زاگرۆس به‌رواری

باش ل بیرا منه‌ پشتی ئۆپه‌راسیۆنێن ئه‌نفالێن ڕه‌شبكوژی و جینۆسایدا ل مرۆڤێ كورد و ل ئاخا كوردستانێ هاتیه‌ كرن، ئه‌م ئه‌وێن شیاین ژ سه‌ده‌ما ڤێ هۆڤیتیێ و بۆردومانێن له‌شكرێ سته‌مكار و چه‌كێن قه‌ده‌غه‌كری یێن كێمیا و غازێن خه‌رده‌لێ، خوه‌ بگه‌هینیننه‌ سنۆرێن باكوورێ كوردستانێ.

لێ ئه‌و رێژه‌یا چووینه‌ سنۆری ل ئه‌نفال و شالاوێن قۆناغا هه‌شتێ بوون ل ده‌ڤه‌را به‌هدینان، ب گشتى ژ سنۆرێن ناڤچه‌داریا زاخۆ حه‌تا ئامێدیێ واته‌ ل سنۆرێن پارێزگه‌هێن شه‌رنه‌خ و هه‌كاریێ بوون. ئه‌م گه‌له‌ك د نێزیكی سنۆری بوون لێ داگیركه‌ران ڕێكێن ستراتیژیك، بۆ ده‌ربازبوونێ هه‌موو گرتن. لێ هه‌ما وه‌ك موعجیزه‌، نێزیكێ ٤٠ هزار مرۆڤه‌كان بۆ دیاركرنا ڕووی ڕه‌شیا ڕژێما گۆربه‌گۆرا سه‌ددامێ هۆڤ گه‌هشتنه‌. گوندێن سنۆری. لێ یا ڕاست هنده‌ك ژ كوردێن سنۆری تایبه‌ت ئه‌م ل گوندێ شیڤڕه‌زانێ ل شه‌ڤا ٢٩/٨ ل سه‌ر ٣٠/٨/١٩٨٨ گه‌هشتینه‌ د سنۆرێن گوندی دا، چووینه‌ مالێن هنده‌ك ژ بابدۆستێن خوه‌.. یا ڕاست وان ژی ئه‌م ب گه‌رمی پێشوازی كڕین. و مه‌ هه‌ست ب دلسۆزیا وان دكڕ  چونكو ژ گیانی و چه‌كێن د ده‌ستێن مه‌دا، دگه‌ل هنده‌ك په‌ز و ئاژه‌لان و چه‌ند هێستر و هه‌سپه‌كان، ئه‌ڤه‌ بوون هه‌موو سامانێن مه‌ یێن وان رۆژگاڕ و سه‌رده‌مان، لێ چ ده‌مه‌كێ ئه‌م نه‌ د وێ باوه‌ریێ دابوون. كو سه‌ره‌ڕای ڤێ تاوانا ل مه‌ هاتیه‌كڕن. كو ژ ئالیێن سایكۆلۆژی ڤه‌ ده‌روونێ مه‌ نه‌یێ ئارام و به‌رهه‌ڤبوو. مه‌ نه‌دزانی ئه‌ڤ پێشوازیه‌ بۆ هندێ یه‌، دێ دۆستێن مه‌ وه‌لاتپه‌روه‌رێن سنۆران دلێ خوه‌ به‌نه‌ وان چه‌كێن د ده‌ستێن مه‌دا.

دگه‌ل گه‌هشتنا مه‌ بۆ مالێن وان برای گۆته‌ برایێ بچویكتر. برا چه‌كێن وان وه‌ربگره‌ و ببه‌ جهه‌كی ڤه‌شێره‌. چه‌كێن ١٢ بابدۆستان هاتنه‌ راده‌ستكرن. ب دۆستێن مه‌ یا ڕاست چه‌كێ من چلخوه‌ره‌ك بوو، ب زمانێ له‌شكری دگۆتێ ئاربیكی. دلێ وان پترێ ل سه‌ر ڤێ چه‌كێ بوو. هه‌رچه‌نده‌ نه‌گه‌له‌كا سه‌ركه‌فتی بوو. چونكو زویكا لوولیا وێ گه‌رم دبوو، زێده‌باری بۆ هه‌لگرتنێ كێشه‌یا وێ یا گران بوو. و د هه‌مانده‌مدا گوله‌یێن كلاشینكۆفان دخوارن.  بۆ كه‌سێن پسپۆرێن له‌شكری و چه‌كی نه‌چه‌كه‌كێ ب نرخ و سه‌ركه‌فتی بوو. لێ ڕۆژا مه‌ خوه‌ به‌رهه‌ڤ دكڕ. كو دێ بڕێكه‌ڤین بۆ باژارێ ئامه‌دێ. مه‌ داخواز ژ بابدۆستێن خوه‌ كڕ ئه‌وێن ب وێ باوه‌ریێ مه‌ چه‌ك ب دلێ زه‌لال ڕاده‌ستی وان كڕین گۆت:  چه‌كێن وه‌ یێن هاتینه‌ دزین. مه‌ژی گۆتێ. ڕاسته‌ یێن هاتینه‌ دزین لێ دز ژی هه‌ر هوینن! ب هه‌ر حال پشتی چه‌ندین گه‌ف و گۆڕان.

برایێ بچویك ژ ئالیێ زمانی یێ كه‌م ئه‌ندامبوو و گه‌له‌ك ب باشی گوهلێ نه‌دبوو و ل ده‌ف مه‌ دبێژنه‌ ڤان كه‌سان (تڕتڕی) ل برایێ خوه‌ یێ مه‌زن زڤری گۆتێ برا مخابن هه‌لوه‌ستێ ته‌ ئه‌ڤه‌بیت؟ ئه‌ڤ جامێره‌ دبێژن: ئێك: بلا چه‌ك بۆ ته‌ بن، لێ نه‌كو ئه‌م ب دزین ئان وه‌ك زۆرداریه‌كێ د ڤێ ره‌وشا نه‌خۆشدا ل ڤان جامێران بكه‌ین. كو مه‌ ب باوه‌ری ئینانه‌ مالا خوه‌ و ڤێ دگه‌ل بكه‌ین. دو: گۆت: بكڕن دێ ژ هه‌موو بازرگانا ئه‌رزانتر ده‌ینه‌ وه‌. سێ: گۆت: دێ چلخۆرێ ب دیاری دینه‌ وه‌. یێن دی ژی بكڕن و دێ ده‌مانجێ ژی دگه‌ل خوه‌به‌ین. ته‌ ئه‌ڤ خاله‌ ڕه‌تكرن.

لێ ئه‌ز دێ نوكه‌ ڤان دۆستان بمه‌ ده‌ف چه‌كێن وان یه‌ك گوله‌یا كێم بیت من ژ ته‌ دڤێت و دێ خوینا خوه‌ دانمه‌ سه‌ر مافێن بڕا و بابدۆستان.

ل داویێ حه‌جیێ دۆست سۆزا ڕۆژا ده‌ستپێكێ دایه‌ مه‌ بجهئانی. ئه‌م ل رۆژا/١٤/٨/١٩٨٨ ژ گوندێن شیڤره‌زانێ، ئه‌له‌موون، گه‌ره‌مووس، بڕێكه‌فتین هه‌ژمارا مه‌ نێزیكی ٤٠٠٠ هزار مرۆڤان بوون.. ب پیا حه‌تا سه‌ر به‌ستا ئاشووتێ ئه‌م چووین، چونكو له‌شكرێن رژێمێ دگه‌ل كوردێن چه‌كدارێن رژێمێ (جاش)  هاتبوونه‌ سه‌ر جادێ. و جارجار ده‌نگێن مه‌ دچوونه‌ ئێك. جامێران هه‌ما دگۆت: نه‌چن وه‌رن مافێ خوه‌ یێ ئۆتۆنۆمی مانه‌ وه‌ ئه‌و دڤیا؟ ب هه‌ر حال ئه‌م وێ شه‌ڤێ ماینه‌ ل سه‌ربه‌ستا هه‌وا گه‌له‌كێ ساره‌  هه‌ر ئه‌و شه‌ڤبوو. ١٥/٨/١٩٨٨ مه‌ به‌رهه‌ڤی كڕن و ب شه‌ڤه‌كا تاری و ب زكێ برسی، ئه‌م ل قامیۆنان سوواركرین بۆ به‌ر ب ئامه‌دێ ڤه‌. ئه‌م پشتی رێكه‌كا دوور و درێژ ل رۆژا ١٦/٩/١٩٨٨ گه‌هشتینه‌ ئامه‌دێ. ل به‌ر قه‌راغێن ئاڤا چه‌مێ دیژله‌ی. و ژیانا ل ژ ێر چادران، و ب رۆژهه‌لاتنێ هه‌ر ئێك ژ مه‌ ب یێدی د كڕه‌ كه‌نی! چونكو ئه‌م ل بارهه‌ڵگرێن ره‌ژیێ سوواركربوون و ناڤچاڤێن مه‌ ببوونه‌ ته‌نیا ڕه‌ژیێ.

ئه‌و هه‌ڤالێن ل كه‌مپێ باش دزانن! كا رۆژ چه‌ندا گه‌رمبوو وه‌ك هونه‌رمه‌ند محه‌مه‌د عارفێ جزیرا بۆتان د سترانه‌كا خوه‌دا ئاماژێ ب ئامه‌دێ دكه‌ت و دبێژیت: ب رۆژگه‌رمێ و ب شه‌ڤ سارێ.  مه‌هه‌موویان ئه‌و ستران دگۆت: لێ وه‌ك تێكۆشه‌رێ گه‌لێ مه‌ ئه‌حمه‌د بداغ. ناڤێ پرتووكا خوه‌ كریه‌ چییا ژ به‌ر چ بارۆڤان خوه‌  ناچه‌مینن.. ئاها مه‌ هنده‌كان ئه‌و كڕه‌ پره‌نسیپ. له‌وا چ بارۆڤان ئه‌م هنده‌ك نه‌چه‌ماندین. لێ پشتی مه‌هه‌كێ مه‌ گۆل بلنگۆیێ بوو!  ده‌ما هنده‌ك  ناڤ دخواندن و دگۆت: وه‌رنه‌ باره‌گایێ  ئه‌منیه‌تێ خوه‌ به‌رهه‌ڤ بكه‌ن پاس دێ وه‌ ڤه‌گوهێزنه‌ وه‌لاتێ وه‌ ئیراقێ. ده‌ما ئه‌ڤه‌ گۆتی: هه‌ما د جهدا گه‌لێ مه‌ رابوون و  به‌ر ب ئه‌منیه‌تێ ئاسایش و پۆلیسان ڤه‌ چوون.

ئه‌وان ژی چ ئاماده‌باشی نه‌كربوون د هزرا واندا نه‌بوو كو دێ په‌نابه‌ر ده‌ست ب خۆنیشاندانێ كه‌ن. مه‌ ده‌ست ب خواندنا سروودا (هه‌رنه‌ پێش..) كڕ. و هێرش كره‌ سه‌ر ناڤه‌ندێن ئیداری. كو چه‌ند پۆلیسه‌ك دگه‌ل  نه‌خۆشخانێ و پۆسته‌ گه‌هاندن و خوارنگه‌هێ و نانپێژیێ و ناڤه‌ندا بتلێن غازێ و پاككه‌ران واته‌(كه‌ناس) و ته‌كنیكارێن كاره‌بێ و.. هتد. د گه‌ل هێرشا دژوار یا  په‌نابه‌ران. كو به‌ری هینگێ پڕانی ب كوردی دئاخفتن و وه‌ك ناڤه‌ندێن سڤیل دهاتنه‌ دیتن. هه‌ما دگه‌ل  هێرشێ مل ب ملێ  پۆلیس و ئاسایشێ ده‌مانجێن خوه‌  ئینانه‌ ده‌ر  و گوله‌ ب په‌نابه‌ران ڤه‌ په‌قاندن. د گه‌ل ڤێ شێلكێ چه‌ندكه‌سه‌ك ژ په‌نابه‌ران برینداربوون. ژ وان ئێك عبدولقه‌هار بابیری بوو. ئاها كاكلكا بابه‌تی د ڤێ خالێدا ده‌ست پێ دكه‌ت. باوه‌ڕی و دلسۆزی و نهێنیا پیشه‌ی سه‌ركه‌فتنه‌ بۆ كارێ مرۆڤی، ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ ئالیێن مه‌ ئاماژه‌ پێكرین، نهێنیا كارێ خوه‌ یێ سه‌ره‌كی ل ژێر ناڤێ نۆژدار و كارمه‌ندێن پۆسته‌ و ئیدارێ و..هتد. نه‌ پاراستبان هه‌لبه‌ت دبوو مه‌ زیانێن مه‌زن گه‌هاندبانا وان حه‌تا هه‌ڤكارێن وان د هه‌وارا وان دهاتن!

ل ڤێره‌ گه‌لۆ هه‌تا چ ئاست ئه‌م ددلسۆزین و نهێنی پارێزین؟ باوه‌ڕ ناكه‌م  د ڤی ئاستیدا بین چونكو ل ده‌رڤه‌ی كارێن مه‌ پڕانیا ژیانا مه‌ ئه‌م مرۆڤێن ئاسایینه‌. لێ رێژه‌ك خوه‌ ب پله‌ و پۆستێن خوه‌. كو ئه‌و كار و پیشه‌ بۆ  خزمه‌تا گشتی یا وه‌لاتی نه‌ ده‌ردئێخن و حه‌تا ئه‌ڤ كار و كریارێن قه‌ده‌غه‌ یێن برینه‌ ناڤ سۆشیال میدیایێ ژی. كو ب چ ره‌نگه‌كی نابیت د كارێن ئاسایی دا مرۆڤ پیشه‌ و پله‌ و پۆستێ خوه‌ دیار بكه‌ت. نه‌خاسمه‌ پۆسته‌كێ ئه‌منی بیت، لێ هنده‌كا یێ بریه‌ ناڤ سۆشیال میدیایێ جۆرێن چه‌ك و پله‌ و پۆست و باره‌گایێن خوه‌ ژی وێنه‌ دكه‌ن. ل ڤێره‌ ئه‌م پێدڤی قانوونه‌كێینه‌ ئه‌ڤ دیارده‌یێن كرێت و تایبه‌ت ئه‌و دیاریێن ب چه‌كی دهێنه‌كڕن بۆ پاراستنا ئێمناهی و ئاسایش و گیانێ هه‌ڤوه‌لاتیان بێنه‌ قه‌ده‌غه‌كرن.

زاگرۆس به‌رواری
د ڕێكا سه‌ره‌دان و كارێن دپلۆماتیك دا، پرسگرێكێن وه‌لات و گه‌لان تایبه‌ت پرسێن گرێدای دۆزا ره‌وا، ئابۆری، سیاسی و جه‌نگ و ململانێیێن له‌شكری، ده‌رگه‌هی ل سه‌ر چاره‌سه‌ریان ڤه‌دكه‌ن.

هه‌لبه‌ت تێكلیێن خۆرت یێن هه‌رێما كوردستانێ بۆ سه‌رده‌مێ سالێن 1988 ده‌ما گه‌لێ هه‌رێمێ ژ ئالیێ رژێما گۆڕبه‌گۆڕڤه‌ ڕاستی جینۆسایدێ هاتین، بۆ وێ قۆناغا تراژیدیك دزڤرن. د ڤی چارچووڤه‌ی دا خانما ڕه‌وانشاد دانیال میتران سه‌ره‌دانا كامپێن په‌نابه‌ران یا ئامه‌د و مێردینێ كرن و ژ نێزیكڤه‌ ره‌وشا په‌نابه‌ران ب چاڤێن خوه‌ دیتن.
بپشته‌ڤانیا وێ و هه‌ڤژینێ وێ سه‌رۆك كۆمارێ وێده‌مێ ڕه‌وانشاد، فره‌نسۆ میتران، پشته‌ڤانیا خوه‌ یا ل دۆزا گه‌لێ كوردستانێ زێده‌تر لێكرن.
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ دلسۆزیه‌ ل سه‌رهلدانا بهارا سالا 1991 و كۆچا ملیۆنی زێده‌تر ژ پێشنیازا فه‌ره‌نسا یا ژ بوو، جڤاتا ئاسایشا نه‌ته‌وه‌یێن ئێكگتی ل رۆژا 5 نیسانا سالا 1991 ، ده‌ما داخوازا هه‌رێمه‌كا ئارام ل باكوورێ عێراقێ كری،و بڕیارا 688 هاتیه‌ ڕاگه‌هاندن، كو ئه‌ڤه‌ ب سه‌رێ خوه‌ دان پێدانه‌ كا ناڤنه‌ته‌وه‌یی یه‌، ب مافێن ره‌وایێن گه‌لێ كوردستانێ، كو ژ لایه‌نێ وه‌لاتێن نێڤده‌وله‌تی و تایبه‌ت ئه‌نجوومه‌نێ ئاسایشا نه‌ته‌وه‌یێن ئێكگرتی ڤه‌ بێته‌ پاراستن. له‌وا د ڤێ سه‌ره‌دانا دپلۆماسی دا.
سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ نێچیرڤان بارزانی، ل كۆچكا ئه‌لیزێ ژ بال سه‌رۆك كۆمارێ فه‌ره‌نسا عه‌مانوێل ماكرۆن ڤه‌، وه‌ك سه‌رۆكه‌كێ كاریگه‌ر و خوه‌دی باندۆر هاته‌ پێشوازیكرن. ئه‌ڤ چه‌نده‌ دیار دكه‌ت، كو بارزانی د هونه‌رێ سیاسه‌تێدا، یێ شاره‌زایه‌ له‌وا د كارێن دپلۆماسیدا یێ سه‌ركه‌فتی یه‌.
سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ د دو قۆناغێن هه‌ستیار دا شیا پێگه‌هێ‌ هه‌رێمێ یێ سیاسی، یاسای، ئیداری و تایبه‌ت ئابۆری بپارێزیت.
چه‌ندین نه‌ بخوه‌سته‌كا وی بوو، كو هه‌رێم، سه‌ربخوه‌ ئابۆریا خوه‌ و ده‌ستكاریا وێستگه‌هێن په‌ترۆلێ بكه‌ت. لێ شه‌ڕێ ده‌وله‌تا تیرۆرستی یا داعش، ئالیه‌ك بوو و ئالیێ دی ژی،، شۆفینێن به‌غدا گه‌له‌ك فشار ل هه‌رێما كوردستانێ كرن. له‌وا ده‌ستێ خوه‌ ژ بۆ پاراستنا پێگه‌هێ، هه‌رێمێ یێ سیاسی و یاسای، درێژی په‌ترۆلا هه‌رێمێ كرن، و ژ خوه‌ ل گۆره‌ی ده‌ستوورێ عێراقێ هه‌رێم و پاریزگه‌هان، مه‌هانه‌ ماف هه‌بوو، كو هنده‌ك ژ داهاتێ تایبه‌ت په‌ترۆلێ بۆ مووچه‌ و خه‌رجیێن هه‌رێما كوردستانێ بكاربینن.
لێ ب هاتنا شه‌ڕێ تیرۆرستێن داعش، ل سالا 2014 حه‌تا 2018 ئه‌و ره‌وش هاته‌ گوهارتن، چونكو بوودجه‌ و مووچه‌ ژ به‌غدا بۆ هه‌رێمێ نه‌هاتن، ده‌ستهه‌لاتا كوردستانێ‌ نه‌چار ما، هنده‌ك ژ په‌ترۆلا كه‌ركوكێ ژی، بۆ مووچه‌ی و خه‌رجیێن شه‌ڕی بفرۆشیت. لێ مخابن ب هێرش و فشاران، شیان ببنه‌ رێگر كو ل رۆژا 25 -3-2023 نه‌فتا هه‌رێمێ‌ ئه‌وا ب رێكا توركیا هێلا بۆریا كه‌ركووك، به‌نده‌رێ جه‌یهانێ د گه‌هانده‌ بازارێن جیهانێ بهێته‌ راگرتن.
سه‌ره‌رای رێككه‌فتنا 4-4-2023- ئه‌وا د ناڤبه‌را حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و حوكمه‌تا ئیراقێ‌ یا فیدرالیدا هاتیه‌ ئیمزا كرن ژی. و پابه‌ندیا هه‌رێمێ ب هه‌موو به‌ندان، كو د نوكه‌دا ده‌وله‌تا توركیا ژی یا به‌رهه‌ڤه‌ جاره‌كا دی په‌ترۆلا كوردستانێ ب رێكا كۆمپانیا سۆمۆ وه‌ك به‌ری نوكه‌ بگه‌هیته‌ بازارێن جیهانێ، لێ حوكمه‌تا ئیراقێ وه‌ك پێدڤی چ گاڤێن وێره‌ك د ڤی، واریدا نه‌هاڤێتینه‌ و رۆژانه‌ به‌هانه‌یێن بێ واته‌ دكه‌ته‌ ئاسته‌نگ د رێكا ڤێ ڕێككه‌فتنێ دا، ئارمانج ئه‌وه‌ دا هه‌ر‌ێم ژ قه‌یرانان ڕزگار نه‌بیت و پێگه‌هێ هه‌رێمێ لاواز ببیت.
لێ ب سه‌ره‌دانا سه‌رۆكێ كوردستانێ یا ژ بۆ قه‌سرا ئه‌لیزێ ل پاریس دو: باده‌كێن گرنگ هاتنه‌ ڤه‌كرن. ئێك: بابه‌تێ نه‌فتا هه‌رێمێ و كێشه‌یێن هه‌ولێر و به‌غدا، كو ل گۆره‌ی ده‌ستووری جاره‌كا دی د ڕێكا فه‌ره‌نسا و ب پشته‌ڤانیا ڤی وه‌لاتی و سه‌رۆك ماكرۆنی بێنه‌ چاره‌سه‌ركرن. باده‌كا دوێ ژی: شه‌ڕێ ل غه‌ززه‌ یێ ب رێكا ته‌ڤگه‌را به‌رخوه‌دانا ئیسلامی (حه‌ماسێ) ئه‌وا ل رۆژا 7 مه‌ها ده‌ربازبووی ب هێرشا چه‌ندین موشه‌كان بۆ سه‌ر وه‌لاتێ ئیسرائیلێ به‌رپابووی، كو حه‌تا نوكه‌ زیانێن ڤی شه‌ڕی پرانی مرۆڤاهی و ناڤه‌ندێن سڤیلان و كه‌سێن سڤیل بووینه‌ قوربانی، هه‌لبه‌ت چاره‌سه‌ریا هه‌ردو باده‌كان ب ڕێیا دیالۆگ و ئاشتیێ، دێ ئارامیێ ل رۆژهه‌لاتا ناڤین به‌رقراركه‌ت. د هه‌مان ده‌م دا ژی، دێ به‌رژه‌وه‌ندێن وه‌لاتێن زلهێز و جیهانێ هێنه پاراستن.كو چریسكێن وی ئاگری نه‌گه‌هنه‌ چ وه‌لاتین دی.

زاگرۆس به‌رواری

ئه‌و ژنێن بووینه‌ سیمبۆل و هێمایێن به‌رخوه‌دان و تێكۆشینێ، ل هه‌مبه‌ری سته‌م و زۆرداریا ل سه‌ر جڤاكێ، دهاته‌كرن، خه‌باتا خویشكێن میرابیل و سه‌رهلدانا وان یا ل دژی، دیكتاتۆرێ كۆمارا دۆمنیك و به‌ره‌ڤانیكرن ژ مافێن مڕۆڤی و ئازادیێن ڕاده‌ربرنێ، و دیمۆكراسیه‌تێ، هه‌لبه‌ت، ژ بۆ پیرۆز راگرتنا ڤێ بیره‌وه‌ریێ هه‌ر سال، ل سه‌رانسه‌ری جیهانێ، ڕۆژا 25 مژدارێ، چالاكیێن ب گرسه‌یی و داخوه‌یانی ل دژی توندیا ل سه‌ر ژنێ د هێنه‌ ئه‌نجامدان.
كو پڕانیا وه‌لات و حوكمه‌ت و سازیێن سڤیل و ب تایبه‌تی سازیێن د ڤی واریدا كار و چالاكیان ل داردئێخن، ڤێ ڕۆژێ بلند و پیرۆز دنرخینن.
هه‌لبه‌ت پشتی د ڤی چارچۆڤه‌ی دا پڕسیار ژ من هاتیه‌ كرن، كا ڕامان و سوودا ڤێ ڕۆژێ واته‌ 25 مژدارێ، بۆ ملله‌ت و جڤاكا كوردستانێ چیه‌؟
و د هه‌مان ده‌م دا ناڤه‌رۆكا ڤێ رۆژێ یا زه‌لال نینه‌، ل جه‌م جڤاكا مه‌، كو هه‌ر سال د ڤێ ڕۆژێ دا ل كوردستانێ گرنگی ب ڤێ ڕۆژێ دهێته‌دان و چه‌ندین چالاكیان حوكمه‌ت و سازیێن گرێدای ژنان، د ڤێ ڕۆژا جیهانی دا چالاكیێن سه‌رانسه‌ری ئه‌نجامدده‌ن و ل ده‌ف پڕانیا جڤاكا مه‌ یا زه‌لال نینه‌؟ هه‌لبه‌ت من ژی هه‌ولدا د ڤێ نڤێسینێ دا به‌رسڤا پڕسیارا پڕانیا جڤاكێ بده‌م.
گومان تێدا نینه‌، هه‌ر ناڤ و كه‌ساتیه‌كێ، وه‌لاته‌كێ ببیته‌ خوه‌دی پێناسه‌ و ناسناڤه‌ك، ئه‌وێ ژی شۆرش و به‌رخوه‌دان و قوربانیدان پێ دڤێن، خویشكێن میرابیل ژی، ب سه‌رهلدان و به‌رخوه‌دانا خوه‌، یا ل دژی دیكتاتۆریه‌تێ و چه‌سپاندنا سیسته‌مێ، دیمۆكراسیه‌تێ، و پاراستنا مافێن مڕۆڤی، و ئازادیێن تاك و ڕاده‌ربرینێ، گه‌له‌ك تێكۆشین و به‌رخوه‌دان كرن، و حه‌تا جانێ خوه‌ د ڤێ رێكێ دا كرینه‌ قوربانی. ده‌ما ل سالێن 1930ب ڕێیا هه‌لبژارتنان، فه‌رماندێ له‌شكری ڕافائیل ترۆژیللۆ، ده‌ست دانایه‌ سه‌ر ده‌ستهه‌لاتا وه‌لاتی، ئه‌ڤ ده‌ستهه‌لاتا توتالیتاری و دیكتاتۆریه‌تا وی گه‌له‌ك ڤه‌كێشا، سیسته‌مه‌كێ دكتاتۆری ل وه‌لاتی په‌یره‌وكر، ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ را ژی، ئه‌مریكا پشته‌ڤانیا ده‌ستهه‌لاتا ناڤهاتی دكر و ب شیانێن وان زۆرداریا خوه‌ زێده‌كر و هه‌مو چین و ته‌خه‌یێن وه‌لاتی ب ماف و ئازادیێن خۆڤه‌ د چه‌وساندن و د هاتنه‌ بنپێ كرن. ده‌ست ژ هه‌موو ته‌خه‌یان به‌ردا بوو، ته‌نێ چین و ته‌خه‌یێن سه‌رمایه‌داڕ و بورجواز، د پاراستن و پشته‌ڤانیا وان د ئالیێ دارایدا د كرن، و ژێر خانا ئابۆری ژ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌، بكاردئینا و كه‌سێن نێزیكی خوه‌ ،كه‌سوكارێن خوه‌ ل ده‌ور و پشتێن خوه‌ كۆمكربوون.
ژ لایێ دیڤه‌ ناڤێ خوه‌ ل باژێر، چیا و سازیێن حكومی د كرن. زۆرداره‌كێ مه‌زن بوو، كه‌سه‌كێ بێ دلۆڤانی بوو دگه‌ل جڤاك و گه‌لێ خوه‌. كه‌سێن ل دژی سیسته‌مێ وی رابووین، یان ده‌سته‌سه‌ر دكرن یان ژی، د كڕیاره‌كا نه‌ دیار و مژاویدا، ژ ناڤ دبڕن.ل سه‌ر ده‌ما ده‌ستهه‌لاتا ترۆژیللۆی دا. نێزیكی (50) هزار مڕۆڤێن سڤیل و بێ گونه‌ه، هاتینه‌ كوشتن و ب ڤێ ڕێژا مڕۆڤان دهێته‌ تاوانباركرن.
هه‌لبه‌ت گه‌لێ كۆمارا دۆمنیك، ده‌ست وه‌ستایی نه‌مان، د هه‌موو ئالیه‌كیدا، ملله‌ت و جڤاكێ، ڕێزێن خوه‌ كرنه‌ ئێك، و گه‌ل.، ڕابوون سه‌رپیان، و ڕێكخستن دژی دكتاتۆڕی هاتنه‌، دامه‌زراندن. ئێك ژ ڤان ڕێخستنا ژی، خۆیشكێن میرابیل بوون.كو دهاتنه‌ ناسكرن ب سێ ژنێن وێره‌ك و خوه‌دی باندۆر د ناڤا جڤاكێ دا و ل سه‌ر ده‌ستێن وان ئه‌ڤ سازییه‌ هاته‌ ئاڤاكرن. خویشكێن میرابیل، ئه‌ڤ هه‌رسێ ژن و خۆیشكێن تێكۆشه‌ڕ بوون،1ـ پاتریا،2ـ مینیڤا،3ـ ماریا تیرس) زێده‌باری، هه‌ڤژینێن وان ژی مل ب ملێ وانا ڤه‌. د ناڤا تێكۆشین و خه‌باتێ دا بوون. ل سالا (1960) دیكتاتۆڕ ترۆژیللۆ، د جڤینه‌كێدا، هه‌رسێ خویشك و ڕێكخستنا وان ب خاین و تێكده‌رێن وه‌لاتی داینه‌ دیاركرن، كو دو ئاسته‌نگ و مه‌ترسی یێن د ڕێكا مه‌ دا. ئێك كه‌نیسه‌ (دێر) دو خویشكێن میرابیل. ئه‌ڤێن هه‌هاتن، ئارمانجگرتن،
ئاراسته‌یێ ڕژێما خوه‌ ئێخسته‌ سه‌ر وان و هاتنه‌ ئارمانجگرتن و له‌شكرێن ڕژێمێ ل ڕۆژا (25/11/1960) هێرشكره‌ سه‌ر هه‌رسێ خویشكان و ده‌ست درێژیا سێكسی ژی كره‌ سه‌ر و پاشی ب ئاوایكێ هۆڤانه‌ هاتنه‌ كوشتن. گومان تیدا نینه‌ هه‌ر ڕژێمه‌كا دیكتاتۆڕ و سته‌مكار بیت، چاره‌نڤێسێ وان هه‌موویان وه‌كو ئێكن، دێ وه‌كو دیكتاتۆڕ سه‌دام حسین، ب رووره‌شی هێنه‌ ژ ناڤبڕن، دكتاتۆڕ، ترۆژیللۆ ژی، ب ئاوایه‌كی نه‌دیار، ل ڕۆژا (30/5/1961) هاتیه‌ كوشتن. بۆ جارا ئێكێ پشتی هه‌لوه‌شیانا، ڕژێما دیكتاتۆڕی، ل سالا (1963) كۆمارا دۆمنیك، ب ڕێیا هه‌لبژارتن و د پڕۆسێسه‌كا ده‌مۆكراتیك دا. حوكمه‌ته‌ك نوی ب سایا سندۆقێن ده‌نگدانێ هاته‌ دروستكرن.
پشتی ڤان، بۆیه‌رێن گڕنگ و ب باندۆر، ل سالا (1981) ل پایته‌ختێ كۆلۆمبیا، بۆ كۆتا كۆنگڕه‌كا به‌رفره‌ه یا ژنێن وه‌لاتێن ئه‌مریكا لاتین، هاته‌ پێكئانین. د كۆنگڕه‌یا ژنان دا (خویشكێن میرابیل) ڕۆژا تێدا هاتینه‌ كوشتن، (25) مژدارێ بڕیار ل سه‌ردان. و كرنه‌ ڕۆژا جیهانیا ل دژی توندیا ل سه‌ر ژنێ و ب داخۆیانیه‌كێ ژی ئه‌ڤ بڕیاره‌ ڕاگه‌هاند.گرێدای ڤێ بڕیارێ، ل سالا (1999) كۆمسیۆنا مافێن مڕۆڤان یا نه‌ته‌وێن ئێكگرتی، ڕۆژا (25) مژدارێ كره‌ ڕۆژه‌كا فه‌رمی. ب ڤان تێكۆشین و به‌رخوه‌دان و چالاكیێن، به‌رده‌وام، سازیا نه‌ته‌وه‌یێن ئێكگرتی ژی نه‌چاركڕن كو دانپێدانێ ب ڤێ ڕۆژێ بكه‌ن و بكه‌نه‌ ڕۆژه‌كا فه‌رمی یا ناڤنه‌ته‌وه‌یی، هه‌رچه‌نده‌، حوكمه‌تا هه‌رێمێ و سازیێن گرێدای مافێن ژنان چالاكی و به‌رخوه‌دانا توندیا ل سه‌ر ژنێ ئه‌نجامدده‌ن، لێ گڕنگه‌ ل كوردستانێ ژی، هه‌رسال ئه‌ڤ ڕۆژه‌، ب ناڤه‌ڕۆكه‌كا ده‌وله‌مه‌ند و زه‌لالتر، د ناڤ جڤاكا كوردستانێ دا بێته‌ ساخكرن و پیڕۆز ڕاگرتن. دا جڤاك باشتر دگه‌ل ئاشنا ب بیت، و ئاماژه‌ ب ڕۆلێ ژنا كورد بێته‌ دان، كو شیان و قوربانیدانا وێ كێمتر نینه‌ ژ ژنێن جیهانێ، و میناكێن وه‌كو شه‌هیدا ڕێكخستنێ، (له‌یلا قاسم) و شه‌هیدا پێشمه‌رگه‌ (مارگرێت جۆرج به‌رواری)ِ ژنێن وه‌كو سیاسه‌تمه‌دار (له‌یلا زانا) و ب ده‌هانێن دی د ڕێكا ئازادی و پاراستنا مافێن مڕۆڤی و سه‌رخوه‌بوونا، كورستانێ دا قوربانی ب گیانێ خوه‌ داینه‌ و بووینه‌ پێشه‌نگێن شۆرش و به‌رخوه‌دانێ و سیمبۆل و ستێرێن گه‌شێن وه‌لاتێ مه‌.

زاگرۆس به‌رواری

پشتی دیلگرتنا ڕێبه‌رێ (PKK) عبدالله ئۆجه‌لانی، ل توركیا و باكۆرێ كوردستانێ، (PKK) ته‌رزێ خه‌بات و تێكۆشینا خوه‌ یا سیاسی، له‌شكری و دپلۆماسی، هتد…بۆ هنده‌ك ڕێیێن نوی هاتنه‌ گوهارتن. هه‌لبه‌ت د ڤی واری دا، هنده‌ك پشته‌ڤانیا كوردی و كوردستانی، ل ئاستێ توركیا ژی، ژ بال هنده‌ك چینێن وه‌كو ڕه‌وشه‌نبیر،ڕۆژنامه‌ڤان، نڤیسكار و سیاسه‌تڤانێن ڕۆناكبیرێن، د ناڤا پارتیێن ل توركیا دروست بووین.
هه‌لبه‌ت ل پارچێن دی یێن كوردستانێ، و ب تایبه‌تی هه‌رێما كوردستانێ، ڕۆله‌كێ ئه‌رێنی، د ڤی واری دا، سه‌رۆك مه‌سعۆد بارزانی، و گۆڕبوهه‌شتی سه‌رۆك مام جه‌لال تاله‌بانی، د گێڕان.
پشته‌ڤانیا خوه‌ دیاركرن و پێشنیازێن خوه‌ كرن. بۆ سه‌رۆكاتی و سه‌ركردایه‌تیا (PKK) كو ئاگڕبه‌سته‌كا ئێك ئالی بێته‌ ڕاگه‌هاندن، و سه‌رۆكێ (PKK) د ڤی واری دا بانگ ل ته‌ڤگه‌ڕا خوه‌ كر، كو ده‌ست ژ چه‌ك و شه‌ڕێن چه‌كداری به‌رده‌ن، به‌ره‌و دیالۆگ و ئاشتیێ گاڤان باڤێژن. ژ به‌ر هندێ (PKK) د پڕاكتیك دا. هنده‌ك گاڤ هاڤێتن و شه‌ڕێن به‌رگریێ و خوه‌پاراستنێ، بتنێ وه‌كو بنچینه‌گرتن. لێ ئه‌ڤه‌ لایه‌نه‌ك و كوردان، د هه‌رواره‌كی دا، ل هه‌موو پارچێن كوردستانێ، خوه‌ ب ته‌ڤگه‌ڕ و ڕێخستن كڕن. و ب تایبه‌تی، دیاسپۆرا (ڕه‌ڤه‌ندا) كوردی ل ئه‌ورۆپا پشته‌ڤانیا، پڕانیا وه‌لاتێن ئه‌ورۆپی و ب تایبه‌تی، هنده‌ك ژ پارتێن چه‌پ و سۆشیال ده‌مۆكرات و گرۆپێن كه‌سكێن ئه‌ورۆپی. لێ لایه‌نێ توركی، د ڤێ ڕه‌وش و ده‌لیڤه‌یا زێرین دا، و بۆ حه‌تا حه‌تا دێ چه‌ك هێنه‌ ڕاكرن و ده‌نگێن وان، ل توركیێ و باكۆرێ كوردستانێ، هێنه‌ بێده‌نگكرن. ب دیتنا من ده‌وله‌تا تورك و(AKP) دۆزا كوردی ب (PKK) ڤه‌ گڕێدان وه‌كو ته‌كتیك نێزیكی ڤێ پڕسێ بوون. ل جهێ چاره‌سه‌ڕیا، پڕسا كوردی، و یا توركیا ب دیالۆگ بێته‌ چاره‌سه‌ركرن. توركیا و ب تایبه‌تی (AKP) ژ هه‌بوونا جه‌ماوه‌ر و ته‌ڤگه‌ڕا كوردی یا له‌گال (ڕه‌وا) ترسیان. هه‌لبه‌ت پشتی چه‌ندین هه‌لبژارتنێن، كو به‌نداڤا هه‌لبژارتنان (HDP) ٪13 ده‌رباز كڕن. چونكو د سه‌ری دا مه‌ گوت: توركیا و (AKP) وه‌كو ته‌كتیك و خاپاندن نێزیكی دۆزا كوردی ببوون و د ڕاستیێ دا. باوه‌ری ب چ كێشه‌ و دۆزێن كورد و مافێن وان نینه‌، ئه‌وا وان دڤیا و د به‌رنامێ وان دا، كوردان د كه‌ساتیا (PKK) دا، ته‌سفیه‌ بكه‌ن، ژ خوه‌. به‌ری چه‌ند ڕۆژه‌كان وه‌زیرێ به‌رگریا توركیا ژ پارتیا ده‌ستهه‌لاتێ، خۆلۆسی ئاكارێ (AKP) ل ناڤا؟ په‌رله‌مانێ توركیا ب ڤه‌كری به‌رسڤا په‌رله‌مانتارا (HDP) دا. ده‌ما گۆتی: له‌شكرێن توركیا ل هه‌رێما كوردستانێ چه‌كێن كێمیاوی ل دژی گوندیان و چه‌كدارێن (PKK) بكار ئیناینه‌، لێ بێ دودلی ئاكارێ وه‌زیر گوت: نه‌ ل توركیا و حه‌تا ل چ ده‌ڤه‌رێن جیهانێ چ وه‌لات نینن ب ناڤێ كوردستان.
لێ د ڤی واری دا، خاله‌كا گڕنگ هه‌یه‌، مڕۆڤ ئاماژێ پێبكه‌ت، ده‌وله‌تا تورك لایه‌نێ سیێ وه‌كو ناڤبه‌ینكار نه‌ په‌ژراند و ژ به‌ر هندێ لایه‌نێ ناڤبه‌ینكار،كو ئه‌و ئه‌رك سپارته‌ (HDP) و ب تایبه‌تی سه‌لاحه‌ددین ده‌میرتاش، هه‌لبه‌ت د ڤی بیاڤی دا، و ب نێڕینا من، د سه‌ریدا پێدڤی بوو، (HDP) ئه‌ڤ كاره‌ نه‌كڕبا..
چونكو (HDP) چه‌ندین پارتیه‌كا توركیانه‌، لێ خوه‌ ب خودانا، دۆزا كوردی دادنیت، و د هه‌مان ده‌م دا، د هاتنه‌ تاوانباڕ كرن، كو ئالیه‌كێ (PKK) یێ سیاسی و له‌گالن، ل توركیا و باكۆرێ كوردستانێ، ب ڤی ڕه‌نگی، زه‌لال بوو، ته‌كتیك و خاپاندنا، توركان كو وان دڤێت، دگه‌ل ( PKK) لایه‌نێن كوردی یێن كاریگه‌ڕ و خودان شیان، د قادا سیاسی و سڤیله‌كرن و قانوونكرنا خه‌باتا كوردی، ل وێ پارچێ كو هه‌ڤكارێن ته‌ڕۆرێ نه‌، و بێنه‌ ته‌سفیه‌كرن. د ڤی واریدا هه‌تا ئاسته‌كی ده‌وله‌تا تورك بسه‌ركه‌فت. لێ لایه‌نێ دی، یێ ده‌وله‌تا تورك ب سه‌رنه‌كه‌فتی، ئه‌و بوو، په‌یامێن ژ گرئاڤا ئیمرالی ب ڕێكا، (HDP) دچوونه‌ قه‌ندیل، دروست دگه‌هشتن یا ده‌وله‌ت و حوكمه‌تا توركیا دڤیا، سه‌ربگریت، نه‌شیان د وێ خالێ دا، سه‌ركه‌ڤن. كو سه‌رۆكێ (PKK) پڕۆژه‌ك هه‌یه‌، یێ كو دۆزا كوردی، نه‌خشه‌ڕێكا چاره‌سه‌ریێ بۆ بێته‌ دیاركرن. (PKK) ده‌ست ژ چه‌كان به‌رده‌ت، و ب ته‌ڤایی، د كه‌ساتیا (PKK) دا، داوی ب دۆزا كورد و كورستانێ بێت.
پشتی توركان و ب تایبه‌تی (AKP) و سه‌رۆك كومارێ توركیا، ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغانی، هه‌ست ب هندێ كر، كو وه‌كو ئه‌و دخوازن كارێن وان بڕێڤه‌ ناچن. د ڤی واری دا، هنده‌ك دیتنێن جودا د ناڤ پارتیا وی دا و ب تایبه‌تی، كه‌سێن وه‌كو، ده‌نگیر میڕ فراتێ نه‌ژاد كورد. و ئه‌حمه‌د داود ئۆغلۆ، عه‌لی بابه‌جان، ئارنج و هتد، ده‌نگێ وان ژ بۆ چاره‌سه‌ریا ڤێ دۆزێ، دیتنا وان جودا بوو،هه‌موو ژ ناڤ ڕێزێن، (AKP) هاتنه‌ بێ باندۆركرن و دوورئێخستن. پێگه‌هێ سه‌رۆك كۆمار و پارتیا وی مه‌زن بوون، هنده‌ك، ڕێفۆرمێن ده‌ستووری، ژی ژ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیا كه‌ساتیا خوه‌ دا كرن.
سیسته‌مێ په‌رله‌مانی گوهارت و كره‌، سیسته‌مێ سه‌رۆكایه‌تی و ب ته‌ڤایی ڕكێفا وه‌لاتی كره‌ د ده‌ستێ خوه‌ دا.
هه‌لبه‌ت یا چاره‌سه‌ڕیه‌كا دی و ده‌رگه‌هێ دیالۆگ و ئاشتیێ دوباره‌ ڤه‌كه‌ت، دێ پشتی هه‌لبژارتنێن داهاتی واته‌ یێن سالا (2023) و ب تایبه‌تی ئه‌گه‌ڕ ئه‌ڤ پارتیێن شونی هاتینه‌ دامه‌زراندن، ده‌نگێ وان، د په‌رله‌مانێ، توركیا دا، مه‌زن بیت، و خودان هێزه‌كا په‌رله‌مانی بن، كو باندۆرێ ل گوهارتنێن ده‌ستووری بكه‌ن. ئه‌ڤه‌ لایه‌نه‌ك لایه‌نێ دی، دێ ده‌نگێن (AKP) كێم بن و دێ بێ باندۆر مینیت، كو پڕسا كوردی ل توركیا جاره‌كا دی ب بیته‌ ڕۆژه‌ڤا وه‌لاتێ وان.چونكوو ئه‌و لایه‌ن و كه‌ساتیێن مه‌ ئاماژه‌ پێكرین، دیتنا وان یا جودا یه‌ بۆ چاره‌سه‌ركرنا دۆزا كوردی ژ لایه‌نێ (AKP) دیتن و ئیستراتیژیه‌تا وان، ژی ل گۆڕه‌یی، نه‌خشه‌ ڕێك و ئه‌ژندایێن وان، بۆ چاره‌سه‌ركرنا دۆزا كوردی، ل ڤی وه‌لاتی جودا یه‌.
پێدڤیه‌ كورد ل باكۆر و توركیا دگه‌ل وێ هێز و پارتیێ پشته‌ڤان بن، یێن باوه‌ری ب دۆز و مافێن كوردان هه‌یین، كو وان چاره‌سه‌ریا هه‌یی بۆ دۆزا كوردستانێ.
دبیت پشتی ڤێ چه‌ندێ قۆناغ قۆناغ، پڕسا چه‌كان ژ ڕۆژه‌ڤێ بێته‌ ڕاكرن و سیسته‌مێ ب ڕێڤه‌بڕنا باكۆرێ كوردستانێ، بێته‌ گوهارتن و د چارچۆڤێ ده‌وله‌تا توركیا دا، ل باژارێ ئامه‌دێ ڕێڤه‌به‌ری، سۆدێ ژ ڕێڤه‌برنا هه‌رێما كوردستانێ وه‌ربگریت.

زاگرۆس به‌رواری..

ئیراق د ناڤ ده‌ستێن هنده‌ك سیاسیێن داكه‌فتى دا یا بوویه‌ قادا هه‌ڤركی و ڕاكێشانا ده‌ستێن، ده‌ره‌كی، بۆ ژ ناڤبڕنا لایه‌نێن هه‌ڤڕكیێ دكه‌ن. ل سه‌ر گوپیتكا ده‌ستهه‌لاتێ، له‌وا د سالێن ده‌ڕباز بوویدا، جاده‌یا ئیراقێ ب تایبه‌تی، ل به‌غدادا سه‌رباژێر، وه‌لاته‌كێ سیسته‌مێ دیمۆكراسیێ، د ناڤدا بێته‌ په‌یڕه‌وكرن، ئارامی ب خوه‌ڤه‌ نه‌ دیتیه‌، لێ ده‌ما سیسته‌م دخه‌تمیت، د ڤێت ل چاره‌سه‌ڕیه‌كا گونجای و ڕیشه‌یی بگه‌ریێن بۆ چاره‌سه‌ركرنا، ڕه‌وشا جڤاك و وه‌لات كه‌فتینێ، د ڤی واریدا، ل ژێر گڤاشتن و فشارێن جادێ كو مافه‌كێ ده‌مۆكراسییه‌ خوه‌نیشاندان. لێ د چارچۆڤێ قانوونێن، گڕێدای خوه‌نیشادانان، دوور ژ كڕیارێن توندوتیژیان، و هێڕشكرنا لسه‌ر داموده‌زگه‌ه و سازیێن فه‌رمی یێن حكومی و سامان و مولكێن گشتی و تایبه‌ت. ئاها د ڤی واریدا، و د ڕه‌وشه‌كا ب ڤی ئاوایی، ده‌رگه‌ه دڤه‌كرینه‌ بۆ خوه‌نیشادان و خواسته‌كێن گه‌ل و وه‌لاتیان، ل لایه‌كی و ژ لایێ دیڤه‌ ژی، گڤاشتنێن ئه‌مریكا، و ڕێكخراو، و ڕێخستنێن، مافێن مڕۆڤی، كاڕتێكرن و باندۆره‌كا مه‌زن خسته‌ سه‌ر ده‌ستهه‌لاتدارێن ئیراقێ، كو د ڤی بیاڤیدا له‌زێ بكه‌ن. ژ بۆ چاره‌سه‌ركڕنا داخوازیێن خوه‌نیشده‌ڕان. ژ به‌ر هندێ، شیان زه‌مینه‌كێ خوه‌ش بكه‌ن،كه‌ساتیه‌كی ژ ده‌رڤه‌یی ئالیێن سه‌ركه‌فتی، د ڤێ پڕۆسێسێ دا.كو جهێ باوه‌ریا لایه‌نێن سه‌ركه‌فتی و هه‌موو، پێكهاته‌یێن وه‌لاتی، هاتنا دكتۆر مسته‌فا كازمی، شیا ب هه‌ولێن خوه‌ ده‌ما، ڕكێفا ده‌ستهه‌لاتێ، گرتیه‌ ده‌ست، بله‌ز هاته‌ سه‌ر هێلا چاره‌سه‌رییان، وه‌ك فڕیادره‌سه‌كی، ئێكه‌م جار چوو د ناڤ ڕێزێن خوه‌نیشاده‌ران دا، و ژ نێزیكڤه‌، ڕه‌وشا وان ب چاڤێن خوه‌ دیت، و داخواز ژ وان كرن، كو نوونه‌ڕێن خوه‌ ڤڕێكه‌نه‌ لایێ وی ژ بۆ جڤینه‌كێ، واته‌ شیا لایه‌نێن سیاسی و جاده‌یا خودان درووشمێن خزمه‌تگۆزاری، ڕازی بكه‌ت. ژ لایێ دیڤه‌ كازمی شیا ئارامیێ بۆ وه‌لاتی بزڤڕینیت و حه‌تا ئاسته‌كی ده‌ستێن ده‌ڕه‌كی ژ ناڤ به‌رژه‌وه‌ندیێن، بلندێن ئیراقێ دووڕئێخستن، هێدی هێدی سه‌روه‌ری بۆ ئیراقێ دزڤراند. شوونوارێن پشتی بۆیه‌ڕێن (16) ئۆكتۆبه‌ڕێ، لایه‌نێن نه‌یێنی كێمكرن، ده‌ستێ ئێكرێزی و براتیێ بێی. جوداهی، دڕێژی هه‌موو لایه‌كی و ب تایبه‌تی هه‌رێما كوردستانێ كرن، په‌یوه‌ندی لگه‌ل گه‌لێ كوردستانێ لسه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی و چاره‌سه‌ڕیا پرسگرێكێن هه‌لاویستیێن ناڤبه‌را هه‌ولێر و به‌غدا پێشڤه‌بڕن، و ب تایبه‌ت د پراكتیكێ دا بۆ هه‌ڤكار بۆ چاره‌سه‌ركرنا مووچه‌یێن كارمه‌ندێن هه‌رێما كوردستانێ، كو چه‌ندین سال بوو، ب نه‌ڕه‌وا مووچه‌یێن كارمه‌ندان، هاتبوون بڕین..شیا پشتی، به‌رهه‌ڤیه‌كا باش ژڤانێ هه‌لبژارتنێن ده‌مكى، دیار بكه‌ت و ل10/10/2021 پڕۆسێس ب دیده‌ڤانیا سازیێن ناڤنه‌ته‌وه‌یی، و وه‌لاتێن زلهێز و ئالیێن خوه‌دی باندۆر و ڕێكخراوێن ناڤنه‌ته‌وه‌یی یێن خوه‌دی ئه‌زموون د ڤێ بیاڤێدا، ب ئاوایه‌كێ سه‌ركه‌فتیانه‌ بگه‌هینیته‌ ئه‌نجامێ..
هه‌لبه‌ت د هه‌مان ده‌م دا، ڕۆلێ خوه‌ د خاله‌كا سه‌ره‌كی دا گێڕا، ده‌ما چ لیست و به‌رهه‌ڤی بۆ هه‌لبژارتنان نه‌كرین، و وه‌كو كه‌ساتیه‌كێ بێ ئالی ته‌ڤگه‌ریا، واته‌ ئێكه‌م كه‌س بوویه‌، ل قادا سیاسی یا ئیراقێ، هه‌ولداینه‌ ئیراقه‌كا، ئارام و د ناڤا جڤاكه‌كا ئاشتی پارێزدا، ده‌ستهه‌لاتێ ل گۆره‌یی نه‌خشه‌یێ هه‌لبژارتنان، ڕاده‌ستی، لایه‌نێن ب ڕێیا سندۆقێن ده‌نگدانێ سه‌ركه‌فتین بكه‌ت. هه‌لبه‌ت هێڕشا تیڕۆرستی یا ئه‌ڤڕۆكه‌، كریه‌ سه‌ر مالا كازمی نامه‌كا ڤه‌كریی بوو، ب ڕێیا وی بۆ هه‌موو ئالیێن سه‌ركه‌فتی و وه‌لاتێن پشته‌ڤانیا ئیراقه‌كا ئاڕام دكه‌ن.. ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژی، نیشانا هندێ یه‌، كو كازمی نه‌بوویه‌ ئامرازه‌ك د ده‌ستێن، هنده‌ك وه‌لاتێن هه‌رێمی و لایه‌نێن ده‌رڤه‌یی، سیاسی ل ئیراقێ و ب تایبه‌ت حه‌شدا شه‌عبی دا.
ژ به‌ر هندێ ڕیاكسۆنێن ناڤخوه‌ی و هه‌رێمی و ناڤده‌وله‌تی ل پێی خوه‌ هێلان، پڕانیا ئالیان هاتنه‌ ده‌نگ و سه‌رۆكاتیا كوردستانێ ژی، هه‌لویستێ وان یێ ڕۆهن و ئاشكرا بوو، هه‌رچی سه‌رۆكاتیا ئه‌مریكا ژی، ب هه‌موو ئاوایه‌كی پشته‌ڤانیا وه‌لاتێ خوه‌ خوه‌ دیاكر و حه‌تا گه‌فێن تۆلڤه‌كرنێ ژی دكرن..

زاگرۆس به‌روارى

پشتی بیست، سالان جاره‌كا دی، ته‌ڤگه‌ڕا تاڵیبان یا ئه‌ڤغانی ئه‌وا هشكباوه‌ر، و ل سه‌ر پڕه‌نسیپێن دیمۆكراسیێ وه‌كو گه‌فه‌كا به‌رده‌وام دهێته‌ پێناسه‌كرن، ب تایبه‌ت ل سه‌ر مافێن، نیڤا جڤاكێ ئه‌و ژی ژنن!
ب ڕێیا په‌یمانه‌كا نهێنی، د ناڤبه‌را ئه‌مریكا و ته‌ڤگه‌ڕا تاڵیبان دا، شیان ل 15ته‌باخا (2021) پڕانیا ئاخا وه‌لاتی كابۆل ژی د ناڤدا، بێ به‌رگریا له‌شكرێ حوكمه‌ت و سیسته‌مێ نوی یا ئه‌ڤعانستانی، ئه‌و هێز و ده‌ستهه‌لاتا ژلایێ دارایی ڤه‌، دراڤ و لۆجستیی ڤه‌، پشته‌ڤانیا وی وه‌لاتی دكڕن، كو پڕانی ژبۆ به‌رژه‌وه‌ندیێن ئه‌مریكا بوون. ل دژی ڕێكخراوا تیڕۆرستی یا ئه‌لقائیده‌، ب سه‌رۆكاتیا ئۆسامه‌ بنلادنی..
پێنگاڤا ئه‌مریكا یا ژ بۆ وی وه‌لاتی ئاڤێتی، نه‌ بڕێكا ئۆپۆزسیۆنه‌كا ب هێز و سیكۆله‌ر بوویه‌، ژ بۆ گوهه‌رتنا سیسته‌مێ ده‌ستهه‌لاتێ و ئاڤاكرنا سیسته‌مه‌كێ ده‌مۆكراتیك، لێ ئه‌مریكا ب به‌هانه‌یا جیهانه‌كا ئارام، هێڕش بره‌ سه‌ر بنگه‌هێن تیڕۆرستان و سه‌رۆكێ ڕێكخراوا تیڕۆڕستی و تیڕۆر حه‌تا ئاسته‌كی ژناڤبڕن. هه‌لبه‌ت ده‌ما ئه‌مریكا چووینه‌ وی وه‌لاتی، چ ئۆپۆزسیۆنا راسته‌قینه‌ یا سیكۆله‌ر و كاڕا، و یا خوه‌دی باندۆر و پرۆژێ ژ نووڤه‌ ئاڤاكرنا ئه‌ڤغانستانێ‌ نه‌بوون، هه‌موو ب شیانێن هه‌ڤپه‌یمانیا ناتۆ ب پێشه‌نگیا ئه‌مریكا بوون.
لێ یا هه‌ی چه‌ند كه‌ساتیه‌كێن هاڤی ژ وه‌لاتی و جڤاكا ئه‌ڤغانستانی هه‌بوون، ئه‌وژی ل وه‌لاتێن ئه‌ورۆپی و ئه‌مریكا دژیان، ته‌نێ ب ڕێیا هنده‌ك داخوه‌یانیان، دژاتیا ده‌ستهه‌لاتا تاڵیبان دكرن. واته‌ ل ژێر بۆردومانا باله‌فڕ و ل سه‌ر پشتا تانك و زریپۆش و چه‌كێن پێشكه‌فتی یێن، ئه‌مریكا ل كابۆلێ، چوونه‌ سه‌ر ته‌ختێ ده‌ستهه‌لاتێ، لێ سه‌ره‌رای ڤێ پشته‌ڤانیا هنده‌، مه‌زن، و هه‌مه‌لایانه‌ ژی، ئه‌ڤ كه‌سه‌ نه‌شیان ئه‌زمۆنه‌كا ده‌مۆكراتیك و پێشكه‌فتی، پێشكێشی جڤاكێ بكه‌ن، و وه‌كو سیسته‌م ل وه‌لاتی بچه‌سپینن! كو باوه‌ریا جڤاكێ ب وان بێت.
ئه‌وان ب خوه‌ ژی ژ گه‌نده‌لیێ و دزینا سه‌روه‌ت و سامانێ وه‌لاتی پێڤه‌تر، چ ل وه‌لاتێ ئه‌ڤغانستانێ زێده‌نه‌كرن.
هه‌لبه‌ت ته‌ڤگه‌ڕا تاڵیبان شیا، جاره‌كا دی د سه‌رهلدانا خوه‌دا، سه‌ركه‌فتی ب مینیت و ڤێجارێ شاشیێن خوه‌ یێن به‌رێ بكه‌ته‌ ئه‌زموون، و سۆدێ ژێ وه‌رگریت و ب ستایله‌ك جودا بهێته‌ د قادێ دا ڕكێڤێ ده‌ستهه‌لاتێ بگریت.
ئه‌ڤێ بۆیه‌رێ گه‌له‌ك ڕاستیێن، دیمۆكراسی و دادپه‌روه‌ریێ، كرنه‌ خه‌ون و بلقێن سه‌رئاڤێ، ب تایبه‌ت ل ناڤ وان، ملله‌ت و جڤاكێن ژێر ده‌ست و حه‌تا نوكه‌ نه‌گه‌هشتینه‌ ئازادیێن خوه‌، د ڤی واری دا تایبه‌ت جڤاك و ده‌ستهه‌لاتداریا كوردستانێ، ژی هه‌ست ب ڤێ چه‌ندێ كرن كو دبیت رۆژه‌كێ ژ رۆژان، ئه‌مریكا ئیراق و كوردستانێ ژی وه‌كو ئه‌ڤغانستانێ بجهبهێلن. ئه‌ڤ چه‌نده‌ نه‌گومانن، به‌لكو راستیه‌، گه‌لێ كوردستانێ مافداره‌ ژ ڤێ مه‌ترسیێ، چونكو ل سالا (1975) وه‌لاتێ ئه‌مریكا ب خوه‌ پشكداریا د رێككه‌فتنا جه‌زائیرێ دا یا كری، و یا بوویه‌ پشكه‌كا سه‌ره‌كی، حه‌تا دوژمن و داگیركه‌ر شیاین شۆرشا كوردی ژناڤببه‌ن. و ل سالێن (1988) ل به‌ر چاڤێن ئه‌مریكا كورد و كوردستان هاتنه‌ ئه‌نفالكرن، لێ چ ده‌نگ ژێ ده‌رنه‌كه‌فت، پشتی شه‌رێن كه‌نداڤێ، ل سالا (1991) ب داخۆیانیه‌كا سه‌رۆكێ وێ ده‌مێ یێ ئه‌مریكا. ده‌ما گۆتی: ئه‌م پشته‌ڤانیاچ سه‌رهلدانێن ناڤخوه‌یا ئیراقێ ناكه‌ین! ئه‌وبوو ب ملیۆنان ژ خه‌لكێ كوردستانێ ئاواره‌ی سه‌رسنۆرێن وه‌لاتێن هه‌ڤسوی بوون. د پرۆسه‌سا ڕیفراندۆمێ دا و ب تایبه‌تی پشتی بۆیه‌رێن (16) ئۆكتۆبه‌رێ ل سالا (2017) ب ته‌مامی ده‌ست ژ كوردان به‌ردابوو.
هه‌لبه‌ت حه‌تا سالا (2023) ل ئیراق و رۆژهه‌لاتا ناڤین و ب تایبه‌تی، ل كوردستانێ دا، دێ گه‌له‌ك گوهارتن دروست بن.
ئیراق ل سالا (2003) ب به‌هانه‌یا رژێما گۆربه‌گۆر گه‌فه‌ك مه‌زنه‌ ل سه‌ر ئاسایش و ئێمناهیا جیهان و رۆژهه‌لاتا ناڤین، ب پێشه‌نگیا ئه‌مریكا هێزێن هه‌ڤپه‌یمانیا ناڤنه‌ته‌وه‌یی هێرشه‌كا ژ ناڤبرنێ كره‌ سه‌ر، رژێمێ و ناڤێ هێرشێ كره‌، شه‌رێ ڕزگاریا گه‌لانێن ئیراقێ، ژ سته‌ما رژێما ئیراقێ و سه‌دامێ خوینمێژ، و دیكتاتۆر.
د هێرشه‌كا هه‌مه‌لایانه‌ و یا گه‌له‌ك دژوار و شه‌ره‌كێ بێ به‌رامبه‌ر دا، گه‌هشتنه‌ پایته‌ختێ ئیراقێ، ڕزگاری و ئازادیێ خوه‌ ب سه‌ر به‌غدا و ئیراقێ را كێشا، سیسته‌مێ برێڤه‌برنێ هاته‌ گوهه‌رتن. لێ ب دیتنا هنده‌ك شۆفینی و ره‌گه‌زپه‌رستان ئیراق هاتیه‌ داگیركرن.
هه‌لبه‌ت حه‌تا سالا (2023) دێ بیته‌ (20) سال، ل ژێر هنده‌ك گڤاشتنێن ناڤخویی و ژبه‌ر هندێ هه‌ر نوكه‌ حوكمه‌تا ئیراقێ ل گه‌ل ئه‌مه‌ریكا یا د ناڤا رێككه‌فتنه‌كێ دا،كو له‌شكرێ ئه‌مه‌ریكا حه‌تا داویا ڤێ، سالێ له‌شكرێن شه‌ركه‌ر، ڤه‌كێشیت ده‌رڤه‌یی ئیراقێ، ب ته‌نێ هێزه‌كا بسپۆران بمینیت، ژبۆ په‌روه‌رده‌كرنا له‌شكرێن ئیراق و كوردستانێ.
هه‌ر ئه‌ڤ لایه‌نه‌ ژی نینه‌، لایه‌نێ، دیپلۆماسی ژی یێن به‌رده‌وامه‌، ب تایبه‌ت ل هه‌رێما كوردستانێ، یا مه‌زنترین كونسلی ل سه‌ر ئاستێ رۆژهه‌لاتا ناڤین ل هه‌ولێرا پایته‌ختا كوردستانێ، دروست دكه‌ت. ناڤێ قۆنسلیێ ی، لێ كارێن بالیۆزخانه‌یێ د ناڤدا دهێنه‌كرن. چاوا كوردستان، ژ مه‌ترسیا، گه‌فێن ناڤخوه‌یی، و یا ده‌ره‌كی ڕزگار بوویه‌؟ د چه‌ند خاله‌كاندا، دێ ئاماژێ پێكه‌م.
ئێك:كوردستانێ د چارچۆڤێ ده‌ستوورێ ئیراقی دا، سه‌رۆك هه‌رێم و حوكمه‌ت و په‌رله‌مان و له‌شكر و سازیێن دی و هتد… دێ هه‌بن و یێن هه‌ین. ئه‌ڤ سازیێن مه‌ ئاماژه‌ پێكرین، حه‌تا چ ئاست د سه‌ركه‌فتی بن، ئان د خزمه‌تا گه‌ل و وه‌لاتی دا بن. ئه‌و مژاره‌كا دییه‌ و دێ پاشی ئاماژه‌كا به‌رفره‌هتر پێكه‌م.
دو: ژ به‌ر هنده‌ك سه‌ده‌مێن، وه‌كو بێدادی و گه‌نده‌لیا د سیسته‌مێ برێڤه‌برنا وه‌لاتی دا،د ڤی واریدا گه‌له‌ك ره‌خنه‌ ل ده‌ستهه‌لات و حه‌تا ل ئۆپۆزسیۆنێ ژی د هێنه‌ كرن.كو ئه‌ڤ چه‌نده‌ د سیسته‌مێن دیمۆكراتیك دا مافه‌كێ ره‌وا یه‌ و ئه‌ز ب خوه‌ ژی گه‌له‌ك نۆرمال دبینم. لێ ل گۆره‌ی هنده‌ك راپرسیان، و ب دیتنا هنده‌ك چاڤدێران ژی و د پراكتیكێ ژی دا دیار دبیت (PKK) یا شیای ژ هنده‌ك ڤاله‌هیان و لایه‌نێن، دی وه‌كو هێزه‌كا كوردی، یێن شیاین زنجیره‌كا مه‌زن یا چیایێن باشوورێ كوردستانێ كونترۆل بكه‌ن.
به‌لكو ل جهێ ده‌ست ژ وێ چه‌ندێ به‌رده‌ن و وان ده‌ڤه‌ران راده‌ستی ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێما كوردستانێ بكه‌ن، ده‌ستێ خوه‌ یێ درێژی ناڤ كاروبارێن برێڤه‌برنا باژێران ژی كریه‌، بۆ میناك ل شنگالێ، مه‌خموور،كه‌ركووكێ، سلێمانی و شاره‌داریا بنارێ قه‌ندیلی، و هتد… ب ڤان كارێن خوه‌ یێن شیاین زێده‌تر، ریهوریشالێن خوه‌ كوورتر، د ناڤ جڤاكێ دا ب تایبه‌ت ل ڤان ده‌ڤه‌ران ببه‌ن.
سێ:ئارامی و تێكدان ژ لایێ وه‌لاتێن به‌رژه‌وه‌ندپه‌رست و هه‌ڤسویان و ب تایبه‌تی وه‌لاتێن داگیركه‌رێن كوردستانێ، دهاتنه‌ پالپشتیكرن، د ڤی واری دا شه‌رێن تیرۆرستێن داعش و حه‌شدا شه‌عبیا ره‌گه‌زپه‌رست ل به‌رچاڤن.
چار: ب پشته‌ڤانیا هه‌ڤپه‌یمانیا دژی داعش و ئیراده‌یا گه‌لێ مه‌ و هێزا پێشمه‌رگێ كوردستانێ، كو ب داخوه‌یانیه‌كێ سه‌رۆك بارزانی ژی ئاماژه‌ ب ڤێ خالێ كریه‌، شیان، ئه‌ڤسانه‌یا تیرۆرستێن داعش بشكێنن و حه‌تا ئاسته‌كی ل كوردستانێ ژناڤببه‌ن. پێنچ:دۆزا كوردستانێ دۆزا وه‌لات و سه‌رخوه‌بوونێ یه‌، دۆزا ملله‌ته‌كێ ژێر ده‌سته‌، نه‌دۆزا ده‌ستهه‌لاتێ ب تنێ یه‌، كا دێ سیسته‌مێ برێڤه‌برنێ سیكۆله‌ری بیت؟ ئان ئیسلامی بیت.؟ بۆچی؟ دبێژم: مه‌ترسیا ل سه‌ر كوردستانێ، ئه‌وا دهاته‌ چاڤه‌رێكرن و هنده‌ك ژ لایه‌ن و ته‌ڤگه‌ڕان، گۆڤه‌ند ژ بۆ پێشوازیا وێ دكرن. بێی دودلی دبێژم: پشتی هاتنا له‌شكرێ توركیا و گوهارتنێن ل سلێمانیێ و ب تایبه‌ت یێن ناڤا یه‌كێتی ئه‌ز ب ڤان گوهارتنێن گشتی ڤه‌ گرێدده‌م.
بۆ نموونه‌ یه‌كێتی هاته‌ ڤه‌ د گۆره‌پانا خه‌باتا خوه‌ یا راسته‌قینه‌ دا،كو ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێما كوردستانێ دگه‌ل لایه‌نێن سه‌ركه‌فتی، و پارتیا دیمۆكراتا كوردستانێ د هه‌ماهه‌نگیه‌كا راست دا بیت، و یاریكه‌ره‌كا خوه‌دی رۆل بیت. د چاره‌سه‌ریا پرسێن هه‌رێمی دا. ژ خوه‌ هه‌ڤسه‌رۆكێ یه‌كتیێ، پاڤل تاله‌بانی دا دیاركرن. و گۆت: پێدڤیه‌ ژ ئه‌ڤرۆ پێڤه‌، دڤێت ب رێیا حوكمه‌تا كوردستانێ.كاری بكه‌ین و د ڤی چارچۆڤه‌یدا، ده‌ستێن خوه‌ یێن هاریكاریێ درێژی لایه‌نێن كورد و دۆستێن خوه‌ ل پارچه‌یێن دی بكه‌ین و ئه‌م ئێدی ڕێ ناده‌ینه‌ چ كه‌سه‌كی ب سه‌رێ خوه‌ كار بكه‌ت. و به‌رژه‌وه‌ندیا بلندا هه‌رێما كوردستانێ بێخیته‌ د مه‌ترسیێ دا ب رۆناهیا رۆژێ گورانكاریكرن.
لاهۆر شێخ جه‌نگیێ هه‌ڤسه‌رۆك و ئالیێن گرێدایی وی بێ باندۆر كرن و ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژی ب ئاوایه‌كێ هه‌ستیار و ب هشیاری هاته‌كرن.كو نه‌بوو، سه‌ده‌م دلۆپه‌كا خوینێ بێته‌ رژاندن، چه‌ندین ئه‌ڤ بۆیه‌ر و گوهه‌رتن پارچه‌كا گرێدای یه‌كێتی و ب تایبه‌ت مالباتی بن، لایه‌نێ گریدای هه‌رێم و ده‌ڤه‌رێ ژی هه‌یه‌ و ئه‌ڤ ئالیه‌ گه‌له‌كێ نه‌یێنی و مه‌ترسیداربوون، ژ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیێن بلندێن هه‌رێما كوردستانێ و چاره‌نڤێسێ گه‌لێ كورد.
لایه‌نێن وه‌كو ده‌وله‌تا تورك ژی، مه‌ترسیا وێ، ژ بزاڤ و چالاكیێن (PKK) نه‌. كو د پاشه‌رۆژێ دا. پڕانیا هه‌رێما كوردستانێ ب پالپشتیا هنده‌ك لایه‌نێن ئۆپۆزسیۆن و جه‌ماوه‌ری، ژ به‌ر باده‌كێن گه‌نده‌لیێ د تۆره‌نه‌ و د خوازن د ده‌مه‌ك زوودا، چاكسازی و گوهارتن بێنه‌كرن ئه‌گه‌ڕ، ب ئالته‌رناتیڤێن شه‌رێن چه‌كداری ژی بیت.لایه‌نێ خوه‌دی هێز و چه‌ك و ڕێكخستی و ل سه‌ر نه‌خشه‌ و عه‌ردنیگاریا كوردستانێ و ل هنده‌ك ده‌ڤه‌رێن وه‌كو رۆژئاڤایێ كوردستانێ، خوه‌دی باندۆر و سه‌روه‌ری د ده‌ستی دا. (PKK) دبیته‌ به‌هانه‌یه‌كا، دیار، كو ل
سه‌ر نه‌خشه‌یێ باشوورێ كوردستانێ ژی یا، دیاره‌! د وارێن پراكتیكێ دا، هه‌ر ژ باژێر و ده‌ڤه‌را شنگالێ بگره‌ حه‌تا دگه‌هیته‌ كه‌ركووك و ده‌ڤه‌رێن سلێمانیێ، ب ئاڤاكرنا سازیێن له‌شكری. جڤاكی و سازیكرنا كۆمه‌لگه‌هێ، ئه‌ڤ چه‌ندا هه‌ دیار دبیت كو دێ د پاشه‌رۆژێ دا، ئه‌گه‌ر د شیان دا بیت و ب رێیا پارته‌كا وه‌كو (PYD) و ب هه‌ماهه‌نگیا هنده‌ك لایه‌نێن ئیراقی و وه‌لاتێن به‌رژه‌وه‌ندیێن وان د رێكا (PKK)دا دهێنه‌ پاراستن.
ل باشوورێ كوردستانێ، شاكارێن خوه‌، درێژ بكه‌ن و بشێن ل هنده‌ك ده‌ڤه‌ران ده‌ستهه‌لاتدار بن. ئاها ژ ڤێ چه‌ندێ ده‌وله‌تا تورك هه‌بوونا پارتیا ناڤبری گه‌له‌ك مه‌ترسیدار دبینیت كو د پاشه‌رۆژه‌كا نێزیكدا، ببیته‌ هه‌ڤسویا ڕێڤه‌به‌ریه‌كا وه‌كو یا ل رۆژئاڤا كو ئانتی به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ دبینیت.
ب دیتنا مه‌ ب ڤان هێرشێن ئه‌ڤرۆكه‌ باشتر دیاردبیت، ده‌ما ده‌وله‌تا تورك ب باله‌فرێن جه‌نگێ، ل چیایێ ئاسۆسێ ل نێزیكی پێنجۆین و سنۆرێن رۆژهه‌لاتێ كوردستانێ كو نێزیكی دوسه‌د كیلۆمه‌تره‌یان ل كوویراتیا باشوورێ كوردستانێ ئه‌ڤ ده‌ڤه‌ره‌، ب به‌هانه‌یا چه‌كدارێن (PKK) ب دژواری هاتنه‌ بۆردۆمان كرن.ب دید و بۆچوونا مه‌ ته‌ڤگه‌ر و هێرشێن ده‌وله‌تا توركیا نه‌ ژبه‌ر هندێ نه‌ كو پارتیا ناڤبری ل چیایێن باشوور، خوه‌دی هێز و سه‌روه‌ریه‌ و هێرشێ دكه‌ته‌ سه‌ر ده‌وله‌تا تورك.
لێ یا ده‌وله‌تا تورك زێده‌تر گومانێ ژێ دكه‌ت، ئه‌وه‌ كو نه‌خشه‌یێ سیاسی و دیمۆگرافیا ده‌ڤه‌رێ د به‌رژه‌وه‌ندیا (PKK) دا گوهارتن تێدا بێنه‌كرن. هێرشێن ده‌وله‌تا تورك یێن ڤێ داویێ مڕۆڤ دشێت بێژیت:د ڤی چارچۆڤه‌ی دانه‌. ده‌وله‌تا ئیراقێ ژی ژ به‌ر ڤان زێده‌گاڤیێن ل سه‌ر سه‌روه‌ریا وه‌لاتێ وێ دوئالی یه‌، ئالیه‌ك ژ لاوازی و په‌رته‌وازه‌یا، لایه‌نێن خوه‌دی بریار و ب سه‌نگه‌ لایه‌نێ دی ژی گومان تێدا نینه‌ پشكه‌كه‌ ژ ڤێ پیلانێ.
لێ پشتی هێزێن توركیا، هه‌ژمۆنا خوه‌ و لایه‌نێ له‌شكری ل ده‌ڤه‌رێ ب هێز و باندۆر كرین و گرێدای گورانكاریێن ل باژارێ سلێمانیێ دروست بووین. زێده‌باری چاكسازیێن به‌رده‌وامێن حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، ب تایبه‌تی د وارێن ڕێكخستنا له‌شكره‌كێ ئێكگرتی دا، مه‌ترسیا ل سه‌ر هه‌رێما كوردستانێ حه‌تا سالا (2023) دێ گه‌له‌ك كێم بیت و به‌رۆڤاژی دێ به‌ر ب پێش چیت. هه‌رێم دێ خوه‌ ب هێزتر ئێخیت.
ب نێرینا مه‌ وه‌لاتێن هه‌ڤسوی ب تایبه‌ت ده‌وله‌تا تورك، دێ یا به‌رده‌وام بیت، ل سه‌ر سیاسه‌تا خوه‌ و دێ په‌یوه‌ندیێن خوه‌ ل گه‌ل هه‌رێمێ ب هێزتر لێكه‌ت، چونكو یا گه‌هشتیه‌ وێ باوه‌ریێ كو چ جهگیرێن باشتر نینن، كو به‌رژه‌وه‌ندیێن هه‌ردو ئالیان د پاراستی بن.
له‌وا دبێژم: ژ به‌ر وان خالێن مه‌ ئاماژه‌ پێكرین دێ هه‌رێما كوردستانێ ژ مه‌ترسیا ل وه‌لاتێ ئه‌ڤغانستانێ، و بۆیه‌را ژ نشكه‌كێ خوه‌ڤه‌كێشانا له‌شكرێ ئه‌مریكا، ژ وه‌لاتی یا پاراستی و خوه‌راگرتی بیت.

زاگرۆس به‌رواری

ب درێژا هیا خه‌بات و تیكۆشینا خوه‌، (PKK) پرانی دووری قادا خه‌بات و ئارمانجێن، سه‌ره‌كی، ته‌ڤگه‌ریایه‌، پێدڤی بۆ تێكۆشینا خوه‌ ل باكوورێ كوردستان و توركیا، ب هێز و ڕێخستن كر بان. لێ پشتا خوه‌ یا دایه‌ نێزیكی بیست ملیۆن كوردان و یا هاتیه‌، ل رۆژئاڤا و باشوورێ كوردستانێ، ل جهێ ڤان هه‌ردو پارچێن به‌ره‌و ئازادیا خوه‌ د چن و هه‌رێما كوردستانێ، خودان حوكمه‌ت و سازی، گه‌له‌ك ده‌رگه‌هێن مه‌ترسیدار ل سه‌ر ڤه‌كرینه‌، كو وه‌لاتێن داگیركه‌ر، ب به‌هانه‌یا وان بێن ڤێ ئازادیێ بێخنه‌ د مه‌ترسییه‌كا مه‌زندا..
پێدڤییه‌ گه‌له‌ك جاران ئاماژێ ب ڤێ خالێ بكه‌ین.(PKK) و هێزێن گرێدای وێ ئانكو (HPG) بوویه‌ سه‌ر گێژییه‌كا مه‌زن ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ، و تایبه‌ت سنوورێ وێ پارچێ یێ ل گه‌ل توركیا و باكوورێ كوردستانێ (911) كیلۆمه‌تره‌ نه‌، ژ عه‌فرینێ بگره‌ هه‌تا دگه‌هیته‌ سه‌رێكانیێ،گرێ سپی، و قامیشلۆ، هه‌ر هه‌موو، ده‌وله‌ت و له‌شكرێ توركان ب به‌هانه‌یا هێزێن گرێدای (PKK) ب درێژاهیا سنووری نێزیكی (25 هه‌تا 30) كیلۆمه‌تره‌یان یا هاتیه‌ د كووراتیا رۆژئاڤایێ كوردستانێ دا، و ل به‌ر چاڤێن وه‌لاتێن زلهێز، ئه‌ڤ كریار و بۆیه‌ره‌ هاتنه‌ ئه‌نجامدان. به‌لكو د ناڤبه‌را وان و توركیا دا چه‌ندین بازار، ل سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیێن كوردێن رۆژئاڤا هاتنه‌كرن. هه‌تا نوكه‌ ژی ئه‌و شه‌ڕ و ئالۆزی دبه‌رده‌وامن، ل باژێرێ عه‌فرینێ، ب سه‌دان تاوان ل هه‌مبه‌ری، ژن و كچێن كورد و مالباتێن سڤیل و بێگونه‌هێن باژێری كرن زێده‌باری گوهۆرینا ده‌مۆگرافی و تێكدانا نه‌خشێ كشتوكالی و تالانكرنا مال و ملكێ، وه‌لاتیێن، سڤیل و بێگونه‌ه.باشه‌ (PKK) ژ زیان و كاڤلكرن و داگیركرنا رۆژئاڤایێ كوردستانێ چ سووده‌ك گه‌هاندیه‌؟ وێ پارچا ب درێژاهیا تێكۆشینا (PKK) ب پشته‌ڤانیا خۆرت و كچێن وێ پارچێ و یا گه‌لێ كورد ل هه‌مان پارچه‌ برێڤه‌ بریه‌ و هه‌تا ئه‌ڤرۆ ژی ل سه‌ر لنگان مابیت!، و ب ده‌هان كچ و خۆرتێن وێ پارچێ، ژ بۆ ناڤێ كوردستانێ گیانێ خوه‌ كریه‌ قوربانی، ل داویێ ژی، رۆژئاڤایێ كوردستانێ ب تنێ هیلان.
هه‌لبه‌ت ل باشوورێ كوردستانێ ژی، ل سه‌ر ڤێ رێك و سیاسه‌تا خوه‌ یا چه‌وت، ژی هه‌ر، یا به‌رده‌وامه‌، و د ڤی چارچۆڤه‌یدا. (PKK) ب درێژاهیا (378) كیلۆمه‌تره‌یێن سنوورێ، هه‌رێما كوردستانێ یێ دگه‌ل، باكوور و ده‌وله‌تا توركێن داگیركه‌ر، پرانی ب به‌هانه‌یێن، پارتا ناڤبری، یا ئێخستیه‌ ژێر كۆنترۆلا خوه‌ یا له‌شكری..و چه‌ندین باره‌گه‌هێن له‌شكری لێ بجیهكرینه‌، ئارمانجا (PKK) هه‌لبه‌ت یا دیاره‌، د خوازیت هه‌رێما كوردستانێ ژی بكه‌ته‌ پارچه‌كا سیاسه‌تا خوه‌ یا چه‌وت. پشتی د ڤێ سیاسه‌تا خوه‌ دا، ب سه‌ر نه‌كه‌فتی، باره‌گایێن خوه‌ نێزیكی ده‌ڤه‌رێن گوندان و سڤیلان كرن.
ژ به‌رهندێ گه‌له‌ك جاران، توركان ئه‌و ده‌ڤه‌ر كرینه‌، ئارمانج و خه‌لكێ سڤیل، ب وان بۆردۆمانان، شه‌هید و بریندار بوون. ب ده‌هان گوند هاتنه‌ چوولكرن، و ب هزاران دونه‌مێن ئه‌رد و پاوانی، هاتنه‌ شه‌وتاندن. زیانه‌كا به‌رده‌وام، گه‌هاندینه‌، خه‌لكێ سڤیل و حوكمه‌ت و گه‌لێ باشوور. دیسا ژ لایه‌كێ دیڤه‌، پشتی د شه‌ڕێ خوه‌ یێ ل گه‌ل توركان دا تێكچووی و شكه‌ستن ئینایی، ڤێجارێ یا ب ئاگره‌كێ مه‌زن دله‌یزت،و به‌رێ، تڤه‌نگێن خوه‌ یێ دایه‌، هێزێن پێشمه‌رگێ كوردستانێ. ئه‌ڤرۆكه‌ ل سه‌رێ چارچه‌لێ ئامێدیێ، جاره‌كا دی ده‌ستێن خوه‌ ب خوینا پۆله‌كا پێشمه‌رگێن دلێر و قاره‌مان و پارێزڤانێن ئاخا كوردستانێ سۆركرن. گومان تێدا نینه‌، ب ڤان كریارێن وان ژ روو ره‌شی و شه‌رمزاریێ پێڤه‌تر، بۆ نامینیت!
ئه‌ڤه‌ چه‌ندین پێشمه‌رگه‌، ب ده‌ستێن وان هاتنه‌ شه‌هیدكرن، هه‌ر جار ژی، یا هنده‌ك دره‌وێن شاخدار دكه‌ت، جار دبێژیت: ب بۆردومانا باله‌فرێن توركا یه‌، جار دبێژن: ب (TNT) ته‌قه‌مه‌نیێن له‌شكرێ توركان هێزێن پێشمه‌رگه‌ی شه‌هید بووینه‌. .. دخوازن تێكچوون و ئاشبه‌تالیا خوه‌، ب هێرشێن سه‌ر هێزا پێشمه‌رگێ كوردستانێ، په‌رده‌پۆش بكه‌ن. واته‌ (PKK) دخوازیت حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ژی، بكه‌ته‌ لایه‌نه‌كێ شه‌ڕی، دا كو د ئاینده‌ دا بێژیت: مانێ هێزێن پێشمه‌رگه‌یی و حوكمه‌تا كوردستانێ، خه‌نجه‌ر ل پشتا مه‌ دا، ئه‌گه‌ر ئه‌م تێكنه‌د چووین.
به‌لێ تو هینگێ یا تێكچووی، ده‌ما ته‌ قادا باكوورێ كوردستانێ، كو جهێ خه‌بات و تێكۆشینا ته‌ یا راسته‌قینه‌یه‌، وه‌ چولكرین و ب ده‌ست ده‌وله‌تا تورك ڤه‌ به‌رداین، و هاتینه‌ ل شنگال و قه‌ندیل و زاپ و مه‌تین و حه‌فته‌نینێ، ئه‌ژندایێن وه‌لاتێن داگیركه‌ر، جیبه‌جی بكه‌ن. تێكچوونا وه‌ هینگێ بوو، ده‌ما هه‌وه‌ نه‌شیایی، سه‌ركێشیا، شۆره‌شا سڤیل ئه‌وا ب پێشه‌نگیا،چه‌ندین پارتێن وه‌كو (HADEP،DEHAP،HDP،) برێڤه‌ ببه‌ن و بكه‌نه‌ پارچه‌ك و میناكه‌كا سه‌ركه‌فتی، ل رۆژهه‌لاتا ناڤین كو ل سه‌ر وی ناڤی، شه‌رعیه‌تێ بۆ خه‌باتا، خوه‌ یا چه‌كداری ژی بزڤرینن. ب پشته‌ڤانیا وه‌لاتێن زلهێز، و ئێكه‌تیا ئه‌ورۆپا، دۆزا گه‌لێ خوه‌ بگه‌هیننه‌ ئارامی و به‌خته‌وه‌ریێ! لێ مخابن، درێژیدان ب سیاسه‌تا چه‌وت و فاشل، وه‌ پشته‌ڤانیا ناڤخوه‌یی، و یا دۆست وه‌لاتپارێن گه‌لێ مه‌ ژ ده‌ست دان و داوی ب تێكۆشین و ژیانا خوه‌ یا سیاسی ئینا.

زاگرۆس به‌رواری

هه‌لبه‌ت ل ده‌ستپێكا دامه‌زراندنا هه‌ر پارت و ته‌ڤگه‌ره‌كا سیاسی یا كوردستان و هه‌رێمی و جیهانی ژبۆ هنده‌ك ئارمانجێن دیارێن نه‌ته‌وه‌یی و جڤاكی و ئۆلی و ره‌وشه‌نبیری و په‌روه‌رده‌یی ئابووری.. و هتده‌. بلندكرنا چه‌ندین درووشمێن مه‌زن و بریقه‌دار.PKK ژی هه‌ر ل ده‌ستپێكا خوه‌ ب ته‌رزه‌كا جوداتر، یا ئایدیۆلۆژیك ودوورتر ژ چاند و پێكهاته‌یا پرانیا كوردان، مافێن، نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانی و فریدانا لاو و خورتێن كچ و كورێن وه‌لاتێ مه‌. ب ئاڤاكرنا ده‌وله‌تا سه‌ربخوه‌ یا كوردستانێ، و وه‌كهه‌ڤیا د ناڤبه‌را ژن و مێر و راكرنا ئاسته‌نگێن د رێكا وان دا.!
PKK وه‌كو هێزه‌كا كورد و كوردستانی، كو ل رۆژا (27-11-1978) ل ژێر سه‌رۆكاتیا عبدللا ئۆجه‌لانی، ل گوندێ فیسێ یێ كرێدای ناڤچه‌یا وه‌لاتپارێز و پێشه‌نگا سه‌رهلدانێن كوردی (ل جهێ یا گرێدای باژێرێ ئامه‌دا پایته‌خت. ئه‌ڤ ساله‌ دبیته‌ (42) سال و ژ خوه‌ دامه‌زراندنا وێ پشتی وان زۆلم و زۆرداریێن ل سه‌ر كوردان و مرۆڤاتیێ ل وێ پارچه‌یا مه‌زنا وه‌لاتێ مه‌، دهاتنه‌كرن. ل سه‌ر ده‌ستێ پارتیا كۆماری CHP ئه‌وا ب سه‌رۆكاتیا ئێكه‌م سه‌ۆك كۆمارێ توركیا مسته‌فا كه‌مالی، ل پالۆ، دێرسم، ئاگری، زیلان، بۆتان، و هتد..، گه‌لێ كورد راستی زۆلم و زۆرداریا وان بووی ژ لایه‌نێن مافێن مرۆڤی و نه‌ته‌وه‌یی و ئۆلی ڤه‌..
سه‌رهلدانێن كوردان یێن د چارچووڤێ ره‌وا و مافێن خوه‌ یێن خوه‌زای دا هه‌موو هاتینه‌ سه‌ركۆتكرن و رێبه‌رێن سه‌رهلدان و شۆره‌شان هاتینه‌گرتن و ب دارڤه‌كرن و ژ ناڤبرن..
هه‌لبه‌ت باش یا خوه‌یا بوو ئارمانجێن، دامه‌زراندن و شۆره‌شا PKK و ڕێخستنا كوردان ل ژێر ڤی ناڤی و چه‌ترێ ئاڤاكرنا ده‌وله‌تا سه‌ربخوه‌ یا كوردستانێ و چاره‌سه‌ركرنا دۆزا ره‌وایا گه‌لێ مه‌. كو مافه‌كێ وان یێ راسته‌قینه‌ و ره‌وایه‌، بگه‌هنه‌ وێ ئازادیا هه‌موو نه‌ته‌وه‌یێن جیهانێ گه‌هشتینێ.
ژ خوه‌ ده‌ستپێكا وێ ژ گرۆپه‌كا ب ناڤێ ئاپۆچی خوه‌ دایه‌ ناسكرن و پێنگاڤا ئێكێ ل ناڤ باژێران ژ وێ خالێ پیێن خوه‌ ئاڤێتنه‌ د ناڤ شۆره‌شێ دا. كو ئه‌م د ژی سیسته‌مێن فه‌و‌دال، ده‌ره‌به‌گی و ئاغا و دژی وه‌لاتێن ئه‌مپه‌ریالیزم و كاپیتالزمێن ب پێشه‌نگیا ئه‌مریكانه‌ و ل گه‌ل لایه‌ن و مافێن چینا كاركه‌ر و كه‌مپا پلۆریتاریانه‌،‌ ئازادی و مافێن خوه‌ یێن ده‌مۆكراتیك و نه‌ته‌وه‌یی د ناڤ ڤێ خه‌بات و ته‌ڤگه‌رێ دا دبینن!
ل سالێن (1977-1979) ڤێ گرۆپێ شه‌ره‌كێ‌ سه‌رتاسه‌ری دژی سه‌رۆك عه‌شیرێن سلێمانانێن حیلوان و بۆجاقێن سێوره‌كێ، ل ناڤ باژارێ حیلوانێ راگه‌هاندن، و ب ده‌هان كه‌س ژ هه‌ردو لایه‌نان هاتنه‌ كوشتن و ژناڤبرن و ته‌سفیه‌كرن، كو بخوه‌ ئارمانجه‌كا ده‌وله‌تا تورك ئه‌ڤ كار و كریاره‌ بوون، و پشته‌ڤانیا هه‌ردو لایه‌نا ژی دكرن. بۆ درێژی پێدانا ڤی شه‌رێ قرێژ، كو د وی ده‌میدا هه‌م ده‌وله‌ت و هه‌م وێ گرۆپێ چه‌ندین تێكۆشه‌رێن ئازادیخوازێن كوردستانێ شه‌هیدكرن و ده‌ستێن خوه‌ ب خوینا وان سۆركرن و ژناڤبرن.
ژ لایه‌كێ دیڤه‌ و درێژیدان ب ڤێ سیاسه‌تا قرێژ ل ( 12/9/1980) ب كۆده‌تایا له‌شكری وه‌كو دیكتاتۆره‌كی،كه‌نعان ئه‌ڤره‌ن بوو سه‌رۆك كۆمار و سیسته‌مێ سڤیل بوو له‌شكری، و باش ل بیرا منه‌ ژی ئه‌و زۆلم، و زۆرداری. چونكو وێ ده‌مێ مالێن مه‌ و یێن چه‌ندین تێكۆشه‌ران ل ده‌ڤه‌را هه‌كاریێ بوون، مه‌ ب چاڤێن خوه‌ زۆلما وان ددیت كا چه‌ند ب ئاوایه‌كێ هۆڤانه‌ ب سه‌ر گه‌لێ ئازادیخواز و كوردپه‌روه‌راندا دهاتن، و دگرتن و ل ژێر ئیشكه‌نجه‌كا گران شه‌هید دكرن. و ب سالان د زیندانێن خوه‌ دا دهێلان و بێهنا مراری د كه‌فته‌ ته‌رمێن دیلگرتیان.
ئاها پشتی ڤان بۆیه‌ر و زۆلما دكتاتۆریه‌ت و عه‌سكه‌رتاریه‌تێ، ره‌ف ره‌ف خۆرت و لاوێن كورد ژ كچ و كوران جهێ خوه‌ د ناڤ ره‌ف و ته‌ڤگه‌را PKK دا، دگرتن. هه‌تا شییاین ل (15/8/1984) ل باژارێن ئه‌رۆهێ و شه‌مدینان گۆله‌یا ئێكێ ل د ژی داگیركه‌ریا توركیا بته‌قینن!.
دبیت ژ به‌ر زۆلم و زۆرداری و ده‌لیڤێن شۆره‌شا سڤیل و ده‌مۆكراتیك،كو ده‌وله‌تا تورك ژ بۆ چ هیز و لایه‌نه‌كێ كوردی نه‌هیلان، و ژ خوه‌ ئینكارا ناڤێ كورد و كوردستانێ دكرن.! هه‌كه‌ ئه‌و ژی نه‌ پرۆژه‌كێ ده‌وله‌تێن داگیركه‌ر بیت مافی بده‌تێ! ئاها هه‌تا ڤێرێ ب پشته‌ڤانیا هه‌موو كوردان مه‌ زانی كا ئارمانجا وه‌ چ بوو؟
لێ پشتی ڤێ چه‌ندێ ب سه‌دان و هه‌زاران و ملیۆنان مرۆڤ ژ سه‌ر وار و جهێن خوه‌ ده‌ربه‌ده‌ر و ئاواره‌ بووینه‌، مه‌تره‌پۆل و ئه‌ورۆپا. ب سه‌دان و هه‌زاران گوند و خوه‌زا هاتنه‌ سۆتن و رۆخاندن. ب ده‌هان خه‌لكێ كورد كێمئه‌ندام و بێ ئابووری و بێ جیه و مال و زارۆیێن وان بێ په‌روه‌رده‌ مان. به‌رهه‌مێ ڤێ چه‌ندێ ژی رۆژ بۆ رۆژێ بۆ دژاتیكرنا پارت و لایه‌نێن كوردستانی و ب تایبه‌تی ل جهێ چاكی و قه‌ره‌بۆیا باشیێن PDK بكه‌ن ل سالا (1989) ده‌ستێ خوه‌ یێ قرێژ گرتی درێژی ره‌فه‌كا كادرێن بسپۆر و تێكۆشه‌رێن PDK كرن و ب خیانه‌ته‌كا مه‌زن شه‌هیدكرن.
ئاها د ڤێ خالێ دا دیار دبیت كو ئارمانجا PKK بۆ هاتیه‌ دامه‌زراندن كو ژ ده‌وله‌تا سه‌ربخوه‌ و خه‌تا نه‌ته‌وه‌بوونێ وه‌كهه‌ڤیا ژن و مێر و هتد.. ڤالایه‌ و هه‌موو بلقێن سه‌ر ئاڤێ نه‌.. و ڤێ سیاسه‌تا چه‌وت، ژی پشتی سه‌رهلدانا گه‌لێ مه‌ (1991) ل باشوور و ئاڤاكرنا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و دژاتیا وان ژ بۆ حوكمه‌ت و سازی و ئالیێن گرێدای ڤێ پارچه‌یا وه‌لاتێ مه‌. و ب رۆناهیا رۆژێ ده‌ستێ خوه‌ درێژی كاروبارێن حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ كرین و هه‌تا ئه‌ڤرۆ ژی قووناغێن ژێكجودا یا به‌رده‌وامه‌،‌ هه‌ر ژ شه‌رێن نه‌فیرعامی یێن سالێن (1992 و 1995 هه‌تا 1999) دبه‌رده‌وام بوون و بووینه‌ سه‌ده‌مێن سۆتن و ژناڤبرنا چه‌ندین گوند، ده‌ڤه‌رێن گوندنشین و باژێرڤانیێن بچووك و بووینه‌ ئاسته‌نگ د رێیا ئاڤه‌دانكرنا وان دا.
به‌لێ ل جهێ كو هه‌رێما كوردستانێ وه‌كو هه‌رێمه‌كا كوردی و یا فه‌رمی و خوه‌دی سه‌روه‌رى! پشته‌ڤان ب خوه‌ هیلا بان دا كو شیابان درێژیێ ب شۆره‌شا خوه‌ بده‌ن و ل پارچا باكۆر و توركیا بگه‌هنه‌ هنده‌ك مافێن خوه‌.
ده‌ست ژ وێرێ به‌ردان و باشوورێ كوردستانێ كرنه‌ قادا شه‌رێن خوه‌، و یێن ده‌وله‌تا داگیركه‌ر و بوونه‌ سه‌ده‌مێن شه‌هیدكرنا ب ده‌هان مرۆڤێن سڤیل و بێگونه‌ه كو هنده‌ك ب ده‌ستێن وان هاتنه‌ شه‌هیدكرن و هنده‌كێن دی ب بۆمبه‌ و باله‌فرێن فاشستێن تورك هاتنه‌ شه‌هیدكرن. ده‌ڤه‌رێن سنووری ژ زاخۆ هه‌تا زاب، خواكۆڕك، و خنێره‌ لۆلان و قه‌ندیل ئاڤاشین، ژ پار وه‌ره‌ ده‌ڤه‌را حه‌فته‌نین و به‌رواری بالا، ژی، هێدی هێدی ژ مرۆڤان یێن د هێنه‌ ڤاله‌كرن. واته‌، هه‌موو ده‌ڤه‌ر ژ مرۆڤان ڤالا هێلان بوونه‌ ده‌ڤه‌رێن له‌شكری، هه‌ر ده‌ما سڤیله‌ك ل وان ده‌ڤه‌را دیتبا كو چوویه‌ سه‌ر گوندێ خوه‌ هزار پرسیار ژێ دكرن و ل داویێ دا بێژنێ ڤێره‌ ده‌ڤه‌ره‌كا له‌شكریه‌! نابیت جاره‌كا دی بهێن.. هه‌تا باج و سه‌رانه‌ ژ خه‌لكێ وه‌ردگرتن و دبوونه‌ رێگر ل به‌ر پرۆژه‌ و كارێن گۆزاری و ئاڤه‌دانكرنا حوكمه‌تا كوردستانێ. باش یا خوه‌یایه‌، كو ده‌وله‌تا تورك و سه‌رۆك كۆمارێ وان، گه‌له‌ك جاران ئاماژه‌ ب سالا (2023) كریه‌ كو ئارمانجا وی ژ ده‌وله‌تا توركیا، یا نۆكه‌ گه‌له‌ك مه‌زنتره‌، لێ ئه‌گه‌ر بۆ بچیته‌ سه‌ر و نه‌بیته‌ پاریه‌كێ ژه‌هركری و د گه‌وریا ویرا بمینیت!. دبێژیت: پێدڤیه‌ سنوورێن توركیا بگه‌هینینه‌ سنۆرێن میساقا مللی كو، ژ ویلایه‌تا مویسل، و حه‌له‌بێ پێكدهێن، ئانكو دخوازیت دو پارچێن به‌ره‌و ئازادیا خوه‌ چووین داگیر بكه‌ت.
ئها د ڤێ خالێ دا، پێدڤی بوو PKK خوه‌ ژ به‌هانه‌یا توركێن داگیركه‌ر دووركربا، و ئه‌ڤ ده‌ستكه‌فتیێن ئه‌ڤه‌ (30) ساله‌ ل باشوورێ كوردستانێ، ب ره‌نج و رۆندكێن دایك و خێزانێن شه‌هیدان هاتینه‌ دامه‌زاراندن و پاراستن، دیسا ژ سالا (2011) پشتی بهارا عه‌ره‌بی رۆژئاڤایێ كوردستانێ به‌ره‌و ئازادیێن خوه‌ یا چووی. گه‌له‌ك وه‌لاتێن زلهێز وه‌كو هه‌ڤپه‌یمانێن وان ل هه‌مبه‌ری تیرۆرستێن داعش و لایه‌نێن سه‌ربازی ب رۆناهیا رۆژێ هه‌ڤكاریا وان دكه‌ن. واته‌ ئیداره‌یا سه‌ربخوه‌، ل وێ پارچا وه‌لاتی ژی هه‌تا ئاسته‌كی یا دبیته‌ دیفاكتۆ، و د گه‌له‌ك واران دا پێشكه‌فتنێن مه‌زن یێن تۆماركرین. ل جهێ ب سیاسه‌ته‌كا حه‌كیمانه‌ پشته‌ڤانیا هه‌ردو پارچێن وه‌لاتی بكه‌ت، یا دبیته‌ سه‌ده‌م و رۆژ بۆ رۆژێ ده‌وله‌تا داگیركه‌ر، هێزێن خوه‌ یێن له‌شكری بگه‌هینیته‌ كووراهیا هه‌ردو پارچێن ئازاد كری. مخابن PKK ب فیتا داگیركه‌ران چه‌ندین كریارێن د خزمه‌تا وان دا كرین. و هه‌رێما كوردستانێ وه‌كو خه‌نجه‌ره‌كێ د پشتا عه‌ره‌بان، را ب ناڤ دكرن. گه‌لۆ ما هه‌تا ڤێرێ نه‌ به‌سه‌؟! كو PKK ده‌ست ژ سیاسه‌تا خوه‌ یا چه‌وت و د خزمه‌تا داگیركه‌ران دا به‌رده‌ت! كو ئه‌ڤ ده‌ڤه‌رێن مه‌ ئاماژه‌ پێكرین هه‌ر هه‌موو د ڤالانه‌ و PKK هندا مایی بهێته‌ د مالێن مه‌ دا ل ناڤا باژێران. و هێشتا یا كوردایه‌تیێ ب هه‌رێما كوردستانێ دفرۆشیت، و خوه‌ دكه‌ته‌ ئاسته‌نگ ل به‌ر چوونا گه‌لێ مه‌ بۆ گوندان، ل به‌ر پرۆژێن حوكمه‌تێ، د رێیا هێزا پێشمه‌رگه‌ی دا، بۆ هه‌ر ده‌ڤه‌ره‌كا كوردستانێ. و دوهی بوو رێڤه‌به‌رێ ئاسایشا سه‌رزێری و پێشمه‌رگه‌ ل چه‌مانكێ شه‌هید كرین؟ گه‌لۆ مانه‌ هه‌ما داگیركه‌رێن كوردستانێ ژی هه‌ر ئه‌ڤه‌ دكرن!؟ باشه‌ ده‌وله‌تا سه‌ربخوه‌ و ئازادیا باكوورێ كوردستانێ و ئارمانجێن PKK مانه‌ ل كویڤه‌؟ ب دیتنا من پێدڤیه‌ PKK وه‌كو كوردێن رۆژهه‌لات، ببیته‌ مێهڤانه‌كێ وه‌لاتپارێز ئان ژی ئه‌ڤا ئه‌و دكه‌ت حه‌تا دووماهیێ بۆ ناچیته‌ سه‌ر..چ بۆ حوكمه‌تا كوردستانێ، ژی نه‌هێلایه‌ خوه‌ و ئه‌وان ل هه‌مبه‌ری گه‌ف و به‌هانه‌یێن داگیركه‌ران پێ بپارێزیت. پێدڤیه‌ پێداچوونێ د سیاسه‌تا خوه‌دا بكه‌ت.دا بۆ هه‌موو ملله‌تێ كورد، خوه‌یا ببیت،كو ده‌وله‌تا توركێن داگیركه‌ر PKK دكه‌ته‌ به‌هانه‌.

زاگرۆس به‌رواری
كوردێن باشوورێ كوردستانێ،چ ل سه‌ر ده‌مێن ئه‌مبه‌راتۆریه‌تا عوسمانی، بیت چ ژی ل سه‌ر ده‌مێ سیسته‌مێ ده‌وله‌تا شاهێ عیراقێ و كۆمارێ! بیت. چ ده‌مه‌كێ ژ بۆ مافێن خوه‌ په‌نا نه‌ برییه به‌ر هێز و توند و تیژیان و هه‌ر رێیا لۆجیك و دیالۆگێ یا هه‌لبژارتی و باوه‌ری ب چاره‌سریێن ئاشتیانه‌ هه‌بوویه‌!
هه‌لبه‌ت دیرۆكێ گه‌له‌ك راستیێن ژیان و ره‌وشا كوردان یێن ل ناڤا لاپه‌رێن خوه‌دا تۆماركرین و دبێژیته‌ ئه‌ڤرۆكه‌ یا مه‌!. ئاها ئێكه‌م كۆمبوونا كوردان ل بهارا سالا (1907) ب ئاماده‌بوونا شێخ عبدالسلامێ دویێ یێ بارزان، و ل گوندێ بریفكا شێخان و ل مالا شێخ نورالدین بریفكانی ژ بۆ مافێن كوردان برێڤه‌چوو!
كوردان دخواستن ب رێیا یاداشته‌كێ و ب زمانه‌كێ ئاشتیخوازانه‌ داخوازیێن گه‌لێ كورد بگه‌هیننه‌ سولتانێ عوسمانیان كو پێكهاتبوون ژ چار خالان.ئێك: زمانێ كوردی بكه‌ن زمانێ فه‌رمی و ل ناڤچێ خواندنگه‌هێن كوردی ب زمانێ كوردی بن. دو:قایمقام رێڤه‌به‌ر و ناڤچه‌دارێن كوردستانێ زمانێ كوردی بزانن! سێ: چونكو ئۆلا ده‌وله‌تێ ئیسلامه‌ ل گۆر شه‌ریعه‌تا ئیسلامێ بریاران ده‌ربكه‌ن! چار: باجه‌یێن میر و ده‌ستهه‌لاتدار وه‌ردگرن ژ بۆ رێك و پر و خواندنگه‌هان بكاربینن!
لێ پشتی خواسته‌كێن خه‌لكێ گه‌هشتینه‌ سولتانی ل جهێ رێیا دیالۆگێ بگرن و به‌رسڤه‌كا ئاشتیانه‌ بده‌ن خوه‌سته‌كێن كوردان بهێزا ئوردیێن له‌شكرێن خوه‌ یێن داگیركه‌ر به‌رسڤا مافێن كوردان دان. مخابن وه‌كوو هه‌رجار و هه‌تا نووكه‌ ژی ئه‌و كه‌لتوورێ بێ ئیراده‌ی و نه‌ ئێكگرتن و ئێكرێزیا كوردان ژی یا به‌رده‌وامه‌ كو دوژمن و داگیركه‌ر وێ خالا مه‌ یا لاواز دزانن! پرانیا سه‌رۆك هۆز و كه‌ساتیان كو ژ تپلێن ده‌ستان ده‌ركه‌ڤن به‌رگری نه‌كر و ئیراده‌یا خوه‌ راده‌ستی داگیركه‌ران كرن.
شێخێ بارزان و هنده‌ك ژ شه‌ڕڤان و مریدێن وی به‌رگری ب خوینا خوه‌ ژیی كرن.!و ئیراده‌یا خوه‌ و یا ملله‌تێ كورد ژ نه‌مان و ژ ناڤچوونێ پاراستن!.
هه‌لبه‌ت ل ده‌ستپێكا دامه‌زراندنا ده‌وله‌تا عیراقێ یا ب زۆرداری كو ژ چه‌ند پارچه‌كێن ویلایه‌تا مووسل و به‌غدا و به‌سرا و چه‌ندین نه‌ته‌وه‌یێن ژ هه‌ڤ جودا جودا ل سالا (1921) ب ره‌زامه‌ندیا ده‌وله‌تا كۆلۆنیالست و داگیركه‌ر، ئینگیلته‌را هاتیه‌ دامه‌زراندن و شاه فه‌یسه‌ل بوویه‌ ده‌ستهه‌لاتدار.
هه‌لبه‌ت كوردان ده‌ست ژمافێن خوه‌ یێن نه‌ته‌وه‌یی به‌رنه‌دانه‌ و و گه‌له‌ك سه‌رهلدان و تێكۆشین ژ بۆ مافێن خوه‌ كرینه‌ ل هه‌مبه‌ر داگیركه‌رێن ئینگلیز ژی ب سه‌رۆكاتیا شێخ مه‌حمه‌ودێ به‌رزنجی ل شاره‌زۆر و سلێمانێێ ب پالپشتیا پرانیا كوردان ل سالێن (1919) شه‌رێ هه‌بوون و ئیراده‌ و مافێن خوه‌ كرینه‌. ئانكو ژ دامه‌زراندنا ده‌وله‌تا عیراقێ كوردان شه‌رێن ژ بۆ ئازادیێ و وه‌كهه‌ڤیا ژیانێ دگه‌ل عه‌ره‌ب و نه‌ته‌وه‌یێن ده‌ستهه‌لاتدارێن رۆژهه‌لاتا ناڤین یێن كرین و هه‌تا ئه‌ڤرۆیا مه‌ ژی ئه‌و شه‌ر و دیالۆگ و رێكێن ئاشتیانه‌ د به‌رده‌وامن.!
هه‌لبه‌ت ژ به‌ر وان گڤاشتن و سه‌رهلدانان ل سالێن (1925 ) كو ئێكه‌م ده‌ستوورێ بۆ عیراقێ هاتیه‌ دورستكرن و ئاماژه‌ ب مافێن كوردان هاتیه‌ دان.لێ پشتی شۆره‌شا (14) ته‌مووزێ ل (1958) ب رۆهنی ئاماژه‌ ب مافێن كوردان هاتیه‌ كرن كو ل عیراقێ دو نه‌ته‌وه‌یێن سه‌ره‌كی كورد و عه‌ره‌ب د گه‌ل پێكهاته‌یێن دی یێن نه‌ته‌وه‌ی و ئۆلی د ژین و د وه‌كهه‌ڤن د مافان دا.
لێ پرسیار ئه‌وه‌ بۆ وه‌كوو نوكه‌ ئه‌ڤرۆكه‌ یا ئه‌م تێدا د ژین شۆفینی و عه‌ره‌بێن داخله‌ دل شیان ئیراده‌یا خوه‌ ب سه‌ر ئیراده‌یا عبدالكریم قاسمێ سه‌رۆك كۆمارێ نوی و خوه‌دیێ سه‌رهلدانێ دا زال بكه‌ن؟ كو جاره‌كا دی كوردان نه‌جاری شۆره‌ش و سه‌رهه‌لدانێ بكه‌ن؟ چونكو به‌رسڤا ڤێ پرسیارێ یا دیاره‌ رژێم ب ئاوایه‌كێ ته‌كتیكی و پشتی پێگه‌هێ خوه‌ بهێز كرین و شیاین ده‌ستی ده‌یننه‌ سه‌ر هه‌موو داهاتێن عیراقێ.
جاره‌كا دی ژ ده‌ستووری باشگه‌ز بوون و ئه‌و خالێن گرێدای مافێن كوردان هه‌ر هه‌موو هاتنه‌ ژێر پێكرن و ژ وان سه‌ده‌مان جاره‌كا دی شۆره‌شه‌كا نوی ب رێبه‌ریا سه‌رۆكێ نه‌مر یێ نه‌ته‌وه‌یی بارزانیێ مه‌زن (11ـ ئیلۆنا ـ1961) ئێكه‌م چریسكا ئاگرێ ئازادیێ هه‌لبوو!
گه‌لێ كورد و كوردستانی ره‌ف ب ره‌ف جهێ خوه‌ د ناڤا شۆره‌شێ دا كرن شۆره‌ش ل سه‌ر ئاستێ رۆژهه‌لاتا ناڤین بوو ناسنامه‌یا گه‌لێ كورد و ل جیهانێ ده‌نگڤه‌دا. ل گه‌ل هندێ ژی كوردان، ئێكجار ژی په‌نا بۆ كارێن تیرۆرستی و ده‌رڤه‌ی مافێن مرۆڤان نه‌برن و شۆره‌ش بۆ هێلینا هه‌موو تێكۆشه‌رێن هه‌لگرێن ئازادیێ و وه‌كهه‌ڤیا ژین و ژیانێ، ب پێشه‌نگیا جینا پرۆلیتاریا.و گوند نشینێن وه‌لاتپارێزێن كوردستانێ.
ئاها هه‌ر ئه‌ڤ شۆره‌شه‌ بوو رژێما گۆربه‌گۆر سه‌دام حسین و دار و ده‌سته‌یێن وی یێن دورینده‌ و هووڤ ئینانه‌ سه‌ر چۆك ل هه‌مبه‌ر ئیراده‌یا گه‌لێ خوه‌راگرێ كوردستانێ! و دانوستاندن دگه‌ل سه‌رۆكاتیا شۆره‌شێ كرن و ل (11ـ ئادار 1970) ب داخوازی و مه‌رجێن شۆره‌شێ رازیبوون.
شۆره‌شێن كوردستانێ هه‌موو ژ بۆ ماف و ئازادی و ده‌مۆكراسیێ بوون. گه‌لێ كوردستانێ هه‌رجار و ب ئه‌خلاقانه‌ شۆره‌ش و ده‌رگه‌هێن شه‌ر و دیالۆگێ یێن داگیركه‌ران یێن قوتاین.! مخابن هه‌ر تم دوژمنێن غه‌دار و داگیركه‌رێن ئازادی و خاك و ژێرخانا ئابووریا وه‌لاتێ مه‌ ب ئاوایه‌كێ ته‌كتیكی یێن نێزیكی دۆزا ره‌وایا گه‌لێ مه‌ بووین.. گه‌له‌ك جاران ژی برێكا هنده‌ك پاتوخوه‌رو جاشێن كوردان یێن شیاین وه‌كو سالا (1988) شالاوێن ئه‌نفالان و ب هه‌موو چه‌كێن قه‌ده‌غه‌ كری ل هه‌له‌بچه‌ و هه‌موو كوردستانێ بكار بینن! باشه‌ گه‌لی هۆڤ و دورنده‌هان مانه‌ وه‌ گه‌له‌ك رێكێن ئانتی مرۆڤی و رێكێن ده‌رڤه‌ی مافێن مرۆڤی ل هه‌مبه‌ر كوردان یێن گرتینه‌ به‌ر ما گه‌لێ كورد ب كوشتن و ئه‌نفال و جینۆسایدێ ژناڤچوون؟؟
نه‌خێر به‌لكو ئیراده‌یا وان گه‌له‌ك مه‌زنتر و بهێزتر ژی لێهاتن و ده‌ست ژ دۆزا خوه‌ به‌رنه‌دان هه‌تا سه‌رهلدانا بهارا سالا (1991) و د شیان سه‌د به‌رامبه‌ر تۆل حه‌یفا خوه‌ ل له‌شكرێن وه‌ یێن دیل گرتی و بێ ئیراده‌ و ترسنۆك ئه‌وێن كوردستان داگیركرین،! ب ستینن! لێ ملله‌ت و گه‌لێ كوردستانێ به‌رۆڤاژی ده‌ستێ براتیێ بۆ وان درێژ كر و نان و ئاڤێن خوه‌ پێشكێشی وان كرن كو ئه‌ڤه‌ پره‌نسیپه‌كا دێرینه‌ د ناڤ گه‌ل وه‌لاتێ مه‌ دا ملله‌تێ مه‌ ب ڤان ره‌فتارێن بهادار شیایه‌ هه‌بوونه‌كا ب روومه‌ت ل سه‌ر ئاخا وه‌لاتی بپارێزیت!.
سالێن (2003)ێ كوردان ده‌رگه‌هێن ئه‌ڤان مه‌رگه‌سات و ئه‌نفال و رویباره‌كێ خوینێ یێ ب غه‌در و خیانه‌ت هاتیه‌ رژاندن گرتن و گیانێ تولڤه‌كرنێ دانا لایه‌كی و خوه‌ستن دگه‌ل ئۆپۆزسیۆنا عیراقێ ئه‌وا ب سایا وه‌لات و ئابووریا كوردستانێ ل سه‌ر لنگان ماین و ده‌ستێ خوه‌ بكه‌ن د ناڤ ده‌ستێن وان دا و ل جهێ شوینوارێن رژێما گۆربه‌گۆر و ئه‌وان برینێن خوین ژێ دهات. ب دله‌كێ سافی و د عیراقه‌كا نوی، ل ژێر ناڤێ عیراقا ده‌مۆكراتیك فره‌ نه‌ته‌وه‌ی و فه‌ده‌رال ل ژێر چاڤدێریا مه‌زمترین زلهێزا جیهانێ كو ئه‌مریكا یه‌ ژ نووڤه‌ بێته‌ ئاڤاكرن و دامه‌زراندن خوه‌دی هێز و سۆپا و له‌شكر و ده‌ستوور و دام و ده‌زگه‌هێن حكومی و سازیا په‌رله‌مانی و دادگه‌ها بلند و بلندكرنا چه‌ندین دوورشمێن مه‌زن كو ل داویێ هه‌موو بوونه‌ بلقێن سه‌ر ئاڤێ و د پراكتیكێ دا بۆ كوردان چ نه‌ هاتنه‌ بجههكرن.!
هه‌لبه‌ت ل سالێن (2005) كوردان رۆله‌كێ ئیكجار مه‌زن د نڤیسینا ده‌ستوورێ هه‌رتمی یێ عیراقێ دا هه‌بوو شیان شوین تبلێن خوه‌ ژ بۆ مافێن نه‌ته‌ووه‌یێن وه‌كوو توركمان و ئاشووری و كلدان و سریان و ئه‌رمه‌نیان ژی هه‌بیت. لێ دیسا لایه‌نێ ل سه‌ر مافێن ملله‌تێ مه‌ ل به‌غدا بووینه‌ ده‌ستهه‌لاتدار ل جهێ قه‌ربوویا مافێن مه‌ یێن ب ده‌ستێ رژیمێن ئیك ل دووڤ ئێكێن عیراقێ بكه‌ن!.
ئه‌وان ژی ده‌ست ب بنپێكرنا مافێن گه‌لێ مه‌ كرن و ژ ده‌ستووری و ب تایبه‌ت مادده‌یا (140) یا عه‌ره‌بكرنێ ده‌ستێن خوه‌ درێژی پرۆسێسا پێكڤه‌ژیانێ كرن و سال بۆ سالێ قه‌یران ل پێی قه‌رانێ و پالپشتی و چێكرنا كوسپ و ته‌گه‌ریان د رێیا مافێن ملله‌تێ مه‌ یێن ده‌ستووری و ئیستحقاقێن هه‌لبژارتنا و فشارێن ده‌رڤه‌ ژی بۆ سه‌ر هه‌رێما كوردستانێ ب رێكا داعشێن تیرۆرست و برینا قویتێ هه‌ژار و به‌له‌نگازێن ملله‌تێ مه‌ ژی ل سه‌ر هه‌موویێ دانان. تاكه‌ ده‌ستكه‌فتیێن پشتی پرۆسێسا ئازادیا عیراقێ یا كو گه‌لێ مه‌ شانازی پێ دكرن هه‌ر ئه‌ڤ ده‌ستووره‌ بوو. لێ ئه‌و ژی هه‌موو پێشێل كر، و ل داهاتویه‌كا نێزیك ژی ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ریا پرسگرێكان نه‌هێته‌ كرن و بۆ بچیته‌ سه‌ر،! دێ پرانیا مادده‌یێن ده‌ستووری ئه‌وێن گرێدای كوردان و ماف، ئازادیێن مرۆڤاتیێ، ل په‌رلامانێ عیراقێ ب بلندكرنا ده‌ستێن شۆفینیان دێ ژ ناڤ ده‌ستووری هێنه‌ لادان.
ئاها به‌رهه‌مێ عیراقا ده‌مۆكرات و عیراقا فیدرال یا نوی و براتیا كورد و عه‌ره‌بان، ل به‌ر چاڤێن مه‌سترین زلهێزا جیهانێ بوونه‌ ئه‌ڤا مه‌ ئاماژه‌ پێكرین.!
باشه‌ پرسیار ئه‌ڤه‌ یه‌ ما كیش ملله‌ت ل جهێ كوردا بیت! نه‌ ریفراندۆمێ به‌لكو دێ ئێكسه‌ر ب بریاره‌كا سیاسی راگه‌هاندنا ده‌وله‌ته‌كا نه‌ته‌وه‌یی، یا سه‌ربخوه‌ كه‌ت. لێ ل جهێ هندێ گه‌لێ مه‌ و ده‌ستهه‌لاتا سیاسیا كوردستانێ رێكا ئاشتیێ گرته‌ به‌ر و ریفراندۆم ب كار ئانی ژ بۆ چاره‌سه‌ریا ڤان كێشێن دوور و درێژ. لێ دیسا ب ئاسن و ئاگری به‌رسڤا ڤان خوه‌سه‌تاكان دان و مه‌ دیت ره‌وش هه‌تا چ ئاست یا مه‌ترسیدار بوو.
لێ دخوازم بالا خوه‌نده‌ڤانان بۆ خاله‌كا گرنگ بكێشم راسته‌ د ناڤ ڤان قووناغ و پرۆسه‌سێن دۆم درێژدا كوردان ژی ل ڤێره‌ و لایێ هه‌ ژی هنده‌ك كێماسی هه‌بوون. كو وێره‌كیێ بده‌نه‌ وان ده‌ستهه‌لاتدارێن ل به‌غدا. لێ نه‌ د ئاسته‌كێ بلند دا بوون ئه‌و لایه‌ن و كه‌سێن به‌رژه‌وه‌ند په‌رست و دار و ده‌سته‌یێن وه‌كوو وان د ناڤا گه‌له‌ك ملله‌تان دا یێن هه‌ین لێ ئیراده‌یا گه‌لێ كوردستانێ كو ژ سه‌رۆكاتیا هه‌رێم و حكوومه‌ت و په‌رله‌مانێ كوردستانێ پێكدهێن و نوێنه‌رێن راسته‌قینه‌نه‌ د شیان د رێكا وان دا هه‌موو پرسگرێكێن ده‌ستووری كو پشتی ریفراندۆمێ ئه‌و ژی وه‌كوو كارته‌كا فشارێ ل سه‌رخوه‌ ب په‌ژرینن و ل گه‌ل پێكبێن.!
لێ هه‌ر جار ل ژێر ناڤه‌كی و ناڤه‌رۆكه‌كا جوداتر ئه‌ڤ پرۆسێسه‌ بر و.كره‌ بازارێ شۆفینی و داخله‌دلێن عه‌ره‌ب و كه‌ڤنه‌ به‌عسی و شۆفینیێن گرێدای ئه‌ژندایێن ئیران و هتد.. كو ب مافێن كوردان بله‌یزن هه‌ر جار به‌هانه‌ كێ بینن و خه‌نجه‌ره‌كا ژه‌هركری ل دلێ كوردان بده‌ن؟ ب دیتنا من یا ژ ئه‌ڤرۆكه‌ و شویندا،! ژ ده‌ستهه‌لاتا كوردستانێ دهێته‌ خواستن ب كورت و كوردی.
ب هه‌لویسته‌كێ ئێكگرتی داخوازێن خوه‌ دوباره‌ بكه‌ن لێ ب مه‌رجێن ئێك: پێدڤیه‌ خالێن ل سه‌ر پێك تێن ل ده‌رڤه‌ی په‌رله‌مانێ عیراقێ بن.
دو: نابیت لایه‌نێن د ده‌ستوورێ عیراقێ دا رۆل هه‌ی و د نڤێسینێ دا واژوو ل سه‌ر كرین. و هه‌تا ئێخستیه‌ به‌ر راپرسیێ بكه‌ڤنه‌ ژێر باندۆرا شوفینیێن ره‌گه‌زپه‌رست.
سێ: ده‌مه‌كا كورت بۆ بجهكرنا ڤان خالان بێته‌ دانان.. چار: هه‌ر ده‌ما خالێن، مه‌ ئاماژه‌ پێكرین نه‌هاتنه‌ بجهه كرن؟ پێدڤیه‌ ب ئێك ده‌نگ و ره‌نگ خوه‌ ژ هه‌موو پرۆسێسا حوكمرانیا عیراقێ ڤه‌كێشن و به‌ژداری چ هه‌لبژارتنێن پێشوه‌خت نه‌بن. دا بزانن ریفراندۆم كارته‌كا زندیه‌ د ده‌ستێ كوردان دا.پێنچ: ل جهێ وێ حوكمه‌تا كوردستانێ درێژیێ ب چاكسازیان بده‌ت و كه‌سێن گه‌نده‌ل و ده‌رڤه‌ی قانوونێ بده‌ن دادگه‌هان و ل چاره‌سه‌ریه‌كا رویشه‌ی بگه‌رهن ژ بۆ دانا مووچه‌ و خوه‌شكرنا ژیانا ملله‌تێ خوه‌ ب ئاوایه‌كێ دادپه‌روه‌رانه‌ و چه‌ندین رێكارێن باش بێخنه‌ د ئه‌ژنده‌ و پلانێن خوه‌ دا. و ئێدی جاڤه‌رێی ده‌ستێن عه‌ره‌بێن شۆفینیێن سونی و شیعه‌ نه‌بن.

زاگرۆس به‌رواری

خۆیا یه‌ بێرێزی ل هه‌مبه‌ر ئۆل و تاكێن ئۆلی گه‌له‌كا جودایه‌ ژ شرۆڤه‌ و دیتنه‌كا لۆژیكی. هه‌لبه‌ت،بێی جوداهی ل گه‌ل چ بێرێزیا نینم، ل هه‌مبه‌ر ئۆل و پێغمبه‌ر و پێشه‌وایێن وان سلاڤێن خۆدێ ل سه‌ربن. بهێنه‌كرن.! ژ به‌ر هندێ پێدڤیه‌ د هشیاربین ل سه‌ر، ئه‌ژندایێن وه‌لاتێن داگیركه‌ر و رێكخستن و سازیێن تیرۆرستی و كریارێن ل فه‌ره‌نسا و ئه‌ورۆپا دهێنه‌كرن د ژی گه‌لێ سڤیل و سه‌ربرینا كه‌ساتیێن پسپۆر و بێگونه‌ه.ب دیتنا مه‌،یا دورست ئه‌وه‌ ل هه‌رێما مه‌ ل وه‌لاتێ مه‌،سازی و لایه‌نێن په‌یوه‌ندیدار د ڤی، بیاڤیدا داخوه‌یانیان بده‌ن رایا گشتی و كوردستانێ، ئه‌گه‌ر د ڤی واریدا، بێرێزیه‌ك هاتبیته‌كرن ژی! پێدڤیه‌ ب په‌یامه‌كا ئارام و ب رێكێن ئاشتیانه‌ بێته‌ پرۆته‌ستۆ كرن. د ڤێ خالێدا دخوازم بالا وه‌ بكێشمه‌ سه‌ر مژاره‌كێ كو ئیسلاما پاك و دلۆڤان گه‌له‌ك دووره‌ ژ وان كریار و ره‌فتارێن داگیركه‌ران ل سه‌ر ناڤێ ئیسلاما پیرۆز و خوه‌دایێ مه‌زن دژی نه‌ته‌وه‌یا كوردان كو پڕانی موسلمان،و نه‌ته‌وه‌یێن وه‌كو ئه‌رمه‌نی،ئۆلێن وه‌كوو جوهی،ئێزدی،كرستیان و زه‌رده‌شتی و…هتد.كرین و هێشتا دكه‌ن.! ژ جینۆساید و ئه‌نفال، هه‌تا سۆره‌تا فه‌تح ب ده‌ڤێن مه‌لایێن خوه‌ ل سه‌ر كوردێن عه‌فرینێ خواندن!. هه‌لبه‌ت رویێن وان یێن ڤه‌شارتی ژی تیرۆرستێن ده‌وله‌تا داعش بوون! ئه‌ڤه‌ هه‌موو كوردێن ساده‌ و دلپاك و موسلمانیا ژ دل دكه‌ن! ب ئاوێنه‌ یا هنده‌ك لایه‌نێن ئیسلاما چارچۆڤه‌كری یا سیاسی دانه‌ ژ بیركرن! خوه‌ ل جهێ داگیركه‌رێن زالم وهۆڤ،دكه‌نه‌ چه‌په‌ر ل دژی وه‌لاتێن ئه‌ورۆپی و ب تایبه‌تی فه‌ره‌نسا! لێ د هه‌مان ده‌م دا، ل وه‌لاتێ خوه‌ مه‌ لایه‌نێن هه‌یین نوونه‌ریا مه‌ دكه‌ن، مامۆستا و زانایێن ئۆلێ ئیسلامێ و وه‌زاره‌تا ئه‌وقافێ د شێن ل جهێ جڤاكا مه‌ داخوه‌یانیان بده‌ن! كو بخوه‌ ئه‌ركێ وانه‌. لێ مخابن هنده‌ك لایه‌ن یێن بنكه‌فشێن هه‌ژاران پری تێنتی دكه‌ن كو ب فیتا داگیركه‌ر و دوژمنان باخڤن و داخوه‌یانی و گۆتنێن:بێرێز،و نه‌ ژ دوور و نه‌ ژ نێزیك،نه‌ په‌یاما راسته‌قینه‌یا ملله‌تێ كورد یێ موسلمانه‌،ب دژی وه‌لاته‌كێ وه‌كو فه‌ره‌نسا كو ل سالێن ( 1988 ئه‌نفالێن ره‌ش و ل كۆچا ملیۆنیا سالا 1991 ) خوه‌ ل گه‌لێ مه‌ كریه‌ خودان. ب هه‌لویست و جامێریا وان ل جڤاتا ئاسایشا ناڤنه‌ته‌وه‌یی و ب بریارا (688) ملله‌تێ مه‌ ژ قڕكرن و دۆزا وان ژی ژ ناڤچوونێ ڕزگاركرین!. دوهی بوو! وه‌لاتێ فه‌ره‌نسا (محمد)ێ زارۆك ب نوێنه‌ریا كوردێن رۆژئاڤا و یێن هه‌موو جیهانێ،ئه‌و مه‌زلوۆمیه‌تا لاشێ هه‌موو كوردان ده‌رمان دكر!یا سێرتر ژی برینێن،سه‌رلاشێ وی ب بۆمبێن موسلمانێن ئه‌ردۆغانی بوون.! و فه‌ره‌نسیێن ئه‌و د بێژن:گاورن! ب چاڤه‌كی مرۆڤی و به دلۆڤانیا خوه‌ ده‌رمان دكرن.حه‌یف و مخابن بۆ كوردێ هه‌ژار، ب دیف فیتا، كرێگرتیان بكه‌ڤیت! و نزانیت كو ئه‌ڤه‌ نه‌ ئه‌ركێ وی یه‌! و باوه‌ری ب هه‌بوونا خوه‌ نه‌بیت و داگیركه‌ران وه‌كوو نوێنه‌رێن خوه‌ بزانیت!