ئەڤرۆ

سەرۆك مەسعود بارزانی، د ئێكەمین كۆنفرانسێ زانستی یێ نیڤدەولەتی بۆ جینۆساید ناساندنا كوردێن فەیلی دا ل هەولێرێ پەیڤەك پێشكێشكر و ڕاگەهاند: كوردێن فەیلی پشكەكا نە ڤەقەتیاینە ژ گەلێ كوردستانێ.
سەرۆك بارزانی د پەیڤا خوە دا گوت « كوردێن فەیلی پشكەكا نەڤەقەتیاینە ژ گەلێ كوردستانێ و ب شێوەیەكێ ئازایانە ڕوو ب ڕوویێ هەموو وان بزاڤان بووینە كو ئارمانج ژێ ژناڤبرنا كوردێن فەیلی بوو. بەلێ سەرەرای هەموو وان بزاڤان، شیاینە ناسنامە و كەلتوورێ خوە بپارێزن».
سەرۆك بارزانی دیاركر» سەرەرای وێ چەندێ كو ڕوو ب ڕوویێ ستەمەكا مەزن بووینە، بەلێ كوردێن فەیلی ب شۆڕەشگێرانە شیاینە پشكداری هەبیت د دامەزراندنا پارتی دیموكراتی كوردستان دا و سەركردایەتیكرنا شۆڕەشا ئیلۆنێ. دبیت پشكەكا مەزن ژ بەرهەڤبوویان وێ چەندێ بزانن كو سەركردەیێن بلند ژئالیێ شۆڕەشگێرێن كوردێن فەیلی دهاتنە بڕێڤەبرن, ژوان ژی سكرتێرێ گشتیێ حزبێ, سەرۆكا ئێكەتیا ئافرەتێن كوردستانێ, سەرۆكێ ئێكەتیا قوتابیێن كوردستانێ و پشكەكا مەزن یا پۆستێن دی یێن بلند».
د پشكەكا دی یا پەیڤا خوە دا، سەرۆك بارزانی ئاماژەكر» كوردێن فەیلی ڕێز و باوەریەكا مەزن ل دەف بارزانیێ نەمر هەبوو، ژ بەر كو وان دلسۆزی و ژێیاتی بۆ كارێن خوە هەبوو. كوردێن فەیلی تووشی ئازار و كارەساتێن زۆر بووینە. ڕژێما بەرێ ب چەندین ڕێكان بزاڤ دكر كوردێن فەیلی دەست ژ هەلوەستێن خوە یێن نیشتمانی بەردەن، بەلێ هەموو وان بزاڤان شكەستن ئینا، لەوما پەنا برە ڕێكێن درندانە، ژوان ژی ڤەگۆهاستنا ب زۆری ب تۆمەتا وێ چەندێ كو بیانی نە، هەروەسا دەست ب سەر مولك و سامانێ وان دا هاتە گرتن، 12 هزار گەنجێن فەیلی كو ژیێ وان دناڤبەرا 18 بۆ 30 سالیێ دابوو ب شێوەیەكێ درندانە هاتنە بەرزەكرن, هەتا نوكە ژی كەس نزانیت ل كیرێ هاتینە ڤەشارتن».
سەرۆك مەسعود بارزانی، گوت ژی» بێگومان ل سالا 1981 تاقیكرنێن كیمیاوی ل دەڤەرا (عەكاشات) ل سەر زێدەتر ژ 300 گەنجێن فەیلی هاتنە ئەنجامدان. پاشی هەمان تاقیكرن ل سەر نێزیكی 150 گەنجێن بارزانی هاتنە ئەنجامدان، كو ب هەمان شێوە هاتنە بەرزەكرن، كۆمكۆژیا دژی كوردێن فەیلی پشكەك بوو ژ زنجیرا وان تاوان و كۆمكوژیێن دژی گەلێ كوردستانێ هاتینە ئەنجامدان، هەروەسا مە هەموویان ئەو كارەسات و كۆمكوژیا دژی كوردێن مە یێن ئێزدی هاتینە ئەنجامدان ب چاڤێن خوە دیت».
سەرۆك بارزانی ئاماژەكر» پێدڤیە ل وان هەموو ڕێكان بگەرین بۆ وێ چەندێ ڕێگری ل دوبارەبوونا تاوانێن هەڤشێوە بهێتە كرن، هەر سەبارەت هەموو قوربانیێن وان كۆمكوژیێن دژی گەلێ كوردستانێ و ب تایبەت دژی كوردێن فەیلی هاتینە ئەنجامدان، پێدڤیە قەرەبوویەكا دادپەروەرانە یا مادی و مەعنەوی بهێنە كرن و هەموو مافێن وان بۆ بهێنە زڤراندن».
سەرۆك بارزانی ل دووماهیا پەیڤا خوە گوت» پێشنیاز دكەم ناڤەندەكا تایبەت ل هەولێرێ بهێتە دامەزراندن بۆ دویفچوونا كاروبارێن كوردێن فەیلی و وەكو لێڤەگەرەك بیت بۆ وان».

ئەڤرۆ

دوهی سێشەمبی 2/5/2023 مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل موحسن مەندەلاوی و شاخەوان عەبدوللا جێگرێن ئێكێ و دویێ یێن سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كر.
د كۆمبوونەكێ دا، دووماهی گۆرانكاری و پێشهات و ڕەوشا گشتی یا ئیراقێ هاتنە باسكرن. هەروەسا دووپاتی ل گرنگیا پەسندكرنا قانوونا بودجەیا گشتی یا ئیراقا فیدرال و دابینكرنا ماف و شایستەیێن دەستووری یێن گەلێ كوردستانێ و پشتەڤانیكرنا بجهئینانا كارنامەیا وەزاری یا حوكمەتا فیدرال هاتە كرن.

ئەڤرۆ

هەولێر، قائید میرۆ

شیرەتكارەكێ سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئاشكراكر، هندەك هێزێن سیاسی ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ كار بۆ تێكدانا پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ دا هەین دكەن و ناخوازن ڕێككەفتنا دناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا هاتیە ئیمزاكرن سەربگریت هەروەسا دبێژیت، ئەو دەستێن تێكدەر ل هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ ژی هەنە و بزاڤان دكەن ئەو پەیوەندیێن باش یێن د ناڤبەرا بەغدا و هەرێما كوردستانێ دا هەین نەمینن.
ڕێبوار تالەبانی، شیرەتكارێ سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ ڕۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت « دەستەك هەیە كار بۆ تێكدانا وان پەیوەندیێن نوكە د ناڤبەرا بەغدا و هەرێما كوردستانێ دا هەین تێك بدەن، چونكە نوكە پەیوەندیێن گەلەك باش د ناڤبەرا محەمەد شیاع سۆدانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ دا هەنە، پێدڤیە هەردوئالی (هەرێما كوردستانێ و بەغدا) پێكڤە كار بكەن بۆ وێ چەندێ نەهێلن كەس كاریگەریێ بكەتە سەر پەیوەندیێن وان و ئالۆزیان د ناڤبەرا هەردو ئالیان دا پەیدا بكەت».
ڕێبوار تالەبانی ئەوژی گوت» پێشڤەچوونێن باش هەنە و پێشبینیێ دكەین بەر ب باشتر ژی بچیت و ب گۆرەی وێ ڕێككەفتنا بەری نوكە د ناڤبەرا هەردو ئالیان دا هاتیەكرن، گەلەك جاران هندەك ڕوودان د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و بەغدا پەیدا دبن كو ئەو هندەك ئالیێن سیاسی نە وان ئاریشەیان پەیدا دكەن ب مەرەما تێكدانا پەیوەندیێن هەرێما كوردستانێ و بەغدا، ڕاستە هندی بێژن خەلكێ باش هەیە هەم ل هەرێما كوردستانێ و هەم ل بەغدا كار دكەن كو جارەكادی ڕەوشا ئیراقێ ئالۆزیان بخوەڤە نەبینیت، بەلێ دهەمبەردا ناهێتە ڤەشارتن ژی كو هندەك كەس و ئالی یێن هەین بزاڤێن تێكدانا ڕەوشێ دكەن بۆ مەرەمێن خوە یێن سیاسی، ئەو ئالی ل هەرێما كوردستانێ هەنە و ل بەغدا ژی هەنە و یێ كار دكەن بۆ دروستكرنا ئاستەنگان د هەمبەر هەرێما كوردستانێ و بەغدا دا».
شیرەتكارێ سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئاماژەكر» هەرێما كوردستانێ چو نیەت بۆ تێكدانا ڕەوشا ئیراقێ نینن، بەرۆڤاژی بەردەوام كار كریە بۆ ب دەستڤەئینانا مافێن خەلكێ هەرێما كوردستانێ ئەوژی د چارچۆڤەیێ دەستوورێ ئیراقێ دا، مخابن نەیارێن كوردان و هندەك كورد ژی بەردەوام یێ بەرۆڤاژی بەرژەوەندیێن كوردان كار دكەن، مە ڕێككەفتن دگەل بەغدا هەیە بۆ چارەسەركرنا ئاریشەیان، ئیرادەیەك ژی هەیە ژلایێ حوكمەتا محەمەد شیاع سودانی ڤە بۆ چارەسەركرنا ئاریشەیان، ب مەرجەكی ئاستەنگ بۆ حوكمەتا نوكە یا ئیراقێ نەهێنە دروستكرن ژئالیێ هێزێن ئیراقی یێن دژی هەرێما كوردستانێ یان دژی دۆزا ڕەوا یا گەلێ كوردستانێ، هیڤدارین حوكمەتا ئیراقێ بشێت هەموو ئاریشەیان چارەسەر بكەت و ب گۆرەی دەستوور و قانوونێ مافێن خەلكێ كوردستانێ بهێنە گەرەنتی كرن، ئەم باوەرین نیەتەكا خێرێ هەیە و خەلكێ دلسۆز هێشتا مایە بۆ ب دوماهی ئینانێ ب ئالۆزیان».

ئەڤرۆ

پەیڤدارێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل پەرلەمانێ كوردستانێ، د كۆنگرەیەكێ ڕۆژنامەڤانیدا 18 خال بەرچاڤكرن و دیاركر هەلوەست و بزاڤێن پارتی بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنان ب هووری دێ بەرچاڤكەین و پێدڤیە خەلكێ كوردستانێ بزانیت كی ئەگەرێ ئەنجامنەدانا هەلبژارتنایە».
دوهی سێشەمبی 2/5/2023 پێشەوا هەورامانی، پەیڤدارێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل پەرلەمانێ كوردستانێ د كۆنفرانسەكێ ڕۆژنامەڤانیدا گوت» پێنگاڤێن مە بۆ هەلبژارتنان ل بەردەم ئاستەنگان دایە» ئەوژی ب گۆتنا وی» ژ ئەگەرێ نەهاتنا پێش یا پشكەك ژ هەڤپشكێن وان بۆ ئەنجامدانا ڕوونشتنا پەرلەمانێ كوردستانێ بۆ پرسا ڕاستڤەكرنا قانوونا هەلبژارتنان و كاراكرنا كۆمسیۆنا هەلبژارتنان».
ل 9/10/2022 پەرلەمانێ كوردستانێ سەبارەت پێشنیازە قانوونا درێژكرنا دەمێ خۆلا پێنجێ كۆمبوو و ب دەنگێن 80 پەرلەمانتاران ژ فراكسیۆنێن پارتی, ئێكەتی، گۆڕان و پێكهاتەیان، ئەو پێشنیازە قانوونە هاتە پەسەندكرن و ژیێ پەرلەمانی بۆ سالەكێ هاتە درێژكرن و د پێشنیازە قانوونێ دا ئاماژە ب وێ چەندێ هاتیە كرن، د وی دەمی دا ڕێكارێن قانوونی بهێنە تمامكرن بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنان ل هەرێما كوردستانێ.
پێشەوا هەورامانی، دبێژیت» پارتی دیموكراتی كوردستان ب نەچاری پێنگاڤ بەر ب درێژكرنا ژیێ پەرلەمانی هاڤێتینە بۆ وێ چەندێ ڕێكارێن قانوونێ تمام ببن بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنان د دەمێ ئەڤ سالە دا. ژ پێخەمەت وێ چەندێ ژی ب كۆمەكا بابەتان ڕازی بووین، كو ژ دەستپێكێ بۆچوونا مە نەبوو و ژداخوازیێن خوە هاتینە خوار تنێ بۆ وێ چەندێ هەلبژارتن بهێنە ئەنجامدان».
پەیڤدارێ فراكسیۆنا پارتی ل پەرلەمانێ كوردستانێ ئاماژە ب 18 پێنگاڤێن پارتی كر بۆ كاراكرنا كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتن و ڕاپرسیان ل هەرێما كوردستانێ و ڕاستڤەكرنا قانوونا هەلبژارتنان ل هەرێما كوردستانێ كو هەموو ب ئەگەرێ نەهاتنا پێش یا ئالیان ب بنبەستان گەهشتینە».
د ڕوونشتنا پەرلەمانێ كوردستانێ دا بۆ دەنگدانێ ب پێشنیازە قانوونا بەردەوامبوونا خۆلا پێنجێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ، هەر ئێك ژ فراكسیۆنێن ئێكگرتوو، كۆمەلا دادگەری و سەربخوەیان بایكۆتا ڕوونشتنێ كر و پشكدار نەبوون د دەنگدانێ ب وێ پێشنیازە قانوونێ.
پێشەوا هەورامانی گوت ژی» جۆرەك ژ بێ ئومێدیێ دروستبوویە كو نێزیكە ڤێجارێ ژی هەلبژارتن نەهێنە ئەنجامدان، ئەگەرێ سەرەكی یێ ڤێ چەندێ ژی ئێكەتی نیشتمانی كوردستانە، مە ل بن فشارا وێ چەندێ كو ڤالاتیا قانوونی ل هەرێما كوردستانێ دروست نەبیت پەنا بەریە درێژكرنا ژیێ پەرلەمانی بۆ وێ چەندێ هەموو بەرهەڤی بۆ هەلبژارتنان بهێنە كرن».
دووپاتكر ژی» هەر دەستپێشخەریەكا بەرچاڤ دكەین د بەرامبەر دا ئاستەنگەك دهێتە دروستكرن، پارتی ب سیستەمێ فرەبازنەیێ و ڕاستڤەكرنا قانوونا هەلبژارتنان و هەموو خالێن دی ڕازی بوو، بەلێ ل گەل هەر ڕازیبوونەكا مە، ئاستەنگەكا دی دهێتە دروستكرن».
دیاركر ژی» ئێكەتیێ د هەر پێنگاڤەكا كو سۆزدای، ل جارا د دووڤدا ب شێوەیەكێ دی هاتینە پێش، هەر بڕیارەكا د كۆمبوونان هاتیە دان، بۆ كۆمبوونا دی ب بهانەیا نەخوەشیێ یان هەر ئەگەرەكێ دی كۆمبوون نەهاتیە كرن». هەروەسا گوت» هەكە ئەڤرۆ ئێكەتیێ 10 مەرج بۆ هەلبژارتنان هەبن و پارتی ب هەموویان ڕازی بیت، ل ڕۆژا د دووڤدا دێ 10 مەرجێن دی هێنە دانان و ئارمانج ژی ئەوە هەلبژارتن نەهێنە كرن» .
دهێتە زانین ل ڕۆژا 26/3/2023 نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ب فەرمانەكا هەرێمی، ڕۆژا 18/11/2023 وەكو ڕۆژا ئەنجامدانا هەلبژارتنان ل هەرێما كوردستانێ دیاركر، سەرۆكایەتیا هەرێما كوردستانێ داخواز ژ پەرلەمان و هەموو فراكسیۆنان كر، پێنگاڤێن كریاری بۆ باوەریدان و كاراكرنا كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتن و ڕاپرسیان هەبن.