ئه‌ڤرۆ,گوهدار زێباری :

ل ناڤ جڤاكێ‌ كوردی دا تا راده‌یه‌كێ‌ تاكه‌كه‌س یێ‌ ل بن چاڤدێریا خه‌لكی و تاكێن جڤاكی  نه‌شێت ب ئازادانه‌ ل ناڤ جڤاكی دا بلڤیت و نه‌شێت چ كاران بكه‌ت ژبه‌ر ئاخفتن و بۆچوونێن جڤاكی , ئه‌ڤێ‌ چه‌ندێ‌ ژی جوره‌ ترسه‌ك ل ده‌ڤ تاكی دروستكریه‌ وه‌كی ترس ژ حه‌ژێكرنێ‌ ترس ژ  كارێن نوی … هتد , شاره‌زایه‌كێ‌ جڤاكی ژی دبێژیت : دناڤ جڤاكێ‌ پاشكه‌ڤتی دا مایتێكرن یا هه‌ی و ئه‌ڤ مایتێكرنا خه‌لكی ل سه‌ر هه‌ر تاكه‌كێ‌ ناڤ جڤاكی دا بۆیه‌ ئه‌گه‌رێ‌ ترسێ‌  .

شاره‌زایه‌كێ‌ جڤاكی دبێژیت : ل ناڤ جڤاكێ‌ مه‌دا بێگومان گرێكا ترسێ‌ دهێته‌ دیتن ئه‌و ژی ترس ژ حه‌ژێكرنێ‌ ترس ژ چاڤا ترس ژ بۆچونێن خه‌لكی لێ‌ هه‌ر ترسه‌ك یا رێژه‌ی یه‌ و پتریا جاران ئه‌ڤ یه‌كه‌ ل ناڤ جڤاكێن پاشكه‌ڤتی دا دهێته‌ دیتن , چونكی دناڤ جڤاكێ‌ پاشكه‌ڤتی دا مایتێكرن یا هه‌ی و ئه‌ڤ مایتێكرنا خه‌لكی ل سه‌ر هه‌ر تاكه‌كێ‌ ناڤ جڤاكی دا بۆیه‌ ئه‌گه‌رێ‌ ترسێ‌  , دناڤ جڤاكێ‌ پاشكه‌ڤتی دا ئه‌گه‌ر كچا من ڤییا بچیته‌ بازاری دڤێت خۆ ل هه‌می خزم و نیاسا ڤه‌شێریت بێ‌ كۆ چ خه‌له‌تی كربن به‌س داكۆ خه‌لك به‌حسێ‌ وێ‌ نه‌كه‌ت  و نه‌بێژن كچا فلان كه‌سی بتنێ‌ ناڤ بازاری دگه‌ریا , هه‌روه‌سا گوت ژی : ترسا جڤاكی یا رێژه‌ییه‌ به‌لێ‌ پتریا خه‌لكی ژ كه‌سانێن مایتێكه‌ر دترسن ترسا خه‌لكی ل گوتگوتكا و بوختانیا یه‌ , چونكی خه‌لكێ‌ نه‌هشیار دناڤ جڤاكی دا بوختانا ب گونه‌ه نزانیت , بێ‌ كۆ پێزانین هه‌بن دێ‌ كور و كچێن خه‌لكی ب خرابی قه‌له‌م ده‌ن .

شاره‌زایێ‌ جڤاكی هێشتا ژی گوت : ئه‌ڤ ترسه‌ ل ناڤ هه‌ر جڤاكه‌كێ‌ دا دهێته‌ دیتن لێ‌ ب رێژه‌ییه‌  و لدویف داب ونه‌ریتێن وانا یه‌ , به‌لێ‌ ئه‌ڤ ترسه‌ پتر ل ناڤ وان ملله‌تان دهێته‌ دیتن یێن هوشیاریا جڤاكی نه‌بیت , ئه‌ڤ ترسه‌ ل جهه‌كێ‌ بۆ جهه‌كێ‌ دی جوداهیا خۆه‌ هه‌یه‌ , هه‌ر جهه‌كێ‌ عه‌شیره‌تگێری ب سه‌ر جڤاكی دا زال بیت ترس زێده‌تره‌ ب تایبه‌تی ل گوندا و ده‌ڤه‌رێن چیای چونكی خه‌لك پالده‌ره‌ بۆ توندوتیژیێ‌ ل ناڤ گوند و عه‌شیره‌تان دا

شاره‌زایێ‌ جڤاكی عه‌بدولره‌حمان چاربۆتی ل دوماهیێ‌  دبێژیت : جهێ‌ دلخوشیێ‌ یه‌ كۆ ئه‌ڤ ترسه‌ رۆژ بۆ رۆژێ‌ به‌ره‌ڤ كێم بوونێ‌ دچیت چونكی جڤاك وه‌كی به‌رێ‌ مایتێكرنێ‌ ناكه‌ت ,چاره‌سه‌ریا ئه‌ڤێ‌ یه‌كێ‌ ژی بتنێ‌ هوشیاریا جڤاكی یه‌ , پێدڤیه‌ په‌روه‌رده‌ ل قوتابخانێ‌ و زانكویا ده‌ستپێبكه‌ت و هوشیاریێ‌ بده‌نه‌ هه‌ر خانده‌ڤانه‌كێ‌ و جڤاكی هشیار بكه‌ن , ژبه‌ر كۆ هه‌تا گه‌له‌ك جاران كه‌سێن بێ‌ گونه‌ه یێت هاتینه‌ گوشتن , له‌وما جڤاك پێدڤی ب هوشیاریێ‌ یه‌ .

مه‌سعود بارزانی

پشكا پێنجێ

91

سه‌عه‌ت پێنج و نیڤی رۆژا 14ی نیسانا 1981ێ‌، مه‌ ل نڤیسینگه‌ها وی چاڤ ب سه‌رۆك حافز ئه‌سه‌د كه‌فت. جارا ئێكێ‌ بوو ئه‌ز سه‌رۆك ئه‌سه‌دی ببینم. د وێ‌ دیدارێ‌ دا كو نێزیكی دو سه‌عه‌تان ڤه‌كێشا به‌حسی چه‌ندین پرس و بابه‌ت و ره‌وشا ده‌ڤه‌رێ‌ و په‌یوه‌ندیێن د ناڤبه‌را هه‌ردو ئالییان دا هاته‌ كرن. د پشكه‌كا كۆمبوونێ‌ دا مه‌ ب هووركاتی ره‌وشا ئیراقێ‌ و ده‌ڤه‌را مه‌ بۆ رۆهنكر. گه‌له‌ك پێ‌ باش بوو كو وێنه‌یه‌كێ‌ رۆهن یێ‌ ده‌ڤه‌رێ‌ وه‌كو خوه‌ نیشا بده‌ین.

جارا ئێكێ‌ بوو راسته‌وخۆ گوهدارییا را و بۆچوون و نێرینێن مه‌ بكه‌ت، دبیت ب تنێ‌ ژ ئالییێ‌ خه‌لكی دی ڤه‌ گوهـ ل تشتێن خراب ببیت ل سه‌ر مه‌. د پشكه‌كا دی یا كۆمبوونێ‌ دا من ب هووركاتی هه‌لوه‌ستێ‌ بارزانی بۆ رۆهنكر ل دۆر داكۆكی و پێداگیریكرنا وی ل سه‌ر وێ‌ یه‌كێ‌ كو شه‌رێ‌ مه‌ به‌رگرییه‌ د گه‌ل رژێمێ‌ و نابیت ببیته‌ شه‌رێ‌ كورد و عه‌ره‌بان و هه‌روه‌سا به‌حسی وێ‌ گرنگی و پویته‌یێ‌ مه‌زن یێ‌ بارزانی هاته‌ كرن، كو بۆ په‌یوه‌ندیێن د ناڤبه‌را گه‌لێن كورد و عه‌ره‌ب دا، ددان.

ل دوماهییا كۆمبوونێ‌، سه‌رۆكی خۆشحالییا ب كۆمبوونێ‌ نیشا دا و سۆزا به‌رده‌وامبوونا په‌یوه‌ندییان و هاریكاریكرنا پارتی دوپات كر. به‌حسی وێ‌ یه‌كێ‌ ژی هاته‌ كرن كو ئه‌ڤ وه‌لاته‌، وه‌لاته‌ هه‌وه‌یه‌ و ئه‌ڤه‌ مالا هه‌وه‌یه‌ و گه‌له‌ك ب گه‌رمی و ب رێزگرتن ڤه‌ ئه‌م ب رێ ئێخستین.

ل رۆژا 30ی كانوونا دویێ‌ 1983ێ‌، كاك ئدریسی سه‌ره‌دانا سووریێ‌ كر و پاشی ل سه‌ر وێ‌ داخوازنامه‌یا ژ لیبیا بۆ پارتی هاتی، سه‌ره‌دانا لیبیا كر. به‌ری وێ‌ سه‌ره‌دانا كاك ئدریس بارزانی، هه‌ر ئێك ژ هه‌ڤالان دكتۆر رۆژ نووری شاوه‌یس و فازل میرانی سه‌ره‌دانا لیبیا كر بوو، ژبه‌ركو د وێ‌ باوه‌ریێ‌ دا نه‌بووین كو ئیران ده‌لیڤێ‌ ب سه‌ره‌دانا كاك ئدریسی بده‌ت، لێ‌ گه‌له‌ك بساناهی رازیبوون نیشا دا.

ب بۆچوونا من ئیران رازی بوو، بۆ وێ‌ یه‌كێ‌ بۆ سووریێ‌ و لیبیا بسه‌لمینیت كو ئه‌م یێن د به‌ره‌یێ‌ ئیرانێ‌ دا، ژبه‌ركو بریاره‌ نوونه‌ره‌كێ‌ جڤاتا ئیسلامی و ئاخوندی، جێگرێ‌ وه‌زیرێ‌ ناڤخوه‌ ژی بچنه‌ لیبیا. ئه‌ره‌ستۆ ب كاك ئدریسی راگه‌هاندبوو كو هه‌ماهه‌نگی د ناڤبه‌را وان دا هه‌بیت، لێ‌ پشتی چوونا كاك ئدریسی مه‌ زانی كو نوونه‌رێ‌ جڤاتێ‌ سه‌ره‌دانا لیبیا نه‌كرییه‌.

ل رۆژا 6ی شواتا 1983ێ‌، رادیۆیا دیمه‌شقێ‌ و ته‌رابلوسێ‌ به‌یاننامه‌یه‌ك ب ناڤێ‌ نۆزده‌ رێكخستنێن كوردی و عه‌ره‌بی به‌لاڤ كر كو رێككه‌فتینه‌ پشتی ژ ناڤچوونا رژێما ئیراقێ‌، گه‌لێن ئیراقێ‌ ب خوه‌ دێ‌ جۆر و شێوازێ‌ ده‌ستهه‌لاتێ‌ و سیسته‌مێ‌ خوه‌یێ‌ سیاسی ده‌ستنیشان كه‌ن. ل گۆره‌ی وان زانیاریێن ب ده‌ست مه‌ كه‌فتین هه‌موو ئه‌ گرۆپ و پارت بۆ لیبیا هاتینه‌ گازیكرن و دوور نینه‌ ئه‌و به‌یاننامه‌ ل ژێر فشارا لیبیا، یان هه‌ژماره‌كا وان پارتان وه‌كو رابووری، یان ب مه‌ره‌ما ده‌ستخستنا كۆژمه‌كێ‌ پاره‌ی هه‌ر چ گۆتیێ‌ ل سه‌ر رازی بووینه‌. كاره‌كێ‌ پیس و نه‌ د جهـ دا بوو. هه‌كه‌ ژ ده‌ستپێكێ‌ ئه‌م ئاگه‌هداری بابه‌تی باین، مه‌ رێك نه‌ددا كاك ئدریس د گه‌ل وان هه‌موو كه‌سێن بێ‌ بیروباوه‌ر و بێ‌ بنه‌ما پشكداری كۆمبوونه‌كا ب ڤی شێوه‌ی بیت.

كاك ئدریسی ب مه‌ره‌ما پشكداریكرنێ‌ د كۆمبوونا ب ناڤێ‌ رێكخستن و ئالیێن ئیراقی سه‌ره‌دانا لیبیا كر بوو، ل رۆژا 13ی شواتا 1983ێ‌، د په‌یوه‌ندییه‌كێ‌ دا دگه‌ل عه‌بدولموهه‌یمه‌ن بارزانی ئاشكرا كر، ئه‌و ژ سه‌قایێ‌ كۆمبوونێ‌ و ژ پشكداربوویان رازی نه‌بوو. هه‌موو ل ئێك ئۆتێل مان، ب مخابنی ڤه‌ كو كاك ئدریس د ناڤ ڤان جۆره‌ كه‌سان دابوو. دیاره‌ هه‌موو بابه‌ت هاتبوونه‌ پاشخستن بۆ رۆژا 25ی شواتا 1983ێ‌. به‌یاننامه‌یا هه‌ڤپشك هاته‌ ئیمزا كرن و هه‌لوه‌ستێ‌ مه‌ هه‌تا رادده‌یه‌كی شه‌رمزاری بوو، ژبه‌ركو به‌یاننامه‌ بێی ئیرانێ‌ هاتبوو به‌لاڤكرن و نوونه‌رێ‌ جڤاتا ئیسلامی پشكداری نه‌كربوو. د ناڤا هه‌موو ئۆپۆزسیۆنا ئیراقی دا، ب تنێ‌ وی قه‌زافی دیت بوو.

ل رۆژا 14ی خزیرانا 1984ێ‌، فه‌خری كه‌ریم زه‌نگه‌نه‌ سه‌ره‌دانا مه‌ كر. د دیداره‌كێ‌ دا به‌حسی ره‌وشا سووریێ‌ و وان ناكۆكی و جوداهییان كر یێن د ناڤبه‌را وان دا هه‌ین، هه‌روه‌سا به‌حسی وێ‌ یه‌كێ‌ هاته‌ كرن كو چه‌ندین به‌رپرس ژ ئالییێ‌ ره‌فعه‌تی ڤه‌ ب مه‌ره‌ما سه‌ره‌دانێ‌ هاتینه‌ ره‌وانه‌ی كرن بۆ ده‌رڤه‌. ئاماژه‌ ب وێ‌ یه‌كێ‌ ژی كر كو بریاره‌ د ڤی ده‌می دا حافز ئه‌سه‌د گۆرانكارییان بكه‌ت.

ل دۆر جوقد (الجبهه‌ الوگنیه‌ القومیه‌ الدیمقراگیه‌) ژی راگه‌هاند، حازم هه‌ر ل سه‌ر هه‌لوه‌ستێ‌ خوه‌یه‌ كو دژایه‌تیكرنا پارتی یه‌. ئاماژه‌ ب وێ‌ ژی كر كو جاره‌كێ‌ ل نك عه‌بدوللا ئه‌حمه‌ری به‌حس كرییه‌ كو حازم ده‌لیڤێ‌ ناده‌ت و ب چ شێوه‌یه‌كی به‌رهه‌ڤی تێكگه‌هشتنێ‌ نینه‌ و پارتی راگه‌هاندیه‌ كو به‌رهه‌ڤن ئیرانێ‌ شه‌رمزار بكه‌ن، ب مه‌رجه‌كی عه‌بدوللا ئه‌حمه‌ر ره‌شنڤیسی بنڤیسیت. عه‌بدوللا ئه‌حمه‌ری ژی راگه‌هاند كو ئه‌و راست دبێژن ئه‌م نه‌شێین ئیرانێ‌ شه‌رمزار بكه‌ین و ئه‌و كه‌سێن زیره‌ك و ئازا نه‌.

د پشكه‌كا دی یا كۆمبوونێ‌ دا به‌حسی راگه‌هاندنا به‌ره‌یێ‌ جود هاته‌ كرن و دیاره‌ وان ژی وه‌كو مه‌ ئاریشێن دارایی یێن هه‌ین و ل دوماهییا كۆمبوونێ‌ دوپات كر كو سه‌ره‌دانا ده‌رڤه‌ی وه‌لاتی گه‌له‌ك یا پێدڤی و گرنگه‌.

كرن و ب دوماهی هاتنا كۆمبوونێن به‌ره‌یێ‌ جود ل رۆژا 31ی تیرمه‌ها 1985ێ‌، هه‌ر ئێك ژ د. رۆژ و ئه‌بوو عرووبه‌ هاتنه‌ نك مه‌ ل ده‌ڤه‌را لۆلان، ژبه‌ركو وی ده‌می مژویلی سه‌رپه‌رشتی و پشكداریكرنێ‌ بووم ل به‌رۆكێن شه‌ری ل ناڤخوه‌یا كوردستانێ‌، ئه‌بوو عرووبه‌ دا ڤه‌گه‌ریته‌ سووریێ‌ و ب مه‌ره‌ما خاترخواستنێ‌ هاتبوو نك مه‌.

ب پێدڤی دزانم ئاماژێ‌ ب هه‌لوه‌سته‌كێ‌ مه‌ردانه‌ و دلسۆزانه‌ یێ‌ هۆزانڤان و شاعرێ‌ مه‌زن، محه‌مه‌د مه‌هدی جه‌واهری بكه‌م. جاره‌كێ‌ د گه‌ل كاك فه‌خری كه‌ریم ل سووریێ‌ مه‌ سه‌ره‌دانا هۆزانڤانێ‌ مه‌زنێ‌ عه‌ره‌ب، محه‌مه‌د مه‌هدی جه‌واهری كر. د دیداره‌كی دا جه‌واهری پرسیاره‌ك كر، ئه‌ڤه‌ كاك فه‌خری ژی یێ‌ روونشتیه‌، ئه‌رێ‌ حزبا شیوعی یا ئیراقی جاره‌كێ‌ به‌یاننامه‌یه‌ك ل دژی بارزانی به‌لاڤ كریه‌؟ من ژی به‌رسڤ دا: “نه‌خێر نه‌كرییه‌”، پاشی گۆتی: باشه‌ باش، هه‌كه‌ من قه‌بوول نه‌دكر.

ب مه‌ره‌ما گه‌هاندنا ده‌نگێ‌ كوردان و ئاگه‌هداركرنا رایا گشتی ژ سیاسه‌تا شۆڤینی یا به‌عسییان دژی گه‌لێ‌ مه‌ هه‌یڤا كانوونا ئێكێ‌ یا سالا 1988ێ‌، مه‌ سه‌ره‌دانا سووریێ‌ كر و د دیدار و چاڤپێكه‌فتنێن مه‌دا د گه‌ل مه‌زنه‌ به‌رپرسێن سووریێ‌ مه‌ به‌حسی درندایه‌تییا رژێمێ‌ و كاره‌ساتا ئه‌نفال و هه‌له‌بجه‌ و كیمیابارانكرنا كوردستانێ‌ و خرابكرنا باژار و باژارۆك و گوندێن كوردستانێ‌ كر.

رۆژا 9ی كانوونا دویێ‌ 1988ێ‌، كاك ئازاد به‌رواری ژ شامێ‌ و ب رێكا دكتۆر جه‌رجیسی، كاك هشیار ئاگه‌هادر كربوو، كو ل سه‌ر داخوازا سه‌رۆك ئه‌سه‌د و عه‌بدوللا ئه‌حمه‌ر هه‌ر ئێك ژ قوترێ‌ ئیراقێ‌ و حزبا شیوعی یا ئیراقێ‌ و پارتییا دیمۆكراتا كوردستانێ‌ ل سه‌ر دامه‌زراندنا به‌ره‌یه‌كێ‌ ئیراقی یێ‌ به‌رفره‌هـ رێككه‌فتینه‌ و ده‌رگه‌هـ بۆ وان حزبان ڤه‌كرینه‌ كو بخوازن ببنه‌ ئه‌ندامێن به‌ری و ل سه‌ر ڤان خالان رێككه‌فتینه‌:

1-            به‌رده‌وامبوون ل سه‌ر خه‌باتێ‌ هه‌تا ژناڤبرنا رژێمێ‌.

2-            پێدڤییه‌ ئیراق ڤه‌گه‌ریته‌ جهێ‌ خوه‌یێ‌ سروشتی.

3-            چاره‌كرنا كێشا كوردی ب رێكا ئۆتۆنۆمییا راسته‌قینه‌.

4-            پشته‌ڤانیكرن ل بزاڤێن ئاشتی و دبلۆماسی پێخه‌مه‌ت ب دوماهی ئینانا شه‌ری.

لێ‌ ئه‌م ب رێككه‌فتنێ‌ رازی نه‌بووین و مه‌ پێشنیاز كر كو پێدڤییه‌ پرسیارا هه‌موو پارتان بهێته‌ كرن، ژبه‌ركو ئه‌ڤ به‌ره‌یه‌ دێ‌ بیته‌ میحوه‌ر و سووریێ‌ دره‌نگ ب ئاگه‌هـ هاتیه‌. ده‌مێ‌ خوه‌ من گۆته‌ سووریان: ” هوون وی ده‌می ده‌ست ب لڤین و چالاكییان دكه‌ن كو ده‌لیڤا چ تشته‌كی نه‌بیت”.

ل رۆژا 27ی خزیرانا 1988ێ‌، شانده‌كێ‌ حزبا ده‌عوه‌ كو پێكهاتی بوو ژ: دكتۆر ئه‌بوو ئه‌حمه‌د جه‌عفه‌ری و ئه‌بوو ئه‌حمه‌د به‌سری سه‌ره‌دانا مه‌ كر، د كۆمبوونه‌كێ‌ دا سه‌ره‌رای به‌حسكرنا ره‌وشا گشتی یا ده‌ڤه‌رێ‌ و ئۆپۆزسیۆنا ئیراقێ‌ و په‌یوه‌ندیێن دوقۆلی گرنگییا كۆمبوونان د ناڤبه‌را ئالییان هاته‌ دوپات كرن و د پشكه‌كا كۆمبوونێ‌ دا داخوازا هاریكاریێ‌ ژ پارتی كر.

مانشێتێن ژ ناڤ دا

جارا ئێكێ‌ بوو ئه‌ز سه‌رۆك حافز ئه‌سه‌دی ببینم. د وێ‌ دیدارێ‌ دا به‌حسی چه‌ندین پرس و بابه‌ت و ره‌وشا ده‌ڤه‌رێ‌ و په‌یوه‌ندیێن د ناڤبه‌را هه‌ردو ئالییان دا هاته‌ كرن.

من ب هووركاتی هه‌لوه‌ستێ‌ بارزانی بۆ ئه‌سه‌دی رۆهنكر كو شه‌رێ‌ مه‌ به‌رگرییه‌ د گه‌ل رژێمێ‌ و نابیت ببیته‌ شه‌رێ‌ كورد و عه‌ره‌بان.

د گه‌ل مه‌زنه‌ به‌رپرسێن سووریێ‌ مه‌ به‌حسی درندایه‌تییا رژێمێ‌ و كاره‌ساتا ئه‌نفال و هه‌له‌بجه‌ و كیمیابارانكرنا كوردستانێ‌ و خرابكرنا باژار و باژارۆك و گوندێن كوردستانێ‌ كر.

مه‌سعود بارزانی

پشكا پێنجێ

90

ل دۆر بابه‌تێ‌ ماركسیزم و سۆشیالیستبوونێ‌، مه‌ رۆهنكرنه‌كا تێروته‌سه‌ل پێشكێشكر كو پارتی ماركسی نینه‌، به‌لكو وه‌كو د پێناسا وێ‌ دا هاتی پارتی حزبه‌كا نه‌ته‌وه‌یی پێشكه‌فتنخوازه‌ و نوونه‌رایه‌تییا هه‌موو ته‌خ و چینێن د ناڤا جڤاكی دا دكه‌ت و مه‌ پێگیرییا خوه‌ ب وی بنه‌مای دوپات كر كو د كۆنگره‌یێ‌ هه‌شتێ‌ دا بریار ل سه‌ر هاتیه‌ دان. ل دوماهییێ‌ مه‌ خه‌مخۆرییا پارتی نیشا دا پێخه‌مه‌ت ب هێزكرن و كووركرنا گیانێ‌ هه‌ڤكاری و هه‌ڤپه‌یمانییێ‌ د گه‌ل هه‌موو ئالی و رێكخستنان دا.

ژ ئالییێ‌ خوه‌ڤه‌ ئه‌بوو خالد به‌حسی گه‌لێ‌ كورد و مافێن وی كر و ئاشكرا كر كو راگه‌هاندنا كوردی وه‌كو پێدڤی كارتێكرن ل سه‌ر رایا گشتی و جاددا عه‌ره‌بی نه‌بوویه‌ و پێدڤییه‌ بزاڤێن زێده‌تر بهێنه‌ كرن كو روویێ‌ راسته‌قینه‌یێ‌ كوردان نیشا جاددا عه‌ره‌بی بده‌ن. هه‌روه‌سا پێخه‌مه‌ت خه‌باتا هه‌ڤپشك یا كورد و عه‌ره‌بان ل ده‌ڤه‌رێ‌، داكۆكی ل سه‌ر ئێكرێزی و هه‌ڤگرتنێ‌ كر و گرنگییا وان بابه‌تان دوپات كر.

پاشی ئه‌بوو سه‌عید نێرین و را و بۆچوونێن خوه‌ ل دۆر سیاسه‌تا نوو یا پارتی و ئارمانج و دوماهی پێشهات و گۆرانكارییان دیار كرن. د پشكه‌كا دی یا ئاخفتنێن خوه‌دا ناڤبری دوپات كر كو بۆ ئێكخستنا شیانان بۆ كارێ‌ هه‌ڤپشك یێ‌ هه‌موو ئالییان، پێدڤییه‌ مفا ژ ئه‌زموونا رابووری بهێته‌ وه‌رگرتن.

سه‌عه‌ت یازده‌ و نیڤی سپێده‌هییا رۆژا 25ی كانوونا دویێ‌ 1977ێ‌، مه‌ چاڤ ب رێزداران ئه‌بوو ته‌میم و ئه‌بوو ئه‌زهار، ئه‌ندامێن سه‌ركردایه‌تییا نه‌ته‌وه‌یی یا حزبا به‌عسا عه‌ره‌بی یا سۆشیالیست (اشتراكی) كه‌فت. دیدار بۆ سه‌ره‌دانێ‌ بوو. كه‌ریم شنگالی ژی به‌رهه‌ڤی وێ‌ دیدارێ‌ بوو.

رۆژا 15ی كانوونا دویێ‌ 1977ێ‌، مه‌ چاڤ ب رێزدار باقر یاسین، ئه‌ندامێ‌ سه‌ركردایه‌تییا قوتری و نه‌ته‌وه‌یی یا حزبا به‌عسا عه‌ره‌بی یا سۆشیالیست كه‌فت. ده‌ستپێكا كۆمبوونێ‌ كو هه‌ڤالان كه‌ریم شنگالی و وریا به‌رهه‌ڤ ببوون. هه‌ردو ئالییان بیر و را و زانیاری ل دۆر ره‌وشا ئیراقێ‌ ئالۆگۆركرن، د پشكه‌كا دی یا كۆمبوونێ‌ دا مه‌ چه‌ندین لیستێن وان كه‌سان راده‌ستكرن كو ژ ئالییێ‌ ده‌ستهه‌لاتدارێن ئیراقێ‌ ڤه‌ هاتینه‌ كوشتن، یان هاتینه‌ بێسه‌روشوونكرن، یان ب نه‌چاری مال و حالێن خوه‌ بجهـ هێلاین. ناڤبری سۆز دا كو د ئێك ژ رۆژنامه‌یێن سووریێ‌ دا به‌لاڤ بكه‌ت. ئه‌و لیست ژ ئالییێ‌ جڤاتا سه‌ركردایه‌تییا شۆره‌شێ‌ ڤه‌ هاتنه‌ به‌رهه‌ڤكرن و به‌لاڤكرن. ل دوماهییا كۆمبوونێ‌ مه‌ رۆهنكرنه‌ك ل دۆر په‌یوه‌ندیێن ده‌رڤه‌ یێن پارتی پێشكێشكر.

د پشكه‌كا دی یا وێ‌ دیدارێ‌ دا باقر یاسین ئاشكرا كر كو دو رێكێن چاره‌سه‌ریێ‌ ل به‌رسینگێ‌ مه‌نه‌:

یا ئێكێ‌: ل به‌ندا دانوستاندن و هه‌لسه‌نگاندنا كۆمبوونێ‌ بین ل دۆر ره‌تكرن یان سه‌ر ژ نوو هاریكاریكرن د گه‌ل مه‌دا.

یا دویێ‌: ل سه‌ر بنیاتێ‌ كۆمبوون و دانوستاندنێن ئالیێن كۆمبه‌ندێ‌، سه‌ر ژ نوو هه‌ڤكارییا دوبه‌ر د گه‌ل حزبا به‌عس دا ده‌ستپێبكه‌ن.

باقر یاسینی ئه‌ڤه‌ پێ‌ باشتر بوو و دێ‌ ئه‌ڤ رێكه‌ هێته‌ هه‌لبژارتن. هه‌روه‌سا خه‌مخۆریا خوه‌ بۆ هه‌ڤكاریێ‌ د گه‌ل جه‌لال تاله‌بانی دا نیشا دا و مه‌ ژی بۆچوونا خوه‌ ل دۆر وێ‌ یه‌كێ‌ دیاركر و مه‌ گۆتێ‌، به‌راهیك ل نك مه‌ ئه‌وه‌ دوماهی ب لێكۆلینا ل سه‌ر روودانێن كوردستانێ‌ بهێت، پاشی هاریكاری بهێته‌ كرن و ل سه‌ر چاڤپێكه‌فتنێ‌ د گه‌ل ناڤهاتی رێككه‌فتین و پاشی به‌حسی رازیبوونێ‌ ل سه‌ر پێدڤیێن مه‌ ژ روویێ‌ چه‌كی و كه‌لوپه‌لێن یه‌ده‌ك ڤه‌ هاته‌ كرن.

رۆژا 25ی ئادارا 1977ێ‌، هه‌ڤالان كه‌ریم شنگالی و غازی زێباری و شوكری نێروه‌یی ب مه‌ره‌ما په‌یوه‌ندیكرنێ‌ ب كار و ئه‌ركێن خوه‌ سه‌ره‌دانا قامشلۆ كر.

رۆژا 31ی ئادارا 1977ێ‌، هه‌ڤالان عه‌بدولره‌حمان پێده‌یی و فاتح به‌رزنجی و فازل جه‌لال و جه‌لال تاله‌بانی و فوئاد عومه‌ر ب مه‌ره‌ما ڤه‌گه‌ریانێ‌ بۆ وه‌لاتی چوونه‌ قامشلۆ.

د درێژاهییا دیداران دا، كاك وریا چاڤ ب كه‌مال زوبه‌یدی (ئه‌بوو ئه‌خلاس)، ئه‌ندامێ‌ مه‌كته‌با سیاسی یا حزبا ماركس ــ لینیی یا ئیراقی كه‌فت، كو رێكخستنه‌كا نوو بوو ل ناڤ حزبا شیوعی یا ئیراقی دا. د دیداره‌كێ‌ دا ره‌وشا گشتی یا ده‌ڤه‌رێ‌ هاته‌ گه‌نگه‌شه‌كرن. د درێژییا ئاخفتنێن خوه‌دا داكۆكی ل سه‌ر پێدڤییا هاریكاریێ‌ د ناڤبه‌را هه‌ردو حزبان دا د هه‌موو واران دا هاته‌ كرن، ب تایبه‌تی ل سه‌ر گۆره‌پانا ئیراقێ‌ و به‌رهه‌ڤییا خوه‌ بۆ كار و كریار و چالاكییان دژی رژێمێ‌ و چالاكیێن سه‌ربازی ل ناڤه‌راست و باشوورێ‌ ئیراقێ‌ نیشا دا. د پشكه‌كا دی یا ئاخفتنێن خوه‌دا گرنگییا هه‌بوونا رێیه‌كا خۆش بۆ هه‌ڤپه‌یمانییێ‌ د گه‌ل هێزێن خه‌باتكار ل كوردستانێ‌ ژ ئالییێ‌ سكرتێر و هه‌ڤالێن وی خوه‌ڤه‌ دوپات كر.

ل دۆر كۆمبه‌ندا نشتیمانییا ئیراقی، رێزدار كه‌مال زوبه‌یدی رۆهنكرن كو حزبا وی ره‌ت كرییه‌ بچیته‌ د ناڤ كۆمبه‌ندێ‌ دا و ب (زه‌لامێ‌ نه‌خۆش) ب ناڤ كر كو پترییا سه‌ركردێن وێ‌ ژ روویێ‌ دیرۆكی ڤه‌ دوماهی پێ‌ هاتییه‌ و ل ناڤا بنگه‌هـ و جه‌ماوه‌ری دا خۆشتڤی و جهێ‌ رێگرتنێ‌ نینن و هاتینه‌ ره‌تكرن.

ب مه‌ره‌ما گه‌نگه‌شه‌كرنا دوماهی پێشهات و گۆرانگارییان رۆژا 9ی نیسانا 1977ێ‌، مه‌ پێشوازی ل هه‌ر ئێك ژ باقر یاسین و حه‌سه‌ن زه‌هه‌ب كر. د پشكه‌كا كۆمبوونێ‌ دا رێزدار حه‌سه‌ن زه‌هه‌ب به‌رهه‌ڤییا خوه‌ بۆ هاریكاری و پشته‌ڤانییا پارتی و سه‌ركردایه‌تییا ده‌مكی دوپات كر و حێبه‌تییا خوه‌ ل سه‌ر وێ‌ یه‌كێ‌ نیشا دا كو ئۆپۆزسیۆن دژی مه‌ نینن، لێ‌ ب پشتراستی ڤه‌ هه‌موو تشته‌ك دێ‌ ئاشكرا بیت.

پشتی هینگی مه‌ كۆمبوونه‌كا تایبه‌ت دگه‌ل باقری كر كو ئه‌بوو مه‌دین د پشكه‌كا كۆمبوونێ‌ دا به‌رهه‌ڤ ببوو. د پشكه‌كا دیدارێ‌ دا به‌حسی كه‌لوپه‌لێن مه‌ وڤه‌گوهاستنا چه‌ك و پێدڤییان بۆ توركیا و ڤه‌گوهاستنا وان بۆ كوردستانێ‌ هاته‌ كرن. هه‌روه‌سا پێداگیری ل سه‌ر له‌زكرنا گاڤێن ڤه‌گوهاستنا چه‌كی ل گۆره‌ی شیانان پشتی ڤه‌گه‌ریانێ‌ هاته‌ كرن. پاشی ئه‌بوو مه‌دین كۆمبوون ب جهـ هێلا. باقری به‌حسی ره‌وشا گشتی یا ده‌ڤه‌رێ‌ كر و ئاماژه‌ ب وێ‌ یه‌كێ‌ كر كو سه‌ره‌رای هه‌بوونا پێدڤییان و گه‌له‌ك كاری ده‌مه‌كێ‌ درێژه‌ ژ دیمه‌شقێ‌ ده‌رنه‌كه‌فتییه‌، خو هه‌تا ب نهێنی ژی، لێ‌ هه‌روه‌كو دزانن سووریێ‌ وه‌لاته‌كێ‌ غه‌ریبه‌ بۆ هه‌وه‌ و ڤه‌گوهاستنا وێنه‌ و دێمێ‌ بزاڤا كوردی یا جوان نینه‌، لێ‌ هوون دشێن هه‌ست بكه‌ن و سووریێ‌ ب دۆستێ‌ خوه‌ بزانن و ئاخا وی بۆ هه‌وه‌ یا ڤه‌كرییه‌ و مه‌ كاروبار ب وی جۆری به‌حسكرن كو دێ‌ بجهـ ئینین، باقری ب ڤی شێوه‌ی داكۆكی ل سه‌ر ئه‌نجامێ‌ سه‌ره‌دانا مه‌ كر:

1-            هاته‌ دوپاتكرن كو سووریێ‌ دۆستێ‌ هه‌وه‌یه‌.

2-            هه‌وه‌ ده‌لیڤه‌ یا هه‌ی بۆ ڤه‌گوهاستنا چه‌كی و پێدڤی و كه‌لوپه‌لێن یه‌ده‌ك، ژ هه‌ر جهـ و ژ هه‌ر ئالییه‌كی بیت ژبلی ئسرائیلێ‌.

3-            فرۆكخانه‌ و ده‌ریێن سنۆری بۆ هه‌وه‌ دڤه‌كرینه‌.

4-            مانا هه‌وه‌ وه‌كو حزب ل شامێ‌ (دیمه‌شقێ‌).

5-            وێنه‌ و دێمێ‌ پێشتر یێ‌ بزاڤێ‌ دێ‌ هێته‌ گوهۆرین.

6-            ده‌ستپێكرنا ئاسنكاریێن پێدڤی بۆ ڤه‌گوهاستنا كه‌سان.

ئه‌ڤه‌ دوماهی دیدار و چاڤپێكه‌فتنێن مه‌بوون ل سووریێ‌ مه‌ كرین. پشتی مانا مه‌ بۆ ده‌مه‌كێ‌ درێژ و چه‌ندین دیدار و كۆمبوونان د گه‌ل كه‌سایه‌تی و رێكخستن و ئالی و به‌رپرسێن سووریێ‌ دا، ئه‌ز گه‌هشتمه‌ وێ‌ باوه‌ریێ‌ كو نه‌ سووریێ‌ یا رژده‌ بۆ هاریكاری و پشته‌ڤانییا پارت و ئالیێن دی، نه‌ كه‌سایه‌تی و ئالیێن وان ژی ب تایبه‌تی ئالیێن ناڤا كۆمبه‌ندێ‌ د ئاستێ‌ به‌رپرسایه‌تییێ‌ دانه‌ و دشێن كاره‌كێ‌ به‌رچاڤ بكه‌ن. حكومه‌تا سووریێ‌ ب تنێ‌ ل دووڤ كوشتنا ده‌می ڤه‌ بوو. هه‌ر چه‌نده‌ ب ده‌ڤی و ئاشكرا وه‌سا دیار دكر كو هاریكار و پشته‌ڤانن، لێ‌ د بنه‌ره‌ت دا چ گاڤێن پراكتیكی و ب كریار نه‌ هاڤێتن. ژ ئالییه‌كێ‌ دی ڤه‌، كه‌سایه‌تی و ئالیێن ناڤا كۆمبه‌ندێ‌ ژی د ئاستێ‌ ره‌وش و قۆناغا سه‌رده‌م دا نه‌بوون.

رۆژانه‌ كو مه‌ سه‌ره‌دانا نڤیسینگه‌ها كۆمبه‌ندێ‌ دكر، ب گۆتنێن مه‌زن و بریسقه‌دار وه‌سا نیشا ددا كو دشێن سه‌ددامی ژناڤببه‌ن و ئه‌لته‌رناتیڤێ‌ سه‌ددامی نه‌ د ئیراقێ‌ دا، كو چ ب شه‌ڤێ‌ ب سه‌رخۆشی ژ مه‌یخانان ده‌ردكه‌فتن. له‌ورا ئه‌ز گه‌هشتمه‌ وێ‌ باوه‌ریێ‌ كو كۆمبوون د گه‌ل وان دا بێ‌ مفایه‌ و چ ئه‌نجامه‌ك نابیت و چ ب وان ناهێته‌ كرن.

پشتی ب دوماهی هاتنا دیدارێن مه‌ ل سووریێ‌، ئه‌ز ڤه‌گه‌ریامه‌ ئه‌ورۆپا و ل رۆژا 7ی گولانا 1977ێ‌ من له‌نده‌ن ب جهـ هێلا و ڤه‌گه‌ریامه‌ واشنتۆن. دیار بوو جه‌نابێ‌ بارزانی گه‌له‌ك پێ‌ خۆش بوو ده‌مێ‌ گه‌هشتیمه‌ نك وی، ژ ره‌وشا من ل دیمه‌شقێ‌ یێ‌ دلگران بوو، ژبه‌ركو ره‌وش وه‌سا بوو.