چیان مەهدی

ژڤانێ ڤەکێشانا هێزێن ئەمریکی ژ دەڤەرێ، هەرچەندە وەک ئەگەرەکێ سیاسی یان لەشکری دهێتە بەحسکرن، بەلێ بۆ گەلەک بەشێن کوردستانێ و ب تایبەت باشوور و رۆژئاڤایێ وێ، ئاریشەیەکا جڤاکی و ستراتیژی یا مەزنە.ڤێ پرسێ ترس و گرژیەک دروست کریە؛ ئەرێ پشتی ڤەکێشانەکا وەسا کورد دێ ژ ڕوویێ ئەولەهیێ و سیاسی ڤە کەڤنە د ڤالاهیەکا مەزن دا؟ و پشتبەستنا وان ل سەر کێ بیت؟ د ڤێ گوتارێ دا ئەم دێ بۆچوون و هژمارتنێن وی پێگەهێ گرنگ شروڤەکەین. پێگه‌هێ نووی ل دویڤ ڤەکێشانا ئەمریکا: هێزەکا مەزنا وەکی ئەمریکا نەخشەیێ ئەولەهیا ئێراقێ و سووریێ دادرێژیت، بۆ وێ چەندێ پاراستنا سەقامگیریێ بکەڤیتە ژێر دەستێ دەستهەڵاتدارێن خۆماڵی و هەرێمی. لێ ئاریشە ئەوە کو مەزنترین ئاستەنگ بۆ کوردان، نەبوونا قەوارەیەکا بهێز و دانپێدانپێکری یا نێڤدەولەتییە د هەمبەر هەڤڕکێن وان د دەڤەرێ دا، وەکی دەوڵەتێن تورکیا، ئێران و ئێراقێ و سووریێ. بڕیارا پشتبەستنێ ب ئالییەکێ ب تنێ د جیهانا سیاسەتێ دا خەلەتییە. ژ بەر ڤێ چەندێ هەر گروپەک یان سەرکردایەتیەکا کوردی پێدڤییە ستراتیژیەتەکا فرە-ئاراستە و هەمەجۆر بگرنە بەر:
1- بهێزکرنا رێککەفتنێن ستراتیژی ل گەل حکومەتا ناڤەندی، بۆ کوردێن باشوورێ کوردستانێ، ئاراستەیا سەرەکی یا پاراستنا قەوارەیا هەرێما کوردستانێ دڤێت لسەر بنەمایێ دەستوورێ ئێراقێ و پڕنسیپێن فیدراڵیەتێ بیت: هەرچەندە سەرنجراکێشان و گرژی د ناڤبەرا هەولێر و بەغدا دا هەنە، لێ پشتبەستن ب دیالۆگەکا بەردەوام و بلندکرنا ئاستێ هەماهەنگییا ئەولەهی د ناڤبەرا پێشمەرگەی و سوپایێ ئێراقێ دا (وەکی پشکەک ژ بەرگرییا نشتیمانی)، ژێدەرەکێ گرنگە بۆ سەقامگیریێ.
2- بەردەوامبوون ل سەر پەیوەندیێن دیپلۆماسی یێن نێڤدەولەتی، ڤەکێشانا ئەمریکا لسەر ئاستێ لەشکری، واتییا وێ ئەو نینە کو ولاتێن هەڤپەیمان ژ ناڤچەیێ دێ چنە دەر. پەیوەندیێن دیپلۆماسی،هاریکاریێن ئابووری و پشتەڤانییا سیاسی ژلایێ ئەوروپا (ب تایبەت فەرەنسا و ئەلمانیا) و هێزێن دی یێن نێڤدەولەتی دڤێت بێنە پاراستن و قایمکرن. دەنگ و پێگەهێ کوردان ل ناڤەندێن بریاردانا نێڤدەولەتی پێدڤییە ب زمانێ بەرژەوەندیێن هەڤبەش (وەکی شەرێ ل دژی تێرۆرێ و پاراستنا مافێن مرۆڤی) بهێتە گۆتن
3- پشتەڤانیا ئێکودو و ئاڤاکرنا ئێکڕێزییا ناڤخۆیی، مەزنترین و بهێزترین پشتبەستن بۆ هەر نەتەوەیەکێ، پاراستنا ئێکڕێزییا ناڤخۆیی و گۆڕەپانا ناڤخۆیی یە.هەڤرکیێن حزبایەتی وشەرێ راگەهاندنێ و سیاسەتا کوردا، لاوازترین خالا هێزا کوردانە. ئەگەر مالا کوردی یائێکگرتی نە بیت چ هەڤپەیمانەکێ دەرەکی نەچار نینە بەرگریێ ژێ بکەت. بێهێزکرنا ئابوورییا خۆماڵی، چاکسازیێن بنەرەتی د دامەزراوێن فەرمی و چەکداری دا و دروستکرنا ئێكڕێزییەکا نیشتیمانی باشترین قەڵغانە.
4- جیرانیەکا باش و پاراستنا هەڤسەنگییا دەڤەرێ. نابیت ب تنێ پشتبەستنێ ل سەر هێزێن زلهێز بیت ،کورد یێ دناڤبەرا گەلەک هەڤڕکێن مەزن دا. ژ بەر ڤێ چەندێ لێکتێگەهشتن و پەیوەندییێن ئارام ل گەل دەولەتێن جیران، ب ڕێکا پاراستنا بەرژەوەندیێن ئابووری و نەهێلانا وان ئەگەرێن کو ب مەترسی ل دەڤەرێ دهێنە هژمارتن مەرجەکێ سەرەکییە بۆ کێمکرنا گڤاشتنا لسەر کوردا ژلایێ دەولەتێن جیران ڤە.
د ئەنجامدا، پشتگەرمییا کوردان پشتی ڤەکێشانا هێزێن ئەمریکی نابیت لسەر کارتەکا بتنی بیت. بەلکو پێدڤییە پشتبەستنەکا هەمەجور بیت کو ل سەر بنەمایێ بهێزکرنا ناڤخۆی، رێککەفتنێن دەستووری و یاسایی، پاراستنا دۆستایەتیێن دیپلۆماسی ل گەل جیهانێ و رێزگرتن ل بەرژەوەندیێن دەڤەرێ بهێتە ئاڤاکرن. بتنێ ب ڤی ڕەنگی کورد دێ شێن مەترسییێن ب سەر دەڤەرێ دا دئێن کێم بکەن و قەوارەیا خۆ بپارێزن.

چیان مـەهـدی

د جڤاكا مە دا، گەلەك جاران ئەم گوهداریا هندەك دیاردەیێن جڤاكی دكەین كو جهێ پرسیارێ نینن، بەلكو جهێ ئێكجار مخابنیێ نە. ئێك ژ ڤان دیاردەیێن نەخۆش، پەیوەندییا د ناڤبەرا هندەك ژنان ب خۆ دایە، كو د هندەك واران دا دگەهیتە ئاستێ دژایەتیكرنێ، رق، یان شكاندنا هەڤدو ب ئاوایەكێ نەراستەوخۆ یان ڕاستەوخۆ. ئەڤ پرسیارە ل دەف گەلەكان دروست دبیت: بۆچی ژن دژایەتیا هەڤدو دكەن؟ ئەرێ ئەڤە پشكەكە ژ سروشتێ وان، یان ئەنجامێ چاوانیا پەروەردەكرن و گڤاشتنێن جڤاكی یە؟
ب ڕاستی، ڤەكۆلینێن دەروونی و جڤاكی دەربارەی ڤی بابەتی دەرخستینە كو ژن ژ دەستپێكێ ڤە ب سروشتێ خۆ نە دوژمنێن هەڤدونە. ڤێ دیاردەیێ هۆكارێن خۆ یێن دەروونی، رەوشەنبیری و جڤاكی هەنە:
هۆكارێن سەرەكی یێن ڤێ دیاردەیێ
سیاسەتا «باوەریێ ب سیستەمێ دەستهەلاتداریا مێران «:
د جڤاكێن نەهەڤسەنگ دا، هندەك جاران ژن دبنە خۆدانێن وان بیروبۆچوونا كو دەستهەلاتداریا مێران بۆ وان دروستكری یە، ئانكو ئەو هزر و باوەری كو جهێ ژنان ل ئاستێن بلند یان سەركەفتنێ دا كێمە و ژن دڤێت بۆ بدەستڤەئینانا ڕێزێ یان دەستهەلاتێ ل گەل ژنێن دی بكەڤنە هەڤڕكیێ، چنكو هۆسا هزردكەن ژنا سەركەفتی یا دوویێ بێبەهر دكەت.
كێمبوونا دەرفەتان و هەڤڕكیا كێم بەها: دەما كو جڤاك دەرفەتێن یەكسان بۆ ژنان دابین نەكەت و وان ل كوژیەكێ بەر تەنگ دابنیت، ژن نەچار دبن بۆ بدەستڤەئینانا كێمترین دەستهەلات یان ناڤودەنگ د ناڤ خێزانێ یان كاری دا، بكەڤنە د هەڤڕكیەكا نەدروست و دژایەتیا هەڤدو دا.
پەروەردە و رەوشەنبیری ژی وەكو تێگەهشتنەكا مەترسیدار هەیە كو ژ تەمەنەكێ بچووك ڤە كچان فێر دكەت كو سەرنجا وان ل سەر هەڤدو هەردەم ب چاڤەكێ هەڤڕكیێ و كێبركیێ بیت، نە كو ب چاڤەكێ پشكداری و پشتەڤانیێ.
دیسا ژی جڤاك و تۆرێن جڤاكی، تۆڕێن جڤاكی نوكە ڕۆلەكێ خراپ د ڤی بیاڤی دا دگێڕن، كو تێدا بهایێ ژنێ ل سەر بنەمایەكێ ڕوكەش دهێتە پێناسەكرن، ئەڤ چەندە ژی دبیتە ئەگەرێ هندێ هەڤڕكی یا د ناڤبەرا وان دا یا جوانكاری و ژیانەكا نەڕاستەوخۆ و پێشبڕكێیا لاواز دا زێدە دبیت.
چارەسەری چیە؟.. ژ بۆ نەهێلانا ڤێ دیاردەیا نەخۆش، پێدڤییە ئەم ل سەر چەند ڕێیان كار بكەین:
ئاڤاكرنا هوشیاریێ، كو دڤێت ژن ب خۆ بگەهنە وێ باوەریێ كو سەركەفتنا ژنەكێ سەركەفتنا هەمی ژنانە، نە كو شكەستنەك بۆ وان.
پشتەڤانییا هەڤدو دڤێت، پەیوەندییا ناڤبەرا ژنان ل سەر بنەمایێ پالپشتیكرنێ، فێربوونێ، و بلندكرنا دەنگێ ئێك و دوو بیت، نە ل سەر بنەمایێ شكاندن و كێمكرنێ.
د ڕاستی دا، هێزا ژنێ د ئێكگرتن و پشتەڤانیا وێ دایە بۆ هەڤدو. دەما ژن دبنە پشتەڤانێن هەڤدو جڤاك هەمی بەر ب پێشكەفتن و هوشیاریەكا مەزنتر گاڤان دهاڤێژیت.

چیان مەهدی

د جیهانا ئەڤرۆ دا، مرۆڤایەتی ل ژێر فشارەكا مەزن یا قەیران، دوبارەبوون و شێوازێن جڤاكی یێن كەڤنار دژیت. گەلەك جاران، دەمێ كو كێشە و ئاریشە د ناڤ جڤاكەكێ دا سەرهەلدەن، مرۆڤ ب لەز پەنایێ دبەنە بەر رێكا توندوتیژیێ، جەنگان، یان سەرهلدانێن بێ ئارمانج. لێ ئەگەر ب ئاوایەكێ رەخنەیی و ئاقلانە سەخەتی ڤێ بابەتی بین، دێ بینین كو ئەڤ رێبازە نە تنێ ئاریشەیان چارەسەر نەكەن، بەلكو خۆ مانا وان كێشەیان قاهیمتر ژی دكەن. ل ڤێرێ یە ئێدی ئەڤ ڕستە دابڕژێتە مێشكێ مە: ئاقلەكێ نوی نەبیت، چو جەنگ و سەرهلدان نەشێن مە ژ گەنیبوونێ قورتالبكەن!»
جەنگ و سەرهلدان؛ چارەسەر یان نیشانێن نەخۆشییێنە؟
دیرۆكا مرۆڤایەتیێ پڕە ژ جەنگ و سەرهلدانێن كو ب هیڤیا «گوهۆڕینێ» هاتینەكرن. گەلەك جاران، خەلك ژ ستەم، نەدادی یان سیستەمەكێ نەدروست بێزار دبن و د پەرچڤینەكا سۆزدار دا دەست دكەنە شەر و شۆڕان. لێ پرسیار ئەڤەیە: یا شەڕ و سەرهلدانێن بێ هزر، سیستەما هزری و رەوشتی یا جڤاكێ گوهۆڕینە؟
بەرسڤ د دیارە؛ جەنگ و سەرهلدانێن بێ پێشەنگیا «ئاقلەكێ نوی»دا ، بتنێ روویێ دەرڤەیی یێ تەخ و دەستهەلاتان دگوهۆڕن، بێ كو بناغەیا هزر و هزركرنا جڤاكێ نوی كەن. ئەڤجە ئەنجام چییە؟ هەر ئەڤ جڤاكە د ناڤ گەنیبوونا رەوشتی، كولتۆری و سیاسی دا دمینت، چنكو كوشتی و كوشتە، سەركردە و پەیڕەو، هەمی ل سەر هەمان مەزناتی و هزرێن كەڤنار پەروەردە بووینە،
مەبەست ژ (گەنیبوونێ )ل ڤێرێ، نە تنێ گەنیبوونا ماددی یان یا ژینگەهێیە، بەلكۆ گەنیبوونا مەدنی و هزری یە: مۆرال و رەوشت: دەمێ كو پەیوەندیێن جڤاكی ل سەر بنەمایێن بەرژوەندیێن تەنگ و نەدادیێ پێكدهێن.
بیركرنەڤە: دەمێ كو جڤاك حەز ژ ووبارەكرنا رۆیدانێن دەربازبووی كەت و د قۆناغێن جیهانبینییا كۆن دا مابیت. شێوازێ بڕێڤەبرنێ: پەیڕەوكرنا شێوازێن كارپێكری یێن ژ دەم دەربازبووی بۆ چارەسەركرنا ئاریشەیێن سەردەم.
هەتا ئەڤ گەنیبوونە د ناخێ مرۆڤی و سیستەما جڤاكێ دا هەبیت، هەر سەرهلدانەكا بێ هزر دێ بوو ئەگەرێ كاووس و پاشڤەچوونێ، نەك پێشكەڤتنێ.
ئاقلەكێ نوی چییە؟ «ئاقلەكێ نوی» ئەو ئاقلەیە یێ كو رەخنەیی بیت، باوەری ب بێدەنگبوون و تەقدیستا دەربازبووی نینە، بەلكو هەمی دابونەریت و سیستەمان ژ نوی ڤەدكۆلیت.
زانستی و واقعبین بیت: ل دووڤ پێدڤیێن سەردەم و پێشكەفتنێن جیهانی دژیت، نە ل دووڤ ئایدۆلۆژیایێن ژ كاركەتی.
مرۆڤدۆست بیت: بهای مەزن ددەتە ژیانا مرۆڤی، ئازادیێ، و مافێ مرۆڤی، و باوەری ب دیالۆگێ هەیە نە ب رێكا توندوتیژیێ، دەما ئەڤ ئاقلە ل جڤاكەكێ پەیدا دبیت، مرۆڤ ئیلهامێ ژ هزرێن پێشكڤتی وەردگرن، و ڕێكا گوهۆڕینێ دكەڤنە سەر رێكا ڕاست: رێكا گوهۆڕینا ناخ و فكری، نە شێر و شۆرێن وێرانكەر.
د ئەنجام دا هەمی جەنگ و سەرهلدانێن بێ فلسەفە و بێ هزرێن نوی، نە دەستپێكەكە ژ بۆ چارەسەریێ، بەلكۆ ژ بۆ زێدەكرنا قەیرانان. جڤاكـ ب شەڕی و ب تۆماركرنا قوربانیان ناگەهنە پێشكەفتنێ؛ بەلكۆ پێدڤییا وان ب شۆڕشەكا هزری، پەروەردەیی و ئەقلی هەیە،
هەتا كو ئەم نەگەهنە ئەو باوەرێ كو ئاقلەكێ نوی بتنێ مفای ب مە دگەهینت، دێ هەر د ناڤ گەنیبوونا رۆژانە یا هزر و ژیانێ دا ژین و جەنگێن مە دێ تنێ وێرانكاریێ ئینن، بێ كو ئاقلەكێ تێر و تەسەلی بۆ پاشەڕۆژێ بهێلن.

چیان مه‌هدی
توندوتیژی بتنێ كێشا تاكه‌كی نینه‌، كو تاكه‌ك كه‌سه‌ك چاره‌سه‌ر بكه‌ت، به‌لكو ئه‌و كێشه‌كا مه‌زنا جڤاكی یه‌ و په‌یوه‌ندیا ب به‌رنامێ حكۆمه‌تێ و میدیایێ و په‌روه‌ردێ و رۆلێ زه‌لامێن ئاینی و رێكخراوێن نه‌حكۆمی یێن بوارێ مافێ ئافره‌تێ ڤه‌ هه‌یی.
راسته‌ ئه‌م وه‌كو ئافره‌ت داخوازێ دكه‌ین مافێن مه‌ پێشێل نه‌كه‌ن، یان به‌رهنگاری توندوتیژیا دژی ئافره‌تان ببن و رێك پێ نه‌هێته‌ دان، لێ كێشه‌ یا جڤاكی یه‌ ب گشتی و ئافره‌ت قوربانی یه‌، له‌وما دبێژم ئاڤاكرنا سیسته‌مه‌كێ هزری یێ ئاشتیخواز بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا مرۆڤه‌كێ ساخله‌م دژی توندوتیژیێ هه‌تا راده‌یه‌كێ زه‌حمه‌ته‌.
چونكی مرۆڤ رۆژانه‌ د ناڤ جڤاكێ دا تووشی چه‌ندین جۆرێن توندوتیژیێ یێن نه‌دیار دبیت، بۆ نموونه‌ دیارده‌یا كۆچكرنا گه‌نجان ئه‌گه‌رێ نه‌بوونا كاری، ئه‌رێ ما ئه‌و ژی نه‌ جۆره‌كێ توندوتیژیێ ل به‌رامبه‌ر ئافره‌تێ دهێته‌ كرن؟
د هه‌ر كێشه‌یه‌كا جڤاكی دا ئافره‌ت قوربانی یه‌، ئه‌گه‌ر كێشا كوچكرنا گه‌نجان وه‌ربگرین راسته‌ پتریا كه‌سێن دچن ژ ره‌گه‌زێ نێرن، لێ یا راست ئافره‌ت قوربانی یه‌، ژبه‌ركو كارتێكرنا ئێكسه‌ر لسه‌ر ئافره‌تێ دكه‌ت، ژ لایه‌كی ڤه‌، ئه‌وێن دچن پتریا وان گه‌نجن و هنده‌ك ژ وان خودان خێزانن، ئه‌و بارگرانی رێڤه‌برینا مالێ دكه‌ڤیت ل سه‌ر ملێن هه‌ڤژین و دایك و خووشكان، ژ لایه‌كێ دی ڤه‌، چوونا رێژا زێده‌ یا گه‌نجان كارتێكرنێ دكه‌ت ل سه‌ر زێده‌بوونا رێژه‌یا كچان ل به‌رانبه‌ر كوڕان، ئه‌ڤێ چه‌ندێ ژی كارتێكرنێن جڤاكی هه‌نه‌.
ئانكو هه‌ر كێشه‌یه‌كا جڤاكێ هه‌بیت، كارتێكرنا وێ ل سه‌ر ئافره‌تان هه‌یه‌.

چیان مهدی
بریارا ئه‌نجامدانا هه‌لبژارتنێن پێشوه‌خت ل ئیراقێ، ئه‌جیندایه‌كا سیاسیا ناڤخوه‌یی و هه‌رێمایه‌تی بوو، ب رێیا خوه‌نیشادانێن ئیراقێ هاته‌ سه‌پاندن،گوهۆرین د قانوونا هه‌لبژارتنان ژی دا ژبۆی فره‌بازنه‌یێ، دیسا ئارمانجه‌كا سیاسی د پتشرا بوو، به‌لێ ل دوماهیێ بوو ئه‌مر واقع و جڤاكێ نێڤده‌وله‌تی ژی ئه‌ڤ ره‌وشه‌ بۆ ئیراقیان ب پێدڤی زانی.
زێده‌باری هه‌بوونا تێبینی و بزاڤێن زۆر یێن كوردستانێ بۆ هندێ ئه‌ڤ قانوونه‌ نه‌بیته‌ ئاسته‌نگ بۆ پێكهاتێن ئیراقێ به‌لێ ئه‌ڤ یاسایه‌ هاته‌ سه‌پاندن و پێدڤی بوو هه‌می لایه‌ك پێگیریێ ب ڤی دۆخی بكه‌ن خوه‌ به‌رهه‌ڤ بكه‌ن چاوا ئاماده‌كاریان بكه‌ن بۆ هندێ دگه‌ل ڤی بارودۆخێ نوی سه‌ره‌ده‌ریێ بكه‌ن.
پارتی دیمۆكراتی كوردستان وه‌ك حزبه‌كا سیاسی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانی ب پشتگیریا ب هێزا ئیرادا ملله‌تێ خوه‌ و ئارمانجێن ره‌وایێن گه‌لێ كوردستانێ دڤێت ب رێیا كاندیدێن خوه‌ جاره‌كا دی ڤێ ئێكێ نیشا بده‌ت، ئه‌مین ب رابردوی و ب ئه‌جیندایا تماما خزمه‌تكرنا ملله‌تێ خوه‌ مه‌ د ڤان هه‌لبژارتنان دڤێت دا پێگه‌هێ هه‌رێما كوردستانێ بهێزتر بكه‌ین وخواسته‌ك و هێڤیێن خه‌لكێ كوردستانێ ل ئیراقێ بێنه‌ جێبه‌جێكرن كو چ ده‌مه‌كی نه‌ڤیایه‌ دانپێدانێ ب وێ راستیێ بكه‌ت، به‌لێ هه‌رده‌م هێز و ئیرادا پارتی و سه‌ركردایه‌تیا وێ ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ باره‌ راست نه‌كربیت، به‌لێ راده‌ستی وی ژیواری نه‌بوویه‌ كو هنده‌ك ئالی و كه‌سایه‌تیێن شۆفینی ڤیایه‌ بسه‌ر كوردستانێ بسه‌پینن.
له‌وما ده‌نگده‌ر و كوردستانی دڤێت ژپێخه‌مه‌ت كوردستانه‌كا ب هێز و سه‌قامگیرتر باوه‌ریه‌كا تمام ب پارتی دیمۆكراتی كوردستان و كاندیدێن وێ بده‌ن، چونكی قۆناغا پاشه‌رۆژا سیاسی و هه‌ڤركی د ئیراقێ دا پێدڤی ب هێز و ئیرادا پارتی و سه‌ركردایه‌تیا وێ هه‌یه‌ كو رویبری هه‌می ئاسته‌نگان ببیت و قه‌وارێ هه‌رێما كوردستانێ بپارێزیت و بهێزتر بكه‌ت.

چیان مه‌هدى
ژینگه‌هێ كارتێكرنه‌كا تمام ل سه‌ر كۆمه‌لگه‌هێ هه‌یه‌، ژبه‌رهندێ باراپتریا كۆمه‌لگه‌ها گرنگیه‌كا زێده‌ ب ژینگه‌هێ دده‌ن وه‌كی گه‌وهه‌ره‌كا گرنكا كۆمه‌لگه‌ها ته‌ماشه‌ دكه‌نێ، به‌حسكرنا ژینگه‌هێ به‌حسكرنا ژیانێ یه‌، چونكی هه‌می زینده‌وه‌رێن ل سه‌ر رویێ عه‌ردی ژینگه‌ها تایبه‌ت بخوڤه‌ هه‌یه‌،هه‌روه‌سا هه‌ر ئاریشه‌ك د ژینگه‌هێدا هه‌بیت دێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ دروستبوونا ئاریشێ د ژیانا زینده‌وه‌ران دا، چونكی په‌یوه‌ندیه‌كا موكم د ناڤبه‌را ژینگه‌هێ و زینده‌وه‌ران دا هه‌یه‌ ئه‌گه‌ر سه‌رنجێ بێخینه‌ سه‌ر گۆتنه‌كا ئه‌نشتاینی كو دبێژیت (ژینگه‌هـ هه‌می تشته‌كه‌ ژبلی من)، ئانكو مرۆڤ ئه‌گه‌ره‌كێ سه‌ره‌كی وبنگه‌هینه‌ د پرۆسا پیسبوونا ژینگه‌هێدا و ده‌ركه‌فتنا جۆرێن جیاوازێن پیسبوونێ وپیسبوون ژی ژئه‌گه‌رێ مرۆڤان به‌رامبه‌ر زێده‌بوونا پیشه‌سازیێ ــ پێشكه‌فتنا ته‌كنه‌لوجیایێ ــ خراب بكارئینانا ژێده‌ران ــ زێده‌بوونا رێژا ئاكنجییا ـــ پیسبوونا (ئاڤێ ــ هه‌وای ــ ئاخێ)، كو ئه‌ڤه‌ژی ژ ئه‌نجامێ چالاكیێن مرۆڤی پیس دبن.ژینگه‌هـ وه‌كی بابه‌ته‌كێ گرێدای ب ژیانێ وچالاكیێن به‌رده‌وامێن مرۆڤی وزینده‌وه‌راڤه‌، به‌رده‌وام پێدڤی ب چاڤدێریكرن وچێكرنێ یه‌، چونكی چالاكیێن به‌رده‌وامێن مرۆڤی پاشماوێت غه‌ریب دئێخنه‌ د ناڤ پێكهاتیێن ژینگه‌هێدا (ئاڤ ــ هه‌وا ــ ئاخ ) ل دووڤ جۆرێن چالاكیان ب ڤێ ژی ژینگه‌هـ پیس دبیت.
پیسبوونا ژینگه‌هێ ژی پێكدئێت ژ روودانا گوهۆرینه‌كێ د ژینگه‌ها گیاندارادا ژئه‌گه‌رێ سروشت و چالاكیێن رۆژانه‌یێن مرۆڤی ڤه‌ كو دبیته‌ ئه‌گه‌رێ ده‌ركه‌فتنا چه‌ند مادده‌یه‌كا كو ناگونجن دگه‌ل وی جهێ گیاندار تێدا دژین ودێ تێكده‌ت، به‌رهه‌م ئینانا پێدڤیێن ژیانا مرۆڤی ب به‌رده‌وامی به‌رمایكێن زیانبه‌خش دئێخنه‌ د ناڤ ژینگه‌هێ دا، به‌لێ رێژا وان به‌رمایكا گرێدانه‌كا ئێكسه‌ر ب هشیاریا مرۆڤاڤه‌ هه‌یه‌ گرینگیدانا وان ب ژینگه‌هێ هه‌روه‌سا گوهۆرینێن كه‌ش و هه‌وای كاریگه‌ریێن نێگه‌تیڤ یێن كرینه‌ سه‌ر ژینگه‌هێ، هه‌روه‌سا زێده‌بوونا هه‌ژمارا ئاكنجییا ل سه‌ر رویێ عه‌ردی وزێده‌بوونا كارگه‌ها ب هه‌ده‌ردانا وزه‌یا زێده‌ی پێدڤیێن وه‌لاتان ب تایبه‌تی ژی وه‌لاتێن پیشه‌سازی، زێده‌بوونا ترومبێلا زیانه‌كا ژینگه‌هی یا زێده‌ په‌یداكریه‌ ژبه‌رته‌نگبوونا گه‌رمێ و ته‌پوتوزێ وب ده‌هان كاره‌ساتێن سروشتی كو راسته‌وخوه‌ كارتێكرنه‌كا گه‌له‌ك خراب كریه‌ سه‌ر ژینگه‌هێ و هه‌ڤسه‌نگیا ژینگه‌هێ تێكدایه‌. پیسبوونێ كارتێكرن ل سه‌ر چاڤ وگه‌ری وپیست وده‌روونی هه‌یه‌ ژبه‌رهندێ ل وان وه‌لاتێن كو ژینگه‌ها وان پیسه‌ ئاكنجییێن وان د دودل و تۆره‌نه‌، هه‌روه‌سا پیسبوونێن ژینگه‌هێ باراپتر ل وه‌لاتێن پاشكه‌فتینه‌ وه‌لاتێ چینێ و هندستانێ پیسترین وه‌لاتێن جیهانێنه‌ ژلایێ ژینگه‌هێڤه‌ د كوردستانێ ژیدا زێده‌ترین پیسبوون پێكدئێن قه‌ره‌بالخ و هه‌وای و ئاڤێ.
(ئاڤ ــ هه‌وا ــ ئاخ) ئه‌ڤه‌ هه‌رسێك پێكهاتیێن ژینگه‌هێنه‌ پیسبوونا وان ئانكو تێكچوونا بارێ ژیانا هه‌رئێك ژڤان ره‌گه‌زانه‌ و تمامكه‌رێن ئێكودوونه‌ بۆ به‌رده‌وامیدان ب ژیانێ، له‌وما نابیت ئێكێ ژیادی ب گرنگتر بدانین،زێده‌كرنا رێژا كه‌سكاتی گرێدانه‌كا ئێكسه‌ر ب ڤان هه‌رسێ پێكهێنه‌رانڤه‌ و گه‌شه‌كرنا مرۆڤی ژی پێدڤی ب پێكئینه‌رێن ژینگه‌هێڤه‌ هه‌یه‌.
ل سه‌ر هه‌ر تاكه‌كێ كورد پێدڤیه‌ ئه‌ركێ پاراستنا ژینگه‌هێ بستوه‌یێ خوه‌ڤه‌ بگریت و ل سه‌ر هه‌می رێكخراو و سه‌نته‌ر و داموده‌زگه‌هێن حكومی و نه‌حكومی و په‌رله‌مان و كه‌رتێ تایبه‌ت و راگه‌هاندكاران پشكداربن د گه‌هاندنا په‌یاما ژینگه‌هـ پارێزیێ دا، هه‌می لایه‌ك پێدڤیه‌ پارێزگاریێ ل وێ ژینگه‌هێ بكه‌ن كو ئه‌م هه‌می تێدا دژین، چونكی ژینگه‌هه‌كا پاقژ مافێ مه‌هه‌میانه‌ و پاراستنا ژینگه‌هێ ژی ئه‌ركێ سه‌رملێن هه‌ر تاكه‌كێ كورده‌.
كاركرن بۆ ژینگه‌هه‌كا ساخله‌م به‌ری هه‌رتشته‌كی بزاڤه‌ بۆ پاراستنا هه‌ڤسه‌نگیا ژینگه‌هێ كو د ناڤه‌راستا سه‌دێ بیستێ دا هه‌تا ئه‌ڤرۆ ب شێوه‌یه‌كێ گه‌له‌ك دژوار ئه‌و هه‌ڤسه‌نگیه‌ به‌ر ب تێكچوونێ ڤه‌ یه‌، ژ به‌ر زۆریا هۆكارێن پیسبوونا ژینگه‌هێ ئاوا جهێ خۆشحالیێ یه‌ كو رێژه‌یه‌كا به‌رچاڤ ژ به‌رپرسێن وه‌لاتێن پێشكه‌فتیێن جیهانێ هه‌ست ب مه‌ترسیێن پیسبوونا ژینگه‌هێ دكه‌ن و كارێ قانوونی بۆ كێمكرنا پیسبوونا ژینگه‌هێ كریه‌. سالانه‌ چه‌ندین كۆنفرانس و كۆمبوونان گرێدده‌ن و بریارێن گرنك بۆ پاراستنا ژینگه‌هێ دئێنه‌جێبه‌جێكرن.

چیان مه‌هدى
ئه‌گه‌ر ل دووڤ نه‌خشه‌ و پلانێن رێكخستی گرنگی بهێته‌دان ب كه‌رتێن نه‌فت، رێك، ئاڤه‌ندانكرن، ژینگه‌ه، سروشتی و سه‌رچاوێن ئاڤێ، دێ ب هزاران ده‌رچوویێن هه‌می پشكێن ئه‌ندازیاری و ژینگه‌ه و جیۆلۆجی و سروشتی بنه‌ خودان كار، هۆسا دێ وه‌لاتێ مه‌ د ماوه‌یه‌كێ كێم دا ژلایێ ئابووری ڤه‌ و ژیانكرن و پێشكه‌ڤتنێ ڤه‌، جوداهیه‌ك و پێشڤه‌چوونه‌كا مه‌زن بخوه‌ڤه‌ بینیت.
ئه‌گه‌ر گرنگی ب كه‌رتێ گه‌شتوگوزاری و شوینه‌واری ب شێوازه‌كێ سه‌رده‌م و ستاندارد بهێته‌دان، ب هزاران ده‌رچوویێن پشكێن گه‌شتوگوزاری و بێ باوه‌رنامه‌ ژی دێ بنه‌ خودان كار و كه‌سابه‌ته‌كا ئاڤاكه‌ر و گه‌له‌ك باش، هۆسا خه‌لكه‌كێ زۆر دێ قه‌ستا هه‌رێمێ كه‌ت.
ئه‌گه‌ر گرنگی ب كه‌رتێ چاندن و كشتوكاڵی و گیانه‌وه‌ر (شیرده‌ر و هێككه‌ر) بهێته‌دان، ب ده‌هان هزاران ده‌رچوویێن كۆلیژێن ئه‌ندازیاریا چاندنێ و ڤێتێرنه‌ری و سامانێن ئاژه‌لی، هه‌روه‌سا جۆتیار و بگره‌ گه‌له‌ك كه‌سانێن بێ باوه‌رنامه‌ ژی دێ بنه‌ خودان كار و كه‌سابه‌تی، ئه‌گه‌ر به‌ری روویدانا قه‌یرانێن سالێن بوری ئه‌ڤه‌ هاتبا كرن، ئه‌ز باوه‌رم نزمبوونا بهایێ نه‌فتێ كاریگه‌ریه‌كا مه‌زن ل سه‌ر هه‌رێمێ نه‌ دبوو.
ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ هه‌می ده‌رچوویه‌ بوونه‌ خودان كار و مووچه‌، هینگی ئه‌گه‌ر گه‌نجه‌ك مابیت خودان باوه‌رنامه‌ یان تایبه‌تمه‌ندی نه‌بیت، هینگی دێ شێت د بازارێ ئازاد دا ژیانا خوه‌ دابین كه‌ت، وه‌كو ڤه‌كرنا دوكانه‌كێ یان هاژۆتنا ته‌كسیێ یان كرێكاریه‌كێ د كه‌رتێن جودا جودا دا یان ل جۆتیاری و خوارنگه‌ه و سازیێن نه‌ حكومی و یان گه‌شتوگوزاری ئازاد كاره‌كی بۆ خوه‌ په‌یدا كه‌ت، ئه‌و ژی سه‌ندیكا كرێكاران خوه‌ لێ بكه‌ته‌ خودان، ژلایه‌كێ دیڤه‌ ژبلی وێ كو دێ خه‌لك ژ قه‌یرانا بێ كاری و بێ مووچه‌ییێ خلاس بیت، هه‌م دێ وه‌ڵاتێ مه‌ پێشكه‌ڤتنه‌كا مه‌زن دده‌مه‌كێ كێم دا ب خوه‌ڤه‌ بینیت، هه‌م ژی حوكمه‌ت دێ تا رادده‌یه‌كێ باش ژگه‌له‌ك قه‌یرانا خلاس بیت.
ئه‌ڤا من گۆتی هه‌میێ ژی چ تشتێ زه‌حمه‌ت و بۆدجه‌كێ زه‌به‌لاح یان خه‌رجیه‌كێ مه‌زن پێ نه‌ڤێت، به‌لكو بتنێ پێدڤی ب پلانه‌كا سیسته‌م كری و ب رێكوپێك و كه‌سانێن خودان ئه‌قله‌كێ ستراتیژی ب ژیبوونه‌كا نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانی هه‌یه‌، هه‌روه‌سا ئه‌ڤ دێ بیته‌ باره‌كێ سڤك ژ بۆ حوكمه‌ت كو بتنێ پشت به‌ستنێ ب داهاتێ نه‌فتێ نه‌كه‌ت، ئانكو دێ ژ هه‌رلایه‌كی ڤه‌ ده‌وله‌مه‌ند بیت و پێشڤه‌چیت،
ل وه‌لاتی دێ كێمترین ئاریشه‌ هه‌بن، ژبه‌ر پتریا ئاریشێن چێدبن، ژئه‌گه‌رێن ئابووری نه‌، بێكاری و هه‌ژاری خه‌لكی تووشی كێشێن جڤاكی ونه‌خۆشیێن جودا جودا دكه‌ن، ده‌مێ جڤاك یێ پڕ ئاریشه‌ بیت هنگی هزرا داهێنانێ د ناڤ دا دمریت، گه‌نجێن به‌رهه‌مهێنه‌ر په‌یدا نابن، ژبه‌ر به‌زینا وان ل دووڤ پاریێ ژیانێ داهێنانێ ل ده‌ڤ وان دكوژیت.

چیان مه‌هدى

بنیاتێ پێشكه‌فتن و بهێزبوونا هه‌ر وه‌ڵاته‌كی گه‌نجه‌ و هۆكارێ هه‌ره‌ سه‌ره‌كی یه‌ بۆ گوهۆرین و گه‌شه‌كرنا وه‌ڵاتی، لێ هه‌تا كو وه‌ڵات مفایی ژ گه‌نجی ببینیت و وه‌ك ئامرازه‌كێ كاریگه‌ر سه‌رده‌ریێ ل گه‌ل بكه‌ت، ڤیا بیت گه‌نج یێ هشیار و چالاك و خودان بریار و وێره‌ك بیت. وه‌كی دبینم گه‌نجێ كورد خودان شیان و بهێز و وێره‌ك و ره‌وشه‌نبیره‌، لێ د ڤێ قووناغا نوكه‌ تێ دا دژین دبینم گه‌نجێ كورد ئه‌و شیان و هێز و بیرۆكێن ل ده‌ف هه‌یی یێن به‌رزه‌ كری و حه‌تا راده‌یه‌كێ زۆر خوه‌ ب ده‌ست چاره‌نڤیسی ڤه‌ گرێدایه‌.
ئێك: خودان ئیراده‌یه‌كا بهێزین.
دیاره‌ كو گه‌نجی به‌رده‌وام ئیراده‌یه‌كا ب هێز هه‌یه‌ و ب ده‌ستڤه‌ئینانا ئارمانجێن خوه‌دا به‌رده‌وامه‌ و ده‌ستان نا داهێلیت.
دو: یێ چالاك و بهێزه‌، د ژیانا خوه‌دا یێ چالاك و خودان بزاڤه‌كا به‌رچاڤه‌ د هه‌ر ئه‌ركه‌كی دا كو پێ بهێته‌ سپاردن.
سێ: ژ لایێ جه‌سته‌ی ڤه‌ بهێزه‌،
ئه‌و هێزا وی وه‌لێ دكه‌ت هه‌ست ب وه‌ستیانێ نه‌كه‌ت.
چارێ: حه‌زا سه‌ركێشیێ و ئه‌زموونان هه‌یه‌، ژ به‌ر سه‌ركێشیێن ئه‌رێنیێن خوه‌ شیانێن نوویاتیێ و دووڤ دا گه‌ریانێ هه‌نه‌.
پێنج: خودان خه‌ونێن مه‌زن و ئاڤاكرنا خوه‌نه‌، ژ به‌ر كو به‌رده‌وام خه‌ونێن مه‌زن هه‌نه‌ د ئاڤاكرنا خوه‌دا، له‌وا ژ ده‌ستڤه‌ئینانا خه‌ونێن خوه‌ راناوه‌ستیت و بێ دودلی پێنگاڤان دهاڤێت.
ژ به‌ر ئه‌و خالێن من به‌حس ژێكری،چ پێنه‌ڤێت ئه‌م دبینین كو گه‌نجی رۆله‌كێ گرنك د جڤاكى دا هه‌یه‌، ئێك ژ وان رۆلێن گرنگ ژی گرنگیدانا وی یه‌ د پشكداریا سیاسی دا، وه‌كی پشكداریكرن د پرۆسا هه‌لبژارتنان دا، د زۆربه‌یا جڤاكان دا به‌رده‌وام گه‌نج سه‌ركه‌فتیێن هه‌لبژارتنانه‌.
هه‌روه‌سا شیانێن گه‌نجی بهێزن د ددیاركرنا رۆلێ خوه‌دا د وارێن خۆبه‌خشی دا و شیایه‌ جهێ ده‌ستێ خوه‌ دیاربكه‌ت، ب ڤێ ژی باوه‌ری ب خوه‌بوونا وی زێده‌تردبیت.
دشێین گه‌له‌ك رۆلێن دیێن گه‌نجان به‌حس بكه‌ین د وارێن خزمه‌تكرنێ دا ب ده‌وروبه‌رێن خۆنیشتیمانی و وان كه‌س ولایه‌نان كو پێدڤی ب وان هه‌بیت، له‌وا د هه‌ر جڤاكه‌كی دا گرنگی ب گه‌نجان بهێته‌دان ئه‌و جڤاك ژ رویێ سیاسی و ئابووری ڤه‌ یێ سه‌ركه‌فتی یه‌.
ڤێجا ماده‌م سه‌ركه‌فتنا جڤاكى یا گرێدایه‌ ب توێژه‌كا گرنگا وه‌كی گه‌نجا پێدڤیه‌ ژ خوه‌ پرسیار بكه‌ین بۆچی دڤێت كار ل سه‌ر ڤێ توێژێ نه‌كه‌ین د ده‌رێخستنا هێز و شیان و داهێنانێن وان دا؟
دڤێت پرسیار بكه‌ین بۆچی دڤێت د جڤاكی دا پشتا خوه‌ ب شیانێن گه‌نجان نه‌گرێده‌ین و ب تنێ د پرۆسێن هه‌لبژارتنان دا به‌رێ خوه‌ بده‌ینێ ل به‌رامبه‌ر بده‌ستڤه‌ئینانا ده‌نگێن وان.. یان بۆچی پرسیار نه‌كه‌ین، گه‌ر ئه‌م هند دپشت قاهیمین ب تۆێژا گه‌نجان و داخوازا ده‌نگان ژێ دكه‌ین، بۆ گه‌نج ته‌یێ سیاسی ببینیت هۆسا پشتگوه ڤه‌ دئێخی؟ گه‌ر ڤان پرسیاران به‌رسڤ نه‌بیت بۆ ڤێ توێژا گرنگ، چ پێنه‌ڤێت جڤاك و د سه‌ر هه‌میارا سیاسی دێ باجێن مه‌زن ده‌ن وبێباوه‌ریا گه‌نجان ب ده‌ستهه‌لاتا سیاسی دێ جڤاكی به‌ ب هه‌ڕفینه‌كا مه‌زن به‌ت ڤه‌ …

وه‌كی من زانی د ڤان گوهۆرینان دا، ئه‌ڤێن ل دهۆكێ دێ هێنه‌ كرن، پتریا وان زه‌لامن، هه‌تا نوكه‌ ب تنێ من گوھ ل ناڤێ ئافره‌ته‌كێ ب تنێ بوویه‌، ئه‌و ژی هه‌كه‌ بمینیت.

پێدڤیه‌ ل ڤی ده‌می ده‌ستهه‌لات، ئاڤریه‌كێ بده‌ته‌ شیانێن ئافره‌تێ و بهایه‌كێ باشتر بده‌تێ، كو بوویه‌ ئه‌فسانه‌ ل جیهانێ، بۆ نموونه‌ مه‌ دیت د شه‌ڕێ داعشێ دا، ئافره‌تێن كورد مل ب ملێ برایێ خوه‌ یێ پێشمه‌رگه‌ ل به‌رامبه‌ر دوژمنی راوستیابوو. ژ بلی ڤێ چه‌ندێ ژی ئه‌و قه‌هره‌مانی ئه‌ڤرۆ د به‌رگریێ دانه‌ و ئاخا كوردستانێ دپاریزیت هه‌ر ژ كێله‌كا وێ ئافره‌تێ ژ دایك بووینه‌، له‌ورا دڤێت سیسته‌مه‌كێ نوو بهێته‌ پیاده‌كرن بۆ پتر ده‌لیڤه‌دان ب ئافره‌تێ، داكو رۆلێ وێ پتر دیار بیت، ژبۆ پاشه‌رۆژه‌كا گه‌شتر و خۆشتر ل سه‌ر بنیاته‌كێ موكم، ھه‌بوونا ده‌لیڤان و دیتنا رۆلی دێ پتر شیانێن ئافره‌تێ دیار بن، دیسا دێ پتر ھێته‌ ئاڤاكرن ژ لایێ سیاسی و كارگێری ڤه‌، ھزرێن ئه‌كادیمی و مودرن پتر به‌رچاڤ بن.
گه‌له‌ك جاران ده‌مێ به‌حسێ ئافره‌تێ و پشكداریێ دكه‌ن، ئێكسه‌ر بابه‌ت دچیت خالێن لاواز و به‌حسێ كه‌ساتیا ئافره‌تێ دهێنه‌كرن و تشتێ گرێدایی ره‌وشت و كه‌لتوور و پرسا جڤاك و ده‌روون و گه‌له‌ك خالێن دی یێن كو مێشكێ خه‌لكی پێڤه‌ مژوول بن دهێنه‌ پێش، ل به‌راهیا ڤێ هزرێ هه‌میێ ب سه‌دان هزرێن شاش ل دۆر ئافره‌ت دهێنه‌ ئاڤاكرن كرن، ئانكو جوداهی ره‌گه‌زی نه‌بیت ئافره‌تێن كورد شیاینه‌ ببنه‌ سۆمبولا به‌رخودانێ.
بلا ئافره‌ت خودان هێزه‌ بلا ئه‌م چ دی نه‌بێژین ئافره‌ت بێ هه‌لویسته‌، نه‌خێر ئافره‌ت هه‌نه‌ خودان رابردوویه‌كێ باشه‌ دڤێت ئێدی ده‌ستهه‌لات باشتر هزر د شیانێن ئافره‌تێ دا، بكه‌ت و د ھه‌ر گورانكاری و ده‌لیڤه‌كێ دا رۆلێ ئافره‌تێ یێ به‌رچاڤ بیت.

هه‌كه‌ ژنێن جیهانێ و وه‌لاتێن پێشكه‌فتی و خودان سه‌روه‌ری داخوازو ماف و پێنگاڤێن وان بۆ گه‌هشتنا چه‌ند ئارمانجه‌كێن تایبه‌تمه‌ند بیت ب ژیانا وان ڤه‌، بۆ مه‌ كوردان خه‌باتا نه‌ته‌وه‌یی هند ئارمانجه‌كا مه‌زنه‌، بزاڤێن دی د وارێ مافێ ژنان دا و رۆلێ وان د ده‌زگه‌هان دا و ده‌ربازبوون ژ دابونه‌ریتان ئه‌وله‌ویه‌ت نه‌بیت، ئه‌ڤ باوه‌ریا من به‌روڤاژی بۆچوونا هه‌ر كه‌س و لایه‌نه‌كی بیت، ئاریشه‌ نینه‌ هندی من دڤێت به‌حس ژ راستیا ڤێ ئارمانجێ و رۆلێ ژنا كورد بكه‌م، كو نوكه‌ ژ به‌ر هه‌شتى مارس رۆژا جیهانیا ژنان بارا پترا ئاخفتنا مافێ ژنانه‌ وچ پێنگاڤێن كریار ژی د دووڤدا نائێن، خه‌باتا نه‌ته‌واتیا كورد، خه‌باته‌كا تژی قوربانیه‌، بابوبرا و كه‌سێن مه‌ به‌رده‌وام ئه‌ركێ رویبریبوونا دوژمنان ب ستوویێ خوه‌ڤه‌ گرتیه‌، مل ب ملێ وان ژنا كورد ژی ب به‌رپرسیاری رۆلێ كاریگه‌ر هه‌بوویه‌ و كوڕ بۆ خه‌بات وپێشمه‌رگاتیێ په‌روه‌رده‌ كرینه‌ و خه‌مێن به‌رده‌وام ژ به‌ر ژده‌ستدانا جه‌گه‌رێن خوه‌ خوارینه‌، دیرۆكا ڤێ نه‌ته‌وێ یاتژی یه‌ ژ نموونێن قه‌هره‌مانیا ژنێ ژ بۆی سه‌رخستنا شۆره‌شێ، تژینه‌ ژ چیرۆكێن ئاوه‌ره‌بوون و ده‌ربه‌ده‌ریێ و زه‌حمه‌تكێشانێ، ئه‌ڤرۆ ژی كو كورد ل به‌رانبه‌ر مه‌ترسی و هه‌ره‌شا دوژمنێن خوه‌یه‌ ب تایبه‌تی گرۆپا تیرۆرستی یا داعش، رۆل و په‌یاما تایبه‌تیا ئافره‌تا كورد یا جودایه‌، هه‌ر ئه‌و به‌رپرسیار یا ژ مه‌ دئێته‌ چاڤه‌رێكرن، قوربانیدان بۆ پاراستنا وان ده‌ستكه‌فتان كو به‌ری مه‌ قوربانی بۆ هاتیه‌دان، د ڤی بارودۆخێ كوردستانێ ژی دا ئه‌وا هاتیه‌ دیتن سه‌لماند كو ژنا كوردستانێ به‌ری مافێن ره‌گه‌زی وه‌ك مێینه‌ك، قوربانیێ دده‌ت بۆ مافێن نه‌ته‌وه‌یێن خوه‌، چونكی دزانیت هه‌تا سه‌ربه‌خوه‌یی نه‌بیت، نه‌شێت پێنگاڤان بهاڤێت بۆ سه‌ربه‌خوه‌یێ. د ڤان رۆژا دا كو رۆژا ژنێن جیهانێ یه‌، هیڤی خوازین جڤاكێ نیڤده‌وله‌تی و رێكخراوێن ژنان د جیهانێ دا ب چاڤه‌كێ بلند سه‌حكه‌نه‌ ڤێ قوربانیدانا ژنا كوردستانێ ورێزێ ل وان شیانان بگرن یێن ژنا كوردستانێ ژ پێخه‌مه‌ت پاراستنا وه‌لاتێ خوه‌ ب كاردئێنن.