NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

7611 POSTS 0 COMMENTS

14

پشتی دەربازبوونا زێدەتری دوو سالان ل سەر دەستپێكرنا پرۆژەیێ حوكمەتا ئیراقێ یێ «كڕین و توماركرنا چەكێ وەلاتییان» ژ بۆ بجهئینانا درووشمێ «كۆنترۆلكرنا چەكی د دەستێ دەولەتێ دا»، هێشتا ئەنجامێن وێ هەوێ د جهێ گەنگەشەیێ دانە. د ناڤ نەبوونا ئامارێن دروست و بەردەوامبوونا دیاردەیێن چەكداری ژ دەرڤەی رێكارێن فەرمی، پرسیار ل سەر شیانا دەولەتێ دمینیت بۆ دوماهیئینانا ڤێ دیاردێ.
پێشبینیێن ئەمنی یێن نەفەرمی ئاماژە ب وێ چەندێ ددەن كو نێزیكێ 13 ملیۆن پارچە چەكێن سڤك و ناڤنجی د دەستێ وەلاتییان دانە، كو پشكەكا مەزن ل سەرمایێن لەشكەرێ ئیراقێ یێ بەرێ (پشتی 2003) نە. د هەمان دەم دا، چو ئامارێن دروست ل سەر قەبارەیێ چەكێ د دەستێ گرۆپێن چەكدار (كو ب 70 گرۆپان دهێنە خەملاندن) نینن.
وەزارەتا ناڤخۆیا ئیراقێ ل كانوونا دوویێ یا سالا 2024ێ دەست ب پرۆژەیێ «كۆنترۆلكرنا چەكی» كر، لێ هەر چەندە هەتا دووماهیا 2025ێ نێزیكێ 250 هزار فۆرم هاتبوون توماركرن، لێ حوكمەتێ بڕیار دا دەمێ توماركرنێ هەتا دووماهیا 2026ێ درێژ بكەت، چنكو ئەڤ هەژمارە د ئاستێ پێشبینیێن حوكمەتێ دا نینن.
ئەفسەرەكێ پولیسێن ئیراقی دیار دكەت كو وەلاتی ب گشتی حەز ناكەن چەكێ خۆ تومار بكەن یان بفرۆشن، چنكو گەلەك خێزان چەكی وەك ئامرازەكێ پاراستنا كەسی دبینن، نەك وەك سەرپێچییەكا یاسایی. هەروەسا گەلەك خەلك دبێژن: «بۆچی ئەم چەكێ خۆ بدەینە دەولەتێ، د دەمەكێ دا گرۆپێن چەكدار و هۆزێن دیتر خوەدانێ ترسانێن مەزنێن چەكی نە؟».
زیاد بەیاتی، چالاكڤانێ مافێن مرۆڤی دبینیت كو ئاریشەیا سەرەكی نە تۆماركرنە، بەلكو نەبوونا دادیێ یە. دبێژیت: «حوكمەت نەشێت وەلاتۆیان قایل بكەت چەكێ خۆ رادەست بكەن، د دەمەكێ دا وەلاتی دبینیت گرۆپێن چەكدار و ململانییێن هۆزەكی ل گەلەك پارێزگەهان بەردەوامن».
بەیاتی دوپات دكەت كو ئێكلاكرنا ڤی بابەتی ب كڕینا چەكێ تاكەكەسی نابیت، بەلكو پێدڤی ب ئاڤاكرنا «هەستێ ئارامیێ» یە، داكو وەلاتی باوەریێ ب دەولەتێ بینیت كو شیانێن پاراستنا وێ هەنە و چو پێدڤی ب چەكێ د ناڤ مالێ دا نەبیت.
هەر چەندە درووشمێ «كۆنترۆلكرنا چەكی» بەردەوامە، لێ د ناڤبەرا ئاریشەیێن ئەمنی، سیاسی و میراتێ شەڕێن دەربازبووی، ئەڤ دۆسییە یا مایە ئێك ژ ئالۆزترین كێشەیێن ئیراقێ، كو بێی گەرەنتیكرنا ئارامیێ، زەحمەتە ب ساناهی بهێتە چارەسەركرن.

14

دهۆك، لەزگین جۆقی:

بەرپرسێ راگەهاندنا سەرۆكاتیا باژێرڤانیا دهۆكێ دیاركر كو كابینەیا نەهێ یا حكومەتا هەرێما كوردستانێ گرنگیەكا مەزن دایە زێدەكرنا رێژەیا كەسكاتیێ و دبێژیت: رێژەیا كەسكاتیێ ل دهۆكێ‌ بەر ب ستاندەرێن جیهانی دچیت.
شێروان حەسەن، بەرپرسێ راگەهاندنا سەرۆكاتیا باژێرڤانیا دهۆكێ بۆ ئەڤرۆ خویا كر، پاركا سەرهلدان، كو تەمامبوویە و كەفتیە د خزمەتا وەلاتیان دا، دیسا پاركا ئالۆكا كو ئێك ژ پاركێن مەزنە لسەر ئاستێ ئیراقێ، نوكە كار تێدا دهێتە كرن و ب تەمامبوونا وێ‌ ژی رێژەیا كەسكاتیێ بۆ 16% هاتیە زێدەكرن و گۆت: «مە ل بەرە رێژەیا كەسكاتیێ‌ ل دهۆكێ‌ بگەهینینە 20% و بەر ب ستاندەرێن جیهانێ بچین ل دهۆكێ».
گۆت ژی: «بۆ جارا ئێكێ‌ یە د كابینەیا نەهێ دا، دارێن بەرهەمی ل پارێزگەها دهۆكێ بهێنە چاندن، دیسا د ناڤ تاخێن ئاكنجیبوونێ دا چەندین پارك هاتینە چێكرن، لسەر جادەیان ژی رێژەكا مەزن یا داران هاتینە چاندن بۆ زێدەكرنا رێژەیا كەسكاتیێ‌«.

12

د ڕێوڕەسمەكێ ژ هەژی دا ل باژێرێ‌ هەولێرێ‌، ب ئامادەبوونا سیداد بارزانی، نوونەرێ جەنابێ سەرۆك بارزانی، فازل میرانی، بەرپرسێ دەستەیا كارگێڕی یا مەكتەبا سیاسی یا پ. د. ك، و هەژمارەیەكا ئەندامێن دەستەیا كارگێڕی و ئەندامێن مەكتەبا سیاسی و كۆمیتەیا ناڤەندی، بەرپرسێن حزبی و حكومی و هەژمارەیەكا بەرچاڤ ژ نڤیسەران و ڕاگەهاندنكاران و هەڤسەنگەرێن وی د شۆڕشا ئیلۆن و گولانێ‌ دا، دوهی 2/6/2026 تەرمێ نڤیسەر و میدیاكارێ دیارێ كوردستانێ‌ و پێشمەرگەهێ‌ دێرین (ئەحمەد دەشتی) ل وەلاتێ ئەلمانیا گەهشتە هەرێما كوردستانێ‌ و ل جهێ‌ وی هاتە ڤەشارتن.
ئەحمەد دەشتی وەكو پێشمەرگەیەكێ دێرین و قەلەمەكێ دیارێ مەیدانا ڕۆژنامەگەریێ‌، ژییێ‌ خۆ پێخەمەت گەهاندنا دەنگێ ڕەوایێ‌ گەلێ كوردستانێ‌ و كاروانێ ڕەوشەنبیریێ‌ تەرخان كربوو، هەروەسا ڕۆلەكێ بەرچاڤ د میدیایا گۆهلێبووی ب گشتی و ئیزگێ دەنگێ كوردستانێ‌ ب تایبەتی دا هەبوو.
فازل میرانی، بەپرسێ دەستەیا كارگێڕی یا مەكتەبا سیاسی د پەیڤەكێ‌ دا پەسنا ڕۆلێ گرنگێ خودێ‌ ژێ‌ رازی د وارێ‌ میدیایی و پێشمەرگاتیێ‌ دا كر.

8

دهۆك، دلۆڤان ئاكرەیی:

ڕێڤەبەرێ گشتی یێ بازرگانی ل وەزارەتا بازرگانی و پیشەسازیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دیاركر، حەفتیا بهێت چار خزمەتگوزاریێن نوو یێن فۆرما ئاهێن خوارنێ ب شێوازێ ئەلیكترۆنی دێ هێنە كاراكرن و د ڤی واری دا ئاسانكاریێن زێدەتر بۆ مامەلەیێن وەلاتیان دێ هێنە كرن.
نەوزاد شێخ كامل، ڕێڤەبەرێ گشتی یێ بازرگان ل وەزارەتا بازرگانی و پیشەسازی بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: «حەفتیا بهێت و پێڤە چار خزمەتگوزاریێن نوو دێ ل بەردەست بن، كو پێك دهێن ژ تۆماركرنا ناڤێ زارۆكان، ڤەگوهاستنا فۆرمێ‌ ژ بریكارەكی بۆ بریكارەكێ دی یان ژ باژێڕەكی بۆ باژێڕەكێ دی، هەروەسا تۆماركرنا وان كەسێن نوو هەڤژینی پێكئینای و بەری نوكە فۆرما ئاهێن خوارنێ نەبوویە، د ڤێ قووناغێ دا تەمامیا خزمەتگوزارییان دێ بنە ب پارە و بۆ هەر مامەلەیەكێ دێ شەش هزار دینار ژ وەلاتی دێ‌ هێنە وەرگرتن، بۆ نموونە: ئەگەر كەسەكی پێدڤی ب هەر چار خزمەتگوزارییان هەبیت، دڤێت 24 هزار دیناران بدەت و پارە ب شێوازێ كاش ناهێتە وەرگرتن، بەلكو ب تنێ ب ڕێیا ڤیزا كارتێ و ب شێوازێ ئەلیكترۆنی بیت».
گۆت ژی: «زێدەكرن دێ ب تنێ بۆ وان زارۆكان بیت، یێ‌ تەمەنێ وان د بن 12 سالیێ دا و نوكە ئەڤ خزمەتگوزارییە ل پارێزگەهێن دهۆك، سلێمانی و هەلەبجە یا كارایە، بڕیارە ڕۆژا ئەینیێ ل پارێزگەها هەولێرێ ژی ب فەرمی بهێتە كاراكرن».

10

دهۆك، دلۆڤان ئاكرەیی:

رێڤەبەرێ كۆچ و كۆچبەران ل پارێزگەها دهۆكێ دیاركر، 500 خێزانێن ئێزدی یێن ئاوارە ل كەمپێن دهۆكێ دێ ڤەگەڕنە سەر مالێن خۆ، ئەڤ پرۆسە ب هەڤكارییا ئای ئۆ ئێم و دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی بجهـ دهێت.
پیر دەیان جەعفەر، رێڤەبەرێ كۆچ و كۆچبەران ل پارێزگەها دهۆكێ بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: «بەری نوكە وان ئاوارەیان خۆ تۆمار كریە، ئەڤ خێزانە ئەون یێن بەری نوكە ب دلێ خۆ ناڤێن خۆ بۆ ڤەگەڕیانێ تۆماركرین، ژبەر پاراستنا سلامەتی و رێكخستنا كاروانان، ب شێوەیێ قووناغ و گرۆپێن ژ 30 هەتا 40 خێزانان دهێنە برێكرن، پڕانیا ڤان خێزانان دێ ڤەگەڕنە سەر جهـ و وارێن خۆ یێن رەسەن ل دەڤەرداریا شنگالێ، ناوچەداریا سنوونێ و كۆمەلگەهێن دەوروبەر».
گۆت ژی: «هێشتا ب هزاران خێزانێن ئاوارە ل كەمپێن پارێزگەها دهۆكێ دژین، ژبەر كو هندەك دەڤەر هێشتا پێدڤی ب ئاڤادانكرن، دابینكرنا خزمەتگوزاریێن سەرەكی وەكی: ئاڤ، كارەب و ساخلەمی و ئارامیێ نە، دا كو بشێن ب تەمامی بزڤڕن».

9

ئامێدیێ، مەحمود نهێلی:

ژ بۆ پتر خزمەتكرنا دەڤەرێ د هەموو بیاڤان دا، ب تایبەت بیاڤێ‌ رەوشەنبیری، دەست ب پڕۆژەیێ چێكرنا ئاڤاهییەكێ نوو بۆ پرتووكخانەیا گشتی یا ئامێدیێ هاتیە كرن.
سەلمان نهێلی، رێڤەبەرێ پرتووكخانەیا ئامێدیێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، ئێك ژ وان پڕۆژەیێن نوكە دهێنە چێكرن، پڕۆژەیێ چێكرنا ئاڤاهیێ پرتووكخانەیا ئامێدیێ یە و گۆت: «ئەڤ پرۆژەیە ل سەر بودجەیا تایبەت یا پارێزگەها دهۆكێ دهێتە بجهئینان و گوژمێ 325 ملیۆن دیناران بۆ هاتینە تەرخانكرن.
رێڤەبەرێ پرتووكخانەیا ئامێدیێ دیار ژی كر، نوكە دۆرێن 35% كار د پڕۆژەی دا هاتیە كرن و كار د چێكرنا پڕۆژەی دا بەردەوامە و گۆت: «ئاڤاكرنا ئاڤاهیەكێ مودێرن بۆ پرتووكخانەیا ئامێدیێ ئێك ژ كارێن فەر بوویە، دڤێت بەری نوكە هاتباكرن، ژ بەر كو ئەڤە دێ بیتە ئەگەر پتر خزمەتا خواندەڤان و خەلكێ دەڤەرێ بهێتە كرن».

4

كاركرن ل سەر پڕۆژەیێ ستراتیژی یێ دیزاینكرن و بجهئینانا جۆتسایدكرنا 26 كیلۆمەترێن ڕێكا ئێتیت بۆ باعەدرێ بەردەوامە و هەتا نوكە پڕۆژەی قووناغێن باش دەرباس كرینە.
ئەڤ پڕۆژە، ئێك ژ پڕۆژەیێن ستراتیژی یێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ یە، ب تەمامبوونا پڕۆژەی ڕێكا د ناڤبەرا دهۆك بۆ هەولێرێ ب تەمامی دێ بیتە جۆتساید.
پڕۆژە ژ سێ قووناغان پێك دهێت، نوكە كار لسەر دووماهییا دو قووناغێن دەستپێكێ و بڕین و داگرتنا قووناغا دووماهیێ دهێتە كرن.
ب مەرەما سلامەتییا دەربازبوون و هاتنوچوونا وەلاتیێن گوند و دەڤەر و باژێڕێن دكەڤنە سەر ڤێ‌ رێكێ‌، د ناڤ پڕۆژەی دا پتر ژ 10 ئەندەرپاس و ئۆڤەرپاس ل گەل ڤەكرن و قێركرنا پتر ژ 30 كیلۆمەترێن ڕێكێن خزمەتگوزاری هاتینە چێكرن.
پڕۆژە دكەڤیتە دەڤەرەكا چیایی یا ئاسێ‌، لەو هەژمارەكا زۆرا ئاڤڕێژان هاتینە چێكرن.

5

سەرۆکێ پەرلەمانێ تورکیا دیار دکەت قووناغا ئاشتیێ ژ بۆ تورکیا گەلەک گرنگە، چونکی نها سیستەمەک نوو ل جیهانێ دهێتە دروست کرن و تورکیا دێ بیتە وەلاتەک گەلەک بهێز و ب پشکداریا کوردان ئەو کار بۆ تورکیایەک نوو دکەن.

نومان کورتولمیش سەرۆکێ پەرلەمانێ تورکیا دیار کر، نها ل سەر ئاستێ جیهانێ کار بۆ ئاڤاکرنا سیستەمەک نوو دهێتە کرن، تورکیا دێ بیتە ئێک ژ وەلاتێن هەری بهێز ل دەڤەرێ و ل جیهانێ ژی و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی هێزێن سیاسی ل تورکیا کار بۆ چارەسەرکرنا پرسێن هەی دکەن، وەکو تورکیا مە دڤێت ئێدی چو شەڕ ل تورکیا روو نەدەن و هەموو وەلاتیێن تورکیا د ناڤ ئاشتیێ دا بژین و گۆت: (ل گەل کوردان و هەموو پێکهاتەیێن دی ئەم کار دکەین کو تورکیایەک نوو ئاڤا بکەین کو تێدا کەس هەست نەکەت وەلاتیێ پلە دویە، مە دڤێت پێکڤە تورکیا بکەینە وەلاتەک گەلەک خوەش و پێشکەفتی و نها کارێن باش ژی دهێنە کرن).
سەرۆکێ پەرلەمانێ تورکیا ئەو یەک ژی دیار کر، راستە هندەک هێز دخوازن ئاستەنگان ل هەمبەر بهێزبوونا تورکیا دروست بکەن، لێ هەموو وەلاتیێن تورکیا پشتەڤانیێ ل قووناغا ئاشتیێ دکەن، هەکە تورکیا پرسێن خوە چارەسەر بکەت دێ بهێز بیت و تورکیایەک نوو و بهێز دێ شێت بیتە هێزەکا گەلەک مەزن و کاریگەر ل دەڤەرێ و هەتا جیهانێ ژی.
ناڤهاتی د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، د چەندین سالێن بۆری دا ژ بەر شەڕی زیانێن گەلەک مەزن گەهشتینە تورکیا، پشکەکا مەزن ژ بۆدجێ تورکیا ژ بۆ شەڕی دهاتە تەرخان کرن، لێ نها مە دڤێت ئێدی پڕانیا داهاتێ تورکیا ژ بۆ پێشکەفتنێ و خوەشکرنا ژیانا وەلاتیان بیت و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی مە دڤێت ئێدی شەڕ د رۆژەڤا تورکیا دا نەمینیت و گۆت: (هەتا نها کارێن گەلەک باش هاتینە کرن، ئەم هیڤیدارین د دەمەکێ نێزیک دا قووناغا ئاشتیێ بگەهیتە وێ ئارمانجا کو مە دڤێت، هەموو وەلاتیێن تورکیا ژی ئەڤرۆکە چاڤەرێنە کو ئاشتی و ئارامی ل تورکیا هەبیت، دەمێ ئاشتی و ئارامی هەبیت دێ رەوشا ئابووری یا تورکیا ژی گەلەک باشتر لێ هێت و بێگومان نها یا پێدڤی دهێتە کرن).
سەبارەت ب یاسایێن ئاشتیێ ژی سەرۆکێ پەرلەمانێ تورکیا دیار کر، لیژنەیێن پەیوەندیدار کار بۆ دەرخستنا یاسایان دکەن و نها کارەک باش دهێتە کرن و گۆت: (پێشبینی دکەم د دەمەکێ نێزیک دا یاسایا ئاشتیێ بهێتە پەسەند کرن و بێگومان دێ وی دەمی قووناغەک گەلەک گرنگ ل تورکیا دەستپێکەت، دڤێت ئەم هەموو کار بۆ سەرکەفتا قووناغا ئاشتیێ بکەین).

7

هەڤپەیمانیا هێزێن سیاسی یێن رۆژهەلاتێ کوردستانێ د داخویانیەکێ دا دیار کریە، پشتی راگرتنا شەڕێ د ناڤبەرا ئەمریکا و ئیرانێ دا دەولەتا ئیرانێ دەست ب گرتن و سێدارەدانا لاوێن کورد کریە، رۆژانە لاوێن کورد ل سێدارە ددەت و مخابن هەتا نها جڤاکێ نێڤدەولەتی ل هەمبەر سێدارەدانا لاوێن کورد بێدەنگە و ژ بەر بێدەنگیا جڤاکێ نێڤدەولەتی ژی دەولەتا ئیرانێ رۆژانە کوردان ل سێدارە ددەت.
هەڤپەیمانیا پارتێن رۆژهەلاتێ کوردستانێ داخواز ژ هەموو رێکخستنێن مافێن مرۆڤی و وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا ژی دکەت کو ل هەمبەر بنپێکرنا مافێن مرۆڤی ل ئیرانێ بێدەنگ نەمینن و هەلوەستەکێ توند نیشا بدەن، چونکی ژ بەر بێدەنگیا وان وەلاتان و رێکخستنان ئیران رۆژانە لاوێن کورد و چالاکڤانێن مافێن مرۆڤی ل سێدارە ددەت و رۆژانە ژی خەلک دهێنە دەستەسەرکرن، نها رەوشا مافێن مرۆڤی ل ئیرانێ و رۆژهەلاتێ کوردستانێ گەلەک خرابە و دڤێت هەموو ئالی ل هەمبەر رەوشا نها یا خراب ل ئیرانێ خوەدان هەلوەست بن.

6

بەرپرسەکێ وەزارەتا دەرڤە یا ئەمریکا بۆ رۆژنامەیا واشنتۆن پۆست یا وی وەلاتی دیار کریە کو چەند رۆژن رۆسیا هێزێن سەربازی و چەکێن گران ل چەندین بنگەهێن خوە یێن بەرێ ل سووریێ بجه کریە، ئەو بنگەه پشتی ژناڤچوونا رژێما بەشاری ل سووریێ هاتبوونە چۆل کرن، لێ چەند رۆژن جارەکا دی رۆسیا هێزێن سەربازی و چەکێن گران ل وان بنگەهان بجه کریە و ئەو یەک ژی نیشا ددەت کو رۆسیا دەست ژ بەرژەوەندیێن خوە ل سووریێ بەرنادەت.
هەمان بەرپرسی ئەو یەک ژی دیار کریە، بزاڤێن ڤێ دووماهیێ یێن رۆسیا ل سووریێ بۆ ئەمریکا جهێ گۆمانێ نە، چونکی بهێزبوونا پێگەهێ رۆسیا ل سووریێ دێ مەترسیێن گەلەک مەزن بۆ بەرنامەیێ ئەمریکا ل سووریێ دروست کەت، ب تایبەتی ژی د دەمەکێ دا کو ئەمریکا گەلەک ژ هێزێن خوە ژ سووریێ ڤەکێشاینە و یا نها روو ددەت دشێت د پاشەرۆژا دا مەترسیێن مەزن بۆ ئەمریکا دروست کەت.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com