێ ده‌ستهه‌لاتى ل تركیا وه‌رگریت ل سه‌ر وى لایه‌نى یان كه‌ساتى دسه‌پینن كو هه‌ر وى سیسته‌م و سیاسه‌تێ په‌یره‌و بكه‌ت یا كو بۆ وان هاتیه‌ دانان د هنده‌ك پروتوكولان دا.

گه‌له‌ك چیرۆك و چیڤانۆك ل سه‌ر جه‌ژنا نه‌وروزێ هه‌نه‌، هه‌ر ژێده‌ره‌ك ب شێوازه‌كێ جودا ڤه‌دگێریت و زۆر ژێده‌ران به‌حسێ داستانا كاوه‌یێ ئاسنگه‌ر دژى زوحاكى كریه‌، لێ تشتێ ژ هه‌میان باشتر و بالكێشتر ژ چیرۆكا ناڤبرى ده‌ركه‌فتى ئه‌وه‌ كو كاوه‌یێ ئاسنگه‌ر ب سه‌ر زوحاكێ خوینمێژ سه‌ركه‌فتیه‌. دبێژن نه‌ورۆز ئانكو نوو رۆژ، رۆژه‌كا نوو ژ وه‌رزێ بوهارێ، ئانكو رۆژه‌كا نوو یه‌ ژ سالا كوردى، وه‌كو (شاهنامێ) به‌حسێ نه‌ورۆزێ و گرێدانا وێ ب ملله‌تێ كورد ڤه‌كرى ئه‌وه‌ كو شاهه‌ك هه‌بوو، ناڤێ وى زوحاك (ئه‌ژده‌هاك) بوو، ل وه‌لاتێ وى زولم و سته‌م دهاته‌ كرن و هه‌تا كو هنده‌ك ژێده‌ر دبێژن كو رۆژێ ژى ئه‌و ده‌ستهه‌لاتدار نه‌دڤیا، له‌وما ل وه‌لاتێ وى رۆژ نه‌دهه‌لات و ل سه‌ر ملێن ڤى شاهى دو مارێن مه‌زن هه‌بوون و خوارنا وان مه‌ژیێ زارۆ و گه‌نجێن كوردان بوو، هه‌ر رۆژه‌كێ ڤى زوحاكى مه‌ژیێ دو كوردان ددا ڤان مارا داكو سه‌رێ ئه‌ژده‌هاكى ته‌نا ببایه‌. رۆژه‌ك ژ رۆژان دووڤه‌لانك و ئێلچیێن وى شاهێ دوژمنكار هاتنه‌ زارۆیێ كاوه‌یێ ئاسنگه‌ر یێ كو ژ (16) زارۆیان ب تنێ ئه‌و مابوو، ئه‌و ژى كچ بوو، لێ كاوه‌یێ زیره‌ك و شاره‌زا پیلانه‌ك دانا و ل شوونا مه‌ژیێ كه‌چا خوه‌ یێ په‌زه‌كى دایێ وانان، نه‌ زانى و پاشان ئه‌ڤ تشته‌ ب نهێنى به‌لاڤبوو، ئێدى كه‌سه‌كى زارۆیێن خوه‌ نه‌دانێ لێ ژ به‌ر وانان ره‌ڤیان و چوونه‌ چیایى و كاوه‌یى سه‌رپه‌رشتى و ئیداره‌كرنا وانان دكر و پاشان ئه‌ڤ زارۆ و گه‌نج بوونه‌ زه‌لام و مێرخاس و ژمارا وانان زۆربوو كاوه‌یێ ئاسنگه‌ر ب شۆره‌شه‌كێ دژى زوحاكى رابوو و هێرش كرنه‌ سه‌ر كه‌لها وى خوینمێژى و ب سه‌ركه‌فتن و ئه‌ژده‌هاك كوشت و كونترۆل ل سه‌ر ده‌ستهه‌لاتا وى كر و هه‌لكرنا ئاگره‌كێ مه‌زن ژى نیشانا سه‌ركه‌فتن و كونترۆلكرنێ بوو. وه‌كو ژێده‌رێن دیرۆكێ دیاردكه‌ن كو كاوه‌یێ ئاسنگه‌ر كورد بوو و ملله‌تێ زولم لێ دهاته‌كرن، سه‌ركه‌فتن ژى هه‌ر یا كوردان بوویه‌. له‌وما ملله‌تێ كورد هه‌ر ژ ده‌مێن كه‌ڤن و دێرین و هه‌تا نوكه‌ ڤێ بیره‌وه‌ریێ ساخ دكه‌ن و شانازیێ پێ دبه‌ن و حوكمه‌تا هه‌رێمێ زۆر پووته‌ى ب ڤێ جه‌ژنا نه‌ته‌وه‌یى دده‌ت. هه‌مى ده‌مان دوژمنێن ملله‌تێ كورد ب ڤێ روژێ نه‌دخۆش بوون و نه‌ دهێلا ملله‌تێ كورد ڤێ بیره‌وه‌ریا پیرۆز ساخ بكه‌ن و هه‌مى ده‌مان رێ لێ دگرت. ل سالا (1988) ل هه‌وێن ئه‌نفالا ده‌مێ ئه‌م دژه‌ستێ زوحاكێ ئیراقێ قورتال بووین و كه‌فتینه‌ بن كونترولا زوحاكێ تركا دیسا وانان ژى رێ نه‌ ددا كو ڤێ بیروه‌وریا پیرۆز ساخ بكه‌ین و ل ده‌مێ بۆ ئێكه‌م جار خه‌لكێ چادرگه‌ها مێردینێ ئاگر هه‌لكرین خه‌لكێ مه‌ یێ وان گوندێن دۆرماندۆر ب له‌ز هاتن وانان وه‌سا هزركر كو ئاگر یێ به‌ربوویه‌ چادران، لێ مه‌ بۆ وانان دیاركر كو ئه‌ڤه‌ ئاگرێ نه‌وروزێ یه‌ و سه‌ركه‌فتنا ملله‌تێ كورده‌ و جه‌ژنه‌كا نه‌ته‌وه‌یى یه‌. لێ پێشمه‌رگێن قه‌هره‌مان و خه‌لكێ مشه‌ختێ شۆره‌شگێرێ چادرگه‌ها مێردینێ ب شیانێن كێم و ب پارێ پاله‌تى و قووتێ زارۆیێن خوه‌ و ل سه‌ر ده‌ستێ رژێما تركیا دا و ب نهێنى ڤه‌ كاردكر ژبۆ ساخكرنا جه‌ژنا نه‌ورۆزێ و به‌رنامه‌ دانان و شانۆگه‌ریا كاوه‌یێ ئاسنگه‌ر دروست كر و ستران و سروود و هۆزانێن نوو ب نه‌ورۆزێ ڤه‌ چێكرن و گوینیكێن ڤالا كۆمكرن و ئاخ كرێ و كرنه‌ ستێج و دارێن درێژ یێن سپینداران ئینان و كرنه‌ تیان و په‌رۆكێن مه‌زن ئێخستنێ داكو ره‌نگێ شانوویێ بده‌ت و جلوبه‌رگێن تایبه‌ت دروستكرن، هه‌ر ئێكى ژ لایێ خوڤه‌ پاره‌كێ كێم ددا كو ئه‌ڤ كاره‌ بهێته‌كرن. جه‌ماوه‌ره‌كێ زۆر زێده‌ ئاماده‌ببوو و ئه‌ز دشێم بێژم خه‌لكێ چادرگه‌هێ هه‌مى ئاماده‌ ببوون. ئه‌ڤ بیره‌وه‌ریه‌ ل چادگه‌ها مێردینێ و ل ناڤ په‌نجێن سیمێ تێلبه‌ندێ زالم و د ناڤ چه‌ند هزار مه‌تره‌كێن كێم و ل ناڤ جه‌رگێ هۆڤان دا ئه‌ڤ بیره‌وه‌ریا نشتیمانى ب باشترین و نازكترین شێوه‌ د هاته‌ ساخكرن و برێڤه‌برن، هه‌ر سال ژى دهاته‌كرن و چونكو بوو كه‌توار، له‌وما حوكمه‌تا تركیا ژى ب نه‌چارى ڤه‌ رازى بوون كو ئه‌ڤ بیره‌وه‌ریه‌ هاتبا كرن لێ ب هه‌لاویستنا ئالایێ تركیا و یێ كوردستانێ ژى. ل دووماهیێ دێ بێژم ملله‌تێ كورد دێ هه‌ر سه‌ركه‌ڤیت و ژ چ دوژمنان ناترسیت و دابه‌زینێ ژ مافێن خوه‌ یێن ره‌وا ناكه‌ت، بلا نه‌ورۆز و سه‌رسالا كوردى و هه‌مى بیره‌وه‌ریێن كوردان ببنه‌ پره‌كا پێكڤه‌گرێدانا ملله‌تێ كورد و پتر ئێكگرتن و ئێكرێزى بكه‌ڤیته‌ ناڤ وانان دا و هه‌كه‌ كاوه‌یێ ئاسنگه‌ر و ملله‌تێ خوه‌ هه‌ڤكارى و ئێكگرتنا خوه‌ ب هێز نه‌كربایه‌ چ جاران نه‌ دشیانه‌ زوحاكى و دا هه‌ر ل بن ده‌ست بن و زولم لێ هێته‌ كرن و ب ئێكرێزى و ئێكگرتنێ سه‌ركه‌فتن هه‌ر دێ هێت.

هه‌كه‌ سه‌حكه‌ینه‌ مانشێتێ بابه‌تى بكه‌ین دێ بینین پرۆژه‌ و حه‌نه‌فى تشته‌كێ گه‌له‌ك ژێكدوور نینن و گرێدانه‌ك هه‌یه‌، لێ ل ڤێره‌ مه‌ دڤێت خزمه‌تا وه‌لاتێ خوه‌ بكه‌ین و چه‌ند راستیان د ڤێ سه‌رهاتیێ دا دیاربكه‌ین. هه‌ر فلمه‌ك یان خه‌له‌كه‌ك یان درامایه‌ك ئێكسه‌ر دۆرهێل و كه‌توارێ ملله‌ت و وه‌لاتان دیار دكه‌ت وان ده‌رهێنه‌ر و ئه‌كته‌ر و سینه‌ماكاران پشتبه‌ستى دایه‌ چیرۆكه‌كێ یان سه‌ربۆره‌كا ل وه‌لاتێ وان رووداى، ئێكسه‌ر دێ بنه‌ سیناریۆ و ئه‌و سیناریۆ دێ بنه‌ فلم و دێ ئه‌و فلم و خه‌له‌ك بنه‌ رێنیشاده‌ر ژبۆ پێشڤه‌برنا جڤاكان به‌ر ب پێشكه‌فتنێ. ل ده‌مێ من فلمه‌ك دیتى ل ژێر ناڤێ (مشروع الحنفیه‌) سه‌ره‌نجا من راكێشا كو ئه‌ز بابه‌ته‌كى ل سه‌ر بنڤێسم دبیت مفا ژێ بهێته‌ وه‌رگرتن. ناڤه‌رۆكا چیرۆكا ڤى فلمى وه‌سا خوه‌یا دكه‌ت كه‌سه‌ك سه‌رۆكێ جڤاتا كارگێرى یه‌ ل ئێك ژ وه‌لاتێن عه‌ره‌بان و گه‌له‌ك ب ئاشكه‌را و دلسۆزى كار دكه‌ت و گه‌له‌ك هه‌ولدانان دكه‌ت كو پرۆژه‌كێ ئاڤێ بۆ وى باژیرۆكێ دروست بكه‌ت ل دووڤ پێدڤى ود اخوازیا وانان، لێ گه‌له‌ك ئاسته‌نگ و ئاریشه‌ دروست دبن و پشتى وان هه‌مى هه‌ولدانا پرۆژه‌ درست نابیت و خه‌لكێ سڤیل و هه‌ژار ژی ب تنێ قه‌ستا به‌ر ده‌رێ وى دكه‌ن وداخوازیا خوه‌ دوباره‌ و ده‌ه باره‌ ل وى كاربه‌ده‌ستى دكه‌ن. ئه‌و كاربه‌ده‌ست ژی سۆزا دده‌تێ كو پرۆژه‌ بدووماهیك بهێت و دروست بیت لێ پشتى چه‌ندین هه‌ولێن دى هه‌ر پرۆژه‌ دروست نابیت ئه‌و به‌رپرس نه‌چار دبیت، دبێژیت ئه‌ز دێ ده‌ستان ژ كارى به‌رده‌م هه‌تا پرۆژه‌ دروست نه‌بیت. دهێته‌ مال و دبێژیته‌ خیزانا خوه‌ من ده‌ست ژ كارى به‌ردا و نازڤرم تا ئه‌و پرۆژه‌ دروست نه‌بیت و مه‌رجه‌عێ من ده‌ستان ژ من به‌رناده‌ن دێ ریڤه‌به‌رێ من یێ گشتى هێت یان وه‌زیر و دێ بێژنه‌ من بزڤره‌ ڤه‌ كا ته‌ چ دڤێت دێ كه‌ین لێ ماوێ دو رۆژان دمینیت و كه‌س ناهێت رۆژا سیێ سكرتیرێ وى دهێت و دبێژته‌ خێزانا خوه‌ ئه‌ڤه‌ هات دا رێیێ خۆش كه‌ت هه‌تا شاندێ بلند دهێته‌ مالا مه‌، لێ بۆ دبیته‌ سپرایز و سكرتیرێ وى دبێژتێ جهێ داخێ یه‌ ده‌ست ژكاركێشانا ته‌ ب سنگه‌كێ ڤه‌كرى و ب كه‌یف هاته‌ قه‌بوول كرن. ئه‌ڤا مه‌ به‌حسكرى ب تنێ ئێك سه‌رهاتى بوویه‌ و ل سه‌ر گشت وارێن ژین و ژیارا خه‌لكى و یا ده‌ستهه‌لاتێ دهێته‌ په‌یره‌وكرن، خوه‌یایه‌ ده‌مێ ئه‌م تشته‌كى دنڤێسین ب تنێ بۆ مفاوه‌رگرتن و باشتركرنا جڤاكێ مه‌ یه‌ و جهێ داخێ یه‌ ل ڤى سه‌رده‌مى دا ب ده‌هان مرۆڤێن شاره‌زا و خودان خزمه‌ت و شه‌هید و قوربانیدان و خودانشیان ل مالێن خوه‌ د روونشتى نه‌ و چ گرنگیدان و پرسیار لێ ناهێته‌ كرن و هاتینه‌ ژبیركرن و پشتگوه هاڤێتن و ئه‌و خزمه‌ت و ماندیبوونا وانان ب هه‌روه‌ چوویه‌ و ئه‌ڤان كه‌سێن ده‌ستپاك و زیره‌ك و شاره‌زا كورسیكا خوه‌ كرینه‌ قوربانى راستیێ و به‌رژه‌وه‌ندێن خوه‌ و خێزانا خوه‌ كرنه‌ قوربانى به‌رژه‌وه‌ندیێن بلندێن ملله‌ت و وه‌لاتى و نه‌بوونه‌ دارده‌ست و گرۆپێن چ كه‌سان له‌وما بوونه‌ قوربان و هاتنه‌ بێ به‌هركرن ژ هه‌ر تشته‌كى و ئه‌و خه‌ونێن وانان ل رۆژانێن سه‌خت و شۆره‌شێ ددیتن ب ئاینده‌یى ڤه‌ بوونه‌ هزر. سه‌ركه‌فتنا مه‌ دێ د وێ چه‌ندێ دا بیت ئه‌ڤێن شۆره‌ش كرى و ماندیبووین بهێنه‌ ل بیر و مفا ژ شیانێن وان بهێته‌ وه‌رگرتن و بلا یێن كویفى نه‌ گرین و یێن كه‌هى به‌رده‌ین، چونكو یێ كیڤى هه‌ر كیڤى یه‌. ل ڤێره‌ بلا په‌یڤا بابێ نه‌ته‌وا كورد مه‌لا مسته‌فا بارزانى ژبیر نه‌كه‌ین ده‌مى دگۆت (من ئۆمیدا هه‌ى هه‌ر دێ سه‌ركه‌ڤین، لێ ترسا من د وێ چه‌ندێ دایه‌ یێ ماندیبووى و شۆره‌شگێر بهێنه‌ ژبیر كرن) ب هزرا من ئه‌وێن رۆژێن سه‌خت و دژوار بۆراندین هه‌ر ئه‌ون یێن ئه‌ڤ كه‌تواره‌ بۆ مه‌ به‌رپاكرى و ئه‌ڤ زاده‌ لێناى و دروست كرى، ئه‌ڤجا چاوا سفره‌ ژ لایێ هنده‌كان ڤه‌ بهێته‌ به‌رهه‌ڤكرن و نه‌خۆن. ئومێده‌وارم ئه‌م ل خوه‌ بزڤرین و سیسه‌مێ خوه‌ دروست بكه‌ین و خزمه‌تا وه‌لات و ملله‌تێ خوه‌ بكه‌ین و ڤان ئاسته‌نگێن نوكه‌ كه‌فتینه‌ د به‌رۆكا مه‌ دا راكه‌ین و ده‌ربازبوون ژ ڤان هه‌مى ئاسته‌نگان پێدڤى ب هه‌مى ئه‌ندامێن جڤاكێ مه‌ هه‌یه‌ ب تایبه‌ت یێن شاره‌زا و دلسۆز و دا ئه‌م ژی پرۆژێ خوه‌ یێ حه‌نه‌فیێ ته‌مام بكه‌ین و نه‌مینیته‌ برێڤه‌.

د ڤێ جیهانێ دا هه‌ر تشته‌كى قانوونه‌ك هه‌یه‌ و هه‌ر قانوونه‌كى ژى چه‌ند خال و رێز هه‌نه‌ و هه‌ر خال ورێزه‌كێ ژى چه‌ندین ماف و ئه‌رك هه‌نه‌ و ئه‌و ماف وئه‌رك سیسته‌مێ دروستێ ژیانێ رێكدئیخیت و دروست دكه‌ت و هه‌كه‌ ئه‌و ماف و ئه‌رك ب شێوه‌كێ راسته‌قینه‌ بهێنه‌ جه ب جهكرن بێ گومان چ شاشى د سیسته‌مێ گشتى دا و ب تایبه‌ت د سیسته‌مێ ژیانێ دا نامینن و دێ سیسته‌مێ ژیانێ ب درستاهى و شێوازه‌كێ جوان و رێك و پێك كه‌ڤیته‌ د وارێ راپه‌راندنێ دا و دێ پتر رێژه‌كا هه‌ره‌ گرنگ و باش ل سه‌ر ملێن ده‌ستهه‌لات و حوكمران و حوكمه‌تان ژى ئاسان كه‌ت، هه‌ر وه‌سا دێ ل سه‌ر مللێن ملله‌ت و وه‌لاتیان ژى ئاسان كه‌ت و هه‌ر جهه‌ك و كه‌سه‌ك دێ ب مافێن خوه‌ شاد بیت و هه‌ر لایه‌نه‌ك دێ ب شێوازه‌كێ كاراتر كه‌ڤیته‌ د ناڤ كه‌توارێ ژیانێ دا و پتر خزمه‌ت و خه‌بات دێ هێته‌ ئه‌نجامدان و دێ هه‌ردو لایه‌ن یێ ده‌ستهه‌لات هه‌ر وه‌سا یێ وه‌لاتى ئانكو كاركه‌ر و خه‌باتكار پتر مفاداربن و خه‌بات و كه‌دا وانان ب په‌روه‌ ناچیت. د هه‌مى وارێن جو دا دا كێماسى و له‌نگى و شاشى دێ هه‌بن، لێ ل ده‌مێ سیسته‌م دهێته‌ دانان ئه‌و كێماسى و له‌نگى دێ ب رێژێن كێمتر بن و ل گه‌ل بۆرینا ده‌م و گاڤان دێ به‌ر ب ئاسۆیێن گه‌شتر و پاشى به‌ره‌ ب نه‌مانێ ڤه‌ دێ چن و دێ ۆور لایه‌ن و كه‌س مفادار بن و نه‌ب تنێ به‌رژه‌وه‌ندیێن هنده‌ك كه‌سان ب تنێ دێ هێنه‌ برێڤه‌برن و هنده‌كێن دى ژى ب تنێ دێ بنه‌ خودانین ته‌ماشه‌كرنێ و بێ به‌هر بمینن, بێ گومان هه‌ر تشته‌كێ ب قانوون و سیسته‌م و رێكوپێك بیت دێ رێژه‌كا هه‌ره‌ پتر د مفادار بن و دێ د به‌رژه‌وه‌ندیا گه‌ل و وه‌لاتى دا بیت، هه‌ر تشته‌كێ بێ سیسته‌م و قانوون بیت دێ به‌ره‌لایى كه‌فتێ وچ لایه‌ن مفاى ژێ نابینن وئه‌و كه‌د وزه‌حمه‌ت وماندوبوون دێ ب په‌روه‌ چیت, ل ده‌مێ سه‌حا سه‌ربور و سیسته‌م و كارێن بیانیا دكه‌ین د پرۆسه‌یا حوكمرانى یا وانان دا زۆر كێماسى تێدا هه‌بوون، لێ ل ده‌مێ كو سیسته‌م و قانوون په‌یره‌وكرین و زانست و زانین كرینه‌ پێشره‌و بۆ خوه‌ و دادپه‌روه‌رى جه بجهكرى ره‌وشا وانان (100%) پله‌یان به‌ر ب ئاستێن به‌رزتر و پاكتر و جوانتر ڤه‌ چوو و خوه‌ ل ریزبه‌ندێن بلندێن پێشكه‌فتنێ دا ونوكه‌ ژى بووینه‌ نموونا وه‌لاتێن پێشكه‌فتى و خودان پێگه‌یه‌كێ بلند ل ناڤه‌ندێن جیهانێ دا, ل ڤێره‌ ئه‌م دێ ژ كارێن بچیك ده‌ست پێكه‌ین و هه‌كه‌ مه‌ ژكارێن بچیك ده‌ست پێ بكه‌ین بێگومان دێ شیێن كونترۆلێ ل سه‌ر كار و پرسێن مه‌زن كاریگه‌ر ژی كه‌ین و ل ڤێره‌ ئه‌م دێ به‌حسێ ره‌وشا ترومبێلێن ته‌كسیان ل وه‌لاتێ خوه‌ كه‌ین و ب تایبه‌ت ل پارێزگه‌ها خوه‌ و بێ گومان گه‌له‌ك خوینده‌ڤان و وه‌لاتى دێ بێژن مه‌ ئارێشێن مه‌زنتر و خرابتر هه‌نه‌ و ژنوو ئه‌م دێ مینینه‌ ب ته‌كسیان ڤه‌ راسته‌ مه‌ كێشه‌ و ئارێشێن مه‌زن هه‌نه‌، لێ بلا ژ بچووك ده‌ست پێ بكه‌ین و هێدى هێدى تا كو بشیێن یێن مه‌زن ژى چاره‌ بكه‌ین و وه‌لاتێ خوه‌ بكه‌ینه‌ به‌هه‌شت و نه‌مینینه‌ ب هیڤیا دوژمنان ڤه‌ هه‌تاكو پاریه‌كێ نانێ ب سه‌رشۆرى كو هه‌ر ژ مافێ مه‌ دده‌نه‌ مه‌ و ما بۆچى ئه‌م هه‌مى پێكڤه‌ ده‌ستێن خوه‌ هه‌لناده‌ین و كار بكه‌ین و سیسته‌مى بۆ خوه‌ بكه‌ینه‌ رێك و ل سه‌ر بچین و قانوونێ ژى بكه‌ینه‌ رێنیشانده‌ر وكارێن باشتر ئه‌نجام بده‌ین و خزمه‌تا ملله‌ت و وه‌لاتێ خوه‌ كوردستانێ بكه‌ین. ل زۆر وه‌لاتان سیسته‌مكرنا پیشه‌ و كاران هه‌ردو لایه‌ن یێ حوكمه‌ت و یێ خه‌لكێ سڤیل دێ د مفاداربن. بۆ نموونه‌ ژ زارده‌ڤێ نۆشداره‌كێ مه‌ و دبێژیت ب ناڤێ شانده‌كێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ یێ ساخله‌میێ چووبوونه‌ وه‌لاته‌كێ بیانى ژ بۆ پشكداریكرنێ د خوله‌كا ساخله‌میێ دا و ل ده‌مێ بهێنڤه‌دانێ و نشكه‌كێ ڤه‌ ئێك ژ ئه‌ندامێن شاندى كو نۆشداره‌ك بوو، تووشى زریانێ بوو و ژ بۆ كرینا ملحه‌مه‌كێ زریانێ قه‌ستا چه‌ندین ده‌رمانخانا كرن لێ ئه‌و هه‌مى ده‌رمانخانه‌ رازى نه‌بوون ملحه‌مى بفرۆشنێ بێ راچێتا نۆشدارى ب زمانێ ئینگلیزى و ب ناڤێ شاندى و ب ناڤێ نۆشداریێ داخواز ژێ كرن تا كو رازى بووین ملحه‌مه‌كێ زریانێ بفرۆشنه‌ وانان ب پاره‌كێ زۆر ژى لێ وانان دا دیار كرن كو نابیت ل وه‌لاتێن مه‌ بێ راچێتا نۆشدارى ده‌رمان بهێته‌ فرۆتن داكو مافێ نۆشدارى به‌رزه‌ نه‌بیت و گۆت ل وه‌لاتێ مه‌ ژی وه‌سا بوو، لێ ب بریارا سه‌ندیكایێ ئه‌ڤ كاره‌ هاته‌ كونترۆل كرن، هه‌ر وه‌سا حوكمه‌ت و سه‌ندیكا ژى مفاى ژێ وه‌ردگرن و خه‌لك و وه‌لاتى ژى پشت راست بن ژ وه‌رگرتنا ده‌رمانه‌ك و چاره‌سه‌ریه‌كا درست و گونجاى به‌روڤاژى ل وه‌لاتێ مه‌ كو ده‌رمان ب ته‌نان و بێ راچیت و چاڤدێریا نۆشدارى دهێنه‌ فرۆتن و پتریا وان ده‌رمانان چ نۆشدار نابینن و نه‌ساخ بخوه‌ دچیت دكریت و دخۆت و چ مفا ژى تێدا نینه‌، چونكو پرسێن بازرگانى دهێنه‌ د ناڤ دا. نموونا دى ل وه‌لاتێن پێشكه‌فتى باشترین ترومبێل بۆ ته‌كسیێ دهێته‌ بكارئینان و دووماهیك مودێلا ترومبێلا ته‌كسى بۆ كارێ ناڤبرى دهێته‌ بكارئینان و هه‌ر كه‌سێ كارێ ته‌كسیێ بكه‌ت دڤێت ژبلى ده‌ستیردانا وى یا گشتى ده‌ستیردانه‌كا تایبه‌ت یا ته‌كسیێ هه‌بی، هه‌ر وه‌سا بچیته‌ چه‌ندین خول و په‌یمانگه‌هان ژ بۆ وه‌رگرتنا ده‌ستیردانا ته‌كسیێ و ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ دا ژى نابیت ل هه‌مى ده‌ما و ل هه‌مى جهان كار بكه‌ت دێ پابه‌ندى وى یاسایى ورێنمایا بیت یێن بۆ هاتینه‌ ده‌ستنیشان كرن وبو نمونه‌ ل وه‌لاته‌كێ بیانى یێن ئه‌ورۆپى براده‌ركێ كورد یێ ل وێره‌ ده‌ستیریا هاژۆتن و بكارئینانا ته‌كسیێ وه‌رگرتى یه‌ و دبێژیت چ هه‌یڤ نینن پتر ژ (40 – 50) وه‌ره‌قێن دۆلارى كار نه‌كه‌م لێ هه‌مى بۆ سه‌ندیكا و حوكمه‌تێ دچیت ب تنێ كوژمه‌كێ كێم مینا مووچه‌كى بۆ من دمینیت گۆژمێن دى حوكمه‌ت و سه‌ندیكا مفاى ژێ دبینن ئانكو خه‌لك و وه‌لاتى مفادارن ژ ڤى یاسایى ب ڤى شێوه‌ى هه‌مى مفادار دبن خه‌لك و حوكمه‌ت و سه‌ندیكا و ژبیر نه‌كه‌ین مافێن شۆفێرى ژی ب تایبه‌ت دهێنه‌ پاراستن.

ل دووڤ ئامارێن هاتینه‌كرن ل پارێزگه‌ها دهۆكێ (18 ـ 20) هزار ته‌كسى مه‌ یێن هه‌ین و هه‌كه‌ ئه‌م بهیێن و كریاره‌كا ژمێریارى دروست بكه‌ین كو ئه‌ڤ ترومبێله‌ بهێنه‌ سیسته‌مكرن و بۆ نموونه‌ هه‌كه‌ هه‌ر رۆژه‌كێ هه‌ر ته‌كسیه‌ك پێنج هزاران بده‌نه‌ سه‌ندیكا و حوكمه‌تێ، دێ سه‌ندیكا شێت مفایه‌كێ مه‌زن و پێشچاڤ ده‌ته‌ حوكمه‌تێ و دێ پتر كونترۆلێ ل سه‌ر كارێ وان كه‌ت، هه‌ر وه‌سا دێ وه‌لاتى و شۆفێر ژی پتر مفاى وه‌رگرن. لێ پتریا ڤان خودانێن ته‌كسیان ب حه‌ز وكه‌یفا خو كار دكه‌ن یان ژی چ ده‌مێ گێول و زه‌وقێ وى لێدا دێ چیته‌ كارى، هه‌ر دیسا چ جهێ بڤێت، دێ لێ كاركه‌ت و ب بهایه‌كێ ل دووڤ حه‌ز و به‌رژه‌وه‌ندیا وى و مافێ وى یه‌، چونكو ئه‌و ژی حه‌ز دكه‌ن سیسته‌مه‌ك بۆ بهێته‌ دانان ژ بۆ دابینكرنا هێله‌كێ یان دابینكرنا كارى و په‌یداكرنا بژێویا ژیانا وى و خێزانا وى، ئه‌ڤه‌ دێ د به‌رژه‌وه‌ندیا هه‌مى لایه‌كى دا بیت چونكو هه‌كه‌ ژماره‌كا ته‌كسیان د هێله‌كێ دا بن و جه و ده‌مێن كارى بۆ وانان ده‌ستنیشان بكه‌ن، بێگومان دێ رۆژانه‌یا وى شۆفێرى هێته‌ زێده‌كرن و دێ پتر مفاى بینیت و هه‌كه‌ چ هێل نه‌بن و چ جهێن كارى نه‌بن و چ ده‌مێن كارى نه‌بن، بێگومان دێ گه‌ریێت و خه‌رجیاتێن زێده‌ یێن پانزین و كه‌لوپه‌لان كه‌ت و چ كارێ پێشچاڤ ژی ناكه‌ت. تشته‌كێ دى یێ سه‌یر ئه‌م ل وه‌لاتێ خوه‌ دبینین كو هه‌ر ئێكى یێ ته‌كسیان یێ دى دهاژۆت یان مامۆستایه‌ یان پۆلیسه‌ یان هه‌ر پله‌كا دى هه‌یه‌ و یێ ته‌كسیێ دهاژۆت و كاردكه‌ت بلا كاركرن كاره‌كێ پیرۆزه‌ و خزمه‌تكرنا خێزان و گه‌ل و وه‌لاتى یه‌، لێ بهێله‌ته‌ كارێ خوه‌ یێ هه‌یى وى كارى بۆ خودانێن كاران بهێلن. ل وه‌لاتێن جیهانێ د ناڤ سیسته‌مه‌كێ رێكوپێك و جوان دا، هه‌ر ئێكى دڤێت ل دووڤ وان رێنمایان كار دكه‌ت یێن بۆ هاتینه‌ دانان و ده‌ستنیشانكرن و ل دووڤ جه و ده‌مێن دیاركرى كار دهێته‌كرن، هه‌ر دیسا ل دووڤ وى گۆژمێ دهێته‌ ده‌ستنیشانكرن و نابیت رێنمایان جێ به‌جێ نه‌كه‌ت، هه‌ر ده‌مێ زێده‌گاڤیه‌ك دهێته‌كرن ئێكسه‌ر دێ هێته‌ سزادان و ئێدى ئه‌و كریار یان زێدگاڤى ناهێته‌ ئه‌نجامدان و ل ده‌مێ كارێ وى بدووماهیك دهێت ئێكسه‌ر دێ به‌ر ب مال ڤه‌ چیت یان هه‌ر جهه‌كى و خۆشی و له‌زه‌تێ دێ ب ژیانا خوه‌ یا رۆژانه‌ به‌ت دوور ژ خه‌م و كۆڤان و هزرێن كو ئێكسه‌ر كارتێكرنا نه‌رێنى كه‌ته‌ سه‌ر مرۆڤى. فه‌ره‌ ئه‌م وه‌كو حوكمه‌ت و سه‌ندیكا و گه‌ل ل دووڤ سیسته‌مێن ئیدارى و كارگێرى كاربكه‌ین و خوه‌ ژ هه‌مى وان كاروكریارێن كه‌ڤنار و كه‌شه‌فرێن بده‌ینه‌ پاش و خوه‌ نوو بكه‌ین و نوویاتى یا بكه‌ینه‌ دكار و كریارێن خوه‌ یێن رۆژانه‌ دا. من دڤێت چه‌ندین پێشنیاز و خالان بده‌مه‌ دیاركرن كو ئه‌و ژی ئه‌ڤێن ل خوارێ دیار: ـ
• فه‌ره‌ داتایێن هه‌مى ترومبێلێن كریان بهێنه‌كرن و ل ناڤ وان دا ب تایبه‌ت ته‌كسیان.
• نڤێسینگه‌ه بهێنه‌ ڤه‌كرن و ته‌كسى لێ بهێنه‌ تۆماركرن، داكو كریارا ڤه‌گوهاستنا رێڤینگان ب ئاسانى بكه‌ڤیت.
• بهایێن وان ترومبێلان بهێنه‌ ده‌ستنیشانكرن و ئێكگرتن.
• هژمێریار (عداد) بۆ هه‌مى ته‌كسیان بهێته‌ دانان و بهایه‌ك بۆ مه‌ترێ یان خوله‌ك و ده‌م ژمێران بهێته‌ دانان.
• تێله‌فۆن یان بێته‌ل ئانكو ده‌زگه‌هه‌كێ په‌یوه‌ندیێ ب هه‌مى ته‌كسیان ڤه‌ هه‌بیت.
• جه و ده‌ڤه‌ر و ده‌م بۆ سه‌رجه‌م ته‌كسیان بهێته‌ دیتن و ده‌ستنیشانكرن.
• ل سه‌ر سه‌ندیكا و حوكمه‌تێ یه‌ كار بهێته‌ دیتن بۆ وان ته‌كسیان یێن رێنمایان جێ به‌جێ دكه‌ن.
• ره‌نگه‌كێ تایبه‌ت بۆ هه‌ر ته‌كسیێن پارێزگه‌هه‌كێ بهێته‌ دانان داكو هه‌ر ته‌كسیه‌ك ل پارێزگه‌ها خوه‌ كاربكه‌ت.
• هێلێن ده‌رڤه‌ى سه‌نته‌رێ باژێر و پارێزگه‌هان بهێنه‌دانان.
• یێن ل هێلێن ده‌رڤه‌ كاردكه‌ن بلا ل هێلێن ناڤخوه‌ و نڤێسینگه‌هان كار نه‌كه‌ن.
• بهایه‌كێ كێم بهێته‌ وه‌رگرتن ژ شۆفێران بۆ سه‌ندیكایێ ل به‌رامبه‌ر سیسته‌مكرنا ته‌كسی و ترومبێلێن كریان. كو كارتێكرنێ ل سه‌ر ره‌وشا وان نه‌كه‌ت.
• كارتێن تایبه‌ت بهێنه‌ دروستكرن بۆ شۆفێران داكو نه‌ هه‌ر ئێك بهێت و ل دووڤ حه‌زا خوه‌ كارێ ته‌كسیێ بكه‌ت.
• دانانا ده‌مژمێرێن كارى بۆ هه‌ر ترومبێله‌كا كریێ و ده‌ستنیشانكرنا تاخ و جاده‌یان.
• ل سه‌ر هه‌مى شۆفێران بهیته‌ بژاندن كو پشكدارى یا خوه‌ ل و وركشۆپ و كۆنفرانسان یان په‌یمانگه‌هێن تایبه‌ت بكه‌ن یێن ل دۆر كارێ ناڤبرى.
• دانانا خشته‌ و تابلۆیێن تایبه‌ت ب كارێ ته‌كسیێ ڤه‌.
• دانه‌ناسینا سه‌رجه‌م گه‌ره‌ك و تاخ و جاده‌ و جهێن گشتى و رێڤه‌به‌رێن میرى و جهێن پێشچاڤ ل ناڤا باژاران داكو شۆفێر یێ ئارام و شاره‌زا بیت ب ڤه‌گوهاستنا رێڤنگان.
• دانانا سیپایان ل سه‌ر هه‌مى ترومبێلێن كریێ ژ بۆ هه‌لگرتنا جانته‌ و كه‌لوپه‌لێن رێڤینگان.
• بكارئینانا تێله‌فۆنێ ژ بۆ بده‌ستخستنا ته‌كسیێ ژ بۆ كارێن دى.
• دانانا بهایه‌كێ گونجاى بۆ ته‌كسیێ و رێڤینگان.
• هنده‌ك مه‌رج بهێنه‌ داناندن ژ بۆ هه‌مى ته‌كسیان مینا پاقژیێ و رێكوپێكیێ و جوانى یا ترومبیلێ.
• بكارئینانا ترومبێلێن مودێل نوو و هه‌كه‌ نه‌ ترومبێلێن پاقژ و هه‌كه‌ نه‌ دێ پتر خه‌لك ژ ڤى كارى ره‌ڤن و ژبیركه‌ن.
ل داویێ دێ بێژین بلا ئه‌م ژی باژارێن خوه‌ جوان و پاك و پاقژ بكه‌ین و بكه‌ینه‌ نموونه‌ ل هه‌مى جیهانێ و سیسته‌مه‌ك جوان و راست و دروست بدانین و بلا ئه‌م ژ كارێن بچووك ده‌ست پێ بكه‌ین و كونترۆل بكه‌ین، پاشى هه‌مى كارێن دى ژی ئه‌م دروست بكه‌ین، من باوه‌ره‌ هه‌كه‌ ئه‌ڤ خالێن ل سه‌رى دیار بهێنه‌ په‌یره‌وكرن بێگومان دێ ره‌وش به‌ر ب باشترڤه‌ چیت و باژار و مرۆڤ دێ كه‌ڤنه‌ ل سه‌ر رێیا راست و دروست و دێ ناڤێ وه‌لاتێ مه‌ به‌ر ب ئاسۆیێن گه‌شتر ڤه‌ چیت و دێ ئه‌م هه‌مى د مفاداربین. هه‌كه‌ مه‌ ته‌ڤایا كارێن خوه‌ سیسته‌مكرن و رێكوپێك كرن بێكومان دێ كه‌ڤینه‌ د قووناغه‌كا زێرین دا و دێ وه‌لاتى و حوكمه‌ت و هه‌ر لایه‌نه‌ك دێ د مفاداربن. له‌وما مه‌ته‌لا كوردى دبیِژیت یێ جهى كورێ خوه‌ قوتا هێش جانگ ب ئاڤێ دا نه‌به‌رداى، گۆتێ بۆچى مانێ جانگ نه‌به‌ردایه‌، گۆتێ ما هه‌كه‌ به‌ردا ژ نوو یا بێ مفایه‌. ئومێدێن مه‌ دگه‌شن ژ بۆ ئاینده‌كێ گه‌شتر بۆ وه‌لاتێ مه‌ كوردستانێ چونكو هه‌مى ده‌مان دوژمنان ب تنێ كاركریه‌ ژ بۆ هه‌رفاندنا ئابوورێ كورد و كوردستانێ، به‌ربه‌لاڤكرنا نه‌زانینێ و دوورخستنا كوردان ژ زانست و زانینێ و كاركرنا دوژمنان ژ بۆ دوژمنكرنا هه‌ڤدو. كێماسى دێ هه‌بن لێ باشى و كاركرن پترن ئاڤه‌دان بیت كوردستان بلندبیت ئالایێ كردستانێ.
ژێده‌ر:
ـ ئه‌نترنیتێ .
• كۆڤارا وین المسافر العربى

زۆر جه‌واشه‌بوون یان سه‌هوابوون وتێكهه‌لبوون د ناڤبه‌را پێگه‌هێن سیاسى دا هه‌نه‌ و مه‌ره‌ما سه‌ره‌كى د رامان و پێگه‌هى دا هه‌ر ئه‌ڤه‌یه‌ ساناهیكرنا كارێ سیاسى یان برێڤه‌برنا پرۆسا سیاسى د ناڤه‌ندێن كارى دا, بێ كو رامانا سیاسه‌تێ بهێته‌ زانین و گرۆڤێ كلیلا خاترانه‌یا (مجامله‌) د ناڤبه‌را خه‌لكى ب گشتى دا هه‌ى و ئه‌و تۆمه‌تێن سیاسى دده‌نه‌ هه‌ڤدو بێ گرۆڤه‌ و به‌لگه‌ و بێ دووماهی و ئه‌نجام. سیاسه‌تڤان گه‌له‌ك پشتبه‌ستیا خوه‌ دده‌ته‌ بال پرسێن وه‌لاتپارێزیێ و ژ بۆ تۆلڤه‌كرن ژ هه‌ڤ چه‌په‌ر و هه‌ڤالێن خوه‌ و ب گومانخستنا وه‌لاتپارێزى یا هه‌ڤچه‌په‌ر و هه‌ڤالێن خو ه‌ و چێكرنا وێنه‌كى و خوه‌ وێ قودیكێ دا دیاركرن كو ب تنێ ئه‌و یێ وه‌لاتپه‌روه‌ره‌ و دلسۆزه‌ و ب تنێ ئه‌و به‌رگریێ ژ خاك و وه‌لاتى دكه‌ت و كراسێ وه‌لاتپارێزیێ ل دووڤ پیڤه‌رێ خوه‌ دروست دكه‌ت دا كو خوه‌ بێ گونه‌ه بكه‌ت ل سه‌ر وان كاروكریارێن شاش و تۆمه‌تێن مه‌زن یێن سیاسه‌تڤانى ئه‌نجام داین ل به‌رامبه‌ر گه‌ل وه‌لاتى و خوه‌ دیار بكه‌ت ب كراسه‌كێ سپى و خوه‌ بكه‌ته‌ فریشته‌ ل به‌رامبه‌ر خه‌لكه‌كێ ساده‌ و بێگونه‌ه و سڤیل. سیاسه‌ت چه‌كه‌كێ ب هێزه‌ پتریا كه‌سانێن سیاسه‌تڤان و سیاسه‌تمه‌دار ل به‌رامبه‌ر خه‌لكێ خوه‌ بكاردئینن و ب رێیا سیاسه‌تێ خوه‌ دگه‌هیننه‌ به‌رژه‌وه‌ندى و مه‌ره‌مێن خوه‌ یێن كه‌سۆكى تایبه‌ت و پشتگوه هاڤێتنا به‌رژه‌وه‌ندیێن بلندێن وه‌لات و ملله‌تى. ئه‌ڤا مه‌ل سه‌رى به‌حسكرى نه‌ ب تنێ ل سه‌ر كه‌سێ سیاسه‌تڤان ب تنێ به‌لكو دئێته‌ بژاندن ل سه‌ر هه‌مى پارت و كۆمه‌له‌ و گرۆپ و ده‌وله‌تان و كا چاوا یاریا سیاسى ل ناڤبه‌را سیاسه‌تڤان دا هه‌یه‌ وه‌سا یاریا سیاسى و ب رێژه‌كا زۆرا مه‌زنتر ل ناڤبه‌را وه‌لاتان و لایه‌نێن سیاسى ژى دا هه‌یه‌، لێ جوداهى یا هه‌ى ل ناڤبه‌را كه‌س و ده‌وله‌تا كو ب شێوه‌كێ نهێنیتره‌ ژ یێ دى ل كۆمارا كوردستانێ كۆمارا مهاباد رژێما ئیرانێ كورد فرۆتن و سۆپایێ سۆر ئینان و كۆمارا كوردى تێكدا و ل ده‌مێ عیراق و ئیرانێ رێكه‌فتن كرى عیراقێ دابه‌زین ژ مافێ خوه‌ كر و خوه‌ ته‌سلیمى ئیرانێ كر و كه‌نداڤا عه‌ره‌بى بوو كه‌نداڤا فارسى، دیسا ئیمارات دابه‌زین ژ سێ گزیرتان كرن (تومب سوغرا و كوبرا و ئه‌بۆ مووسا) بۆ ئیرانێ كو نوكه‌ ژى یێن ئیرانێ نه‌. ئه‌م هه‌مى سیناریۆ و فلمێ رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست دبینین ب تایبه‌ت ل ده‌مێ بوهارا عه‌ره‌بى هاتى پتر فلم و سیناریۆ ئاشكه‌رابوون ل یه‌مه‌نێ عه‌لى عه‌بدوللا سالح دوژمنێ حوسیان بوو، لێ ل به‌رامبه‌ر عه‌بد ره‌به‌ مه‌نسۆر و ده‌ستهه‌لاتێ نوو بوویه‌ دۆست و هاریكارێ حوسیان. ل عیراقێ نوكه‌ فلم زۆر یێ ئاشكه‌را بووى مرۆڤ و سیاسى و پارت و لایه‌ن یێن دهێنه‌ فرۆتن و كرین و نموونه‌ ژى ده‌مێ مشعان جبۆرى دوژمنێ سه‌ره‌كى یێ مالكى بوو، ئێكسه‌ر بوویه‌ هه‌ڤچه‌په‌ر بۆ وى و هه‌تا نوكه‌ ژى سترانان بۆ دبێژیت. ل سووریێ ژى دیسا تركیا حه‌له‌ب فرۆته‌ رۆسیا ل به‌رامبه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیێن سیاسى یێن خوه‌ و عیراقێ كوردستان چه‌ندین جاران فرۆتبوو توركیا ل به‌رامبه‌ر هێرشكرنا ل سه‌ر پێشمه‌رگه‌یى و ڤه‌مراندنا ئاگرێ شۆره‌شێن كوردان و چه‌ند دوژمناتى د ناڤبه‌را هه‌ر چار وه‌لاتێن هه‌رێمێ دا هه‌یه‌، لێ ل سه‌ر دۆزا كوردى و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ د هه‌ڤچه‌په‌رن و ل ئیرانێ رۆژانه‌ لاوێن كوردان یێن دبن ژیێ یاسایى دا دهێنه‌ ل سێداره‌دانێ. یاریا ژ هه‌میان مه‌زنتر ده‌وله‌تێن مه‌زن و زلهێز دكه‌ن و ب تایبه‌ت رۆسیا و ئه‌مریكا و هه‌رده‌م دبنه‌ هه‌ڤال ژ بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا پارچه‌ كێكێ ل ده‌مێ دابه‌شكرنێ دا و نوكه‌ دیاربوو ل سووریایێ رۆژانه‌ ب سه‌دان مرۆڤێن سڤێل دهێنه‌ كوشتن ب تنێ دا شێرێ بێ زه‌نگل بمینیته‌ د ده‌ستهه‌لاتى دا، چونكو ئه‌و به‌رژه‌وه‌ندیێن رۆسیا و ئیرانێ دپارێزیت. ئه‌رێ گه‌لۆ كا رێكخراوێن نێڤده‌وله‌تى یێن مافێ مرۆڤان كا مرۆڤاتیه‌كا دادپه‌روه‌رى كا نه‌ته‌وێن هه‌ڤگرتى كا په‌رله‌مانێ ئه‌ورۆپى كا كۆمكارا عه‌ره‌بى كا ئه‌وێن ب ناڤێ مافێ مرۆڤان دپه‌یڤن؟. له‌وما دبێژم كوردۆ خوه‌ بكه‌نه‌ ئێك و ده‌ستێ خوه‌ بكه‌نه‌ د ناڤئێك دا و پێكڤه‌ كاربكه‌ن بلا هه‌مى ره‌نگ بن چونكو نوكه‌ ده‌رفه‌ته‌كا زێرینه‌ و چ كه‌س و لایه‌ن مفاى ناگه‌هیننه‌ مه‌ ب تنێ ئێكگرتنا مه‌ دێ مفاى گه‌هینته‌ مه‌ دا كو ئه‌م ژى ببینه‌ خودان هێز و ده‌وله‌ت و سنۆر و ئالا هه‌ر ئه‌ڤێن دوژمناتیا مه‌ دكر دێ هێن بۆ مه‌ بنه‌ دۆست و هاریكار دا كو به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ ل ده‌ڤه‌رێ بپارێزن.