ژن بەرانبەر ژنێ.. ئێكگرتن یان دژاتییا هەڤدو؟
چیان مـەهـدی
د جڤاكا مە دا، گەلەك جاران ئەم گوهداریا هندەك دیاردەیێن جڤاكی دكەین كو جهێ پرسیارێ نینن، بەلكو جهێ ئێكجار مخابنیێ نە. ئێك ژ ڤان دیاردەیێن نەخۆش، پەیوەندییا د ناڤبەرا هندەك ژنان ب خۆ دایە، كو د هندەك واران دا دگەهیتە ئاستێ دژایەتیكرنێ، رق، یان شكاندنا هەڤدو ب ئاوایەكێ نەراستەوخۆ یان ڕاستەوخۆ. ئەڤ پرسیارە ل دەف گەلەكان دروست دبیت: بۆچی ژن دژایەتیا هەڤدو دكەن؟ ئەرێ ئەڤە پشكەكە ژ سروشتێ وان، یان ئەنجامێ چاوانیا پەروەردەكرن و گڤاشتنێن جڤاكی یە؟
ب ڕاستی، ڤەكۆلینێن دەروونی و جڤاكی دەربارەی ڤی بابەتی دەرخستینە كو ژن ژ دەستپێكێ ڤە ب سروشتێ خۆ نە دوژمنێن هەڤدونە. ڤێ دیاردەیێ هۆكارێن خۆ یێن دەروونی، رەوشەنبیری و جڤاكی هەنە:
هۆكارێن سەرەكی یێن ڤێ دیاردەیێ
سیاسەتا «باوەریێ ب سیستەمێ دەستهەلاتداریا مێران «:
د جڤاكێن نەهەڤسەنگ دا، هندەك جاران ژن دبنە خۆدانێن وان بیروبۆچوونا كو دەستهەلاتداریا مێران بۆ وان دروستكری یە، ئانكو ئەو هزر و باوەری كو جهێ ژنان ل ئاستێن بلند یان سەركەفتنێ دا كێمە و ژن دڤێت بۆ بدەستڤەئینانا ڕێزێ یان دەستهەلاتێ ل گەل ژنێن دی بكەڤنە هەڤڕكیێ، چنكو هۆسا هزردكەن ژنا سەركەفتی یا دوویێ بێبەهر دكەت.
كێمبوونا دەرفەتان و هەڤڕكیا كێم بەها: دەما كو جڤاك دەرفەتێن یەكسان بۆ ژنان دابین نەكەت و وان ل كوژیەكێ بەر تەنگ دابنیت، ژن نەچار دبن بۆ بدەستڤەئینانا كێمترین دەستهەلات یان ناڤودەنگ د ناڤ خێزانێ یان كاری دا، بكەڤنە د هەڤڕكیەكا نەدروست و دژایەتیا هەڤدو دا.
پەروەردە و رەوشەنبیری ژی وەكو تێگەهشتنەكا مەترسیدار هەیە كو ژ تەمەنەكێ بچووك ڤە كچان فێر دكەت كو سەرنجا وان ل سەر هەڤدو هەردەم ب چاڤەكێ هەڤڕكیێ و كێبركیێ بیت، نە كو ب چاڤەكێ پشكداری و پشتەڤانیێ.
دیسا ژی جڤاك و تۆرێن جڤاكی، تۆڕێن جڤاكی نوكە ڕۆلەكێ خراپ د ڤی بیاڤی دا دگێڕن، كو تێدا بهایێ ژنێ ل سەر بنەمایەكێ ڕوكەش دهێتە پێناسەكرن، ئەڤ چەندە ژی دبیتە ئەگەرێ هندێ هەڤڕكی یا د ناڤبەرا وان دا یا جوانكاری و ژیانەكا نەڕاستەوخۆ و پێشبڕكێیا لاواز دا زێدە دبیت.
چارەسەری چیە؟.. ژ بۆ نەهێلانا ڤێ دیاردەیا نەخۆش، پێدڤییە ئەم ل سەر چەند ڕێیان كار بكەین:
ئاڤاكرنا هوشیاریێ، كو دڤێت ژن ب خۆ بگەهنە وێ باوەریێ كو سەركەفتنا ژنەكێ سەركەفتنا هەمی ژنانە، نە كو شكەستنەك بۆ وان.
پشتەڤانییا هەڤدو دڤێت، پەیوەندییا ناڤبەرا ژنان ل سەر بنەمایێ پالپشتیكرنێ، فێربوونێ، و بلندكرنا دەنگێ ئێك و دوو بیت، نە ل سەر بنەمایێ شكاندن و كێمكرنێ.
د ڕاستی دا، هێزا ژنێ د ئێكگرتن و پشتەڤانیا وێ دایە بۆ هەڤدو. دەما ژن دبنە پشتەڤانێن هەڤدو جڤاك هەمی بەر ب پێشكەفتن و هوشیاریەكا مەزنتر گاڤان دهاڤێژیت.
