ئـەنفال، ئـەو بـرینا چـو جـاران سـاڕێژنـەبیت
عەبدولرەحمان مەحموود
ئەنفال داستانا خۆڕاگری و نەمریێ بوو چەند سال دەرباز ببن، ئەو دیمەنێن ب ترس و سەهم و پڕ خەمگین یێن ڤێ كارەساتێ ژ هزرا مە دەرناكەڤن و برینا وێ د دلێ هەر كوردەكی دا دێ هەر مینیت ساخ، ئەڤ برینا كوورا هەردەم خوین ژێ دچیت ل سەر جەستە و هەستا مللەتێ كورد، تاوانەكا ڕەشە كەتیە د ناڤ جەرگێ دیرۆكا نوویا مرۆڤایەتیێ دا، كو تێدا تەڤایا تێگەهێن مرۆڤایەتی و ئەخلاقی ژ لایێن ڕژێما بەعسا ژناڤچووی ڤە هاتنە پێشێلكرن، هەوا ئەنفالان ل سـاڵێن ١٩٨٧ هەتا ١٩٨٨ ژلایێ ڕژێما گۆربەگۆڕا سەدامێ دكتاتۆر ڤە ل ژێر ناڤێ سۆڕەتەكا قورئانا پیرۆز هاتنە بڕێڤەبرن، لێ ل شوینا ڕەحم و دلۆڤانیێ، كرنە چەكەك بۆ ژناڤبرن و جینۆسایدكرنا مللەتەكێ بێ تاوان، د ڤێ هەوا نە مرۆڤایەتی دا زێدەتری ١٨٠٠٠٠ مرۆڤێن كورد ژ ژن، زارۆك، پیر و گەنج هاتنە بێ سەر و شوینكرن و د گۆڕێن ب كۆم دا ب ساخی هاتنە بن ئاخكرن. سەرەڕای ڤێ ئێكێ، زێدەتر ژ ٤٥٠٠ گوندێن كوردستانێ هاتنە سۆتن و وێرانكرن، ڤێ هەوا ل دژی هەمی بنەمایێن مرۆڤایەتیێ، برینەكا كوور ئێخستە جەستەیێ تاك ب تاكێ كورد و هەتا نها ژی ئەڤ برینە ساڕێژ نەبوویە، چونكی دبینین هەتا ئەڤرۆ سەدان خێزان و دایكێن جەرگ سۆتی ل هیڤیا نیشانەكێ یان پارچەكا هەستیكێن خۆشتڤیێن خۆنە دا كو ل سەر خاكا وەلاتی بن ئاخ بكەن، هەردیسا ئەڤ تاوانا هۆڤانە بۆ ئەگەرێ وێ ئێكێ ب هزاران زاڕۆك مانە بێ سەمیان، ئەو تەمەنێ پڕ ژ ئازار و نەخۆشی كو هەتا ئەڤرۆ ژی كارتێكرنێ ل سەر دەڕوونێ تاكێ كورد دكەت، پشكەك ژ دڕاندایەتیا هەوا ئەنفالا بكارئینانا چەكێ كیمیایی بوو ل هەلەبجە و بالیسان و بەهدینان و گەلەك جهێن دی یێن كوردستانێ، د ئەنجام دا ب هزاران كەسان گیانێ خۆ بەخشی ئاخا پیرۆزا كوردستانێ و مانە د ناڤا مژ و دۆمانا مۆشەك و ناپالێن ڕژێمەكا چو باوەری ب بنەما و پڕەنسیپێن مرۆڤبوون و مرۆڤایەتیێ نەیی، هەتا نوكە ژی ژ ئەنجامێ چەكێ كیمیایی نەخۆش هەنە ب دەست ئازار و نەخۆشیا ڤی چەكی دنالینن، ئەڤجا ساخكرنا ئەنفالێ بتنێ بۆ گری و نالینێ نینە، بەلكو بۆ هندێ یە؛ ئەڤ دیرۆكا پڕ ژ چیڕۆكێن تراژیدی یێن ڤی ملەتی نەهێتە ژبیركرن، دا كو نفشێن نوو بزانیت كا چەند باجەكا گران هاتیە دان بۆ مان و ئازادیا ڤێ ئاخێ، ژبەر ڤێ زۆلم و ستەما ل گەلێ مە هاتیە كرن د ڤێ هەوا دژی هەمی پڕەنسیپێن ئایینی و مرۆڤایەتی، ل سەر سەركردایەتیا سیاسیا كوردی ئەوە كارێ جدی بهێتە كرن دا كو ئەنفال د ئاستێ نیڤدەولەتی دا ب تمامی وەك جینۆساید بهێتە نیاسین و قەرەبوویا زیان ڤێكەفتیان بهێتە كرن، ئەڤجا مەزنترین ڕێزگرتن ل خوینا شەهیدێن ئەنفالێ و ئەنفالبوویان ئەوە دەستێ كوردایەتی و برایەتیێ تێك بدەین و ببینە پارێزەرێن وان هەمی دەستكەفت و سەروەریێن پشتی ئەنفالان مە بخوین و خوە و خەباتا كوڕێن ڤی گەلی بدەستڤەئیناین و ئەنفال ببیتە وانەیەك بۆ مە بۆ وێ خۆڕاگری و ب هیڤیبوونا مە بۆ بدەستخستنا ئارمانجان دسەختترین قووناغێن ژیانا سیاسی یا گەلێ مە دا.
