ل سالڕۆژا ڕۆژنامەگەریا كوردی
سندس سالح سلێڤانەی
د دیرۆكا مللەتان دا، هندەك ڕوودان هەنە دبنە وەرچەرخان و دەستپێكا قووناغەكا نوو یا رۆناهیێ. ل ڕۆژا ٢٢ی نیسانا ١٨٩٨ێ، ل باژێرێ قاهیرە یێ وەلاتێ مسرێ، ژ لایێ خۆدانێ غیرەت و زانینێ «مقداد مەدحەت بەدرخان» ڤە، ئێكەمین ڕۆژنامە ب ناڤێ (كوردستان) هاتە وەشاندن. ئەو ڕۆژ د ڕاستی دا ژدایكبوونا دەنگێ مللەتەكێ بێ دەنگ بوو، كو د ناڤ تاریاتیا زۆلمێ و نەزانینێ دا، وی چراغێ ڕۆژنامەگەریا كوردی هەلكر دا كو جیهان هەمی بێهن و ڕەنگێ كوردی بناسیت. ژبەر گرنگیا وێ ڕۆژێ، ئەڤرۆ مە كریە جەژنا قەلەمی و ڕۆژا ڕۆژنامەگەریا كوردی.
پشتی سەرهلدانا پیرۆزا سالا ١٩٩١ێ، قووناغەكا زێڕین د وارێ ڕاگەهاندنێ دا ل باشوورێ كوردستانێ دەستپێكر. ب پشتەڤانیا حوكمەتێ و حزبان، ب تایبەت پارتی دیموكراتی كوردستان كو خودان خەباتەكا دێرینە د وارێ رەوشەنبیری دا، ب سەدان دەزگەهێن ڕاگەهاندنێ ژ ڕۆژنامە و گۆڤار و كەنالێن ئاسمانی و ناڤخۆیی هاتنە دامەزراندن. ئەڤ تێكۆشینا مەزن بوو ئەگەر كو كادرێن پرۆفیشنال و ڕۆژنامەڤانێن ب شیان پەیدا ببن، كو ب شەڤ و ڕۆژ د خزمەتا پاراستنا ناسنامەیا نەتەوەی و گەهاندنا ڕاستیان دانە.
ل دەڤەرا مە، ل پارێزگەها دهۆكێ، دیرۆكا ڕاگەهاندنێ ب شانازی ڤە دهێتە گۆتن. پشتی سەرهلدانێ، ئێكەمین ڕۆژنامە كو ڕێكا ڕاستیێ گرتە بەر، ڕۆژنامەیا (پەیمان) بوو. ئەو ڕۆژنامە وەك قوتابخانەیەكێ بوو كو بناغێ ڕۆژنامەگەریا بادینی ل سەر هاتە ئاڤاكرن. د درێژەپێدەرا وێ خەباتێ دا، ئەڤرۆ ڕۆژنامەیا (ئەڤرۆ) ب شێوەیەكێ ڕۆژانە و ب ستایلەكێ سەردەمیانە بەردەوامیێ ددەتە وێ ڕێبازێ و خزمەتەكا بێ وێنە پێشكێشی خواندەڤانێن كورد دكەت.
ل لایەكێ دی، د وارێ بینینی دا، ل سالا ١٩٩٣ێ ئێكەمین تەلەفزیۆن ل دهۆكێ ب ناڤێ (تەلەفزیۆنا خەبات) هاتە ڤەكرن. ئەڤ تەلەفزیۆنە دووڤ دا ناڤێ وێ بوو (كوردستان) و پاشی ب ناڤێ (دهۆك تیڤی) ب ناڤودەنگ بوو و هەتا نوكە ژی یا بەردەوامە. دهۆك تیڤی ب تنێ كەنالەك نەبوو، بەلكو قوتابخانەیەك بوو بۆ پێگەیاندنا ب سەدان ڕاگەهاندنكارێن خودان ئەزموون. د هەمان دەم دا، (ڕادیۆیا دهۆك) ژی وەك دەنگەكێ زەلال و ڕەسەن د ناڤ مالێن مە دا جهێ خۆ كرەڤە. ئەڤ دەزگەهە هەمی، كو سەر ب ڕاگەهاندنا پارتی ڤەنە، بووینە ستوونێن سەرەكی یێن هشیاركرنا جڤاكی و پاراستنا زمان و فۆلكلۆرێ بادینی.
هەروەسا ناڤەندا (خانی) بۆ ڕاگەهاندن و وەشاندنێ، كو دەزگەهەكێ مەزن و پڕی داهێنانە، ب دەهان سازی و پلاتفۆرمێن ب سەر ڤە، ڕۆلەكێ كارا دگێڕن د گەشەپێدانا هزر و فەرهەنگا كوردی دا. ئەڤ ناڤەندە ب خزمەتێن خۆ یێن بەردەوام، شیا پەیاما مرۆڤایەتی و نەتەوی یا گەلێ مە بگەهینیتە هەر جهەكێ.
ل ڤێ ڕۆژا پیرۆز، ئەركە سلاڤان بۆ وان هەمی ڕۆژنامەڤانان بهنێرین یێن كو ب قەلەم و كامیرێن خۆ پاراستنا دەستكەفتێن مە دكەن. ڕاگەهاندنا مە ئەڤرۆ پارێزەرێ دەستكەفتێن شۆرەشێ و ئاڤاكەرێ پاشەرۆژەكا گەشە. ڕۆژنامەگەریا كوردی ب تایبەت ل دەڤەرا مە، یا ئاڤابوویە سەر بنەیاغەكێ موكوم كو چ جاران ناهێتە هەژاندن، چونكی ب خوینا شەهیدان و ئەرەق و ماندیبوونا دلسۆزان هاتیە ئاڤاكرن. سلاڤ ل گیانێ مقداد مەدحەت بەدرخان و هەمی كاروانچیێن ڕێكا ڕاستیێ بن.
