سالار محەمەد دۆسكی:

كار و بزاڤێن رۆژانێن بەرخودان و خەباتێ‌ ل سەر دەمێ‌ شورەشا 26ی گولانێ‌ دناڤا چادرگەها 26ی گولانێ‌ بەردەوامی هەیە،  چەند پێشمەرگە و خەباتكەرێن ئەوان رۆژێن سەخت و دژوار بەحسێ‌ كار و ژیانا خوە یا وی سەردەمی دكەن.

تالب سەعید حەمو، تەكنیكارێ‌ ئێزگێ‌ دەنگێ‌ كوردستانا ئیراقێ‌، بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیاركر كو ل سالا 1985 هەتا پشتی سەرهلدانێ‌ ل ئێزگێ‌ دەنگێ‌ كوردستانا ئیراقێ‌ من كاركریە، گۆت: وی دەمی ئەم خوبەخش بووین و مە ل ئێزگەی كاركریە وەك پێشمەرگە، وی دەمی پارتی دیموكراتی كوردستان گەلەك ب گرنگی زانی بچمە وێرێ‌ كاربكەم وەك كادرەكێ‌ شارەزا دبیاڤێ‌ تەكنیكی دا وی دەمی ئێزگە ل گوندێ‌ (خرێنەی) بوو ل دەڤەرا (لولان) و شارەزایەك من هەبوو پێشتر و هەڤال ژی ل ئێزگەی هەبوون و مە پێكڤە كاركر.
هەمان تەكنیكار ل ئێزگەی گۆت: وی دەمی دو دەمژمێرێن پەخشی هەبوون ژ حەفتێ‌ هەتا هەشتێ‌ سپێدێ‌ و (45) خولەك ب كرمانجی یا ژووری و كرمانجی یا ژێری و 15 خولەك ب زمانێ‌ عەرەبی بوو و ل گەل پەخشكرنا سروود و سترانێن نەتەوەیی ل گەل بابەتێن رۆژانە، زێدەباری پرۆگرامێن جورە و جور وەك پەیڤا ئێزگەی و دەنگ و باس و پرۆگرامێ‌ شەهیدان، پرۆگرامێ‌ قوتابی و لاوان و پرۆگرامێن تایبەت ل سەر داستانێن پێشمەرگەی هەبوون وەك داستانێن (دێرەلوك، كانی ماسێ‌، بامەرنێ‌) پرۆگرامێن تایبەت ل سەر هەلكەفتێن شورەشێ‌ هەبوون، ل سالا 1988 و پێدا مە پرۆگرامێن تایبەت هەبوون بۆ كەمپێن(موشێ‌ و دیاربكەر و مێردین) و ئێزگە هەر یێ‌ بەردەوام بوو و چ جاران بێ‌ دەنگ نەبوویە و ئەو دەنگێ‌ چ جاران بێ‌ دەنگ نەبووی ئێزگێ‌ دەنگێ‌ كوردستانا ئیراقێ‌ یە.
محەمەد زڤنگی، ئێك ژ پێشمەرگێن شورەشا گولانێ‌ كو ئێك ژ بەرهەڤبوویێن چادرگەها 26ی گولانێ‌ یە بۆ ئەڤرۆ گۆت: دناڤا ئەڤێ‌ كەمپێ‌ دا مە بەحسێ‌ شورەشێ‌ بۆ گەنجان كر، بەلێ‌ كێماسیێن گەنجان گەلەكن و ژ هێزا مە پترن، چەرخێ‌ خەباتێ‌ و بەرخودانێ‌ و هەلگرتنا چەكی بوری و دەرباز بوو وی دەمی بەرەڤانیكرن ب تڤەنگێ‌ بوو و قۆناغا نوكە فیدرالیەت و ب ئانەهیا خودێ‌ بەرەف پێشڤە دچین و هەمی بزاڤ و كارێن شورەشا گولانێ‌ ئەو بووینە بەرێ‌ بنیاتێ‌ ئەڤرۆ بدانیت و سوپاس بۆ خودێ‌ گەهشتیە ئەوان هیڤی و ئومێدا ئەوێن ل سەر هاتینەئاڤاكرن، قۆناغێن دەستپێكێن شورەشێن ئیلون و گولانێ‌ ئەو قۆناغ مە دەربازكرن و ئەو قۆناغ سەرەتایی بوون و ئەو دەربازبوون و دڤێت ئەم بەحسێ‌ پێشیێ‌ بكەین.
هەمان پێشمەرگە گۆت: وی دەمی چەك گەلەكێ‌ موقدەس بوو و ئەگەر لژنەكێ‌ دو دوشك هەبان تشتەكێ‌ گەلەك گرنگ بوو و هاتن و چوونا دوشكێ‌ ژی دو پیشمەرگا دماوێ‌ دەمژمێرەك یان دو دومژمێرا دشیان راكەن و دانن، مەفرەزێن پێشمەرگەی ل دووماهی یا سالێن حەفتێیان جار جار ئەف دوشكە دگێران ل دەڤەرێ‌ و ل شورەشا ئیلونێ‌ هەمی چەكێ‌ گران مە هەبوو و ب تنێ‌ دەبابە نەبیت و هەتا نەمساوی مە هەبوون و هەر هەمی چەك من بكارئیناینە و من گەلەك حەزژێ دكر و دەمێ‌ چوویم و بوویمە پێشمەرگە ژیێ‌ من 16 سال بوو من ریهێن خوە نە تراشی بوون و ئەم هێزەكا گەروك بووین سەر ب بەتەلیونا سلێمان سەعید زێوا شەفیق .
عەبدوللا سەعید بەگ نێروەیی خەلكێ‌ گوندێ‌ بێروما، بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیاركر كو ل سالا 1986 پەیوەندی ب شورەرشا گولانێ‌ كریە و ل سەر دوشكا 14 و نیڤ بوو، بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت: هەر لدویف بریارا شورەشێ‌ دەمێ‌ فەرمانا ڤەكرنا قوتابخانا هاتیەدان مە پەیوەندی ب سەرپەرشتێن قوتابخانا كر وەك مامۆستا و رێڤەبەرێ‌ قوتابخانێ‌ مە دەست بكارێ‌ خوە كر و ڤەكرنا قوتابخانا گەلەك كاریگەری و مورالا خەلكێ‌ مە دناڤا دەڤەرێن ئازادكری بلندكر و ڤەكرنا قوتابخانا رۆحەكا نەتەوەیی مە دا خەلكێ‌ خوە، ل سەر وێ‌ چەندێ‌ مە زارۆكێن خوە فێركرن كا بۆچی كورد شورەشێ‌ دكەن؟ مەدڤیا زارۆكێن مە بزانن بۆچی ئەم چەكی دهەلگرین؟ ل سەر ئەڤان بنەمایێن نەتەوەیی مە زارۆكێن خوە فێركرن وی دەمی قوتابخانا مە دەركەفت یا ئێكێ‌ و مووچێ‌ مە 85 دینار بوون و ژ لقێ‌ ئێك دهاتن و دەمێ‌ قوتابخانا مە یا ئێكێ‌ دەركەفتی 160 دینار وەك دیاری بوومن هاتن و ئەم بەردەوام بووین و چەند مامۆستایێن دی ژی ل گەل مە بوون و نێزیكی 70 قوتابیان هەبوون.
جهێ‌ ئاماژەكرنێ‌ یە كو ل شەڤا دەربازبووی و پشتی خەلكێ‌ گوندێ‌ كەمەكا ئاگەهدار بووی كو خیڤەتگەها شورەشا 26ی گولانێ‌ دێ‌ ل ئاقارێ‌ گوندێ‌ وان هێتە ئەنجامدان، ئافرەتێن گوندێ‌ ناڤبری رابوون ب دروستكرنا نانێ‌ شیڤێ‌ و تێشتا سپێدێ‌ بۆ مێهڤانێن گوندی كو زێدەتر 400 گەنجان و 100 پێشمەرگێن دناڤا خیڤەتگەها 26ی گولانێ‌ دپشكدار بووینە .
هەڤدەم موختارێ‌ گوندێ‌ كەمەكا ل دور ڤێ‌ چالاكیێ‌ گۆت: وەك خەلكێ‌ گوندێ‌ كەمەكا مەڤیا ببینە بەشەك ژڤێ‌ چالاكیا نەتەوەیی ئەوا ل گوندێ‌ مە هاتیە ئەنجامدان و هەر چ بۆ پێشمەرگەی بكەین هەر كێمە و نانێ‌ سێلێ‌ و ماستێ پەزی و پتات بۆ تێشتێ‌ هاتینە بەرهەفكرن و هەمی پێدڤیێن پێشمەرگەی ئەوێ‌ ل چیا پێدڤی دبیت وەك دەفكێ‌ موسێ‌ و بەكەرە و هەر پێدڤیەكا دی بوو هاتینە بەرهەفكرن، دەست خوشیێ‌ ل ژنێن گوندی دكەم كو پتر ژ 20 ژنان هەتا درەنگی شەف نان پاتی یە.

سالار محەمەد دۆسكی:

قوتابخانێن شورەشێ‌ رۆلەكێ‌ كاریگەر هەبوو دپەروەردەكرن و فێركرنا زارۆكێن پێشمەرگەی دا وەك بەرسڤەك بۆ دوژمنی كو ژیان و فێركرن یا بەردەوامە، چەند مامۆستایێن شورەشێ‌ بڤی رەنگی بوومە ئاخڤن.
ئەحمەد قەرەنی، ئێك ژ سەرپەرشتێن قوتابخانێن شورەشێ‌، ل دور هزرا ڤەكرنا قوتابخانا گۆت: هەمی هزر و بیر و باوەرێن مە ل وی سەردەمی ئەو بووینە كو ڤەكرنا قوتابخانا گەلەك یا گرنگە و مە پێدڤی ب وێ‌ چەندێ‌ یە زارۆكێن پێشمەرگەی خواندەڤان بن و نەزان نەمینن و ئەوا قوتابخانا گەلەك مفا گەهاندە ئەڤرۆ و دەرچووێن ئەوان قوتابخانا گەلەك ئەڤرۆ نۆشدار و ئەندازیارن و گەهشتینە پلێن بلند، جهێ‌ فەخرو شانازیێ‌ یە ئەڤرۆ من قوتابیەكێ‌ خوە ل ڤێ‌ چادرگەهێ‌ دیت نۆشدارە و دەست خوشیێ‌ ل بەرهەفكەرێن ڤێ‌ چالاكیێ‌ دكەم.
مامۆستا كوردستان عەبدولرەحمان، مامۆستایەكا ئافرەتە ل سالا 1987 بۆ ماوێ‌ سالەكێ‌ وانە ل گوندێ‌ هورە گۆتینە قوتابیان ل سەر دەمێ‌ شورەشێ‌ و بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت: پشتی حوكمەتا بەعس بریاردای ل هەمی دەڤەرا قوتابخانە بهێنەڤەكێشان، ل سالا 1987 و سەركردایەتی یا شورەشا 26 گولانێ‌ و ل دویف بریارا جەنابێ‌ سەرۆك (مەسعود بارزانی) قوتابخانێن شورەشێ‌ ل دەڤەرێن ئازادكری هاتنەڤەكرن و چەند لژنە هاتنە دروستكرن و مامۆستا ئەحمەد قەرنی سەرپەرشتێ‌ ئەوێ‌ لژنێ‌ بوو و سەرەدانا هەمی گوندان كر ب وێ‌ مەبەستا ئامارا زارۆكێن ژیێ‌ وا شەش سال و زێدەتر تۆماركرن 4/9/ 1987ێ‌ ئەو گوندێن قوتابخانە تێدانە هاتنەڤەكرن.
مامۆستا كوردستان ئەو ژی گۆت: قوتابخانە ل گوندێ‌ مە (هورە) هاتەڤەكرن و رۆلێ‌ سەرپەرشت و مامۆستا من دگێرا وی دەمی بتنێ‌ مامۆستا بووم ل وێ‌ قوتابخانێ‌ و (40) قوتابی ژ هەردو رەگەزان مە هەبوون و دووڤ دا مامۆستا (زەینل حسێن) ژی هاتە قوتابخانا مە و هەفكار بوو ل گەل مە د پەروەردەكرن و فێركرنا زارۆكێن پێشمەرگەی دا و دیسا مامۆستایەكا دی بناڤێ‌(زلیخا محەمەد یوسف) هەمان سال هاتە قوتابخانێ‌ و مە دەست ب خواندنێ‌ كر وی دەمی شیانێن مە گەلەك د كێم و سنورداركری بوون.
مامۆستا ناهیلا عەبدولقهار محەمەد، ئێك ژ مامۆستایێن ئافرەتێن شورەشێ‌ بوو، ل دور ڤەكرنا قوتابخانێن شورەشێ‌ ل وی سەردەمی بۆ ئەڤرۆ گۆت: ل سالا 1987ێ‌ ل گەل خێزان و دایك و بابێن خوە مە قەستا ناڤ شورەشێ‌ كریە و مە قەستا دەڤەرا نێروە و رێكان كریە و گوندێ‌(دوس) سەر ب لژنا ناوچا گولان یا وی سەردەمی ڤە، هەر وێ‌ سالێ‌ من پەیوەندی ب ئێكەتیا قوتابی و لاوان كریە و هەمان سال ل دووف بریارا جەنابێ‌ سەرۆك مەسعود بارزانی قوتابخانە هاتنە ڤەكرن و هاتمە وەرگرتن هەم پێشمەرگە و هەم مامۆستا شورەشێ‌ و قوتابخانا مە ل گوند (هیش) و ناڤێ‌ قوتابخانا مە (ژین) بوو و سەر ب لژنا ناوچا گولان ڤە بوو.
هەمان مامۆستا گۆت: وی دەمی ئەم دو مامۆستا بووین و ئێك رێڤەبەر و مە نێزیكی (40) قوتابیان هەبوون ژ هەردو رەگەزان، دەمێ‌ دەسپێكێ‌ قوتابخانە هاتینەڤەكرن دەواما قوتابخانا یا دیاركری نەبوو بەلكو هەمی دەمێن خوە مە بوو قوتابیان تەرخانكربوون وهەر هەمی شیانێن خوە مە بوو زارۆكان تەرخانكر بوون چونكە هەست و روحەكا كوردینیێ‌ دناڤا جەرگێ‌ مە هەمیان دا هەبوو و مە هزر دكر ئەڤ زارۆكە ئێمانەتێ‌ مەنە و زارۆكێن پێشمەرگەی نە و بابێن وا ل چەپەرێن بەرگریێ‌ بوون و ئەم ژی وەك پێشمەرگەی و ب هەمان هێز و خەبات د بەرهەف بووین د فێركرنا زارۆكێن واندا و هەمی بزاڤ و شیانێن مە ئەو بوون ئەف زارۆكە نەمینن نەخواندەوار.
مامۆستا ناهیلایێ‌ گۆتژی: گەلەك جاران مەترسی كەفتیە سەر گیانێ‌ مە و قوتابیان و فرۆكێن دوژمنی هەردەم ل هنداڤی مەبوون و گەلەك جاران مە جهێ‌ قوتابخانێ‌ ڤە گوهاستیە و گەلەك جاران چووینە شكەفتان و دول و نەهالان سەخمەراتی پاراستنا گیانێ‌ مامۆستا و قوتابیان.
هەمان مامۆستا گۆتژی: وی دەمی پێدڤیێن خواندنێ‌ گەلەك ب زەحمەت بوون و بتنێ‌ ل سەر وێ‌ چەندێ‌ بوو ئەگەر پێشمەرگەی داستانەك ئەنجام دابا دا وەك دەستكەفتی بوو قوتابخانێن مە پێدڤیێن پەروەردە و فێركرنێ‌ ئینان و هەر سێ‌ چار قوتابیان پەرتووكەك هەبوو و مە پێنوس قەتكرن و بەلاڤەدكرن ل سەر قوتابیان، ڤەكرنا ئەوا قوتابخانا گەلەك مفا گەهاندە ئەڤرۆ و دەرچووێن ئەوا قوتابخانا ئەڤرۆ كادرێن هەرە پێشكەفتی نە ل دامودەزگەهێن حزبی و حكۆمی و رۆلێن هەرە باش دگێرن و گەلەك بووینە مامۆستا و دەرچووێن زانكۆیانە، ئەو خواندنا دماوێ‌ سالەكێ‌ دا بۆ ئەوان قوتابیان هاتیەگۆتن ل ئەوان كاودانێن بەرتەنگ و نەخوش و بەر ترس و سەرمایێ‌ گەلەك مفا گەهاندنێ‌ و ئەڤرۆ ئەو قوتابی بووینە سونبل و بنیاتێ‌ ئازادی و تەناهی یا ئەڤرۆ، داخازێ‌ ژ قوتابیێن ئەڤرۆ دكەم بلا گەلەك خوە ماندی بكەت و هەمی پێدڤیێن خواندنێ‌ ل بەر دەستێ‌ وی هەنە و هەر دەم مللەتێ‌ مە پێدڤی ب مامۆستا و كەسانێن شارەزا و خودان زانستە چونكە مللەتێ‌ مە ژ چ مللەتان كێمتر نینە و مللەت ب زانستی پێش دكەڤن.
مامۆستا ئەحمەد قەرەنی ئەو ژی گۆت: پشتی ئەنفالێن رەش و خەلكێ‌ مە دەربەدەری توركیا و ئیرانێ‌ بووین و تایبەت ئەو خەلكێ‌ ل كەمپێن(مێردینێ‌، موشێ‌) نیشتەجێبووین مە هزر ل ڤەكرنا قوتابخانا كر دناڤا كەمپان دا و مە گۆت ئەگەر سوباهی وەلاتێ‌ مە رزگاربیت یان كوردستان ببیتە دەولەت دێ‌ چاوا ژین ئەف قوتابیە ل گەل ئەوان قوتابیێن ماینە وەلاتی دا و چووینە قوتابخانێ ودێ‌ چاوا بەرسفێ‌ دەین و ئەف زارۆكە هەمی زارۆكێن پێشمەرگەی و خەباتكەرا بووینە.
ئەحمەد قەرنی ئەو ژی گۆت: مە گەلەك كومبوون ل سەر بابەتی ل گەل كەسایەتی و ماقیلێن كەمپێ‌ ئەنجامدان و مە بریاردا كو دێ‌ دەست ب ڤەكرنا قوتابخانا كەین دناڤا كەمپان دا و مە نەڤێت زارۆكێن مە نەزان بمینن و دەمێ‌ قوتابخانە هاتینەڤەكرن، دەسپێكێ‌ نە مە كاغەز بوون و نە تەباشیر بوو و هەر مە چ نەبوو و ئەم دناڤا سیمەكی دابووین و هەر قەدەغە بوو دەركەڤین، دەمێ‌ ئەرزاق بوومە دهات قودیكێن معجینێ‌ تەماتێ‌ مە كاغەزێن سەر قودیكا ژێڤەدكرن و سەر كاغەزێن ئەوا قودیكا نڤێسی، دیسا هندەك ئاخا سپی ژ چادرگەهێ‌ وێڤەتر هەبوو ئەم چووین مە دئینا و مە ل سەر سێلێن نانی نڤێسی، چونكە تەختە رەش وی دەمی نەبوون و ژیان گەلەك یا بزحمەت بوو هەر نانێ‌ ژیانێ‌ ب دەست كەسێ‌ نە دكەفت.
قەرەنی ئەو ژی گۆت: جارەكێ‌ ئەم ژ كەمپێ‌ دەركەفتین و چووینە بازاری و من دو پەرتووك كرین و پشتی هاتیمە مال من ب مەقەسێ‌ هەر هەمی پرت پرتكرن و كرنە كاغەزێن بچوویك و ب دەرزی و دەرزیكێ‌ من كرنە پەرتووكێن بچوویك و ل سەر قوتابیان بەلاڤەكرن و هەر قوتابیەكی چەند كاغەزەك كەفتنێ‌ و دووڤ دا كومبوونەك ژلایێ‌ سەركردایەتی یا پارتی دیموكراتی كوردستان ڤە هاتەكرن و قوتابخانە ب فەرمی هاتنەڤەكرن و بناڤێ‌ قوتابخانا بارزانی.