هنگارا سێڤا ڕزیی Bad Apple effect
بەرهەڤكرن: فازل عمر
ژ مێژە كوردان گۆتیە: چێلەكا ڕیخەلۆ گاڕانەكێ دهەڕمینت. ب هەمان واتەیێ، ئنگلیزان ژی گۆتیە: سێڤەكا خراب هەمی بڕمیلێ پووچ دكەت «One bad apple spoils the whole barrel». ئەڤ هەردو گۆتنە باشترین دەرگەهن ئەم پێ بچینە ناڤ مژارا خوە؛ هنگارا (كارتێكرن) سێڤا ڕزیی.
بەری هەرتشتی، گۆتنێن مەزنان ئەكسسوار نینن، لێ دەرسێن ژیانێنە و كار پێ دهاتە كرن. لێ نە هاتبوونە تیۆریزەكرن، نە ژی ئەزموون ل سەر ڕاستی ئان خەلەتیا وان هاتبوون كرن. تاكو ل سالا 2006ێ ڕەوانناس ویل فێلپس و هەڤكارێن وی، هزرا ئەزموونەكا مەیدانی كری. ئەوان دەستەكێن پێنج كەسی بۆ كارەكی دەستنیشان كرن، و ب دزیكی ڤە، كارمەندەكێ نەرێنی دانانە دگەل هەر دەستەكەكێ.
ئەزموونگەران ژ كارمەندێن داڤكێش كرین خواست، هەرئێك ئێك ژ ئەڤان ڕۆلان بگێڕت: ڕۆلێ تەنبەلی slacker و ڕۆلێ ڕەشبینی pessimist ڕۆلێ دەڤ ب گازندە ئان كەرچۆڤە jerk.
یێ تەنبەل، خوە ڤەدەر دكر و كێمترین پشكداری د شۆلی دا دكر.
یێ ڕەشبین، هەردەم بێئومێد بوو و گازندە ژ دەرەنجامان ئان دەلیڤەیا سەركەفتنێ دكر، و هەڤكار سست دكرن.
یێ كەرچۆڤە، بەردەوام ڕەخنە ل هەمیان دگرت، ئان قەدرێ هەڤالان نەدگرت.
ئەڤ كەسێن ڕەفتار نەرێنی، وەكی پەنجەشێرێ بوون د ناڤ دەستەكان دا. پشتی نیڤ تاكو ساتەكا شۆلی، ئەنجام ب ئەڤان ڕێژەیان كێمتر بوون ژ ئەوا پێشبینكری:
پێڕابوون: هەمی دەستەكێن «»چێلا ڕیخەلۆ»» دگەل 30% تاكو 40% كێمتر ژ ئەركێ خوە ئەنجام دا، هنبەری دەستەكێن كەسێ نەرێنی دگەل نە. هەروەسا؛
كالیتەیا كاری: 25% كێمتر بوو.
ئاڕێشەیێن كاری: هەمی دەستەكان پتر ژ 50% ئاڕێشەیێن ناڤخوەیی هەبوون و 50% كێمتر هەڤكاری هەبوو.
مەرەقا شۆلی: مەرەقا شۆلكرنێ ب 40% ل نك هەمیان داكەفت.
دەرەنجام
ب كریار هاتە دیاركرن كو كەسەكێ نەگونجای دگەل دەستەكەكێ ئان تیپەكێ، هەكەر بەرهەمی و دەرامەتی تێكنەدن، پێڕابوونێ و ئەنجامان گەلەك خراب دكەن.
ئەڤ دیاردەیە ل هەمی بیاڤێن ژیانێ دروستە؛ دبت كەسەك خێزانەكێ وێران بكەت. یاریكەرەك تیپەكێ تووشی شكەستنێ بكەت. پالەیەكێ خراب ڕەوشتێ هەمیان خراب بكەت. زاڕۆكەكێ شووم هەمیان شووم بكەت،… نەخاسمە باشی و خرابی هەردو ڤەگرن.
پرسیارا من ئەوە؛ دەزگەه و سازی و وەلاتێ مە ژی، چەند كەسێن بەدڕەفتار و تەنبەل و گەندەل و هیڤیكوژ تێدانە و سالانە ئەو چەند مە پاش دا دهێلن و چەند زیانان دگەهینن؟
چـارە؟
«چێلا ڕیخەلۆ» ژ كۆمێ ڤەدەر بكە؛ «سێڤا ڕزیی» ژ ناڤ كۆمێ دەرینە و هندی دەستێ تە بشێت، بهاڤێژە.