صالح حەكیم

دەمێ زارۆ سەر بنەمایێ درۆست بهێتە پەروەردەكرن هینگێ دێ جڤاكەكێ درۆست و ژێهاتی ژی هێتە درۆستكرن، لەو پتر ئەڤ چەندە بۆ رۆلێ دایك و بابا دزڤڕیت، ب هەست و نازكی ئامۆژگاریان بكەن، چونكی زانا ئاماژە پێدایە زارۆك لاپەرێ سپییە، تو چ نڤیسی دێ وی تشتی فێربیت، ئانكو گۆتنەكا مەزنا هەر نێزیكی ڤێ گۆتنێ دهێت، دەما دبێژین (مرۆڤ چ بچینیت دێ وی هەلینیت) واتە هەكە مرۆڤ یێ رژد نەبیت و خوە ماندی نەكە، دێ بەرهەمەكێ خرش و ڤالا هەلینیت، لەو پێدڤیە ل سەر دایك و بابان ب ڤی ئاوای كار ل سەر پاشەرۆژا زارۆیێن خوە بكەن، چونكی رۆلێ وان دخێزانێ دا رۆلەكێ كاریگەرە، د هەموو بیاڤ وقۆناغەكێ دا.
لەو فەرە هەر ژ دەستپێكا فامكرنێ و هەتا كو مەزنبوونێ، زارۆیی رێك دڤێت رەفتارێن جوان نیشا بدەن، چونكی زارۆك شەنگستە و بنەمایێ بەرەبابێن داهاتینە، ژ بەر هندێ ژی پێدڤیە مرۆڤ سەرەدەریەكا باش و رۆژانە ل گەل هەبیت د هەموو بیاڤێن ژیانێ دا یێ رژد و پێگیربیت ب رێنمایێن ئاڤاكرن و سەركەفتنا وان ل سەر بنەما تاكە كەسێ رێكبێخیت، چونكی دەمێ‌ زارۆك ژ دایك دبیت فام دكەت هزاران نیشان و سالۆخەەێن نە سرۆشتی ل جەم پەیدادبن، فێری تشتێن باش و خراب دبیت ل دووڤ گوهلێبوونا خوە رەفتارێ دكەت، لەو پێدڤیە مرۆڤ یێ هشیار بیت درێڤەبرن و سەرەدەریكرنا زارۆیی دا و نابیت وی ل گەل ئالۆزیێن خوە پەروەربكەین و فەرە كار و هاریكاری بۆ هەبیت قووناغ و دەمێن پێدڤی رێنیشاندەربین بۆ وی داكو هەست ب ئارامیێ بكەت هەر دیسا پێدڤیە مامۆستا هەردەم بشێت رەوشەكا باشتر و گەرمتر، رێیا راست و درۆست بۆ ب ئاڤرینیت، تایبەتی بۆ قوتابیێ ژیێ وی بچووك داكو ل پاشەرۆژێ بزاڤەكا ب هێز بۆ كارێ‌ وی بهێتە دیتن د د قوتابخانەیا خوە یا تایبەت دا ب ئازادی پێش بكەڤیت، بشێت هەر ئێك ل دووڤ سنۆرێ چارچووڤەیێ كاركرنێ ئارەزۆیا وی بۆ دەستنیشان بكەن كو ل گوڕ هزر و هەست چاوانیا ژیانا وی بگونجیت، پالپشتیەكا باش هەبیت داكو هەست بكەت مامۆستا یێ گرنگیێ پێددەت و هایداری هەموو كار و كریار و رەفتارێن وییە، ب تایبەتی ژی فێری رێزگرتنێ بكەت، ل ڤێرە بۆ مە دیاردبیت بێ زانین مرۆڤ نەشێن كاروانێ ژیانا خۆ بدەینە پەروەردەكا درۆسە و پێڤاژۆیێن ئاڤاكرنێ.

سالح حەكیم

هەكە تەماشەی ڕەفتارێن بەرەبابێن چوویی بكەین، دێ بۆ مە دیاربیت كو واستەكاری و خۆ سەپاندنا سەر خەلكی، دیاردەكا نوو نینە، لێ ئەو دیاردەیە ژی،
ب كەڤتاتیا خۆ دناڤ هەموو جڤاكێن دونیایێ هەبوویە، لەو بەرەبابێن ئەڤرۆ ژی ل سەر ڤێ رێكێ‌ د بەردەوامن، هەر چەندە جڤاكێن ڕۆڵ هەی د بۆارێ پێشكەفتنێ دا هەتا رادەیەكی ڕێ ل هەمبەری ڤێ دیاردێ گرتیە هەكە بێژین ناڤ هندە جڤاكان دا هەر نەمایە، ئەڤ چەندە بوویە ناسناما بۆ ژیانا وان، ئەو جڤاكێن واستەكاری ناڤدا یا زال بتنێ تەخەكا مرۆڤان لێ مفادارن، ئانكو دڤی بۆاری دا تە خەكا مرۆڤان خوە گەشە دكەن، ل هەمان وەخت ژی، تە خا دەستكورت ژی یا بەرزەیە، ل هەر جهەكێ تو بچییێ، دێ ئەڤ جۆرە كەسە بەرچاڤێن تە كەڤن، نە خاسمە ل دامودەزگەهێن حكومی، ب تایبەتی ژی د رێڤەبرنا مامەلاندا، لێ تاكێ جڤاكی خوە د ڤێ خودیكێدا دبینیت، هەكە چەند نموونەیان بەرچاڤ بكەین و بێخینە د چوارچۆڤەیێ باسكرنێ دا، دێ بومە دیاربیت كو كەسێن ب ڤی جۆرێ كریارێ رادبن كینە و چاوا خوە دبینن و دسەلمین، دێ بینی گەلەك جاران ل هندەك رێڤەبەریێن حكومەتێ زۆر قەرەبالغ پەیدا دبیت، ئەگەر ژی كێمیا كارمەندێن بسپۆرە ل ڤێ رێڤەبەریێ یان بێژیت نەبوونا بنگەهان وەكو پێدڤی، ئەڤە ژی هەموو ئەگەرن و دڤێن بهێنە بەحسكرن و چارەكرن، چونكو رۆژانە خەلك بێزارییا خۆ ژێ دبینن. ئەم هەموو پێدڤی ب رێڤەبرنا مامەلان دبیت و دچینە جهێن هوسا، بەلێ مخابن گەلەك جاران دیاردە یێن نە جوان دبینین، بو نموونە: دێ بینی كەسەك هات و ناڤەكی ل خۆ دادنیت بو هندێ خوە ل سەر هەموو كارمەندان بسەپینیت، دڤێت هەر زوو كارێن وی بهێنە رێڤەبرن، هەكە نە ئەسمان دێ كەڤیت، دێ وەسا بو وان كارمەندان سەلمینت كو ئەڤە مافەكێ وی یێ رەوایە بێ كو هزر بكەت كەسێن خودان پێدڤیێن ژیانێ یێن هەین بتنێ مافێ وانە.

سالح حەكیم

وەكو دیار هندەك وەلات و جڤاكێن ناڤەراستنا دونیایێ ب گەرم و گوڕ یێن بەرەب مژ و عەورەكێ تەمەدی ڤە دچن، ڕەنگە ببنە هۆكارێ گوهۆرینا وەلات و دەستهەلاتێن لێ وەكو یا دیار سەرهلدانا خۆنیشاندانێن ئەڤرۆ ل وەلاتێ ئیرانی ئەو مژە یا تێكەلی ژیانا خەلكێ سڤیل بووی وەلاتی نەرازی ژ ئەدایا دەستهەلاتا تەهرانێ ئێدی لێدان و كوشتن یا بوویە كارەكێ ساناهی رۆژ بۆ رۆژێ بەر ب زێدەبوونێ ڤە دچن. پێنەڤێت ئەوێن پێرابوونێن ڤەمراندنا ڤی ئاگری دكەن یا ژ بن كونترۆلا وان دەركەتی ئێدی نەشێن ڤێ كوشتنێ ڕابگرن و توندرەویا وێ دەستهەلاتێ ئێدی نەشێن خەلكی ب چ ئاوایەكی ڕاوەستینن چونكی دەسهەلاتا ئیرانێ وان وەلاتێن هەڤشێوەیێن وێ ئەڤە پتریا چەرخەكییە دەستهەلاتەكا زالمانە خۆسەپاندنێ ب سەرێ خەلكێ خوەیێ سڤیل دئینن، لەو شەڕێ ژناڤبرنا وێ دەستهەلاتێ یێ بەردەوامە كوشتن یا بوویە دیاردەكا رۆژانە دوور نینە هەموو ڕووبەرێ رۆژهەلاتا ناڤین تایبەتی ئەو وەلاتێن وەكو ئیرانێ رەفتارێ ل گەل خەلكێ خوە دكەن ئاگرێ وان ژ چریسكا وی وەلاتێ ناڤبری هەل ببیت، گەلەك سنۆر و وەلاتێن هەڤدەر ل گەل خوە بسۆژینن، ئەو حوكمرانیا هندە سالە هەی ئەڤ خۆنیشاندانە ببنە فاكتەرێ هەڕفینا پەیكەرێ وانێ زۆلمێ د هەمان دەم دا ڕەنگە ئەڤ بۆیەرە كارڤەدانێن خراپ ب دویڤ خوە بینن، دیسا سەرهەلدانا هندە گرۆپێن تیرۆرێ ب ناڤێن جودا دێ ل دەڤەرێ هێنە دیتن یا من دڤێن بێژین ڕەنگە كورد ژی بێ بەهرن ژ تیرۆرا ڤان وەلاتان، چنكۆ كورد نێزیكترین هەڤدەر و جیرانن بۆ ئەنجامدانا هەر كریارەكا وان یا نەرەوا دژی مللەتێ كورد وەكی گەلەك چاران ل رابردۆیێ وان یێ پیس هەردەم دحازرن ببنە گورگێن هار كێلبێن خوە ب خوینا كوردا سوربكەن
ئانكو هەلبوونا ڤی ئاگری ژ لایێ هندەك وەلاتێن تێكدەرڤە داكۆ گرۆپێن رادیكال و تۆندرەو بەرهەم بیینن مخابنیڤە كورد ژی هەڤسنۆرن بۆ وان وەلاتان ئەڤێن ب سەدان سالا دۆژمناتیا كوردا ژ لایێ وانڤە هاتیە ئەنجامدان ئەڤرۆ ژی ب هەمان شێوە هەكە بكارن دێ كوردا قڕكەن لێ ژ هەڤپەیمانێن كوردا دترسن هەكە نە هەرچیا د شیاندابین دێ دژی جڤاكی كوردی بێ دو دلی ئەنجامدەن لێ هەكە كورد بۆ ڤێ قووناغێ خوە باش ئامادەنەكەن ستراتیجیەتا خوەیا ئێكرێزیێ نەپارێزن هینگێ دبیت هەمی پیلان و دەپ و دۆلاپێن وان ببنە ئارمانج لێ ئەو ژی دزانن هندی ئەمریكا پشتەڤان بیت چو پیلانێن وان سەرناگرن لێ چو باشە د ئەڤرۆ دا بهێتەكرن دا كورد بشێن ئاسایشا نەتەوا خوە ژ پیلانێن دوژمنان بپارێزن زۆر پێدڤیە هەموو لایەنێن سیاسی ستراتیجیەتا خوە ژ ئێكگرتنێ وەرگرن بەرێ بنیاتی بۆ دەولەتبوونێ دابنن، چونكی گوهۆرینێن مەزن برێڤەنە، هەكە هاتو بەروڤاژی كوردان خەمساری د ڤی بیاڤی دا كرن، دویر نینە بۆرینا دەمی كورد تووشی پاشەرۆژەكا خراب ببن، چونكی هەردەم دوژمنی ب بەهانەیێن جودا بۆ مەرەمێن جودا كار سە قڕكرنا كوردان كریە.

سالح حەكیم

ئارمانج ئێكە ژ بنەمایێن سەرەكی بۆ ئاڤاكرنا هەر تاكی د ئاراستەكرنا كەسایەتیا ویدا ب وێ دیتنا دەورۆبەر دبینن یان وێ رەفتار و كریارا مرۆڤ بزاڤا بۆ دكەت دەسنیشاندكەت، ب تایبەتی دیتنا خەلكیدا كا چاوا دهەلدسەنگینن، ئەڤجا چ ب ئەرێنی یان ژی نەرێنی هینگی بڕیار یا خەلكیە بتنێ ل دووڤ ئەرینیا وی كاری تو ئەنجام ددەی دمینیت كا تو شیایە باشێین خوە یێن ژیانێ بسەلمینی بۆ وی جڤاكێ تۆ دناڤدا دژی چەند ژ سەدێ خەلكێ ژێ رازیە یان چەند ژ هەژی مرۆڤایەتیێ یە، ئەها ل وی دەمی دێ ئەو كریارا تە بۆ تە بیتە پرەكا پڕ ژێهاتی گەلەك فالنجی دشێن خوە تێدا ببینن لەو پێدڤیە مرۆڤ كارێن خوە یێن ژیانێ دەسنیشان بكەت، د هەمان دەم دا ئەو خەون و ئۆمێدا مرۆڤ كار سەردكەت فەرە بزانیت كا رێكەكا دۆرستە مفایێ وێ چەند ژ سەدێنە دێ د پەخشینەربن یان بەرۆڤاژێ زیانێن وێ دێ چو بن، پێ نەڤێت مرۆڤ پێدڤی خوە هەلسەنگاندنێ یە باشتر خوە سەر وی بنگەهی ئاڤاكەت ب هۆربینی خوە تاقی بكەت دا بشێت وێ ئارمانجێ بدەستڤە بینیت یا مرۆڤی خەون پێڤە دیتین تەڤن بۆ ڕاچاندنی بكاریت بەرەف كۆپیتك و گەهەشتنا وێ سەركەفتنا كومەلایەتی ببەت بۆ هەبوونا ئارمانجەكا دیار و ئاشكرا دژیانا مرۆڤی دا ئارەستەكرنەكا بەردەوامبوون ب دەستڤەئینانا ئارمانجێ ئەڤەژی دێ بیت هۆكار كو مرۆڤ خوە مژویل نەكەت ب هندەك تشتێن دیترڤە كو دوور و بێ مانابن ژ وێ ئارمانا مرۆڤی دەستنیشانكری ئانكو تەركیز و بەرهەمێ مروڤی زێدەتر كەت لسەر ئاستێ تاكی یی زانستی و مەعریفی و دەروناسی وەسا دیاردكەن كو ئەو كەسێن خودان ئارماجەكا دیار و ئاشكرا ڕێژەكا هەری بەرچاڤ دلخوشترن ژلایێ دەرونی ڤە ژ وان كەسێن چو ئارمانج نەبن پێنەڤێت مرۆڤێ ئارمانجڤان هەست ب بەها بەرزیێ دكەت دناڤ كومەلگەهێ خودا، دەمێ ئەڤ ئارمانجە گرێدای خزمەتكرنا وێ كۆما مرۆڤاڤەبیت ئێكرێزیا جڤاكێ تو تێدا دژی بهێزدئێخیت و كارتێكرنا ئەرێنی لسەر ژینگەهێ دروست بكەت ژلایێ جڤاكی و كەسی ڤە هەر ئارمانجدەرە رولەكێ كاریگەر دگێریت د بەرەڤ پێشڤەبرنا كومەلگەهی دا چ بوارێ زانستی ئابوری یان مروڤی بونمونە هەكە قوتابیەكی ئارمانج هەبیت بڤێت ببیت نوژدار لڤی دەمی ئەو نەبەس ئارمانجا خوە بجه دئینیت بەلكو پشكداریێ دكەت ل باشتركرنا ساخلەمیا گشتی یا جڤاكی هەروەسا ئەو كەسێ بڤێت ببیت بازرگان ئەڤە دەرفەتا كاری بو چەندین كەسا ژی دروست دكەت و ئارمانجا خوژی بجهـ دئینیت ب ئانكو بۆمە دیاردبیت ئارمانج دژیانا مرۆڤی دا نەبەس واتایێ ددەت هەبوونا مروڤی یا هەی بەلكو مرۆڤی دكەت كەسەك چالاك و بەرپرسیار دناڤ جڤاكی دا و هەبوونا پەخشین و گورانكاریا ئەرێنی دەڤ مرۆڤی دروست

سالح حەكیم

هەكە ب هوربینی بەحس ل بابەتی بكەین كا بۆچی پێدڤیە مرۆڤ خودان ڕەوشتەكێ باش و ڕۆخسارەكێ جوان هەیە دناڤ كۆمەلگایێ مرۆڤایەتیێ دا، چونكو هەردەما مرۆڤی سنورێن مرۆڤایەتیێ بەزاندن هینگێ تە بڤێت و نەڤێت تۆ نەشێی بۆ دەورۆبەرێن خوە ب سەلمینی تە پێگەهەكێ رۆخساری و تژی ڕەوشت یێ هەی، لێ رەفتارا تە خوە یا دكەت وەكی گیانەوەركێ زیانبەخش و دڕندە دەركەڤی مەیدانێ ب وی رێكا تە خوە پێ ئاڤاكری، ئەڤ گۆتنە راستیەكا تەعلە گەلەكا كێم وێنەیە د بەخشینا جڤاكی دا چونكو مرۆڤایەتی سنورەكە هەكە بهێتە راگرتن دئ ئەو ئالاڤ و رۆخسارێ تە دناڤ جیهانا مرۆڤایەتیێ هەی وەكو دیار نامینیت و گۆپیتكا ڕەوشتی دێ بیتە چەكەكێ ژ كاركەفتی، چونكی بنیات دانانا شەنگستەیێ هەر مرۆڤەكی یە،
ئاڤاكرنا ڕەوشتێ وی یە د هەموو بۆار و قووناغێن ژیانێ دا هەكە ب وێ ڕامانێ راكێشین و هەلسەنگینین مرۆڤ بوونەوەرەكێ دشێت هەردەم رەفتاریێن خوە یێن جوان كرێت بكەت، د هەمان دەم دا كرێتیان جوان بكەت رۆخسارەكی ل دووف حەزا خوە ل هەنبەری مرۆڤایەتیێ دروست بكەت بلا مرۆڤ كەسایەتیا خوە بۆ دووماهیەكا باش ب پارێزیت چونكو نژیارا هزرا رەوشەنبیری ب رێكا ڕەوشتەكێ باش دروست دبیت، بۆ نموونە هەكە دو كەس ل جڤاتەكا تژی مرۆڤ بەرهەڤبوون ئێك خودان ڕەوشتەكێ بلندە ڕابردۆیێ وی یێ زەنگینە، یێ دی خودان رەشتەكێ لاواز بیت پێ نەڤێت كەسێن ئامادەبووی دێ رێزێ ل كەسێ ئێكێ پتر گرن چونكو هەردەما مرۆڤ ژ سنوران دەركەت هێزو لۆژیكێ تە نە یێ هایكاریت هینگی ئەو زاتە دێ بیتە ئالاڤەك بۆ وێرانكرنێ بێ دلۆڤانی كو گیانەوەران ژی ڕەنگە شیانا ئەنجامدانا وان كریارا نەبن، لەو كارڤەدانێن گیانەوەران ب شێوەیەكێ زكماكی و كریارین وان ل دووف پێدڤیێن سرۆشتی دهێنە گوهۆڕین، بەلێ یامە مرۆڤان ب هەبوونا مە ژی و بزاڤ و شیان و هەسپێكرنێ بارەكێ گرانتر دەتە مال مە هەكە ئەڤان بەهرەمەندیان درێكێن شاش و خوە سەپاندنێ بكار بینن شیانێن ژناڤبرنا وی ژ هەرگیانەوەكێ ل گوپیتكا درندایەتیێ زێدتر ئەو گوتنە بیرا مە ل وێ چەندێ دئینیت كو مرۆڤ ب جەستە و رۆخساری ب تنێ نینە، بەلكو ب رەفتارو ڕەوشتی یە كو پابەند بیت ب شەنگستەیێ مرۆڤایەتیێ دراستیدا مرۆڤایەتی وەكی مە سەری ئاماژە پێدای سنورەكە كو مرۆڤی ژ شكەستنێ دناڤ درندایەتیێ و زێدەی وی دپارێزیت دیسان دبێژم هەمی مروڤا جەستە یێ هەی، لێ پێدڤیە بكریار وی رۆخسارێ مرۆڤایەتیێ دروست بكەین.

سـالـح حـەكیم

روودانێن گرنگ، كو بووینە هێڤێنێ گەلەك هیڤیان، بۆ مەیینا كوردان، كو باشتر بشێن خوە بینە پێش د جیهانا ئەڤرۆ دا، تایبەتی ژی ل رۆژهەلاتا ناڤین، چەند سەردەمێن گوهۆرینێ ب سەردا هاتینە، ژ وان روودانێن گرنگ بۆ گەلێ كورد دامەزراندنا پارتی دیمۆكراتی كوردستان پێنەڤێت بوویە پر و رێ خۆشكەر بۆ بهێزكرنا كوردان هەبوونا خۆزا بۆ هەموو سەرەدەست و هەڤسنۆران سەلمان بزاڤا پارتی هەر ژ كەڤندا دیاركرنا سنۆرێن كوردستانێ بووینە هەر ب سەركردایەتیا كەسەكێ خوەدی هزرا نەتەوەیی، مینا سۆمبولێ كوردان، جەنەرال مەلا مستەفا بارزانی، ل 16 تەباخا سالا1946ان و پشتی ئەوان هەمی زۆلم زۆرییا ب سەرێ كوردان هاتی، ژلایێ رژێمێن ئیراقێ و ئیرانێ ڤە، پ د ك. هاتە دامەرزاندن، دامەزراندنا پارتی ژی بریارا تەڤایا هەڤال و ئەندامێن وێ پارتێ بوویە، ب سەرۆكاتیا بارزانیێ باب، ب ڤێ چەندێ، ئەڤ پارت بوو كەلەمێ چاڤێ دوژمنێ گەلێ كورد، و شیایە ببیتە پارتەكا نەتەوەیی ب درووشمێ دادپەروەری و پێكڤەژیانێ، كەفتە د خزمەتا هەموو تەخوچینێن جڤاكا كوردی دا. پارتی وەكو دیار د چەندین قووناغێن سەخت دا بۆریە، لێ هەتا ئەڤرۆ ژی، خوە بۆ دوژمنێ گەلێ كورد نەچەماندیە و بەردەوام بەر ب پێشڤە دچیت، مێژوویا پارتی یا پڕە ژ دەستكەفتان، بۆ گەلێ كورد. بێگومان ئەڤە دەستكەفتێن هەنێ ب ساناهی نەهاتینە، بەلكو ب سایا خوینا شەهیدان بوویە، وەكو دیار كو پارتی خودانا هزاران شەهیدە، سەرەرای ئەڤان هەمی ئاستەنگ، و قۆناغێن سەخت یێن پارتی تێدا دەربازبووی، پارتی تەحەمولا هەمی وان نەخۆشیان كریە و بوویە پارتەكا سەرەكی و بێ هەڤڕك ل باشۆرێ كوردستانێ، ئەڤە هەمی ژی ب پشتەڤانیا هەڤال و دۆست و لایەنگرێن وێ بوویە. هەر بوویە پارتی خوە ب پەرپرسیار زانی، كو ریفراندۆما سەرخوەبوونێ ئەنجام بدەت، داكو مللەتێ كورد ب ئازادانە بریارێ بدەن، هەروەسا تەعدداییێ ژ كەسێ قەبوول نەكەت، ب ڤێ چەندێ، ئاستەنگەكا دی بۆ پارتی هاتە پێش، بەلێ ڤێ جارێ ژ ئالیێ پارتێن كوردی ب خوە بوویە، كو ریفراندۆم كرە بەهانە بۆ پارتی كو تاكلایانە بریاردایە، و ئەو دگەل ڤێ پرسێ نەبووینە، لێ پارتی هەر ژ ئەڤێ بەرپرسیاریەتیێ نەرەڤی، بەلێ پتر خوە ب خودانێ ئەڤێ پرسێ دانا هەموو ژی ژ پێخەمەت گەلێ كورد، ل دوماهیێ ب بیرەوەرییا دامەزراندنا پ.د.ك. هزار سلاڤ ل سەر گۆرێ تەڤاییا شەهیدێن كوردستانێ بیت. ئەوێن جانێ خوە بەخت كرین، بۆ رزگاربوونا ئاخا كوردستانێ.

سالح حەكیم

ژیان ب خوەشی و نەهامەتێن خوە ڤە پشكەكن، ژ ژیوارێ مرۆڤ تێدا دژیت بەرتەنگی و بەرفرەهی ئەزموونێن رێڤەبرنا ژیانا هەر تاكەكێ د جڤاكی دا سەر ڕوویێ هەسارێ بژیت هەر وەكو دیتنا خوە دێ دەربڕینێ ژ ژیواری كەت، ئانكۆ ل دووڤ شارەزایی و هشیاریا تێگەهشتنا خوە كا دێ چاوان شێت یێ سەركەڤتی بیت پێ نەڤێت هندەك جاران هندەك كاودانێن ژیانێ بێ ئیرادا تە دهێن تە بڤێت و نەڤێت دێ بنە ژیوار تۆ نەچاری خوە دگەل گونچینیت ئانكو بێ ئیرادا مرۆڤی كێشە درۆست دبن، پتریا هەلویستان دهێنە وەرگرتن دا ئاریشەیێن جڤاكی پێ چارەسەر بكەین.
نە بەرۆڤاژی بەرەڤ دۆخەكا مەزنترڤە ببەین لێ دێ بینی پتریا جاران ئەو كاودانێن بەرتەنگ ئەوێن د ژیانا مرۆڤی دا سەرهلددەن، هینگێ هێزا تە هاری تە ناكەت هەكە تە پێش دەم كار سەر نەكربیت پرۆژە بۆ دانابن ئانكو بەری هەر گۆتنەكێ بەرهەڤی بۆ دڤێن، داكو وەكو پێدڤی بشێن دەربڕینێ ژ هەلویست و ژیوارێ تێدا هەی بكەین جاران ژی كاودان ژ نشكانڤە و ب لەزاتیا دەمی هەلویست لاواز دەردكەڤن هۆلێ، ئەو كارڤەدان دێ بنە فاكتەرێ تووشبوونا ئاریشەیێن دەروونی ژی بۆ مرۆڤی، ژ وێ بڕیار و هەلویستی بەرتەنگێ تە دایی دێ پرسگریك پەیدابن نەخاسمە هەكە مرۆڤ هەست ب شاشیا خوەكر، لێ مە گۆتن گەلەك جاران ژ نشكان ڤە هەلویستێن هۆسا دهێنە وەرگرتن، تایبەتی دەمێ كاودانەكێ نەخوازیار دهێنە پێش، لەزاتی و تورەی دبنە سەدەمێ دلتەنگیێ د پەیداكرنا ئاریشەیێن جڤاكی دا، دانا هەلویستی، یان وەرگرتنا هەلویستێ ژ رەفتار و سلۆگانێن مرۆڤی دیار دبن، مە بڤێت نەڤێت دێ دەربرینێ ژ هەلویستێ خوە كەین، ب دیتنا من و گەلەك فەرە ژی هەلویست هینگێ بهێنە وەرگرتن، دەمێ مرۆڤ هەموو ڕەهەندێن كاری و بكەرێ كاری دخوینیت. ئەگەرێ وەرگرتنا هەلویستەكێ زوو و ل هەمبەری وان پێرابوونان كارڤەدانێن نە خوزراو، هەم بۆ مرۆڤی و هەم.

سالح حەكیم

پێنەڤێن باژێرێ بەغدا وەكو ناڤ و نەخشە مایە ئیراق لێ ئەم بخوازین و نەخوازین بەغدا ژ پایتەختێ ئیراقێ خلاس بوویە، بەلكو بتنێ ل سەر نەخشەی ئەو ناڤ مایە ئانكو پشتی رۆخاندنا حزبا بەعس و حوكمەتا سەددامی بۆ ماوەیێ پتر ژ سیه سالان هەموو ئیراق وێرانكربوو لێ 2003، مەزنترین قۆناغا سەركەڤتنێ بوو بۆ تەڤ پێكهاتە و وەلاتیێن ئیراق و ئێراقیان مخابن بارودۆخێ پشتی هینگێ ل دوور هزرێن چو تاكێ ئیراقی نەدەركەڤت ئەوێن ئاهنگ بۆ ئازادیا بایتەخێ ئیراقێ دگێران هەر ژ وی وەختی تا ئەڤرۆكە رۆژ بۆ رۆژێ دەستهەلاتدارێن بەغدایێ ئیراق بەر ب كارێن خراب و نەگەتیڤەبرن دەستێوەردانێن وەلاتێن دەوروبەر ب تایبەتی وەكی مە سەری ئاماژە پێدایی ئیرانێ رۆلێ خوە د ڤی بیاڤی دا پتر دیت ژ لایێ سیاسی و سەربازی و ئابۆری جهێ بریاردانێ بوون چونكو بەغدا وەكو پایتەختێ خوەیێ دوویێ دزانیت بۆ ئەنجامدانا هەر كریارەكا ئانكو تەهران خوە ب حاكمێ دەستهەلاتا بەغدا دزانیت وەكو زالبوونا تایفەتگەریا شیعە مەزهەب بریاران پێش بەغداڤە ددەت ڤەگەراندنا ڤان سەدەمان ژی دزڤریت كو كوتلێن جودا یێن شیعە ناهێلن چو كەسێن دەسپاك ل ئیراقێ حكمرانێ ب رێڤەببەن لەو بەلانوسەكا جوداتر نەبوویە د سیاسەتێ دا بەغدا نەشیایە بێ هەبوونا تەهرانێ چ كاران ئەنجامبدەت هەماندەم داكارئینانا ئەمرازەكێ نەرم و بۆزەتیڤ بۆ تەڤ ئیراقیان كو پشتی ژناڤچوونا بەعسیان بنەجه نەبوویە بتنێ د بەرژوەندیا شیعە مەزهەبا نەبیت لێ وەكو دیار حوكمەتا تەهرانێ هندە لایەنێن دی ل ئیراقێ وان كوتلێن ناسیۆنالیزما شیعە مەزهەب هەر دەم جهێ وان بڤێت دێ سنگێ خوە لێ چكلینن ناهێلن هەولاتیێ سنە و كورد وەكو پێدڤی ئارام بژین، لەو بووینە فاكتەرێن سەرەكی كو ئیراق سەر چو بنیات و شەنگستێن دروست ئاڤانەبیت، هەموو هەول و بزاڤێن هندە لایەنان هەڕڤاندن و پیلانگێرانن، بۆ ژناڤبرا كورد و سوننەیان لێ ئەگەر چەكۆچێ ئەمریكا سەر دفنا وان نەبیت دێ وی وەلاتێ دبێژنێ ئیراق هندە لایەن ژ بۆ بچووكترین بەرژەوندیێن خوەیێن حزبی و بەزهەبی و تائیفەتگەری وێرانكەن، لێ مخابن ئەمریكا ژی وەكو پێدڤی كار بۆ خزمەتكرنا ئیراقێ نەكریە، تایبەتی بۆ دەستڤەئینانا مافێ كوردا یا سستە هەر دیسا كوردان ژ گەڤا مایتێكرنا هەڤسنۆرێن وەلاتێن هەڤدەر وەكی پێدڤی نە پاراستیە چ زوویە باشترە ئەمریكا هێزا خوە یا سەربازی ل ئیراقێ زێدەبكەت ژ ژبەر وان لایەنێن كارنامەیا ئیرانێ هەیی سنوورەكی بۆ دانن، ب گشتی ئیراقێ ژ مایتێكرنێن نە دروست دووربێخیت دا كو ئیراقەكا ئێكلایەن سەر پرەنسیپەكێ دروست یەكسانی تێدا پەیداببیت.

سالح حەكیم

دەستپێكا هندەك مرۆڤان یا جوانە د گرێدانا پەیوەندیان دا، لێ دووماهیەكا خرابە ب كارئینانا هندە رەفتارێن لەنگ بەرهەم دئینن بلا كۆمەكا چالاكیان ژلایێ پەیوەندیان ڤە هەبن لێ ئەو رحو جوانیا دەستپێكێ ساخلەم نامینیت پێ نەڤێت هەر پەیوەندیەكا مرۆڤ گرێددەت دێ ب گەرمی پێشوازیێ لێ كەت چ بۆ ماوەكێ  كورت یان دڕێژ دێ مینیت هەتا رۆژەكێ ب دووماهی دهێت، هەلبەت هەلبژارتنا مرۆڤی بۆ گرێدانا پەیوەندیان دقووناغێن جودا ب دەربڕین و هەستێن جودا  دەربازدبیت چ ئەرێنی  یان نەرێنی هەر دو جۆر یێن بووینە رێكا سەربۆرا ژیانا مە هەموویان، لەورا فەرە مرۆڤ بزاڤێ بكەت د وێ ئەزموونێ دا ب سەركەفیت دا ئەو پەیوەندی نەهێتە دابڕین پۆشمانی ل دووف خوەدا بینیت پەیوەندیا دۆرست دا بەردەوامبی پێ بهێتەدان نەوەكو ئاگرێ قەسەلێ زوو ڤەمریت و سارببیت ئەو هەڤالینیا ژلایێ رەفتاركرنێ چو گۆڕانكای ب سەردا نە هێنەكرن ئەو گرێدانا پەیوەندیەكا دۆرستە، لێ نابێژم هەموو كەس هەمان رەفتار دكەن كێم خەمیێ د گرێدانا پەیوەندیێن خوە یێن جڤاكی و مرۆڤایەتیێ دكەن، یان دهێنە گۆهۆڕین لێ ڕەنگە ئەڤە وەكو تبلێن دەستان بن زۆر د كێمبن پێ نەڤێت هەموو كەس نەشێن پەیوەندیێن خوە یێن هەڤال دۆستینێ بۆ هەموو قووناغێن ژیێ خوە بهێلنە ساخ، پێدڤیە دەستپێكا گرێدانا پەیوەندیان هەڤالینیێ مرۆڤ سەر بناغە پرەنسیپەكێ دۆرست بهێتە ئاڤاكرن دا سوباهی دیرۆك چ نفرینا ل رابۆریێ تە نەكەن و  پەشێمانی چو پەیوەندیێن خوە جڤاكی نەبی دێ بینی گەلەك جاران تە كەسەك ژ نشكەكێڤە نیاسی و پەیوەندیا تە دگەل هاتە گرێدان هەموو كار و رەفتار ب جوانی ب رێكوپێكی هاتنە ئەنجامدان، مرۆڤ وێ دلخۆشیێ باوەرناكەت كو ئەڤە دیاریەكە ژ دەف خودێ ڕەنگە برایێ مرۆڤی ژی نەشێت یان دشیان دا نەبیت وێ بكەت یا هەڤالێ مرۆڤی بۆ مرۆڤی دكەت، چونكی هەڤالینیا بێ بەرژەوەندی بیت دێ مرۆڤ هەردەم یێ دلشاد و سەرفەرازبیت هەموو قۆناغ و بۆارێن ژیانێ دا ب وان جورە پەیوەندیان لەو هەڤالێ باش تاجا سەرێ مرۆڤی یە یێ خراب مەزنترین ئاریشەیە بۆ ژیانا تە یا تاكە كەسی  لێ هندەك جاران هندە كاودان دبنە فاكتەرێ گۆهۆڕینان وان پەیوەندیان ب مخابنی ڤە هەتا ڕاددەكی دەرز و تیك دكەڤن د وێ پەیوەندیان هەڤالینیا مرۆڤی دەستپێكەكا گەرم بۆ هەی نامینیت لێ مە بڤێت نەڤێت ئەم نەشێن گرێدانا هەموو پەیوەندیێن خوە یێن هەڤالینیێ وەكو ئێك ب حەسبینین چونكی كەسێن وەفادار ب رێزا كەسێن بێ وەفا ناهێن دانان سەنگا وان ب ئێك كێشان و پیڤان ناهێتە هەلسەنگاندن.

سالح حەكیم

هەلبەت پەرتووكا دیرۆكا كوردان یا تژی سەرئەفرازی و سەرنشیفی یە، لێ هەكە ئەم بەحس ل قووناغێن جودا یێن پڕ سەخت و نەخۆشیێن گەلێ كورد تێدا دەربازبووی بكەین پێنەڤێت جڤاكا كورد ل بن باندۆر و ستەمەكا مەزن ژ لایێ سەرەدەستێن خوەیێن جیران و هەڤسنۆرانڤە هاتینە ئازاردان ب مخابنی ڤە ئەڤرۆ ژی هەمان سیاسەت ب رێكێن جودا بكاردئینن بگرە ژ بڕینا مووچەی و نەدانا ماف و شایستەیێن خەلكێ كوردستانێ ئەو ستەم و تاوانە ل گەل جڤاكێ كورد هەرا بەردەوامە پێنەڤێت د ناڤ لاپەرێن وێ پرتووكێ دا مە گەلەك تراژیدیێن سەرسۆرمان هەنە، مخابن وەكو پێدڤی د دیتنا جیهانێ دا ڕەنگڤەدانێن كێم وێنەبوون لێ جڤاكا كورد چو جاران ژ بیرناكەن، لەو د مەژی و دل و دەروونێ مەدا ناهێنەدەر و گەلەك ڕەهەندێن تاڵ و پڕی خەمگین د خویندنا وێ پەرتووكێ دا بەرچاڤی مە دكەڤن لەو پتریا وان كریاریێن دۆژمنكاری وەكو فلمەكێ ترسێ ماینە د بیردانكێن مەدا، لێ دا وێ چەندێ ژی ژ بیرنەكەین د دیرۆكێ دا پتریا جاران كوردان ل بن باندۆرا دوژمنێ زال شیاینە ب زەند و باسكێن خوە دەستكەفتێن مەزن بدەستڤە بینن و ڕەنگڤەدانێن جودا ل دەڤەرێ ئینانە زمان لێ خوەشباوەری و نەئێكگرتنا كوردان بوویە هۆكار دوژمنكاریا وان زالتر لێبهێت پتر دەرفەت بۆ دروستبوویە دڕبێ خوە دا وەشینن لەو دێ بینی هەموو قووناغان كوردان هەبوونا خوە بۆ دوژمنێن خوە سەلماندیە ژ گەڤ و چەكێ وان یێ كۆم كو ژ نەترسیاینە پێڤاژۆیا خەبات و شۆڕەشێن كوردا ئێك ل دویڤ ئێك بەردەوامی پێ هاتیەدان تا گەهشتین ڤێ چریسكا ئەڤرۆ ل پشكا كوردستانا باشۆر هەلبووی ل ژێر سایا خوینا هزارها شەهیدان ب ماندیبوونا پێشمەرگێن قارەمان مللەتێ كورد ئەڤرۆ یێ ئازاد و ب ئارامی سەر ئاخا خوە دژیت ب ئیرادەیا نەتەوا خوە؛ خوە دپارێزێن ژ هەموو هۆڤان لەو فەرە ژ ئەڤرۆپێدا هەموو لایەنێن كورد ب هەڤرا ب هشیاریەكا باشتر داكۆكیێ ل مافێ گەلێ خوە بكەن و خوە ژ پیلانێن دوژمنان بپارێزن و باشتر خوە ئامادە بكەن ناڤمالا خوە ڕێكبێخن ب روحەكا براینی ل هەمبەری هەموو وان دەپ و دۆلاپێن وانێن دیرۆكی و ئەڤرۆ ژی هەی ڕاوەستن و بلا هندە كەس و لایەن نەبنە دار و دەستێن وان بۆ دەستڤەئینانا ئارمانجێن وان یێن پیس، مخابن ئێكلاكرنا هەلوەستێ هندە كرێگرتیێن ئەڤرۆ هەی بۆ خەلكێ كوردستانێ دیاربوون كینە و كا مەرەم ژێ چیە ئێدی ئەو قرێژ و گەمارا هەی وەرن تازە ب لیفكێ ئێكرێزێ بشۆین و ب جوانی تافیلبكەین ژ هەر ستۆریبوونا قرێژەكا نەڤیانێ رێزێ ل سەروەریا وەلاتێ خوە بگرن كەیفا چو نەحەزا نەئینن داكو چ نەهنگ بەرپێن خوە نەبینن تاما دەڤێ خوە ب گیانێ كوردان خوەش نەكەن، مخابن مللەتێ كورد وەكو پێدڤی مفا ژ وان هەموو تڕاژیدیێن خوەیێن ڕابووری نەوەرگرتیە بتنێ كاودان بووینە بیرهاتن ماینە د بیردانكا مە دا ئەزموونا كوردان تایبەتی 2003 د حوكمرانیێ دا باشترین رێنیشادەربوو بۆ وی وەلاتێ دبێژنێ ئیراق گەلەك مفا ژ كوردان وەرگرتبوو، لێ نەئێكبوونا كوردان تایبەتی ئەو لایەنێن ب ناڤێ ئۆپزسیوونێ هاتینە د گۆرەپانا سیاسی دا ب مخابنی ڤە بوونە سەدەم و فاكتەرێ سەرەكی د لاوازكرنا ڤی وەلاتی دا لێ رێیا ڕاست و ڕەوا بۆ سەركەفتنا جڤاكا كوردی ب بریارێن سەرۆك بارزانی دێ ڕەواج و سەنگا كوردان باشتر زڤرینیت.