ئهڤرۆ نیوز:
سهبارهت داخوازیێن سهرۆك وهزیرێن عیراقێ و بریارێن جڤاتا وهزیرێن عیراقێ بۆ دهستپێكرنا پروسا چاكسازیێ ل دام و دهزگههێن كارگێرى و میرى، سهرۆكایهتیا ههرێما كوردستانێ پشتهڤانیا ههموو بزاڤهكێ دكهت كو ب ئاراستا چاكسازى و نههێلانا كێم و كاسیان بیت ل دام و دهزگههێن دهولهتێ.,
سهرۆكایهتیا ههرێمێ دیسا دیاركریه” بۆ هندێ ئهم پروسا چاكسازیێ یا سهركهفتى بیت دڤێت ئهڤ پروسه ئیستحقاقات و پشكداریا ههرێما كوردستانێ بهرچاڤ وهربگریت و د ههمان دهمدا نوونهرێن پێكهاتێن ئیانى و نهتهوهیى یێن عیراقێ ل بهرچاڤ وهربگریت.
ئەڤرۆ نیوز، سالار دۆسکی:
ئەندامەکێ لژنا نڤسینا دستووری بۆ مالپەرێ ئەڤرۆ نیۆز ئاشکرا کر کو 50% کارێن خوە ب دووماھی ئیناینە و دڤێت ھەتا 20ى تهباخێ ھەموو کارێن خوە ب دووماھی بینيت، ئەڤە ژی بزحمەت و گۆمان نینە لژنێ پێدڤی ب 90 رۆژێن دی یە.
د. عەبدولحەکیم خسرۆ ئەندامێ لژنا نڤسینا دەستوری گۆتژی: “لژنا نڤسینا دەستوری دێ ھەتا 20ی تەباخێ کارێ خوە کەت و دووڤ دا دڤێت دەم بۆ بھێتە درێژکرن، چونکە 50% کارێ مە مایە، دیسان دڤێت بۆ زمانێن عەرەبی، سریانی و تورکمانی بھێتە وەرگێران و دووبارە پێداچوون تێدا بھێتەکرن”.
خسرۆی گۆت ژی: “ھەکە لایەنێن سیاسی بەری 20 تەباخێ ژی بگەھنە رێکەفتنێ، ھەر نەشێن کارێ خوە بدووماھی بینین و مە پێدڤی ب 90 رۆژێن دی ھەیە”.
ئهڤرۆ نيوز:
ئهڤرۆ رۆژا ئێكشهمبى سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ د راگههاندنامهكێ راگههاند كو ئهو پشتهڤانيا ناما فهرماندێن پێشمهرگێ كوردستانێ دكهت و ل گهل بۆچوونا وان يێ ههڤ بۆچوونه.
دوهى ژمارهكا فهرماندێن لهشكرێ كوردستانێ ژ ههموو لايهنێن سياسى راگههاندنهك بهلاڤكربوو و تێدا داخواز كربوو كو ههموو لايهك ململانێ يا خوه يا سياسى بداننه لايهكى و چارهنڤيسێ كوردستانێ گرنگ وهربگرن.
دهقێ راگههاندنا سهرۆكێ ههرێمێ ل دۆر وێ نامێ
ژ بۆ ھەڤسەنگەر و برایێن منێن خوەشتڤی، پێشمەرگەیێن قەھرەمان…
یاداشتا ههوە گهھشت کو د دەربارهيى رەوشا نھا یا کوردستانێ ههوە پێشکێشی مە و خەلکێ کوردستانێ کربوو. ناڤەرۆکا بانگەوازیا ههوە دەربڕینا رایا مە ژی دکەت و ل گەل ههوە ھەڤرێ مە. پالپشتیا داخوازیا ههوە دکهم و دەنگێ خوە دئێخمه پال دەنگێ ههوەیێن قەھرەمان.
د ڤێ رەوشا نەھەموار دا پێدڤيە ب ھەڤدو تێگهھشتن و سازان و ل ھەڤکرنێ، کێشەیێن خوە یێن ناڤخوەیی چارە بکهین. گەلەک نەخوەشە و نابيت ب دەستێ خوە قەیرانێ دروست بکهین و ببینە چاڤکانیا ترس و گومانێن خەلکى ئەوێ خوینا شەھیدان و جانگۆریا پێشمەرگەى و مەترسیێن ل سەر وەلاتێ خوە ل بەر چاڤ بن، چ دەمەکی دەستێ خوە ژ بۆ دروستکرنا قەیرانێ نابەن.
وەکی پێشمەرگەیەک، گەلەک ب باشی ھەستێن ههوە تێدگهھم و شاھدێ قەھرەمانی و کەد و خەباتا ههوەیا ژ بۆ بەرهڤانيكرنا ل شەرەف و کەرامەتا کوردستانێ مە. ژ ئێشا دایکا شەھید و ئازار و نالینا برینداران تێدگهھم و دزانم پێشمەرگەیێن مە یێن قەھرەمان ل چ رەوشەک و ب چ گیانەک ل سەنگەرێن خوە دانە و ب رویێ دوژمنەکی درندە راوەستانە. ھوون جھێ شانازیێ نە و پارێزەرێن کوردستانێ نە. ھيڤیدارم ھوون و خەلکێ کوردستانێ رێ نەدن چارەنڤيسا وەلاتى بەرەڤ ئاسۆیەکی نەدیار ڤە بچيت.
مەسعود بارزانی
9ى تهباخا 2015ێ
ئهڤرۆ نيوز، نيوار محهمهد سهليم:
لژنا قانوونى يا پهرلهمانێ كوردستانێ راگههاند كو چو ژ وان سێ حالهتان نههاتينه پێش يێن ئاماژێ ب وێ چهندێ دكهن كو سهرۆكێ پهرلهمانى دێ ل جهێ سهرۆكێ ههرێمێ بيت، ههكه د ڤان 11 رۆژان دا ماوێ سهرۆكێ ههرێمێ نههاته درێژ كرن.
ڤهمان فهيسهل، ئهندامێ لژنا قانوونى ل پهرلهمانێ كوردستانێ بۆ ئهڤرۆ نيوز گۆت: “ب گۆرهيى مادێ 16 يێ قانوونا سهرۆكاتيا ههرێمێ يا ژماره ئێك يا سالا 2005ێ د سێ حالهتان دا بۆشايى د سهرۆكاتيا ههرێمێ دا دروست دبيت و ل وى دهمى سهرۆكێ پهرلهمانى دشێت جهێ سهرۆكێ ههرێمێ كاران ب رێڤه ببهت”.
زێدهتر گۆت: “ئهو سێ رێ ژى ئهڤهنه؛ ههكه سهرۆكێ ههرێمێ داخواز كر، ههكه سهرۆكێ ههرێمێ نهشيا ئهرك و فهرمانان ب رێڤه ببهت يان ژى ههكه سێ ل سهر چار يا پهرلهمانێ كوردستانێ داخوازا ڤهكێشانا باوهريێ ژ سهرۆكێ ههرێمێ كر.
ئهڤى ئهندامێ لژنا قانوونى ل پهرلهمانێ كوردستانێ دا زانين ژى كو سهرۆكێ ههرێمێ داخوازا ههلبژارتنان كريه و كۆمسيۆن نهشيايه ڤان ههلبژارتنان ئهنجام بدهت و ژ بهر هندێ ژى ههتا ههلبژارتن دهێنه كرن ههكه ماوێ سهرۆكاتيێ نههاته زێدهكرن ژى دێ ب “سهرۆكێ كاربرێڤهبهر” هێته ب ناڤكرن.
ڤهمان خۆياكر كو ب ڤى رهنگێ نوكه ههيى ب چو رهنگان، سهرۆكێ پهرلهمانى نهشێت ل جهێ سهرۆكێ ههرێمێ كاران ب رێڤه ببهت و ههكه هات و ل جهێ سهرۆكێ ههرێمێ كار ژى ب رێڤه برن ههموو دهستهلات نابن.
گۆتژى: “ب تنێ دشێت كاروبارێن ئيدارى ب رێڤهببهت، ئهو ژى ب مهرجهكى كو پهرلهمان د بهێنڤهدانا خوه دا بيت، چونكو نابيت كهسهك قانوونان ب دانيت و ئيمزا خوه ژى ل سهر بكهت، ئانكو كهس نهشێت لێپرسينێ ل گهل بكهت و نهشێت بارێ نهئاسايى ب راگههينيت يان ژى ببيته فهرماندێ گشتيێ هێزێن چهكدار ل ههرێمێ”.
ئهڤرۆ نيوز:
كازم سهيادى، ئهندامێ كوتلا دهولهتا قانوونێ ب سهرۆكاتيا نورى مالكى راگههاند: “ئهو پێشنيازێن عهبادى دهركرين، د خهلهتن و بێ ڤهخواندن و بڕياران دهربكهن”.
ئاماژه ب وێ چهندێ ژى كر كو بڕيارێن وى دێ بنه ئهگهرێ دروستبوونا قهيرانان بۆ وهلاتى و گۆت: “كۆتلا مه نهشێت ئهوێ بڕيارێ بجهبينيت”.
پهرلهمانتارێ دهولهتا قانوونێ گۆتژى: “ههكه سهرۆك وهزيران دڤێت داخوازيێن جهماوهرى بجهبينيت، پێدڤيه پهرلهمانى ژناڤ ببهت و ههلبژارتنێن پێشوهخت بكهت، نه پۆستێن جێگرێن سهرۆك كۆمار و سهرۆك وهزيران ژناڤ ببهت”.
سهياد تهكست ل سهر وێ چهندێ ژى كر كو ئهو مهزنترين كۆتلا ناڤا جڤاتا نوونهرێن عيراقێ نه و دژى ڤێ بڕيارێ نه و دهنگى بۆ نادهن.
حهيدهر عهبادى سپێدههيا ئهڤرۆ رۆژا ئێكشهمبى حهيدهر عهبادى يێ سهرۆك وهزيرێن عيراقێ ل پهيجێ خوه يێ تۆڕا جڤاكيا فهيسبۆكى حهفت خال وهكو چاكسازى راگههاندن و ژ بهرچاڤترين وان خالان ژى لادانا جێگرێن سهرۆك كۆمار و سهرۆك وهزيرانن و گوهۆڕينا ههموو دهستهيێن سهربهخۆ ل عيراقێ.
ئهڤرۆ نيوز:
گۆڕان ئازاد، بڕياردهرێ لژنا قانوونى د كۆنگرهكێ رۆژنامهڤانى دا راگههاند كو ئهوان وهكو لژنا قانوونى، راپۆرتا خوه ل دۆر چار پرۆژه قانوونان بۆ سهرۆكاتيا پهرلهمانى ب ئيمزا جێگرێ سهرۆكێ لژنێ كو ئێك ژ وان پرۆژان ژى، پرۆژێ قانوونا راستڤهكرنا قانوونا سهرۆكاتيا پهرلهمانێ كوردستانێ يه.
ئهڤى پهرلهمانتارێ فراكسيۆنا ئێكهتى نشتيمانى كوردستان دا زانين كو سهرۆكاتيا پهرلهمانى دێ تهماشهيى كۆمبوونێن لايهنێن سياسى كهت دا كو بگههنه سازانێ.
جێگرا سهرۆكا لژنا قانوونى ژى دا زانين كو پشتى ههموو پێرابوون ب دووماهى ئينان و دا دهست سهرۆكاتيا پهرلهمانى و ئێدى ل سهر سهرۆكێ پهرلهمانى دمينيت كا دێ كهنگى كهڤيته بهر گهنگهشێ.
بههار مهمحمود، جێگرا سهرۆكا لژنا قانوونى كو سهر ب بزاڤا گۆڕانه دا زانين ژى كو ههكه د ڤان 11 رۆژێن ماين دا چو تشت نههاته پێش، دهستهلاتێن سهرۆكێ ههرێمێ دێ بۆ سهرۆكێ پهرلهمانى هێته ڤهگوهاستن.
ئاماژه ب وێ چهندێ ژى كر كو سهرۆكاتيا پهرلهمانى يا ئازاده كهنگى ئهڤان قانوونان ببهته ناڤ هۆلا پهرلهمانى و ل وێرێ دانوستاندنێ بكهت، بهلێ پێدڤيه پێش 48 دهمژمێران پهرلهمانتاران ئاگههدار بكهت.
لژنا قانوونى ژ 11 پهرلهمانتاران پێك دهێت و د ناڤ ڤان كهسان دا، شهش كهسان ئيمزا ل سهر كريه كو ههر ئێك ژ دو كارمهندێن گۆڕان و دو يێن ئێكهتيێ و ئێك مهسيحى و ئێك يهكگرتوو.
ئهڤرۆ نيوز:
رێڤەبەرێ گشتیێ پلاندانانێ ل وەزارەتا پلاندانانا ھەرێما کوردستانێ راگەھاند، ژ بەر ھاتنا رێژا مەزن یا ئاواران ب تایبەت یێن عەرەب، ئاکنجیێن ھەرێما کوردستانێ ب رێژا 30% زێدەبووینە و گۆت: ئێک ژ ئەگەرێن سەرەکی یێن کێمبوونا رێژا گەشا ئابووری راگرتنا پرۆژەیانە کو ل سالا بۆری ھەموویێ ب تنێ 200 ملیۆن دۆلار بۆ پرۆژان ل ھەرێما کوردستانێ ھاتبوونە خەرجکرن، د دەمەکی دا ل سالا 2012 نێزیکی سێ ملیار دولاران و ل سالا 2013 سێ ملیار دۆلار بۆ پرۆژان دھاتنە خەرجکرن و گۆت ژی: دڤێت حوکمەت و خەلک ھەردو پێکڤە خەرجیێن خوە کێمتر لێ بکەن.
زاگروس فەتاح رێڤەبەرێ گشتیێ پلاندانانێ ل وەزارەتا پلاندانانا ھەرێما کوردستانێ راگەھاند، د سالا بۆری یا 2014 دا ھەرێما کوردستانێ تووشی سێ ئاستەنگێن مەزن بوو، ئێک ژ وان بڕینا بۆدجێ بوو ژ ئالیێ بەغدا ڤە، ئاستەنگا دویێ شەرێ داعش بوو و یا سیێ ژی ھاتنا ئاواران بوو ب رێژەکا مەزن بۆ ھەرێما کوردستانێ و گۆت: ڤان ھەر سێ ئاستەنگان گەشەیا ھەرێما کوردستانێ ژ ھەموو ئالیەکی ڤە راگرت.
ناڤبری دیار کر کو ژ ئەگەرێ ھاتنا رێژەکا مەزن یا ئاواران نھا ئاکنجیێن ھەرێما کوردستانێ ب رێژا نێزیکی 30% زێدەبووینە و پتریا وان ژی ئاوارێن عەرەبن و گۆت ژی: تێکچوونا رەوشا ھەرێما کوردستانێ بوویە ئەگەر کو گەشا ئابووری یا ھەرێمێ ل کێمیێ بدەت و ل سالا بۆری ب تنێ ٥% گەشە کریە، د دەمەکی دا بەری ھینگی گەشا ئابووری سالانە نێزیکی 10% دبوو.
زاگرۆس ئاماژە دا وی چەندێ، ئێک ژ ئەگەرێن سەرەکی یێن کێمبوونا رێژا گەشا ئابووری راگرتنا پرۆژەیانە کو ل سالا بۆری ھەموویێ ب تنێ 200 ملیۆن دۆلار بۆ پرۆژان ل ھەرێما کوردستانێ ھاتبوونە خەرجکرن، د دەمەکی دا ل سالا 2012 نێزیکی سێ ملیار دولاران و ل سالا 2013 سێ ملیار دۆلار بۆ پرۆژان دھاتنە خەرجکرن و گۆت ژی: دڤێت حوکمەت و خەلک ھەردو پێکڤە خەرجیێن خوە کێمتر لێ بکەن.
نە ڤەشارت ژی کو پتریا خەلکێ ھەرێما کوردستانێ مۆچە خۆرن و ئەڤە ژی بارگرانیەکا مەزنە ل سەر حوکمەتێ، چونکو نە یا بەرئاقلە ھەیڤانە ٦٥٠ ملیۆن دۆلار بۆ مۆچەیان بھێنە مەزاختن و گۆت: بۆ وێ یەکێ ھەرێما کوردستانێ ژ ھەموو قەیرانان رزگار ببیت، ھەیڤانە پێدڤی ب ملیار دۆلاران ھەیە.
خویاژی کر، نھا ھەرێما کوردستانێ شەش ھزار پرۆژە ھەنە د دەستێن بەلێندەران دانە بۆ ھندێ بھیڤچنە بجھئینان، بەلێ ژ بەر نەبوونا پارەی پتریا وان پرۆژان ھاتینە راگرتن و گۆت: ئەڤ سالە ھەتا نھا ١٥٠ ملیۆن دۆلار بۆ پرۆژێن بەلێندەران ھاتینە خەرجکرن و ٥٠ ملیۆن دۆلارێن دی ژی ل نێزیک دێ ھێنە خەرجکرن.
ئهڤرۆ نيوز:
پشتی دەستپێکرنا خوەنیشاندانێن سنورێ ھەردو پارێزگەھێن ھەلەبجە و سلێمانیێ گەف ل سەر پارەگایێن پارتی دیموکراتی کوردستان ل ڤی سنۆری پەیدابووینە و پەرلەمانتارەکا پارتی ژی دبێژیت، پۆلیسان ب خوەنیشاندەران ڕا گۆتیە ھەڕنە سەر بارەگایێن پارتی، د ھەمبەردا بەرپرسەکێ بلندێ پارتی ئاشکرا دکەت، پارتی بەرھەڤی بۆ ھەر ھێرشەکێ یێن کرین و بەرپرس و کادرێن خوە ژی یێن ئاگەھدارکرین.
حەیات مەجید پەرخی، ئەنداما پەرلەمانێ کوردستانێ ژ لیستا پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت” ئەڤە بۆ دەمێ چەند رۆژانە پێلەکا خوەنیشاندانا سنۆرێ ھەردو پارێزگەھێن ھەلەبجە و سلێمانیێ ڤەگرتیە و داخوازا خزمەتگوزاریان دکەن وھژمارەکا خوەنیشاندەران دخوازن ھێرشی سەر بارەگایێن پارتی بکەن و ھژمارەکا خوەنیشاندەران دیارکریە ژی کو پۆلیسان ب وان گۆتیە (ھەڕنە سەر بارەگایێن پارتی)”.
حەیاتێ زێدەتر گوت” من داخواز ژ ھەردو پارێزگەرێن ھەلەبجە و سلێمانیێ یا کری کو پێدڤیە کادر و بارەگایێن پارتی ل وان ھەردو پارێزگەھان بھێنە پاراستن، ژ بەر کو بزاڤێن ھێرشکرنێ یێن ل سەر کادر و بارەگایێن پارتی ل وان ھەردو پارێزگەھان یێن ھەین وھەر ھێرشەکا بۆ سەر کادرو بارەگایێن پارتی بھێتە کرن، دکەڤیتە ستوویێ پارێزگەرێن ڤان دو پارێزگەھان، چونکی ئەو بەرپرسێن ئێکێ نە ل دەڤەرێ”.
ژلایێ خوەڤە، فازل بەشارەتی، بەرپرسێ لقا ١٢ یا پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت” ل سنۆرێ ھەردو پارێزگەھێن سلێمانیێ و ھەلەبجە کێماسیێن مەزن ژلایێ ئیداری ڤە یێن ھەین، ئەم وەکی پارتی دیموکراتی کوردستان پشتەڤانیا خوەنیشاندەرێن سنۆرێ ھەلەبجە و سلێمانیێ دکەین، بەلێ ب مەرجەکی خوەنیشاندانێن مەدەنی بن و دوور ژ توندوتیژیێ بھێنە کرن، دھەمان دەم دا پشتەڤانیا حوکمەتێن خوەجھێن ڤێ دەڤەرێ دکەین بۆ دابینکرنا خزمەتگوزاریان”.
فازلی خویاکر” ھەکە خوەنیشاندانێن مەدەنی ل سنۆرێ ھەردو پارێزگەھێن ھەولێرێ و دھۆکێ ژی بۆ خزمەتگوزاریان بھێنەکرن، ئەم دێ ھەر پشتەڤانیێ ل داخوازیێن خوەنیشاندەران کەین، بەلێ راستیەک یا ھەی کو پێدڤیە خۆیا بکەم، ل سنۆرێ ھەولێرێ و دھۆکێ خزمەتگوزاری گەلەک دباشترن ژ پارێزگەھێن دی، ژ بەر کو ل سلێمانیێ و ھەلەبجە ھێشتا ھندەک تشتێن دەستپێکی بۆ وەلاتیان نەھاتینە دابینکرن، بۆ نموونە باژێڕکێ دەربەندیخان یێن ل سەر رووبارێ سکرێ دەربەندیخان، ددەمەکی دا ئاکنجیێن وی باژێڕی ئاڤ نینە ڤەخوەن ، راستی ئەڤە کارەساتە و خەم نەھاتیە خوارن بۆ خزمەتکرنا خەلکێ وێ دەڤەرێ”.
ل دۆر گەفێن ل سەر بارەگایێن پارتی ھەین، ڤی بەرپرسێ پارتی گوت” ئەوا دھێتە گوتن کو گەف ل بارەگایێن پارتی دھێنەکرن، زێدەتر پێشبینی نە دھێنەکرن، چونکی ناخوازین وەکی ١٧ی شوباتێ ھێرشی سەر بارەگایێن پارتی بھێتەکرن، ھندەک جارا بەرھەڤی دھێنەکرن و خەلکەک دھێتە ھاندان ھێرشی سەر بارەگایێن پارتی بکەن، بێگومان مە ئورگانێن پارتی یێن ئاگەھدارکرین ل دۆر ھەر ھێرشەکێ و مە بەرھەڤی ژی بۆ ڤێ چەندێ یێن کرین کو پێدڤیە بەرپرس و کادرێن پارتی دبەرھەڤبن بۆ ڤان حالەتان”.
ئهڤرۆ نيوز:
پشتى حهيدهر عهبادى يێ سهرۆك وهزيرێن عيراقێ ئهڤرۆ رۆژا ئێكشهمبى چهندين بڕيار دهركرين و پۆستێن جێگرێن سهرۆك كۆمار و سهرۆك وهزيران نههێلاين و چهندين بڕيارێن دى ب ناڤێ چاكسازيێ راگههاندين، سهرۆكێ جڤاتا نوونهران هاته دهنگ.
سهليم جبۆرى سهرۆكێ جڤاتا نوونهرێن عيراقێ راگههاند كو ئهو پشتهڤانيا ههر كارهكى دكهن كو ب ناڤێ چاكسازيێ بن.
سهرۆكێ جڤاتا نوونهران گۆتژى: “ئهم وهكو جڤاتا نوونهرێن عيراقێ دێ ب هوورى چاڤدێريا ڤان بڕياران كهين ئهوێن ب ناڤێ چاكسازيێ هاتينه راگههاندن”.
ژ لايێ خوه ڤه ئۆسامه نوجێفى يێ سهرۆك كۆمارێ عيراقێ ژى كوتلهيا خوه يا ناڤا جڤاتا نوونهرێن عيراقێ راسپارد كو پشتهڤانيا ڤێ پێنگاڤا سهرۆك وهزيرێن عيراقێ حهيدهر عهبادى بكهن.
نيشاندان