دامه‌زراندنا پارتی دیموكراتی كوردستان د بارودوخه‌كێ هوسا دا بوو، وه‌كی پارته‌كا چه‌كدار ژ پێخه‌مه‌ت ئازادی و به‌ره‌ڤانیكرنێ ژ نه‌ته‌وه‌ی بوو، د سالا 1946 دا ئه‌ڤ پارته‌ بوویه‌ مینبه‌ره‌كا چه‌كداری و سیاسی، به‌لێ دووربینیا زێده‌یا ڤێ پارتێ و سه‌ركردایه‌تیا وێ ب رێبه‌رایه‌تی یا بارزانیێ نه‌مر، ب ره‌نگه‌كی بوو، پشتی حه‌فت سالان ژ دامه‌زراندنا وێ، ئانكو د سالا 1952 ئێكه‌تیا ئافره‌تێن كوردستانێ بدامه‌زرینیت و خه‌باتا چه‌كداری و رێكخستنی و مافێ ئافره‌تێ ژی بینیته‌ مه‌یدانێ.
ژیێ پارتی دیموكراتی كوردستان دێ بیته‌ حه‌فتێ سال، ژیێ ئێكه‌تیا ئافره‌تێن كوردستانێ ژی دێ بیته‌ 63 سال، ئانكو حه‌فت سال جوداهی هه‌یه‌ د ناڤبه‌ینا پارته‌كێ و رێكخراوه‌كێ كو تمامكه‌رێن پره‌نسیپ و ئارمانجێن ئێك و دونه‌، ئه‌ڤه‌ ژی نیشانا گرنگیدان و سه‌ركه‌فتنا پارتی یه‌، د دیتن و باوه‌ربوونێ دا ب هێزا ئافره‌تێ د كۆمه‌لگه‌هێ دا، بلا د وی سه‌رده‌می دا سه‌حكه‌ینه‌ جڤاكی، كو گرتی ترین جڤاك بوویه‌، پارته‌ك و رێبه‌ره‌كێ وه‌كو بارزنیێ نه‌مر، دیتنا وی هندا به‌رفره‌ه بیت كو هزر د دامه‌زراندنا رێكخراوه‌كا ئافره‌تان دا بكه‌ت و به‌ره‌ڤانیێ ژ ماف و ژیانا وان بكه‌ت. بێگومان دێ گه‌هینه‌ وێ راستیێ پارتی دیموكراتی كوردستان پارته‌كا دروسته‌ ل سه‌ر رێیا دیموكراسیێ و جڤاكا مه‌ده‌نی.
نوكه‌ 70 سالێن ژیێ خه‌بات و قوربانیدانا ڤێ پارتێ، بوویه‌ مه‌زنترین ده‌ستكه‌فتا نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی، دگه‌ل هندێ بۆ مه‌ وه‌كی ئافره‌ت و وه‌كی ئێكه‌تیا ئافره‌تێن كوردستانێ شانازیه‌كا مه‌زنه‌، هێزه‌ك و پارته‌كا وه‌كی پارتی دیموكراتى كوردستان ل پشت پێنگاڤێن مه‌یه‌ د وارێ مافێ ئافره‌تێ دا. ب تایبه‌ت د ره‌خساندنا كارێن گونجای و هه‌ژی دا و پشكداریكرنا ئافره‌تێ د وارێن سیاسی و ئیداری دا. د ڤێ هه‌لكه‌فتا پیرۆز و پری سه‌روه‌ریا پارتی دا، دڤێت جاره‌كا دی ب وان ئارمانجێن نه‌ته‌وه‌یی و نشتیمانی و پره‌نسیپێن گرنگێن وارێ ئافره‌تان بزاڤه‌كێ بكه‌ین بۆ گرنگیا پشكداریكرنێ د پێشخستنا كارێ حزبی دا و ب تنێ چاڤێ مه‌ ل هندێ نه‌بیت كارێ رێكخراوه‌یی ببیته‌ دووماهیك به‌رنامێ مه‌، به‌لكی مل ب ملێ پارتی و د وارێ سیاسی و ئیداری دا رۆلێ خوه‌ دگه‌ل هه‌ڤ خه‌باتێن خوه‌ ژ ره‌گه‌زێ نێر ببینین و ژینگه‌هه‌كا خۆرتر یا كاركرنێ دروست بكه‌ین، داكو پێگه‌هێ ئافره‌تێ ل ئاستێ مه‌زنیا پارتا خوه‌ بهێزتر بكه‌ین.

سێ پرۆسە د مێژوویا پشتی سەرهلدانێ دا بۆ هێزا پێشمەرگەی باشترین دەلیڤە بوون بۆ نیاسین و باوەرپێ ئینان ب هندێ ئەو هێز د ئاستێ هەمی رێکەفتنێن جیهانیێن تایبەت ب یاسایێن شەری دایە. یان ژی بێژین: داکۆکیکارا پێکڤەژیانێ و پاراستنا ئاسایشێ و هێمنیێ یە و یادوورە ژ هەمی بیروباوەرەکا توندرەوانە.
د راپەرینا1991 دا، پێشمەرگێ قارەمان پشکەکا مەزنا خاکا باشوورێ کوردستانێ رزگار کر و رەت کر ببیتە هێزەکا تولڤەکەرا نەتەوەیی و ئەگەرەک بیت بۆ تێکدان و پێکڤەژیانێ، بەرۆڤاژی بوویە باشترین هێز دگەشەپێدانا گیانێ پێکڤەیێ و هەمی پێکهاتێن جودا وەکی ئێک پاراستن و بەرەڤانی ژێ کر. دپرۆسا دویێ ژی دا کو ئازادکرنا عیراقێ بوو ل بن دەستهەلاتا دکتاتۆریا حکوومەتا وی دەمی یا بەعسیان، هەر دیسان هێزا پێشەرگەی مل ب ملێ هێزێن هەڤپەیمانیا نیڤدەولەتی شیان سەرکەفتنەکێ ب دەستڤە بینن و ببیتە جهێ باوەریا هەمی لایەنێن عیراقی و جیهانی ژی. پرۆسا سیێ ژی گرنگترین پرۆسە بوو بۆ هێزا پێشمەرگەی ئەو ژی رویبریبوونا گرۆپا تیرۆرستیا داعشێ یە. پێشمەرگە شیا د ڤی شەری دا ئەفسانەیا داعش ژناڤ ببەت و ل شوینا هەمی جیهانێ رویبری مەزنترین گرۆپا تیرۆرستی ببیت، ب ئیمکانیێن کێمێن سەربازی، ل هەمبەر هێزەکا درندە، هێزەکێ پتریا چەکێ ئەمریکی و سووریێ د دەستان دا بوو. ئەڤ سێ پرۆسەیە ل بن فەرمانا سەرۆک مەسعود بارزانی سەرۆکێ کوردستانێ بووینە، یان ژی پشکەکا گرنگا هەر سێ پرۆسا سەرپەرشتێ وان بەرێز بارزانی بوویە، ئانکو مێژوویا ڤان سەرکەفتنا یا گرێدایە ب سەرکردایەتیا سەربازی و سیاسی و نابیت نەئێنە بەرچاڤکرن و نەئێنە بەحسکرن. ئەڤرۆ ژی هێزەکا وەکی ئەمریکا د ئاستێ وەزارەتا بەرگریێ دا رێکەفتنا سەربازی بۆ هەڤکاریکرنا پێشەرگەی ئیمزا دکەت دگەل هەرێما کوردستانێ، بەرهەمێ وێ خەباتا درێژە کو گەلێ کوردستانێ د پێخەمەت ئازادیێ دا ئەنجامدایە و قوربانی بۆ دایە. گومان د هندێ دا نینە، ئەڤ رێکەفتنە کۆمەکا بابەتێن گرنگ هەلدگریت و دڤێت دووڤچوون بۆ بهێتە کرن، ل سەر ئاستێ سیاسی واتایەکا مەزن هەیە بۆ پێگەهێ هەرێما کوردستانێ، ب تایبەت نیشادانا هێزا پێشمەرگەی وەکی پارێزڤانێ ئاشتیێ، پێکڤەژیانێ و سەقامگیریێ د دەڤەرێ دا، ئەڤە دەستکەفتەکە دڤێت ئەم شانازیێ پێ بکەین و پیرۆزباهیێ ل وان قارەمانا بکەین ئەوێن ژیانا خوە ب پێشمەرگاتیێ کریە دیاری بۆ مللەتێ خوە.
* بەرپرسا ئەنجومەنێ قەزا دهۆکێ یا ئافرەتان

ژنێ د جڤاكێ كوردی دا، رۆله‌كێ پێش چاڤ هه‌بوویه‌، بگره‌ ژ وارێ ئاڤاكرنا جڤاكی و هه‌تا دگه‌هیته‌ كارێ چاندنێ و دگه‌ل په‌روه‌رده‌كرنا خێزانێ و زارۆیان، ئه‌م دشێین بێژین كێمتر ژ زه‌لامی نه‌كریه‌ ژ پێخه‌مه‌ت پرۆسێن نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی، مێژوویا بزاڤارزگاریخوازا كورد شاهدا ب ده‌هان شێره‌ژنێن كورده‌، كو چه‌وا وه‌كو پێشمه‌رگانه‌ ژیاینه‌ و خه‌بات ژ پێخه‌مه‌ت ئازادیا نه‌ته‌وا خوه‌ كریه‌ و قوربانی داینه‌.
وه‌خته‌كی ژنا كورد زارۆیێن خوه‌ ب هه‌ستا كوردینی په‌روه‌رده‌ دكرن و پێشكێشی شۆره‌شێ دكرن، ل هه‌مان ده‌می بارێ گرانێ ژیانێ دهلگرت، ئه‌ڤرۆ جوداتره‌ و خه‌باتا ئافره‌تا كورد نه‌ ب تنێ د ئاڤاكرنا جڤاكه‌كێ دروست دایه‌، ده‌مێ دبینیت ئاخ و نه‌ته‌وه‌ و ملله‌تێ وێ یێ ل هه‌مبه‌ر مه‌ترسیێ، به‌لكی هه‌مان رۆل و ئه‌رك یێ هه‌ی كو پارێزگاریكرنه‌ ل ڤێ كیانی. ژبه‌ر هندێ پێشمه‌رگه‌ بوون پێنگاڤه‌كا دی یا وێره‌كانه‌ هاڤێتی و ب به‌رپرسیارانه‌ ژنا كورد ب نكڤه‌ چووی. له‌ورا ئه‌و ژنا ل هیڤیا كورێ خوه‌، ئه‌و هه‌ڤژینا ل هیڤیا زه‌لامێ خوه‌ كو ژبه‌ره‌یێن شه‌ری بزڤریته‌ڤه‌، كێمتر نینه‌ ژ پێشمه‌رگه‌یه‌كی، به‌لكی هه‌لگرێن په‌یام و روحیه‌تا پێشمه‌رگایه‌تیێ نه‌ و ملێ خوه‌ دایه‌ به‌رنه‌خۆشیێن ژیانێ، به‌لێ مه‌به‌ستا من ئه‌و كچن ئه‌وێن ڤێ گاڤێ ل رێزێن هێزێن پێشمه‌رگه‌ی دهێنه‌ دیتن و رۆلێ خوه‌ د شه‌رێ دژی ب تاریستانا گرۆپێ تیرۆرستێن داعش دگێرن، ئه‌و یێن بووینه‌ نموونه‌كا بلند د نیشادانا هه‌ستێ به‌رپرسیاریه‌تیا كچ و ئافره‌تێن كورد دا. دڤێت به‌رپرسێن له‌شكه‌ری، یان حكوومه‌تێ ب پێنگاڤه‌كا وێره‌كانه‌تر، ده‌لیڤێ ل هه‌مبه‌ر كچ و ئافره‌تان ڤه‌كه‌ن دا د وارێ سه‌ربازی و پێشمه‌رگایه‌تیێ دا ئه‌ركێ خوه‌ به‌رامبه‌ر نه‌ته‌وا خوه‌ بجه بكه‌ن و د ئه‌زموونا ڤان دو سالێن دووماهیێ دا هاته‌ سه‌لماندن، ره‌گه‌زێ (مێ) بوونێ چ رێگری ل هندێ نه‌كریه‌ د به‌ره‌یێن شه‌ری دا ئافره‌تا كورد پاشڤه‌ ب زڤریت، به‌لكی هه‌ست ب هندێ دكه‌ت دشێت پشكه‌ك بیت بو مل ب ملێ برا و باب و كه‌س و كارێن خوه‌ د رویبریبوونا دوژمنێن كوردان دا.
ل ڤێرێ هه‌ژیه‌، سوپاسیێ ئاراسته‌ی ئه‌كادیمیا زاخۆ یا سه‌ربازی بكه‌ین خۆله‌كا تایبه‌تا ئێك سالی بۆ 201 كچان ڤه‌كری و ب سه‌ركه‌فتیانه‌ شه‌ره‌فا پێشمه‌رگه‌بوونا خوه‌ وه‌رگرت، له‌وما ل ڤێرێ پێشنیار دكه‌ین، ئه‌ڤ ده‌رفه‌ته‌ بهێنه‌ زێده‌كرن، نه‌بتنێ ئه‌كادیمیه‌ك، به‌لكو د رێزێن زێره‌ڤانی دا و لیوایێن سه‌ر ب وه‌زارتا پێشمه‌رگه‌ی یا حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ هه‌مان ده‌لیڤه‌ بهێته‌ ره‌خساندن، داكو د پاشه‌رۆژێ دا د سوپایێ نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یێ كوردی دا ئافره‌تا كورد ژی ب سه‌ر بلندی د یه‌كه‌یێن له‌شكری دا خزمه‌تێ بكه‌ت.

ئه‌ز دگه‌ل ده‌ستنیشانكرنا ڤان رۆژا نینم كو ب تنێ رێزگرتنه‌كا ب له‌زه‌ بۆ ئافره‌تان، به‌لكو مرۆڤ ب خوه‌ هه‌ژی هندێ یه‌ به‌رده‌وام رێز ل كه‌سایه‌تی و رۆل و پێگه‌هێ وێ بێته‌گرتن و ب تایبه‌ت ئافره‌ت، كو به‌شه‌كێ كاریگه‌رێ ژیانێ و به‌رده‌وامیا مرۆڤایه‌تیێ یه‌. د رۆژا جیهانیا كرێكاران دا، گرنگه‌ بینینه‌ بیرا خوه‌ ئافره‌تا كورد چه‌ند ب زه‌ندك و باسكێن خوه‌ و ب دلسۆزانه‌ و ب ئیراده‌ كرێكاره‌ك بوویه‌ بۆ ژیانێ و بۆ نه‌ته‌وا خوه‌ و ب ده‌هان لاوێن دلسۆز گوری ئازادی و ژیانه‌كا دی كرینه‌.
ئافره‌تێن كۆردستانێ د هه‌موو وان قوَناغێن مێژوویی یێن كورد تێدا ده‌رباز بووین مل ب ملێ زه‌لامی باشترین رۆل هه‌بوویه‌، ژ ژیانا گوندی و كشتوكالیێ هه‌تا ژیانا پێشمه‌رگاتیێ و ئازادیێ و خه‌بات ژ پێخه‌مه‌ت وه‌لاتی. تو سه‌حكه‌یێ ب ده‌هان شێره‌ژن هه‌نه‌ كو ب كرێكارانه‌ ژیاینه‌ بۆ هندێ ژیانه‌كا دی ببه‌خشنه‌ جڤاك و زارۆك و نه‌ڤییێن خوه‌. وه‌كی هه‌ر جار سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی سه‌باره‌ت ئافره‌تێ دبێژیت:”هین نموونا خۆراگریێ و قه‌هره‌مانیێ وچاڤ نه‌ترسیێ نه‌”، به‌لێ ئافره‌تا كورد د ژیانا خوه‌ دا هه‌ رده‌م كرێكار بوویه‌، به‌لێ ب وی ره‌نگێ كو زه‌حمه‌تا ژیانێ بۆ خوه‌شیا جڤاكێ خوه‌ بگوهوَڕیت. چ شه‌رم تێدانینه‌ دڤێت رێز ل وان ئافره‌تان بهێته‌ گرتن، دایكا وی پێشمه‌رگه‌یه‌ ئه‌وێ ل به‌ره‌یێن شه‌ری پێخه‌مه‌ت وه‌لاتی شه‌ری دكه‌ت و ئه‌و ژی ب ده‌ست و تبلێن خوه‌ ژیانا كرێكاریێ دكه‌ت و نانه‌كا سه‌ر بلندانه‌ په‌یدا دكه‌ت، ئه‌ڤه‌ دڤێت د مێژوویا نه‌ته‌وا مه‌ دا ب تنێ وه‌كی ناڤ ئینانه‌كێ نه‌بن، به‌لكی دڤێت ببنه‌ ره‌مزا كرێكاریێ و ژیانێ وخه‌بات و مانێ. د ڤێ هه‌لكه‌فتێ دا ب دیتنا من ئه‌م هه‌موو دڤێت كار بۆ بلندكرنا بهایێ كرێكاری بكه‌ین و كرێكار ب تنێ د زه‌ندكێن وی زه‌لامی دا نه‌بینین ئه‌وێ كار دكه‌ن، به‌لكی ئه‌و ئافره‌تێن زه‌حمه‌تا ژیانێ هه‌لگرتی، وه‌كی كرێكار پشته‌ڤانی لێ بهێته‌ كرن بۆ هندێ د ژیانێدا دا دبه‌رهه‌مدار بن، ده‌ستا نه‌داهێلن، زه‌حمه‌تا ژیانێ پاشڤه‌ نه‌زڤرینیت و هه‌م ئافره‌ت بن و هه‌م ژی ده‌ستێ ئاڤاكرنا ڤی جڤاكی بن و رۆلێ وان د هه‌موو بواران دا بهێته‌ دیتن، ب تایبه‌تی ئاڤه‌دانكرنێ و پێشڤه‌برنێ.
٭به‌رپرسا ئه‌نجوومه‌نێ قه‌زا دهوك- ئێكه‌تیا ئافره‌تێن كۆردستانێ

چوونا شاندێ بلندێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ بۆ به‌غدا و هه‌ڤدیتنێن وان گه‌رمترین پرسه‌. بالا گه‌له‌ك خه‌لكی راكێشایه‌ داكو ژ هه‌ر دو روویێن باشی و خرابیێ ڤه‌ و ژ روویێ سیاسی ژی ڤه‌ بۆچوون ل سه‌ر بهێته‌ دان، جادا كوردی نه‌ڤیانه‌كا زێده‌ ل هه‌مبه‌ر به‌غدا هه‌یه‌ و تو نه‌شێی باوه‌ریێ بۆ چێ كه‌ی كو ئێدی مافێن ته‌ دپاراستی بن د چارچوَڤێ عێراقا ئاشوَپی یا ئێك پارچه‌ دا.
ناڤه‌ندا دبلوَماسی ژی وه‌كو پێنگاڤه‌كا ئارامكه‌ر ته‌ماشه‌ی ڤی بارودوَخی و ڤی شاندی دكه‌ن. ژ روویێ ده‌م و دۆخێ روودانان ڤه‌ سه‌حكه‌ینه‌ ڤێ سه‌ردانێ، ژبلی دیمه‌نێن میدیایی، دهێته‌ دیتن بزاڤه‌كا چڕ هه‌یه‌ بۆ ئه‌نجامدانا راپرسیێ وهیڤیا خه‌لكی یادهندێ دا كو ناف مالا كوردستانێ ب هه‌ولێن به‌رده‌وامێن سه‌رۆك مسعود بارزانی بگه‌هیته‌ ئاسته‌كی باوه‌ریێ د ناڤ به‌ینا هێزێن ره‌سه‌نێن هه‌رێماكوردستانێ دروست ببیت و ئه‌و زه‌مینه‌ بهێته‌ خوه‌ش كرن كو بشێین راپرسی بچیته‌ د قوَناغا جێبه‌ جێكرنێ دا. ئه‌ڤه‌ ژبلی ئه‌و سنوورپارێزیا پێشمه‌رگه‌ی بجانێ خوه‌ پاراستی یه‌ وهێله‌كا گرنگا جوَگرافیا كوردستانێ دپارێزیت. ئه‌ڤ چوونا به‌غدا ئانكو چی؟ چ پێنه‌ڤێت دڤێت وه‌ك خوه‌ بهێته‌ ته‌ماشه‌كرن، ئه‌م ل دووڤ ده‌ستووری و سه‌ره‌ده‌ریێ سه‌رب عێراقێ ڤه‌ینه‌، هه‌ر پێنگاڤه‌ك ژی د نها و پاشه‌روَژێ دا بهێته‌ هاڤێتن، هه‌ردڤێت بچینه‌ به‌غدا. مه‌ د ڤێ عێراقێ دا هه‌موو رێك تاقی كرینه‌، نه‌ شیاین نڤێسینێن سه‌ر كاغه‌زا كو سۆز و په‌یمان و رێكه‌فتن و ده‌ستووری یه‌ ل سه‌ر ئه‌ردی بهێنه‌ بجهئینان و ماف و به‌رژه‌وه‌ندی دپاراستی بن، ژبه‌رهندێ دنهاژیدا نه‌شێین ب رێكێن دی تاقی بكه‌ینه‌ڤه‌ و دڤێت ب وی زمانێ نه‌رمێ كو دشێین بشێوه‌یه‌كی جودابین و د پاشه‌روَژێ ژی دا براده‌ره‌كێ باش و جیرانه‌كێ باش بین، ئه‌گه‌ر ئه‌م وه‌سا هزربكه‌ین دێ وی مافی ب شه‌ری بده‌ستڤه‌ ئینین هه‌تا راده‌یه‌كێ شاشیه‌، دڤێت دانوستاندنا به‌رده‌وام و په‌یوه‌ندیا به‌رده‌وام مه‌ هه‌بیت داكو به‌غدا ژهندێ پشت راست بكه‌ین ئێدی سه‌رده‌مێ به‌غدایه‌كا حاكمێ موتله‌ق نه‌مایه‌. د گه‌ل ڤان هه‌موویا ژی دا پارتێن كوردستانی بزاڤێن خوه‌ دگه‌ل به‌غدا پتربكه‌ن كو د كوردستانه‌كا ئێك گرتی دا و خودان ئیراده‌ ڤه‌ ئه‌م دێ ئێینه‌ ده‌ف هه‌وه‌ و جوداهیێن مه‌یێن نافخوه‌یی كارتێكرنێ ناكه‌نه‌ سه‌ر وێ بریارێ، كۆ ئێدی ئه‌م دێ دگه‌ل عێراقێ ژیانه‌كا دی ده‌ ست پێكه‌ین ئه‌و ژی ژیانا جیرانیا باش و دوستایه‌تیا باش.

سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ به‌رێز مه‌سعود بارزانی د په‌یاما خوه‌ یا سالا نوو دا جاره‌كادی ئه‌و رویێ خوه‌یێ راستی نیشا هه‌موویان دا كو خه‌مخوَریا وی بۆ سه‌قامگیریا سیاسیا كوردستانێ خاله‌كا جه‌وهه‌ریا جه‌نابێ وی یه‌ بۆ ده‌ربازبوونێ ژ قوَناغه‌كا دی ژ هه‌ڤڕكیێن هێزێن كوردستانی. ناڤه‌روَكا گشتی یا په‌یاما سه‌رۆكی، جهێ دلخوه‌شییا ملله‌تی و جهێ باوه‌ریه‌كا دی یا پارتان بوو ” كو سه‌رۆك بارزانی ” بڤێ ده‌ستپێشخه‌رییا بۆ چاره‌كرنا كێشان به‌رپرسیاریا مێژووی یاخوه‌ و ئه‌ركێ سه‌رمللێن خوه‌ وه‌ك سه‌رۆك بجهبینیت و ده‌رگه‌هان ژی ل هه‌مبه‌ری گفتوگویێ و رێكێن چاره‌كرنێ ڤه‌كه‌ت. گرنگیا ناڤه‌روَكا په‌یاما وی ژهندێ ده‌ست پێدكه‌ت كو چه‌ند هه‌لبژارتنه‌ك وه‌كه‌ خالێن گرنگێن هه‌ڤڕكیان دیاردكه‌ت و ئاماده‌یه‌كا زێده‌ به‌رپرسیارانه‌ ژی نیشاندایه‌. ب تایبه‌تی د پرسا سه‌روَكایه‌تیا هه‌رێما كوردستانێ دا كو چه‌ند جاره‌كا به‌رێزی د په‌یامێن خوه‌ دا ئه‌ڤ چه‌نده‌ دووپات كریه‌، ئه‌و پوَست نوینه‌راتیه‌كا راستا ملله‌تی یه‌ و دڤێت ملله‌ت ب ئازادانه‌ بریارێ ل سه‌ر بده‌ت و د ڤێ په‌یاما خوه‌ ژی دا بۆ ب دووماهیك ئینان ب بینه‌ و به‌رده‌یێ چه‌ند پێشنیاره‌ك ئێخستینه‌ به‌رسینگێ هێزێن كوردستانی و ژ لێدوانێن به‌رپرسێن وان هێزان ژی ڤه‌كرنه‌كا مه‌زنه‌ ل هه‌مبه‌ر هه‌موو ئاریشه‌یان، به‌لێ به‌رپرسیا گرنگتر یا دهندێدا ئه‌رێ د سیاسه‌تا وان پارتان دا ئان ژی د ناڤه‌روَكا سه‌ره‌ده‌ریا خوه‌ دا ئاماده‌یی تێدا هه‌یه‌ بۆ دووماهیك ئینان ب ئاریشه‌یان یان ژی وه‌ك هه‌موو جاره‌كێ دڤێت موزایدێن سیاسی پێڤه‌ بكه‌ن و بازارێ میدیایێ پێ گه‌رم بكه‌نه‌ڤه‌؟ ئه‌ز باوه‌رناكه‌م حزب هند ئێك گرتی بن ل سه‌ر هندێ كه‌سه‌كی ژبلی بارزانی بۆ وی پوَستی دیاربكه‌ن كو ئێكه‌م پێشنیارا سه‌رۆك بارزانی ب خوه‌ یه‌، چنكو رویدانێن ڤێ دوماهیێ زێده‌تر بوَ هه‌موو ئالیه‌كی دیاركر كو پێدڤی بوونا سه‌رۆك بارزانی ئێكه‌ ژپێنگاڤێن سه‌ركه‌فتنێ، چ ل هه‌مبه‌ر شه‌رێ داعش ئان ژی گوهوَڕینێن ده‌ڤه‌رێ، ژبه‌ر هندێ خه‌لكێ كوردستانێ ژ ڤێ ده‌ستپێشخه‌ریا سه‌رۆك بارزانی پتر پشت راست دبن كو پاشه‌روَژا خوه‌ دده‌سته‌كێ ئه‌میندا دبیننه‌ڤه‌. پێشنیارا دووێ ژی هه‌لبژارتنا سه‌رۆكی، دیسا لایه‌كێ دیێ تایبه‌ته‌ ب یاسایا هه‌لبژارتنا و كومسیونا بلندا هه‌لبژارتنا ل هه‌رێما كوردستانێ كو وانژی هه‌یا نها به‌رسڤه‌كا وه‌سا نینه‌ به‌ری نوكه‌ ئه‌و چه‌نده‌ راگه‌هاندیه‌ كو وان پێدڤی ب ده‌می هه‌یه‌ و بوَدجه‌ دڤێت، به‌لێ گرنگی یا باوه‌ریێ ژهندێ یه‌ كو سه‌رۆك بارزانی د ڤی بابه‌تی ژی دا هه‌موو ئه‌و بزاڤێن نه‌ره‌وا ره‌تكرینه‌ كو دژی جه‌نابێ وی د میدیایێن هنده‌ك حزبان دا دهاتنه‌ ئه‌نجامدان. پێشنیارا سیێ ژی ، ده‌نگێ خه‌لكی كه‌توارێ روودانایه‌ كو ئێكه‌ ژ بژاردێن هه‌ره‌ به‌رچاڤێن كو ئه‌ز دبێژم ئه‌ڤه‌ ل ده‌ف هه‌موو حزبان په‌سه‌ندتره‌ كو ئه‌ڤ بابه‌ته‌ هه‌تا سالا 2017 وه‌كی خوه‌ بمینیت. پرسیار ژی ل ڤێرێ ئه‌ڤه‌ یه‌ بۆچی یا گرنگه‌؟ چ پێنه‌ڤێت د شه‌رێ داعش دا كورد شیان سه‌ركه‌فتیانه‌ رووب رووی هه‌موو وان فشارا ببیته‌ڤه‌ و د ڤی شه‌ری دا هێزا پێشمه‌رگه‌هێ كوردستانێ ب سه‌رپه‌رشتیا سه‌رۆك بارزانی سنوورێ جوَگرافیێ كوردستانێ دیاركر، ئه‌ڤ خاله‌ هوَكاره‌كێ به‌رچاڤه‌ بۆ هندێ ملله‌ت ب باوه‌ریڤه‌ پشته‌ڤانیا ڤێ پێشنیارێ بكه‌ن. نها ئاخفتن ل سه‌ر ده‌ستپێشخه‌ریا سه‌رۆك بارزانی و ئیرادا گه‌هشتن ب چاره‌ كرنا ئاریشه‌یان ژ ئالیێ حزبان ڤه‌، ئه‌گه‌ر هه‌موو ئه‌و حزبێن كو موهله‌تا فه‌رمیا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ هه‌ی هه‌ست ب به‌رپرسیاریێ بكه‌ن، خوه‌ نه‌ ده‌نه‌ پاش ژ گرنگیا وێ ده‌ست پێشخه‌ریێ هینگێ دێ شێن خالێن هه‌ڤ پشكێن د ناڤ به‌ینا خوه‌ دا زێده‌تر بكه‌ن و ڤێ قوَناغێ ب سه‌ركه‌فتیانه‌ ئان هه‌رچ نه‌ بیت ب شێوه‌كی ب هێلنه‌ڤه‌ د قازانجا هه‌رێما كوردستانێ دا بیت. گرنگیه‌كا دی یا ڤێ ده‌ست پێشخه‌ریا سه‌رۆك بارزانی دئیرادا بزاڤێن چاره‌كرنا ئاریشه‌یاندایه‌ د ئه‌جندایا سه‌رۆك بارزانی كو جاره‌كا دی جوره‌ك ژ ئیحراجێ بۆ وی خه‌لكی دروست كر كو دگوت ” سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ پوَستێ سه‌روَكایه‌تیا هه‌رێمێ ناڤه‌روَكا ئاریشه‌یانه‌، هه‌كه‌ ئه‌م ب هووری سه‌حكه‌ینه‌ ڤێ په‌یاما جه‌نابێ سه‌رۆكی دێ تێگه‌هین، كو وان هه‌موو ئاخفتنان چ بنه‌ما بوَ نه‌بوو و بتنێ موزایده‌ بوون ب وی بابه‌تی دهاتنه‌ كرن.

سه‌ره‌دانا مێژوویا سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ بۆ توركیا و پێشوازیكرنا وی ژ روویێ ئه‌ته‌كێتا دبلوَماسی ڤه‌، جوَره‌كێ دی ژ گرنگیا هه‌رێما كوردستانێ و رۆلێ به‌رچاڤێ سه‌رۆك بارزانی وه‌كه‌ كارێكته‌ره‌كێ ئاشتیخوازێ ده‌ڤه‌رێ و جیهانێ، ب تایبه‌تی پروَسا ئاشتیێ ل توركیا كو باشترین ده‌رفه‌تا گه‌هشتنێ یه‌ ب مافێت نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیێن كوردا ل باكوورێ كوردستانێ. بۆچوون و سیاسه‌تا هه‌رێماكوردستانێ و بتایبه‌تی سه‌رۆك مه‌سعودبارزانی د قوَناغێن پروَسا ئاشتیێ دا ل توركیا گه‌له‌ك دئاشكه‌ره‌نه‌، سه‌رۆك بارزانی چه‌ندجاره‌كا د پێشڤه‌برنا ڤێ پروسه‌یێ دا باندوَر هه‌بوویه‌ و ئه‌وپێنگاف پتر بمفاكریه‌ و حه‌زاوی ئه‌و بوویه‌ كو ئه‌ف پروَسه‌یه‌ ب شێوه‌یه‌ك ئارمانجا خوه‌ ب پێكیت، كو هه‌ردوولا(تورك و كورد)د چارچوَڤێ دیالوگێ دا بزاڤێن خوه‌ زێده‌تر بكه‌ن، نه‌ ب زمانێ چه‌ك و توَندو تیژیێ. دبیت بوَچوونا توركا و لایه‌نێ كوردی ل باكوورێ كوردستانێ شپرزه‌یی ل ده‌ف سه‌رۆك بارزانی چێكربیت، ب تایبه‌تی وی ده‌مێ كو پروَسا ئاشتیێ هاتبیته‌ پشت گوهڤه‌ هاڤێتن، بالێ هه‌موو ده‌ما په‌یامێن سه‌رۆك بارزانی د ڤی واری دا ئه‌و بوویه‌ كو دڤێت هه‌ردوو ئالی زێده‌تر رێزێ ل پره‌نسیپێن ئاشتیێ بگرن. هه‌ڤدیتنێن سه‌رۆك بارزانی د گه‌ل سه‌رۆك كۆمارێ توركیا و سه‌رۆك وه‌زیر و به‌رپرسێن هه‌ده‌پێ. ته‌ڤایا وان بوَچوونێن نه‌ بته‌نێ ل ده‌ف كوردا بتنێ، به‌لكو تورك و نه‌ته‌وه‌ یێن ده‌ڤه‌رێ موَكمتركر، كو سه‌رۆك بارزانی د هه‌رقوَناغه‌كێ دا پێدڤی كربیت، كارێكته‌رێ گرنگێ ئاشتیێ بوویه‌ و په‌یاما وی كاریگه‌ری ل سه‌ر گوهۆرینا قوًَناغێ هه‌بوویه‌، ژ توَند و تیژیێ بۆ سه‌رمێزا دانوستاندنێ و ده‌ستكرن ب ئاسایكرنا بارودۆخی. د ڤێ سه‌ره‌دانێ دا ژبلی شێوێ پێشوازیێ و نیشاندانا ئالایێ كوردستانێ وه‌كه‌ ده‌وله‌ت، پالدانه‌كا رژد تێدا بوویه‌ بۆ ئالیێ توركی و كوردا، كو هه‌كه‌ ئه‌ڤ ده‌رفه‌ته‌ بهێته‌ پشت گوهڤه‌ هاڤێتن،هه‌ردوو ئالی دێ زه‌ره‌رمه‌ند بن، چونكو روودان دبه‌رژه‌وه‌ندا چ ئالیه‌كیدانینه‌ ب توَند و تیژیێ بزاڤا چاره‌ كرنێ بێته‌ دان. ئه‌ف په‌یامه‌ ئه‌ڤێ چه‌ندێ ژی بوَ مه‌ روهن دكه‌ت ئه‌م خودان سه‌رۆكه‌كێ كاریزمایی و دوورین ژ درویشم و هه‌ولێن توَند و تیژیێ، به‌لكو ئه‌م پرا گه‌هشتنا ئاشتیێ ینه‌ و رێنیشانده‌رێن رێكێن ئاشتی و پێكه‌ڤه‌ ژیانێینه‌.

رزگاركرنا 69 گرتیا ژ زیندانا تیرورستێن داعش ل حه‌ویجه‌ ب رێكا هێزه‌كا هه‌ڤپشكا دژه‌ تیرورا سه‌رب ئه‌نجومه‌نێ ئاسایشا هه‌رێما كوردستانێ ڤه‌ وهێزه‌كا تایبه‌تا ئه‌مریكا ب بوو سه‌ر نوچه‌ و گوتوبێژكرنا سه‌ربازی و سیاسی ومرۆڤی ل ئاستێ جیهانێ و ئه‌زموونه‌كا ب مفابوو بۆ كوردان و واتایه‌ك ژی بوو بۆجانفیدایا هێزا دژه‌تیرورا كوردی و دهه‌مان ده‌م ژی دا ئوپراسیونه‌ك بوو ئه‌م دشێین وه‌ك ناڤ و ناڤه‌روك ب مرۆڤایه‌ تی ب ناڤ بكه‌ین كۆ گیانێ 69 كه‌سا ژ ده‌ستێ هوڤترین گروپا تیرۆرستی هاته‌ رزگاركرن. د چاڤپێكه‌فتنا سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی دا دگه‌ل هێزا تایبه‌تا دژه‌تیرۆرا سه‌رب ئه‌نجوومه‌نا ئاسایشا هه‌رێما كوردستانێ ڤه‌ و د گه‌ل گرتیان ژی دا ئاماژه‌ ب ب هندێ هاته‌دان ئه‌ڤه‌ پێنگاڤه‌كا دی بوو ژ مرۆڤ دۆستی و كاره‌كێ مرۆڤایه‌تیێ كوردان، چ پێنه‌ڤێت ئه‌ف كلتوره‌ به‌ریا نها ژی دشوره‌شێن كوردستانێ دا هه‌بوویه‌ وب تایبه‌تی د راپه‌رینا 1991 كۆ گه‌له‌ك سه‌ربازێن عیراقی كه‌فتنه‌ د ده‌ستێ هێزێن پێشمه‌رگه‌یدا و بێی ده‌ست برن بۆ توندوتیژیێ و تولڤه‌كرنێ خاله‌كا گرنگا یاسایا جه‌نگێ هاته‌ ل به‌رچاف گرتن كۆ سه‌ره‌ده‌ریه‌كا درۆست بوو د گه‌ل ئێخسیری.
ڤێ ئوپه‌راسیونێ ژبلی گرنگیا سه‌ربازی واتایه‌كا ئاشتیانه‌ و مرۆڤایه‌تی ژی بخوڤه‌ گرت، كۆ هه‌می گرتی ئه‌و بوون ژ روویێ نه‌ته‌وه‌ی ڤه‌ عه‌ره‌بێن سووننه‌ بوون و گوه نه‌دایه‌ یاسا و بنه‌مایێن نه‌ مرۆڤایه‌تی یێن داعش، به‌لێ هێزه‌كا وه‌كی هێزا دژه‌ تیرورا كوردستانێ و هێزه‌كا ئه‌مریكی دناف جه‌رگێ داعش دا ڤێ كریارێ بۆ رزگاركرنا وان ئه‌نجام دده‌ت په‌یامه‌كا مرۆڤایه‌تیا هندا مه‌زن د ده‌ته‌ دیاركرن كۆ دێ یا كێم وێنه‌ بیت ل سه‌ر ئاستێ هه‌می وان رویدانێن د مێژوویا شه‌ری د ده‌ڤه‌رێ دا دروست بوین. ئه‌گه‌ر ئه‌م سه‌حكه‌ینه‌ رویدانێن مێژوویی یێن خویناوی یێن ده‌ڤه‌رێ نموونێن ژ ڤی ره‌نگی ناهێنه‌ دیتن ب تایبه‌تی د هه‌وارنه‌هاتنا كوردان ژده‌ستێ هه‌می وان رژێمێن ب دكتاتوریانه‌ بزاڤا ژنافبرنا نه‌ته‌وه‌كا وه‌كی كورد كربوو سیاسه‌تا سه‌ره‌كیا خۆه‌ وحوكمرانیا خۆه‌. چێدبیت هنده‌ك كه‌س ب خه‌له‌تیڤه‌ ئالیه‌كێ ڤێ ئوپراسیونێ بخۆینن و درنده‌یا داعش و كریارێن وان بێخنه‌ ستویێ سه‌ركه‌فتنا ئوپراسیوونێ، ئه‌ڤه‌ یا دروست نینه‌، داعش چ جارا پاشڤه‌ ناچیت ژ په‌یاما توندوتیژیێ و ترساندنێ و ژناڤبرنێ. چ جارا ئێخسیر و رێزگرتن د بهایێن مرۆڤایه‌تیێ دا ل به‌رچاڤ نه‌گرتینه‌ دا كۆ ئه‌م هه‌می كارڤه‌دانێن ڤێ دیماهیێ هوسا بده‌ینه‌ دیاركرن كۆ په‌یوه‌ندی ب ڤێ ئوپراسیونێ ڤه‌ هه‌یه‌، به‌لێ هنده‌ك وه‌سایه‌ چونكی داعش چ جارا هزر ل هندێ نه‌كربوو كورد خودان هێزه‌كا ژڤی جوری نه‌، وان قاره‌مانیا پێشمه‌رگه‌ی د سه‌نگه‌ران دا دیتبوو، نه‌دزانی وه‌كی هێزێن جیهانی ب تایبه‌تی ئه‌مریكیا كورد ژی گه‌له‌ك پێش كه‌فتینه‌ دمه‌شقدانا گروپێن جانفیدای یێن وه‌كی دژه‌ تیرۆرا سه‌ر ب ئه‌نجوومه‌نا ئاسایشا هه‌رێما كۆردستانێ ڤه‌.

ژ وان 100 رۆژێن حوكمرانیا نووری مالكی ده‌ست پێ بكه‌ین بۆ راگه‌هاندنا چاكسازیێ كو دو گه‌را د سه‌رۆكایه‌تیا حكوومه‌تێ دا ب هه‌می شیانێن خوه‌ ڤه‌ نه‌ ب تنێ نه‌شیا پرۆسه‌یا چاكسازیێ ل عیراقێ بكه‌ته‌ پێنگاڤه‌كا رژد، به‌لكی بنیاته‌كێ دی بۆ سه‌رهلدانا شۆره‌شه‌كا دی یا گه‌نده‌لیێ ل عیراقێ دانا، بگره‌ ژ تالانكرنا نه‌فتێ و سه‌روه‌ت و سامانی و حه‌تا ئیفلاسكرنا دامه‌زراوێن ئه‌منی یێن ڤی وه‌لاتی. چاكسازیا د حوكمرانیا مالكی دا چوویه‌ د قووناغا چه‌سپاندنێ دا بێ چاره‌سه‌ری هێلا، به‌لكو هه‌ڤركیێن تائیفی و نه‌ته‌وه‌یی ل په‌ی ئینا كو پتر رێك خۆش كر بۆ مالكی و داروده‌ستێن وی كو شێوه‌یه‌كێ دامه‌زراوی ب ده‌نه‌ گه‌نده‌لیێ.
پێنگاڤا عه‌بادی یێ سه‌رۆك وه‌زیرێن نها یێ عیراقێ ژی وه‌كی ترانه‌پێكرنه‌كێ یه‌، چونكی چ ده‌لیڤه‌كا باش نینه‌ بۆ پێنگاڤێن ده‌ستپێكی یێن پێرابوونێ و رێكێن قانوونی بۆ ده‌ستنیشانكرن و كێمكرنا گه‌نده‌لیێ د ده‌زگه‌هێن حكومیێن عیراقێ دا كو گه‌نده‌لیێ تێ دا ره و رووشالێن مێژوویی هه‌نه‌. ئه‌م دێ خوه‌ ژ مجاملا پشته‌ڤانیا ڤێ پێنگاڤا عه‌بادی دوور كه‌ین، چونكی ئه‌ركێ سیاسه‌تمه‌داران و لایه‌نێن سیاسی یه‌ پشته‌ڤانیا خوه‌ بۆ هه‌ر پێنگاڤه‌كا ژ ڤی جۆری دیار بكه‌ن و ل سه‌ر ئاستێ جه‌ماوه‌ری و سیاسی ژی هۆسا دیار نه‌كه‌ن كو پشته‌ڤان نینن یان ژی دژی ڤێ پێنگاڤێ نه‌ كو به‌ری راگه‌هاندنێ ب پێنگاڤه‌كا ژ بارچووی هاتیه‌ دانان، جومگێن گرنگ و بریار بده‌ستێن ڤی وه‌لاتی به‌شه‌كێ به‌رچاڤێ گه‌نده‌لیێ نه‌، ڤێجا چه‌وا عه‌بادیه‌ك ب ڤێ ره‌وشا نها یا عیراقێ دێ رووی ب رووی گه‌نده‌لیێ بیت؟ هه‌رێما كوردستانێ د سه‌قامگیریه‌كا جوداتر دایه‌ ژ عیراقێ و چ ده‌ما ناهێته‌ هه‌مبه‌ركرن دگه‌ل وی بارودۆخێ نها عیراق تێ دا، ژبه‌ر هندێ هه‌ر پێنگاڤه‌كا ژ ڤی جۆری هه‌كه‌ كار ژی ل سه‌ر بهێته‌ كرن، ب وی ئالیه‌تێ و ئارمانجێ نابیت یا كو عه‌بادی ده‌ست پێكری، سه‌باره‌ت ده‌ڤه‌رێن سوننه‌ نشین، ئه‌و ده‌ڤه‌رێن نها ل بن ده‌ستێ داعش، كو حوكمه‌تا عیراقێ هه‌تا ماوه‌یه‌كێ نه‌دیار ژی نه‌شێت رزگار بكه‌ت و حوكمی تێدا بكه‌ت و هه‌كه‌ بشێت ژی حه‌ز دێ جوداتر بن ژ باژێره‌كی كو ده‌ستێ داعش نه‌گه‌هشتیێ و ب تنێ د ناڤ هه‌ڤركیێن مه‌رجه‌عیان دانه‌. ئێدی دڤێت ژ قولاچه‌كا به‌غدا بۆ ناڤ مالا شیعه‌یان سه‌حكه‌ینه‌ ڤێ چاكسازیێ، نه‌ بۆ وێ عیراقا بانگه‌شه‌ بۆ تێته‌كرن. چونكی ئه‌وێ ده‌ستهه‌لاتا زۆرینه‌ هه‌ی و زۆربه‌یا بریار و جهێن هه‌ستیارێن ڤێ حوكمه‌تێ ل به‌رده‌ست ب تنێ شیعه‌نه‌، حه‌زا سوننیان ئه‌وێن ژده‌رڤه‌ و د ناڤ ده‌ستهه‌لاتا داعش دا رزگاركرنا ده‌ڤه‌رێن وانه‌، یان ژی گرنگی دانه‌ ب ژیانا په‌نابه‌ریا وان و دابینكرنا پێدڤیێن ده‌ستپێكی یه‌ و هه‌ر ده‌ما ده‌ڤه‌رێن وان بهێنه‌ رزگاركرن، هندی هزرا دروستكرنا ژیانه‌كێ دكه‌ن هند هزرا هندێ ناكه‌ن چه‌وا و ب چ شێوه‌ گه‌نده‌لی بهێته‌ بنبركرن.
ئه‌رێ گه‌نده‌لی ئه‌گه‌ره‌كێ به‌رچاڤێ ڤێ دۆخی یه‌ كو نها ب سه‌ر عیراقێ دا هاتی و چ هیڤیه‌ك نه‌هێلایه‌ كو هزر د پێشكه‌فتنێ دا بهێنه‌ كرن، به‌لێ نها كیژ پێنگاڤ دێ شێت قه‌ره‌بوویا ڤی دوخی كه‌ت؟ چاكسازی د كیرێ دا دێ هێته‌كرن؟ د ده‌مه‌كی دا پرۆسا سیاسی ل عیراقێ دا د خرابترین مێژوویا خوه‌ دایه‌ و چ پێكهاته‌ك خوه‌ ب خودانێ ڤی وه‌لاتی نزانیت و حوكمێ عیراقێ ژی هه‌ر هوسا بوویه‌ كو ژ بلی ئنتیمایا مه‌زهه‌بی و نه‌ته‌وه‌یی چ پێگیریه‌ك ژی نه‌هاتیه‌كرن. دستووره‌كێ هۆسا ل عیراقێ هه‌یه‌ خالێن وی نه‌بووینه‌ جهێ باوه‌ریا پێكهاته‌یان، به‌لكی كا چه‌وا مفایێ مه‌زهه‌به‌كی تێدا بیت وه‌سا هاتیه‌ بكارئینان، هه‌ڤپشكیا راسته‌قینه‌ د عیراقێ دا نینه‌، ئێدی كیژ چاكسازی دێ بیته‌ جهێ هیڤی و ئومێدا خه‌لكێ عیراقێ؟.

په‌یاما سه‌رۆك بارزانی بۆ بارودخێ هه‌ڤڕكیێن هه‌رێما كوردستانێ، گه‌له‌ك لایه‌نێن گرنگێن سیاسی و ئیداری و پرسێن نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی ب خوه‌ڤه‌ دگریت. خه‌مخوریه‌كا بێ وێنه‌ یا چه‌سپاندنا دیمۆكراسیێ یه‌، ب ئاوایه‌كی مافێن نه‌ته‌وه‌یی یێن كوردان و ده‌ستكه‌فتێن وی نه‌بنه‌ یاریا حزبێن سیاسی و زیانێ نه‌گه‌هیننێ. هه‌كه‌ بارودوخێ هه‌رێمی و عیراقی و گه‌فێن داعش بۆ سه‌ر كوردستانێ نه‌بان، دبیت بارودوخ ب شێوه‌كێ دی با و هه‌ڤركی ب سه‌ناهیتر ژنها دیار ببان، هه‌رچه‌نده‌ هنده‌ك لایه‌ن د چ بارودوخان دا په‌شیمان نه‌بووینه‌ ژ پرۆژێن خوه‌ و باوه‌ری ب سازانێ و پره‌نسیپێن دیمۆكراسیێ نه‌بوویه‌، به‌لێ وی ده‌می د شیان دا هه‌بوو كارتێكرنا وێ هه‌ڤركیێ بهێته‌ كێمتركرن.
په‌یاما سه‌رۆك بارزانی گه‌له‌ك راستی د چه‌سپاندنا دیمۆكراسیێ و خه‌باتا دیمۆكراسیانه‌ یا كوردان دا هه‌یه‌، وێ په‌یامێ ده‌لیڤه‌كا گرنگ بۆ سازانێ خولقاندیه‌ و هند ب خه‌مخۆری سه‌ره‌ده‌ری دگه‌ل جه‌وهه‌رێ كێشان كریه‌، ئێدی هێجه‌ت نه‌مایه‌ بۆ ژێبرنا بۆچوونا جودا كو چه‌ند لایه‌نه‌كا دڤێت ب زۆرینه‌یا په‌رله‌مانی (دیكتاتۆریه‌تا په‌رله‌مانی) پرۆژه‌كی ب سه‌ر خه‌لكێ كوردستانێ دا بسه‌پینن. ئه‌و خه‌باتا پێشمه‌رگه‌ی و ملله‌تێ كورد ب رێبه‌ریا پارتی دیمۆكراتی كوردستان بۆ چه‌سپاندنا ماف و ده‌ستكه‌فتێن كوردان كری، مینا هه‌مان وێ باوه‌ریێ یه‌ كو پارتی بۆ هاتیه‌ دامه‌زراندن و هنده‌ك ژی یا گرێدایه‌ ب دیمۆكراسیێ و پره‌نسیپێن دیمۆكراسیێ ڤه‌. ئه‌وێن ژ ئه‌نجامێ جودابوونێ و هه‌ڤركیێ و دووبه‌ره‌كیێ و دژایه‌تیێ دروستبوونا ناڤخۆی هاتینه‌ مه‌یدانێ و خودان حزبن، نه‌شێن موزایدا دیمۆكراسیێ ب سه‌ر پارتی دا بكه‌ن. چونكی پارتی هند خه‌بات ژ پێخه‌مه‌ت وی پره‌نسیپی كریه‌ و هند شه‌هید داینه‌، چ جاران نه‌ڤیایه‌ و به‌رنامه‌ نه‌بوویه‌ پشتا خوه‌ بده‌نه‌ خه‌لكێ كوردستانێ چه‌وا و ب چ رێك مافێن خوه‌ بده‌ستڤه‌ بینن و ل بن سیبه‌را دیمۆكراسیێ دا چه‌وا ژیانا خوه‌ ببورینن، په‌یاما سه‌رۆك بارزانی ژ بلی به‌رپرساتیا سه‌ر ملێن خوه‌ بۆ سه‌قامگیریێ و ئارامیا كوردستانێ و دروست نه‌بوونا ڤالاهیا یاسایی د ڤی وه‌لاتی دا رێنمایی و نسیحه‌تكرنا حزبان بۆ ل هه‌ڤهاتنێ و سازانێ، گرنگی د وێ یه‌كێ دایه‌ په‌روه‌ردا گرنگا پارتایه‌تی و پێشمه‌رگایه‌تی تێدا هاتیه‌ دوپاتكرن، كو ئارمانج ژێ ره‌تكرنا سه‌پاندنێ و كوده‌تایێ یه‌، ب تایبه‌تی نیشادانا سه‌رۆك بارزانی بۆ فێربوونا كوردستان یان نه‌مان ل پارتی و شۆره‌شا ئیلولێ و گولانێ و هیڤیه‌كا مه‌زن و به‌ره‌ف پاشه‌رۆژ و كه‌لها به‌ره‌ڤانیێ ژ دیتنا مه‌زنا دایكا شه‌هیدی و به‌رخودان د به‌رگێ پێشمه‌رگه‌ی و ئێكرێزیێ دا وه‌كی جه‌مسه‌ره‌كێ سه‌ركه‌فتیێ نه‌ته‌وه‌یی، ره‌تكرنا هه‌می وان حه‌قاره‌ت و هێرشێن ل ژێر سه‌قایێ دیمۆكراسیێ دكه‌نه‌ سه‌ر كه‌ساتیا سه‌رۆك بارزانی.
د وێ په‌یامێ دا كو ئه‌ز بێژم په‌یاما به‌ره‌ڤانیێ یه‌ ژ دیمۆكراسیێ و ره‌تكرنا دكتاتۆریه‌تێ و كوده‌تایێ، كو سه‌رۆك بارزانی ب ئاشكرایی ئاماژه‌ كریه‌ كو بناغێ دیمۆكراسیێ و ئاشتیێ ل هه‌رێما كوردستانێ ئێكه‌ ژ شانازیێن خه‌باتا گه‌نجاتیێ و پێشمه‌رگاتیێ، شاهدێ ڤێ په‌یڤا سه‌رۆك بارزانی ل ١٩٩١ بوو كو پێداگری ل سه‌ر پرسا دیمۆكراسیێ و هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مان و حكومه‌ت و دامه‌زراوان كری. هه‌كه‌ ئه‌ڤ په‌یامه‌ نه‌بیته‌ رێكه‌ك كو ب زمانه‌كێ نه‌رمتر و گه‌رمیه‌كا دی باوه‌ربوون ب سازان و رێككه‌فتن د ناڤ به‌ینا حزبێن كوردستانی دا، ئێدی دڤێت پرسیار ژ حزبان بهێته‌كرن و سه‌ركردێن وان حزبان بیننه‌ ئاسته‌كی كو ئێدی یاریا ب هه‌ست و پاشه‌رۆژا ڤی نه‌ته‌وه‌ی نه‌كه‌ن.