NO IORG
Authors Posts by naci bedel

naci bedel

15011 POSTS 0 COMMENTS

8

ئەڤرۆ

چاڤەڕێ‌ یە ئەڤرۆ پێنچ یاری ژ چارچووڤێ‌ گەڕا 20ێ‌ كو دبیتە یاریا ئێكێ‌ یا قۆناغا دویێ‌ ژ هەڤڕكیێن خولا پلا نایابا ئیراقێ‌ یا تەپا پێی بهێنە ئەنجامدان، یانەیێن كوردستانی زاخۆ، هەولێر و نەوروز دێ‌ دناڤ ئەرد و جەماوەرێ‌ خوە دا مێڤانداریا یانەیێن بەغدایی و باشۆرێ‌ ئیراقێ‌ كەن.
ژبلی سەركەفتنێ‌ چ ئەنجامێن دی د بەرژوەندیا زاخۆ دا نینن
ل دەمژمێر 5:15 ئێڤاریا درەنگ تیما یانەیا زاخۆ مێڤانداریا یانەیا كەرخ یا بەغدایی ل یاریگەها خوە كەت، كوڕێن خابووری ب دووماهیك ئینانا قۆناغا ئێكێ‌ رێزا13 دهێت ژ پێنچ سەركەفتن، شەش وەكهەڤی و هەشت خوسارەتی هەنە و20 خال كۆمكرینە، مێڤانا وێ‌ رێزا 10ێ‌ دهێت ب كۆمكرنا 26 خالان، د قۆناغا ئێكێ‌ دا زاخۆ ل باژێرێ‌ بەغدا دگەل كەرخێ‌ ب گۆلەكێ‌ تووشی خوسارەتیێ‌ بوو، بۆ ڤێ‌ یاریێ‌ راهێنەرێ‌ زاخۆ حەیدەر عەبدولئەمیر گەشبینە ب زاخا یاریزانێن خوە و پشتگەرمیا جەماوەری قەرەبوویا یاریا بۆری بكەن ئەوێ‌ دیاركری كو دڤێت دناڤ یاریگەها خوە دا بزاڤێ‌ بكەن چو خالان ژ دەستنەدەن پێخەمەت پێشڤەچوونا تیمێ‌ بۆ رێزێن باشتر، لێ‌ یانەیا كەرخ ئێك ژ تیمێن سەرنجراكێشە و شیایە ببیتە تیمەكا هەڤڕك.
ب راهێنەرێ‌ نوو هەولێر دێ‌ دەست ب قۆناغا دویێ‌ كەت
یانەیا هەولێر عەباس عوبێد وەكو راهێنەر، دەستنیشانكری ئەڤرۆ دێ‌ ل یاریگەها خوە شەهید فرانسۆ حەریری دەمژمێر 7:30 شەڤ مێڤانداریا یانەیا كەربەلا كەت، تیما قەلا و منارە كاودانەكێ‌ خراب دەربازدكەت ئەوا نوكە ب19 خالان رێزا 16ێ‌ دهێت، بەرانبەری وێ‌ كەربەلا ب21 خالان رێزا 14ێ‌ دهێت دێ‌ بزاڤێ‌ كەت سەركەفتنا خوە یا بۆری ژ قۆناغا ئێكێ‌ پارێزیت، لێ‌ یانەیا هەولێر خودانا چار ناسناڤێن خولێ‌ چ رێك نینن ژبلی سەركەفتنان و دێ‌ بیتە تاقیكرنا ئێكێ‌ یا كادرێ‌ راهێنانێ‌، لەوما دبیت یاریەكا ب سانەهی نەبیت.
نەوروز گەشبینە د هەلكەفتێن ئادارێ‌ دا سەركەفتنێ‌ بینت
ژلایێ‌ خوەڤە یانەیا نەوروز ل یاریگەها سلێمانیێ‌ دێ‌ مێڤانداریا یانەیا نەفت ئەلبەسرا ئێك ژ یاریێن گرنگ و ب هێز بۆ تیما كوردستانی ئەوا د نوكە دا 22 خال كۆمكرین و رێزا 12 دهێت و دێ‌ بزاڤێ‌ دكەت د هەیڤا هەلكەفتێن ئادارێ‌ سەركەفتنێ‌ بینت و بكەتە دیاری بۆ جەماوەرێ‌ خوە، هەرچەندە یاریگەه دناڤبەر سلێمانیێ‌ و هەولێرێ‌ دایە بۆ ئەنجامدانا یاریێ‌ و ئەڤرۆ دێ‌ ئێكلابیت، ئەركێ‌ نەوروزێ‌ ب سانەهی نابیت بەرانبەر یانەیا بەسرایی ئەوا ب27 خالان رێزا نەهێ‌ دهێت.

6

ئەڤرۆ

بڕیارە ئەڤرۆ حەفت یاریێن گەڕا 16ێ‌ ژ هەڤڕكیێن خولا پلا ئێكا كوردستانێ‌ ل یاریگەهێن جودا یێن هەرێمێ‌ بهێنە كرن، تیما تەپا پێی یا یانەیا سێمێل دێ‌ دەمژمێر سێ‌ ئێڤاری د ناڤ ئەرد و جەماوەرێ‌ خوە دا مێڤانداریا یانەیا خاك یا هەولێری كەت.
سێمێل پێدڤی ب جەماوەری یە بۆ سەركەفتنێ‌
نوونەرا پارێزگەهێ‌ ل رێزا 11 دهێت ب كۆمكرنا 16 خالان پشتی ژ دەستدانا هیڤیێن دەربازبوونێ‌ دێ‌ بزاڤێ‌ كەت د یاریا ئەڤرۆ دا سەركەفتنێ‌ بینت ژبۆ مسۆگەركرنا مانا خوە، بەرانبەری وێ‌ یانەیا خاك ئەوا ب21 خالان رێزا پێنجێ‌ دهێت دناڤ هەڤڕكیێن پلێتا دەربازبوونێ‌ دایە، لەوما ئەڤ یاریە بۆ كوڕێن سێمێلێ‌ ب سانەهی نابیت تایبەت پشتی دو یاریزانێن وێ‌ یێن كاریگەر مەحمود محەمەد و نزار ئەحمەد ژبەر نەرازیبوونا وان ل سەر بڕیارێن دادڤانی د یاریا بۆری دا دگەل سلێمانیە ب كارتا سۆر هاتبوونە دوورئێخستن و یانە ب كۆژمێ‌ 250 هزار دیناران هاتیە سزادان.
سەرپەرشتێ‌ تیما سێمێلێ‌ پەروەر حسێن داخواز ژ جەماوەرێ‌ یانێ‌ دكەت ل یاریگەهێ‌ بەرهەڤبن و بۆ ئەڤرۆ گۆت: ئەڤ یاریە گەلەك یا گرنگە و دێ‌ چارەنڤیس بیت و دو دلیێ‌ دناڤ رێزێن تیمێ‌ دا ئێكلا كەت ژبەركو سەركەفتن ئانكۆ مسۆگەركرنا مانا خوە د خولێ‌ دا، لەوما هیڤییا مە ئەوە جەماوەرێ‌ سێمێلێ‌ بۆ ناڤێ‌ باژێرێ‌ خوە پشتەڤانیێ‌ بكەن، سەرباری ئاستەنگان ئەم رژدین مانا خوە پارێزین و یاریا ئەڤرۆ سەركەفتنێ‌ بینن.

17

قەیس وەیس:

راهێنەرێ‌ هەلبژارتیێ‌ ئیراقێ‌ یێ‌ ئسپانی خێسۆس كاساس پێكهاتیێ‌ تیما خوە بۆ كەمپێ‌ راهێنانێ‌ یێ‌ حەفتیا بهێت راگەهاندن ئەوێن دێ‌ ل باژێرێ‌ سۆچی یێ‌ رۆسیا خوە بەرهەڤكرن بۆ قارەمانیێن داهاتی و دێ‌ یاریەكا هەڤالینی ل 26ێ‌ ڤێ‌ هەیڤێ‌ دگەل هەلبژارتیێ‌ رۆسیا كەت.
ل دووڤ لیستا نوو یا هەلبژارتیێ‌ ئیراقێ‌ یێ‌ تەپا پێی 13 یاریزانێن پیشەكار یێن ڕەڤەندا كورد و ئیراقی د ناڤ دانە ژ وانا كوڕێ‌ پارێزگەها دهۆكێ‌ مێرخاس غازی دۆسكی و یێ‌ سلێمانیێ‌ ئاسۆ روسم، ژلایەكێ‌ دووڤە كاساسی نەه یاریزان دوورئێخستن ژبەر هنگاڤتنێ‌ و كێم ئاستیێ‌، دو یاریزانێن هەرێما كوردستانێ‌ نە ئەو ژی یێ‌ یانەیا دهۆك رێوان ئەمین و شێركۆ كەریم یاریزانێ‌ یانەیا هەولێرێ‌.
ئەو یاریزانێن داخوازكری، جەلال حەسەن، ئەحمەد باسل، فەهەد تالب، مستەفا نازم، عەلی فائیز، مەناف یونس، ئەحمەد یەحیا، مێرخاس دوسكی، فرانس زیا، ئالایی فازل، ئەمجەد عەتوان، محەمەدعەلی عەبود، ئەمیر ئەلعماری، زێدان ئێقبال، ئەلێكسەندەر ئۆراها، ئۆسامە رەشید، كێڤن یەعقۆب، ئیبراهیم بایش، ئەحمەد فەرحان، حسێن جەبار، حسێن عەلی، ئەیمەن حسێن، ئاسۆ روستەم و عەلی ئەلحمادی.

16

ئەڤرۆ

ل پێنچ شەمبیا بۆری رێورەسمێن هەلبژارتنێن دەستەكا نوو یا كارگێریا یانەیا باتیفا یا وەرزشی هاتە ئەنجامدان ئەوا ب سەرپەرشتیا رێڤەبەریا وەرزشی ل دهۆكێ‌ و بەرهەڤبوونا 122 كەسان كو 119 ژ دەستەكا گشتی یا یانەیێ‌ مافێ‌ دەنگدانێ‌ هەبوون و 11 كەسان خوە بەربژاركربوو، پشتی پرۆسێسا دەنگدانێ‌ هاتینە كرن هەشت كەس هاتنە هەلبژارتن ل سەر ئەنجامێن دەنگدانێ‌ و دووڤدا پۆست ژی بشێوەیێ‌ دەنگان هاتنە بەلاڤكرن و بڤی رەنگی خوارێ‌:-
ئەیهەم جامی ب كۆمكرنا 110 دەنگان وەكو سەرۆكێ‌ یانەیێ‌ هاتە هەلبژارتن، سەردار محەمەد ب كۆمكرنا 100 دەنگان ئەمیندارێ‌ دارایی، ئادم بەدەل 85 دەنگ جێگرێ‌ سەرۆكی، نیهاد ئەبابەكر 69 دەنگ وەكو سكرتێرێ‌ یانێ‌، هەر ئێك ژ كۆڤان سلێمان 84 دەنگ، عەبدوللا یوسف 76 دەنگ، جەهوەر خەلیل 68 دەنگ و هەڤال لوقمان 63 دەنگ كۆمكرن بوونە ئەندامێن كارگێریێ‌.
ل دۆر ڤێ‌ یەكێ‌ سەفەر جەعفەر رێڤەبەرێ‌ وەرزشی ل دهۆكێ‌ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت: پشتی بڕیار هاتیە دان كو هەلبژارتنێن پێنچ یانەیێن مایی ژ پارێزگەها دهۆكێ‌ و ئێدارا سەربەخوەیا زاخۆ بهێنە ئەنجامدان ئەو یانەیێن نوو هاتینە دامەزراندن، لیستەك بۆ یانەیان هاتینە دانان د ماوێ‌ ڤێ‌ حەفتیێ‌ دا هەلبژارتی بهێنەكرن ل دووڤ رێنما و یاسایا ئیراقێ‌ یا سالا 1986ێ‌، یانەیا باتیفا ئێكەم یانە بوو كو بشێوەكێ‌ رێكخستی و دروست دەست ب هەلبژارتنان كرن، سۆپاسیا لایەنێن پەیوەنیدار تایبەت دەڤەردار و هێزێن ئەمنی دكەین و پیرۆزباهیا دەستەكا نوو دكەین، گەشبینن د ڤێ‌ حەفتیێ‌ دا ئەو یانەیێن مایی ب هەمان شێوەیێ‌ رێكخستی و سەركەفتیانە هەلبژارتنێن خوە ئەنجامدەن.
بۆ زانین ل دووڤ لیستا هەلبژارتنان بۆ یانەیێن مایی، سوبەهی یانەیا دینارتە، سێ‌ شەمبیێ‌ یانەیا شێلادزێ‌، پێنچ شەمبیێ‌ هەردو یانەیێن پیرس و باتیفا دێ‌ هەلبژارتنیێن خوە ئەنجامدەن.

10

ئەڤرۆ

بابەتێ‌ گەرمە نووچەیێ‌ چامپیۆنزی لیگێ‌ دا بۆچی پاریس سانجێرمان نەشیایە ناسناڤێ‌ خوە یێ‌ ئێكێ‌ بینت سەرباری ئینانا باشترین یاریزانێن جیهانێ‌ ژوانا لیۆنێل مێسی، نیمار و كێلیان مباپی و سالانە پارەكێ‌ زەبلەح ل سەر تیمێ‌ دمەزێخن ل دووماهیێ‌ دەست ڤالا ژ قارەمانیێ‌ ڤە دگەڕێن.
رۆژنامەیا لیكیب یا فرەنسی دیاركر ئەڤە بوو ماوەیێ‌ زێدەتری 10 سالانە یانەیا پاریس ب كۆژمەیێن مەزن ل سەر تیمێ‌ د مەزێخیت پێخەمەت دەستڤەئینانا ناسناڤی ب ئینانا باشترین یاریزان و راهێنەرێن جیهانێ‌، د وەرزێ‌ ئەڤ سالە دا هاتبوو گۆتن سانجێرمان ب سەركێشیا سێ‌ گۆشا هێرشبەریێ‌ لیۆنێل مێسی، نیمار داسێلڤا و كلێلیان مباپی دێ‌ گەهنە ئارمانجا خوە، بایرن میۆنخ هیڤیێن وێ‌ راوەستاندن، لێ‌ دیاربوو نەبتنێ‌ پارە دشێت بیتە هاریكار بۆ ناسناڤی بەلكو سیستەمەكێ‌ دروست و پلانێن هێزێ‌ هەبن ژبۆ چاوانیا مفا وەرگرتنا شیانێن یاریزانان هەتا بگەهنە ناسناڤی.
رۆژنامێ‌ دیاركر دەركەفتنا سانجێرمان ژ چامپیۆنزێ‌ دێ‌ گەلەك روودانێن نەچاڤەڕێكری پەیداكەت و شۆرەشا گوهۆڕینێن مەزن هەبن دبیت ستێرێن نوكە ب راهێنەرێ‌ خوەڤە قۆربانێن ئێكێ‌ بن.

5

ئەڤرۆ

ستێرێ‌ سربی نۆڤاك دیۆكۆڤێچ دێ‌ بێ‌ بەهربیت ژ قارەمانیا ئیندیان وێلز و قارەمانیا میامی یا هزار خالان ژبەركو رازی نابیت فاكسینا دژی كۆرۆنایێ‌ كۆڤێد19 ب كار بینت ل دووڤ رێنمایێن ئێكەتیا تێنسا ئەردی یا جیهانی ژبۆ خوە پاراستن ژ ئێشا كۆرۆنایێ‌.
رۆژناما ماركا یا ئسپانی دیاركر رژدیا ستێرێ‌ سربی نۆڤاك دیۆكۆڤێچ بۆ نەدانانا فاكسینێ‌ بوویە ئەگەر ئەو ناسناڤێ‌ خوە یێ‌ شەشێ‌ یێ‌ جیهانی ژ دەست بدەت ل سەر ئاستێ‌ نێڤدەولەتی ژوانا یێن گراند سلام مەزنترین قارەمانیێن جیهانی كو دهێتە هژمارتن هەتا نوكە هەشت قارەمانیێن مەزن پشكدار نەبوویە و چەندین ناسناڤێن جیهانی دگەل 10 هزار خالێن رێزبەندیا جیهانی ژ دەست بدەت زێدەباری ب ملیۆنا دۆلارێن خەلاتان، سەرباری ئاستێ‌ وی یێ‌ بلند وەكو پلەدارێ‌ ئێكێ‌ یێ‌ جیهانێ‌ یە، رێكخراوا تەندروستی یا جیهانی چەند جاران دیۆكۆڤێچ ئاگەهداركریە ب دانانا فاكسینێ‌ لێ‌ ئەوی دیاركریە پێ‌ خوەشە بمریت ژ دانانا ڤاكسینێ‌.

15

خورشید تەوفیق باكۆزی

هەكو ل ژانێن ڕۆژێ
خوین ژدەهمەنێن چیا
دلەهی و كەڤی ئاگر ..
باڕۆڤێ ئاخ دهەلمژی و
ڕۆژێ رۆنیا خوە دهنگافت و
كراسێ شەڤ ڕەبەنا ل بەژناخوە دكر
سینگێ گوڤەندی قەلغان بوو ..
شرین شوڕها شۆڕشگێرا و
شرین كەلها عەگیدا بوو ..
سوارێ هەسپێ ئازادیێ
ل گاخ و مەیدانا چارچرا
مەشخەلەكێ نوو هەلكربوو
شەنگستەیێ پارتی و
رێبازێ دانا بوو ..
ڤێ رێبازێ دكوكا خوەدا جانگۆری و
شەیدایێن ئاخێ دئافراندن ..
ئەڤ رێبازە قیبلەگەها
شەیدایێن بەژنا ئازادیێ و
قیبلەگەها جانگۆریا بوو ..
سوارێ هەسپێ ئازادیێ
ژدەنگڤەدانا دەنگێ چیا
دەنگێ رۆكێتا ئازادیێ و
دەنگێ گولەیا بەرخوەدانێ
ل ئەنیا پیرسی و سەفینی
ل ئانیا زۆزك و هندرینی
ل داستانا گەرما مەتینی
ل هەموو چیا
ل كۆسكا شێرا ل كۆسكا مێرا
دەنگڤەدا بوو ..
ئەڤ سوارە ئەڤ سەركێش و
قارەمانێ چەرخێ بیستێ
روحاچاخی و
مەزنترین كاریزمابوو .
هێمایەكە ..
ڤی هێمایێ ئاراس بڕی
ڤی هێمایێ ئالا و پرچەم
ئالا شەهیدێ پێشەوا
ئالا (قازی) ل بەژنا ڕۆژێ بلندكری ..
ڤی هێمایێ
گوڕیا چەند شۆڕشێن مەزن
دناڤ دلێ مەدا هەلكری
هێمایێ شەر و شەڕگەها و
هێمایێ مەزنترین داستانا بوو ..
ئەڤ هێمایە …
ئەڤ ڕۆژ و ئەلند و چیایە
سەركێشێ كاروانێ مەزن
بابێ روحی(بارزانی) یە
ددلێ چیادا سەر هلدای ..
هۆ شەیدایێ كوردینیێ و
پارێزڤانێ خاكا پیرۆز
هۆ ئەوكەسێ تە ئازادی ژدل ڤیای
تەپیرۆزبیتن ئەڤ ڕۆژ
ڕۆژا گەشە
دناڤ ئاسمانێ ئازادیێ دا
شەفەق یادای
شەفەق یادای.

62

شرین دوسكی

ئەو ڕۆژ چوون
یێن من كلێ چاڤێن خوە بۆ تە خراب دكری
ئەو ڕۆژ چوون
دەمێ ب دیتنا تە دل ژ كەیفا دا دفری
ئەو ڕۆژ چوون
دەمێ تە دلێ من بۆ خوە بری
هاتن ڕۆژێن گەش
شەڤێن گەرم و خوەش
یێن من پێدڤی ب وان دەستا نەبیت
یێن من پێدڤی ب هەبوونا تە نەبیت
نوكە تو ژی یێ ئازاد بە
نەمینە بەندە
بفرە..
بگڕنژە ..
ئەگەر ب چوونا من تو یێ شاد بی
ئەگەر ب چوونا من تو ئازاد بی
ل جهێ دو چەنگان بكە چار
ل ئەسمانی بە و هەر نەهێ خار
ل تە و ل من پیرۆزە
ل تە و ل من چ خوەش ڕۆژە!

58

عبدالقادر حەمید ئورمانی

جار ..
ل گەل نوستالیجییا
خەریبیا دل لێ داگیركری
دبوو هەڤڕك
دگڕتن دگەل داڤێن ڕۆژێ
وێنە و ڕك
جار دبوو پالەوانێ
دڕێژە چیرۆكێن ئاشۆپەیی
جار ژی د چاڤەرێبوونێ دا
بێهنا وی دما چك
جار ..
دگەل ئەندیشەیا
دكر دیالۆك
دبوو گەنجەكێ
پەیت وكۆك
داڤێن ڕۆژێ
ب هەردو دەستا دگڕت
جار ژی دبوو دژواریا
ئازارێن دژوار
دبوو تیژاتی دبوو شالۆك
خەم دورین و دلێ خو ژی
دكرە پڕت پڕت
جار ..
وەك نەزانەكێ
ژگوندی دلمای
چاوا با دهات وەسا دا بای
گوند دتۆزێ ڕا دهێلا
جار ژی دبوو
ڕێڤنگەك ڤەمای
ب خوها ئەنیێ و
پشتا چەمای
ب تنێ ژ خوزیا گەیشتنا
ئارمانجێ خوە بۆ ڤەدای
ب حەز و لەزاتیا خوە
پلنك دهێلا
جار ..
دبوو میر و نۆژدارێ
پەیڤێن پڕ جوان
بۆ عاشقێن شێت
دكرنە دەڕمان
جار ژی ل سەر دۆزا
ڕاستی و دلسۆزیێ
ب تەعنێن
جاهلیەتێ بەرێ
دل لێ شكەست
لێ هەر بۆ دلپاكا
دما پاوان.

78

مەسعوود بارزانی

پشكا چاردێ‌:

تاوانێن رێكخستی یێن حكومەتێن ئیراقێ‌
دژی مللەتێ‌ كوردستانێ‌ و سیاسەتا ڕاگوهاستنێ‌ و عەرەبكرنا
كوردستانێ‌

147

د سەرەدانەكێ‌ دا بۆ پارێزگەهێن باكورێ‌ ئیراقێ‌ ل ئادارا 1979ێ‌، سەددام حسێنی راگەهاند، چو هەڤدژییەك نینە د ناڤبەرا كەسەكێ‌ كورد بیت و ئەندامەكێ‌ حزبا بەعس ژی بیت، هەروەسا چو هەڤدژییەك نینە د ناڤبەرا ئەوێ‌ كورد بیت و پشكەك بیت ژ نەتەوا عەرەب.
د ناڤبەرا سالێن 1975ێ‌ و 1988ێ‌ دا، زێدەتر ژ سێسەد و چل و ئێك گوند كەفتنە بەر پێلا ڕاگوهاستنێ‌ كو 43%ێ‌ ژ وان ل سنۆرێ‌ قەزا شنگالێ‌ و 31%ێ‌ ل شێخان بوون. ئانكو د وی دەمی دا ل سنۆرێ‌ قەزا شنگالێ‌، سەد و چل و شەش گوند 43%ێ‌ و شێخان سەد و شەش گوند 31%ێ‌، تەلەعفەر سیهـ و نەهـ گوند 11%ێ‌، تلكێف پازدە گوند 5%ێ‌ و ئاكرێ‌ سیه و پێنج گوند 10%ێ‌ كەفتنە بەر پێلا راگوهاستن و كۆچپێكرنێ‌.
ل گۆرەی نڤیسارا جڤاتا سەركردایەتییا شۆرەشێ‌ یا هەژمار 134 ل رۆژا 21ی كانوونا دویێ‌ 1978ێ‌، نێزیكی حەفت هزار و هەشتسەد خانوو، ژ وانا 81 هەشتێ‌ و ئێك كۆمەلگەهێن ئاكنجیبوونێ‌ ل پارێزگەهێن نەینەوا و تەئمیم و دیالا، كو بێ‌ بەرانبەر بۆ عەرەبان هاتنە تاپۆكرن. هەروەسا ل گۆرەی برووسكەیەكا وەزارەتا ناڤخوە ب هەژمارا 163 ل رۆژا 11ی نیسانا 1977ێ‌، كوردێن ئاكنجیێن پارێزگەهێن (كەركووك، دیالا و مووسل) هاتینە جوداكرن بۆ ڤەگەریانێ‌ بۆ پارێزگەهێن وان و مانا وان ل جهێ‌ ئاكنجیكرنا وان هاتە درێژكرن ( ل پارێزگەهێن ناڤەراست و باشوورێ‌ ئیراقێ‌)، یان ڤەگوهاستنا وان بۆ پارێزگەهێن سنۆرێ‌ ئۆتۆنۆمی.
كۆنگرەیێ‌ سیێ‌ یێ‌ حزبا بەعس ل سالا 1979ێ‌، داكۆكی ل ڤان خالان هاتە كرن كو (ئەو نەتەوەیێن زمان و (ساخلەت)ێن تایبەت هەین و د نشتیمانێ‌ عەرەبی دا دژین، پشكەكن ژ نەتەوا عەرەبی).
ئێك ژ گرنگترین گاڤێن دەستهەلاتدارێن ئیراقێ‌ ل دەستپێكا سالێن 1980ێ‌، بجهئینانا قۆناغا دویێ‌ یا دەركرنا كوردێن فەیلی بوو ژ ئیراقێ‌ بۆ ئیرانێ‌ كو پترییا ژێدەران هەژمارا كوردێن فەیلی د ڤێ‌ قۆناغێ‌ دا ب نێزیكی دوسەد هزار كەسان دهەژمێرن.
سیاسەتا عەرەبكرنێ‌ ل پارێزگەها كەركووكێ‌ ژی بلەز دهاتە بجهئینان، ب تایبەت ل ناحیا حەویجە. ناحیا حەویجە ل سالا 1962ێ‌ بوو قەزا و رێژەیا ئاكنجیێن وێ‌ قەزایێ‌ بلەز بەر ب زێدەبوونێ‌ دچوو و گەهشتە سالانە (5.5)، ئەڤ رێژەیە ل قەزا حەویجە ژ 2.8% ل سالا 1965ێ‌، گەهشتە 17.5%ێ‌ ل سالا 1977ێ‌.
د ناڤبەرا سالێن 1965 بۆ 1989ێ‌، ئاكنجیێن زێدەتر ژ حەفتسەد و حەفتێ‌ و نەهـ گوندان ژ جهێن وان هاتنە راگوهاستن كو دگەهیتە سیهـ و حەفت هزار و حەفتسەد و بیست و شەش مالبات و سەد و نۆت و هەشت هزار و شێست و چار كەس. ژ ئەنجامێ‌ سیاسەتا راگوهاستن و دوورخستنێ‌، هەژمارا گوندێن پارێزگەها كەركووكێ‌ ژ هزار و سێسەد و حەفتێ‌ و دو گوندان ل سالا 1957ێ‌ هاتە كێمكرن بۆ پێنجسەد و نۆزدە گوندانا ل سالا 1987ێ‌.
د دەمێ‌ شەری دا، حكومەتا ئیراقێ‌ وەكو تۆلڤەكرن ژ هێرشێن شۆرشگێرێن كورد، چەندین وەلاتیێن سڤیل یێن كورد سێدارەدان. سالا 1987ێ‌، ب هزاران كورد ژ باژار و گوندێن وان راگوهاستن و ل كۆمەلگەهێن ب زۆری ئاكنجیكرن. ل گۆرەی راپۆرتان، د وی دەمی دا ئیراقێ‌ زێدەتر ژ هزار و دوسەد گوندێن كوردان خرابكرن.
د وان گاڤان دا یێن رژێما ئیراقێ‌ پویتە پێ‌ دای بۆ زێدەتر بجهئینانا سیاسەتا جینۆسایدێ‌، سالا 1984 هەتا 1985ێ‌، حەفتسەد و حەفتێ‌ و شەش قوتابخانە ل دهۆكێ‌ داخستن. ل هەولێرێ‌ ژی رێڤەبەرێ‌ پەروەردێ‌ فەرمانەك دەركر كو دوسەد قوتابخانە ل گوندێن پارێزگەها هەولێرێ‌ بهێنە داخستن. ل سلێمانییێ‌ و كەركووكێ‌ ژی هەر د وی دەمی دا سێسەد و چل قوتابخانە ب فەرمانا رژێمێ‌ هاتنە داخستن، ل ئاكرێ‌ و شێخان ژی ب دەهان قوتابخانە هاتنە داخستن.
تاوانا بۆمبەبارانكرنا زێوە
ب درێژاهییا دەستپێكرنا شەرێ‌ سەپاندیێ‌ هەشت سالی یێ‌ رژێما بەعس ل دژی ئیرانێ‌، ژبلی ب هەروەچوون و خرابكرنا ژێرخانەیا ئابووری و سامانێ‌ وەلاتی و ب كوشتن دانا هەژمارەكا مەزن ژ وەلاتیێن هەردو وەلاتان، چو ئەنجامێن دی نەبوون. د هەشت سالێن شەڕی دا، حكومەتا بەعس چەندین تاوانێن دژی مرۆڤایەتیێ‌ و دژی خەلكێ‌ سڤیل ل جهێن جودا كرینە، وەكو كێمیابارانكرن و ئەنفال و سێدارەدان و كوشتنا ب كۆم. ئێك ژ وان تاوانێن مەزن و كرێت یێن بەعسییان، بۆمبەبارانكرنا ئۆردیگایێ‌ زێوە بوو كو بوو ئەگەرێ‌ شەهید و برینداربوونا خەلكەكێ‌ سڤیل كو پترییا وان زارۆك و ژنێن دانعەمر بوون.
د هەشت سالێن شەڕی دا، رژێما بەعس ل 24ی ئیلۆنا 1980ێ‌ و 6ی چریا ئێكێ‌ 1980ێ‌ و 9ی خزیرانا 1985ێ‌ و 1ی تیرمەها 1985ێ‌ و 6ی نیسانا 1988ێ‌ زێوە بۆمبەبارانكر، لێ‌ كارەساتا مەزن ل 9ی خزیرانا 1985ێ‌ روودا.
رۆژا 9ی خزیرانا 1985ێ‌، رۆژەكا رەش بوو د دیرۆكا مللەتێ‌ مەدا و ئێك ژ وان رۆژان بوو كو چو جاران ژبیر ناچیت. د وێ‌ رۆژێ‌ دا رژێما بەعس ب بۆمبەبارانكرنا زێوە ئێك ژ هۆڤانەترین هێرش و مەزنترین تاوانا دژی مرۆڤایەتیی و بەرۆڤاژی هەموو قانوون و رێسایێن نێڤدەولی كر. كارەساتا زێوە خالەكا دی یا رەشە د دیرۆكا تاوانبارێن بەعسییان دا. دەمژمێر نەه و پازدە خولەك سپێدێ‌، چەندین فرۆكەیێن دەستهەلاتدارێن فاشیستێن بەعس ئۆردیگایێ‌ زێوە كرە ئارمانجا بۆمبەیێن خوە و د دەمێ‌ چەند خولەكان دا ب دەهان كەس ژ زارۆك و ژن و پیر و پەككەفتییان دخوینێ‌ وەركرن.
د گەل بهیستنا وی پەیامی دەملدەست من سەرەدانا زێوە كر. مرنێ‌ پەڕێ‌ خوە ب سەر ئۆردیگای دا كێشابوو و كێم كەسان شیانێن دیتن و خۆراگرتنێ‌ ل ئاستێ‌ وێ‌ تراژیدیایێ‌ هەبوو. هەموو هۆل ب سەر ئێك دا وێران و هەرفت بوون، ب دەهان ژن و زارۆك و پیر و پەككەفتی شەهید بوون و سەر و دەست و پێیێن وان تێك ئالاند بوون، چوومە گۆڕستانێ‌ و هەتا حەفتی ئێڤاری هەشتێ‌ و نەهـ كەس د گۆڕان دا هاتنە ڤەشارتن.
ل گۆرەی زانیاریان سەد و شێست كەس ژی ب مەرەما چارەسەركرنێ‌ بۆ نەخۆشخانەیا ئورمیێ‌ هاتنە رەوانەكرن. دوماهی ئامارا شەهیدان گەهشتە سەد و بیست و چار كەسان و سێسەد و شێست و هەشت ژی بریندار بوون. هەرچەندە كارەساتەكا ئێكجار مەزن و جەرگبڕ بوو، لێ‌ خۆراگری و باوەرییا مللەتێ‌ مە مەزنتر و ب هێزتر بوو ژ كارەساتێ‌. ب راستی ئاستێ‌ خۆراگری و فیداكارییا ڤی مللەت و گەلێ‌ قەهرەمان ب دروستی ناهێتە ساخلەتكرن.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com