ئەو چیڕۆكا ئەز ژ سەری ئینایمە بنی و ژ بنی بریمە سەری
عەبدولرحمان بامەڕنی
كورتەچیڕۆك ژ نڤیسینا (زەكەریا حەمید)ە و د رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) دا بلاڤبوویە، ناڤێ كورتەچیڕۆكێ (ھایبوون)ە و ژ شەش تابلۆیان پێكدھێت و ھەر تابلۆیەك بخوە ڤەگێڕانا چیڕۆكەكێ یە و ھەر تابلۆیەكی ناڤەك ھەیە و ل دووماھی تابلۆ یان كو تابلۆیێ شەشێ، رەنگڤەدانا ھەر پێنج تابلۆیێن دی دناڤدا دیارە و دبیت ئەڤە تەكنیكا نڤیسەرێ چیڕۆكێ بخوە بیت و ڤیا بیت ھونەرێ خوە یێ نڤیسینێ پیشان بدەت و دبیت ژی ئەڤە خواندنا من بیت بۆ سەروبنێن چیڕۆكێ ھەمیێ ب ھەر شەش تابلۆیان ڤە.
نڤیسەرێ چیڕۆكێ، ھەر شەش چیڕۆكە تابلۆیێن خوە لدویڤ ئێك رێزكرینە، ژ تابلۆیێ ب ناڤێ (رژیار) دەستپێدكەت و د پەرەگرافەكیدا دبێژیت: «شڕشڕا بارانێ بیرامن ل ژڤانێ مه یێ ئێكێ ئینا»، دڤی تابلۆیدا بەحسا دەستپێكا چیڕۆكا خوە یا عەشقێ دكەت، ئێكەم ژڤانێ وان و كانێ دوێ رۆژێدا چ رویدا بوو. ژبەركو ئەو دەستپێكا عەشقا وان بوو، چەند بارانەك بھێت، ئەو بیرێن وێ رۆژێ دكەت. دڤی تابلۆیدا بەحسا بارانێ و تویشەمبیێ و چەند تشتێن دی دكەت و تەكنیكا چیڕۆك نڤیسی دڤان تابلۆیاندا گرتیە بەر، ھەر چیڕۆكەكێ وەسفەكا سێ رێزی دایێ و ئەڤ وەسفا ھەنێ، نە بەشەكە ژ چیڕۆكێ بخوە، بەلكو ئەم دشێین بێژین، تەكنیكەكە نڤیسەری بكار ئینایی ھەم بۆ جوانكرنا روویێ چیڕۆكە تابلۆیێن خوە و دیسان گرێدانەك یا دگەل ئێك ھەی و تام و خۆشیەكێ ب چیڕۆكێ د بەخشیت و ئەڤە تەكنیكا ھەنێ یا ب ناڤێ (ھایبوون)، جۆرەكێ ئەدەبیە یان قالبەكێ ئەدەبیە ئێكەم جار ل ژاپۆنێ سەرھلدایە و پەخشانێ و ھایكویێ دگەھینتە ئێك و بەشێ ھایكۆیێ ژ ڤێ تابلۆیە چیرۆكێ، دبێژیت: «چپكهكا بارانێ، ل سهر پهنجهرهیا من؛ تۆز ئینا خوار.» و ئەگەر ڤی وێنەی یان ڤێ وەسفێ دگەل ڤی تابلۆی لێكبدەین ژی، (چپكا بارانێ)، یانكو بیرھاتنا ئێكەم ژڤانێ عەشقا وی و (پەنجەر)، یانكو چاڤەرێبوون و (تۆز)، یانكو خەریبیەك یان ھێلان یان تشتەكێ ژبیركری.
د چیڕۆكا یان تابلۆیێ دویێدا ب ناڤێ (بێھن)، نڤیسەرێ چیڕۆكێ دەمجھان تەڤلیھەڤ دكەت، دەما دبێژیت: «ههر جارهكا تو ل بهرمن ڕا دبوری»، ئەڤە ژی ب رامانا تو نوكە یا دگەل من و چ بەحسا ھێلانێ یان دویركەفتنێ یان تشتەك ژبیركری نینە و دھێت و دبێژیت: «دبیت ئهو بهێن من سهر خۆش دكهت و بیرهاتنێن پێنج سالان نوی دكهتهڤه« و ئەڤە ژی بۆ خواندەڤایەكی كو بڤێت دگەل چیڕۆكێ بمینیت، نەشێت ببیتە بەشەك ژ ڤێ چیڕۆكا عەشقێ و بتنێ دزانیت كێشەیەك یا كەفتیە ڤێ عەشقێ و نڤیسەرێ چیڕۆكێ ڤێ چەندێ بڤی پەرەگرفی ھوسا راستڤەدكەت و دبێژیت: «عشقاته وهك تابلۆیهكا زهقوڕێ نه ب بارانێ نه ب كێلانێ ژ ناڤ ناچیت». و ئینانا ناڤێ (زەقورێ) وەك میناك بۆ ڤێ عەشقێ، بۆ كەڤناتی و خوەراگریا وی ئاڤاھی دزڤڕیت، ھەم وەك جھەكێ پەرستنێ و ھەم ژی وەك پاشماوەكی شارستانی و شوونەواری و وەك مە ل پێشیێ دیاركری و پەنایا وی بۆ وەسفەكێ دبێژیت: «بایێ باكوری، پێلێن دهریایێ؛ ئینانه سهر كناری.». ئەڤە ژی ب مەبەستا كو چ تشتەك یێ ئاسێ و مەحال نینە و فرەھییا دەریایێ چەند بیت و دھزرێ ژیدا نەبیت با دشێت وان پێلان بینتە بەر لێڤێن كناری و ئەو یێ بەحسێ راكێشانا عەشقەكێ دكەت، كو قەدەر و تشتێن ڤەشارتی یێن ھەین وان ھەردوكان نێزیكی ئێك دكەت.
د چیڕۆكە تابلۆیێ (پەیڤ)دا، نڤیسەرێ چیڕۆكێ ب زمانەكێ ئەدەبی یێ رەھوان چیڕۆك نڤیسی یە و ڤیایە بۆ خواندەڤایێ خوە دیاربكەت كو عەشقا وی چ سنوور بۆ نینن، ئەوی چ ھێز بەرامبەری وێ عەشقێ نینە و ھەمی تشتەك وەك لەھیەكێ ب نك ویڤە دھێت و ئەوی شیانێن كێمترین بەرەڤانی ژی نینن و دبێژیت: «د ههمی كاودانان دا بێدهنگی وهك نهرمه بارانهكێ من شل دكهت؛ ئهو بێدهنگی نه ژ لاوازی و بێشیانییا منه، بهلكو نازكییا ته ژ ههمی ئیدیهم و بێژە وپهیڤسازییا من.. دهرباز بوویه«. دڤی پەرەگرافی ژی دا دانپێدانا چیڕۆكنڤیسی ب زەلالی دیار دبیت، كو ئەو بەرامبەری ڤێ عەشقێ گەلەك یێ لاوازە و ھەمی تشت لدەف وی د راوەستن دەما دگەھیتە بابەتێ ڤێ عەشقێ و ب وەسفەكا جوان ڤێ چیڕۆكێ ب دووماھی دئینیت و دبێژیت: «بایهكێ نهرم، پهردهیا پهنجهرا من؛ یێ د ههژینیت». ب مەبەستا ھێزەكا نەرم ھەیە و چ تشت نینن خوە ل بەر بگرن.
د چیڕۆكە تابلۆیێ (دەرگەھێ نیڤ تاق)دا، ئەم وەك خواندەڤان دشێین زێدەتر نێزیكی ڤێ چیڕۆكێ ببین، ب مەبەستا نێزیكی ڤێ چیڕۆكا عەشقێ و نڤیسەرێ چیڕۆكێ ئەڤ عەشقە ب دەرگەھەكێ نیڤ تاق وەسفكریە و دبێژیت: «د ناڤبهرا چوون و هاتنێ دا دهرگههـ وهك برینهكا نیڤ ساڕێژبووی دناڤ دیوارێن خانی دا، نه ب تهڤاڤی یێ ڤهكرییه كو من وێرهكییا هاتنه ژۆرێ ههبیت و نهیێ گرتییه كو هیڤیێن خۆ ل بن ڤهشێرم». و ئەڤە ژی چیڕۆكێ و راستییا ڤێ عەشقێ پیشانددەت، كو برینەكا نە سارێژبووی یا ھەی و ھەلبژاردەیان دئینیت چ بەردەوامی یان ژێكڤە بوون.
ل دووماهییێ چیڕۆكە تابلۆیێ (بەھەشتا كوردی) یە، ڕاستی بیت، من ناڤۆنیشانێ ڤێ نڤیسینێ ژبەرڤێ كورتەچیڕۆكێ نڤیسیی یە و دڤی تابلۆیدا، وێنەیەكێ عەشقەكا بێ ڤەقەتیان دكەڤیتە بەرچاڤێن مرۆڤی و تشتێ جوان، دەربڕینێ ژ ھەر پێنج چیڕۆكە تابلۆیێن بەری خوە دكەت، وەك (رژیار، بێھن، بێدەنگی، پەیڤ و دەرگەھێ نیڤ تاق)، لێ مروڤ نە چ ڤەقەتیانان دبینیت، كو دەربڕینێ ژ تابلۆیێن بەری خوە بكەت و نە ئەز شیام بزانم ڤەقەتیان ژ وی بوویە و نە ژ وێ و ژبەركو من چەند جاران سەروبنێن چیڕۆكێ خاندن و پێڤەھاتم و چووم، دووماھییا وێ ئەز تێگەھشتم كو عەشقا وان یا بێ كێماسییە و ھەر ئەڤە باش بوو.
– ھایبوون، زەكەریا حەمید، كورتەچیڕۆك، رۆژناما ئەڤرۆ هژمار (3990) 2026/6/2.
