سندس سالح سلێڤانەی

ل ڤێ رۆژا پیرۆز، ئەم هەمی گەهشتینە ٧٩ سالڤەگەرا دامەزراندنا پارتیێ، ئەڤ پارتیا كو بوویە هێما ڤیانا ئازادیێ و بەرخۆدانێ. د ڤێ بوونەیێ دا، ئەم سەرێ رێزێ ددەینە وان كەسێن بۆ رێكا مە بووینە رۆناهی، وان خۆدانێن پێنگاڤێن بلند. هەر ژ رۆژا ئێكێ، پارتی هەڤڕكیەك بوو بۆ گەهشتنا مافێن رەوا یێن گەلێ مە و بەرگریكرنا خاكێ وەلاتی. د دەما بۆرینێ ڕا پارتیێ گەلەك قۆناغێن دژوار دەربازكرن، لێ هەر خۆراگر ما سلاڤ و رێز بۆ گیانێ پاك یێ فەرماندە و پێشمەرگەیێن شۆرەشا ئیلۆن و گولانێ، یێن كو رۆژ و شەڤ خەبات كر بۆ گەهشتنا جیهانەكا باشتر بۆ مە. وان بێ وەستان كار كر بۆ هێلانا وەلاتەكێ ئازاد بۆ نفشێن نوی د وێ دەمێ دا سەرهلدانا ئادارا ١٩٩١ێ، رۆژەكا گرنگ بوو د دیرۆكا مەدا. د وێ رۆژێ دا، گەلێ مە نیشا دا كو ئەو دێ هەرگاڤا بەرخودانێ كەت ل دژی زۆرداریێ. ئەڤ سەرهلدانە بوویە هێما ئێكبوونا گەلێ مە و خۆڕاگریا وی ئەم نوكە وەك لاوێن ڤی سەردەمی، شانازیێ ب دیرۆكا پارتیێ دكەین. ئەڤ پارتیە بۆ مە بوویە هیڤی و رۆناهیەك، پشتی وێ گەلەك قۆناغێن نەخۆش دەرباز بووین. د سایا خەباتا وان كەسێن گیانێ خۆ كرینە گۆری، ئەم نوكە د سەردەمەكی ئازاد دا دژین.د ڤان ٧٩ سالێن دەرباز بوی دا، پارتیێ گەلەك پێشڤەچوون ئینان بۆ گەلێ مە. ئەڤ پێشڤەچوون دیار بوون د وارێن جڤاكی، ئابووری و سیاسی دا. ب هەڤرا كار هاتە كرن بۆ پاراستنا ناسناما گەلێ مە، پاراستنا زمانێ مە و هۆزانڤانیا مە.هەروەسا پارتیێ كارێ خۆ یێ دیپلۆماسی د وارێ ناڤنەتەوەیی دا بهێز كر، بۆ ناساندنا دۆزا گەلێ مە بۆ جیهانێ. د ئەنجام دا، گەلەك دەستكەفت هاتنە دەستڤەئینان. دەرگەهێ پەیوەندیان ب گەلەك وەلاتێن دەرڤە را هاتنە ڤەكرن، یێن كو هاریكاری و پشتەڤانی بۆ دۆزا مە كرن گەنجێن ئەڤرۆ گەلەك سوپاسیا خەباتا وان كەسێن بەرێ دكەن، یێن كو رێ بۆ ئازادیا مە دیار كرن. ئەم، وەك نفشێ نوی، پەیمانێ ددەین كو دێ رێبازا وان بەردەوام كەین. دێ هەمی هەولێن خۆ دەین بۆ پێشڤەبرنا وەلاتێ خۆ، پاراستنا دەستكەفتێن هەین، و دروستكرنا جیهانەكا باشتر بۆ نفشێن داهاتی،ل داویێ‌ بلا ڤیانا ئازادیێ، ئێكبوونێ و خۆراگریێ هەردەم د دلێ گەلێ مە دا بمینیت. پیرۆز بیت ٧٩ سالرۆژا دامەزراندنا پارتی.

سندس سالح سلێڤانەی

د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال ل بەغدا چەندین گرفت و كێشە هەنە، ب تایبەتی د وارێ پەترۆلێ و مووچەیان دا. ئەڤ پەیوەندی هەمی دەم نەیێن ئارام بووینە و گەلەك جاران گەهشتینە ئاستەكێ ئالۆز. د سالێن بۆرین دا، بەغدا گەلەك جاران مووچێن فەرمانبەرێن هەرێمێ بڕینە، و هەرێم ژی بەرەڤ هنارتنا پەترۆلێ ب شێوەیەكێ سەربەخۆ چوویە، ئەڤە ژی دبیتە ئەگەرێ گرژیێن زێدەتر. حوكمەتا فیدرال دبێژیت كو هەرێم دڤێت پەترۆلا خۆ ب رێكا كۆمپانیا سۆمۆ یا ئیراقێ بفرۆشیت، لێ هەرێم دبێژیت كو دەستوورێ ئیراقێ مافێ رێڤەبرنا سامانێن سروشتی یێن خۆ ددەتێ هەروەسا، شێوازێ دابەشكرنا بودجێ ژی كێشەیەكا گرنگە. هەرێم داخوازا پشكا خۆ دكەت ژ بودجا گشتی یا ئیراقێ، كو ب گۆرەی دەستووری دڤێت ١٧٪ بیت، لێ بەغدا چەندین مەرجان بۆ ڤێ چەندێ دانیت كو ژ وان مەرجان رادەستكرنا پەترۆلێیە د ناڤبەرا ڤان هەردو لایەنان دا چەندین رێككەفتن ب مەرەما چارەسەریا ڤان كێشان هاتینە ئیمزاكرن، لێ پڕانیا وان د ناڤ كاغەزان دا مانە و نەهاتینە جێبەجێكرن. ئەڤ رەوشە دبیتە سەدەما لاوازبوونا ئابووریا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ ب گشتی د ڤان دەمێن دویماهیێ دا، ب مەرەما چارەسەركرنا ڤان كێشان، حوكمەتا هەرێمێ و یا فیدرال دگەل ئێك رویشتینە. ئەنجامێن ڤان دانوستاندنان، هەتا نوكە ب تەمامی نەیێن دیار. ئەگەر ئەڤ پەیوەندی باشتر ببن، دێ باندۆرەكا ئەرێنی ل سەر رەوشا ئابووری و ژیانا خەلكێ هەرێمێ هەبیت.
هەروەسا، زۆر گرنگە كو هەر دوو لایەن بگەهنە رێككەفتنەكا هەمیشەیی دەربارەی مووچە و پەترۆلێ. چونكی ئەڤ دویماهی ئانین دێ بیتە ئەگەرێ سەقامگیریا ئابووری ل هەرێمێ و ئیراقێ ب گشتی. لەوما دڤێت هەردو لایەن پێنگاڤێن پێدڤی بۆ چارەسەركرنا ڤان كێشان هاڤێژن پرسا دادوەری و شەفافیەتێ ژی گەلەك گرنگە د ڤی واری دا. ژ بەر كو هەرێم دڤێت داهاتێن پەترولێ ب شێوەیەكێ شەفاف بگەهینیتە دەستێ حوكمەتا فیدرال، و ژ لایێ خۆڤە، حوكمەتا فیدرال ژی دڤێت بودجە و مووچەیان ب شێوەیەكێ دادپەروەرانە ب ڤی رەنگی پارچەبكەت، وەزارەتا پەترۆلێ یا ئیراقێ و وەزارەتا سامانێن سروشتی یا هەرێما كوردستانێ رۆلەكێ گرنگ د ڤی واری دا دگێرن. چونكی دڤێت هەماهەنگیێن زێدەتر د ناڤبەرا ڤان وەزارەتان دا هەبن، داكو كێشێن بەرهەمئینان و هنارتنا پەترولێ چارەسەر ببن.
هەرێما كوردستانێ ژی دڤێت كارێ گەشەپێدانا كەرتێن دی یێن ئابووری بكەت، ب مەرەما كێمكرنا پشت بەستنێ ب داهاتێن پەترولێ. ئەڤە دێ كێشێن ئابووری یێن هەیی كێمتر كەت، و دێ فرەجۆری د ئابووریا هەرێمێ دا پەیدا كەت، ئەڤرۆكە هەردو لایەن باش تێگەهشتینە كو پەیوەندیێن باش د ناڤبەرا وان دا، دێ بیتە ئەگەرێ سەقامگیریێ ل سەرانسەری ئیراقێ. چونكی سەقامگیریا ئابووری یا هەرێمێ، دێ باندۆرێ ل سەر سەقامگیریا ئیراقێ ب گشتی كەت و بەر ب ژی ژ ئالیێ نێڤدەولەتی ڤە ژی، گەلەك وەلات و رێكخراوێن نێڤدەولەتی تەماشەی ڤان كێشان دكەن، و هەوڵددەن رێیێن چارەسەركرنێ بۆ ڤان پەیوەندیان پێشنیار بكەن. چونكی سەقامگیریا ئیراقێ ژ سەقامگیریا ناڤچێ نایێتە جوداكرن.
دڤێت ئەم بێژین ژی كو خەلكێ هەرێمێ ژ هەمیان زێدەتر زەرەرا ڤان كێشان دبینن. لەوما ژ بەر بەرژەوەندیا خەلكی، دڤێت هەردوو لایەن دانوستاندنان بدۆمینن و بگەهنە رێككەفتنەكا هەردەم.

سندس سالح سلێڤانەی

ژن د ناڤ جڤاکا کوردی دا، ب تایبەت ل دەڤەرا بەهدینان، خودان جهەکێ گرنگە د وارێ هونەری دا. ئەو ب شێوەیەکێ بەردەوام کاریگەریا خوە ل سەر هونەرێ بەهدینی هەبوویە و گەلەک بەرهەمێن هونەری ئافراندینە هونەرێ ژنێن بەهدینی د گەلەک وارا دا دیارە، وەکی چێکرنا تەڕاشا، دەستکاری، قەیتان، خەملاندنا جلکا، ستران و مۆزیکێ، و هەروەسا شانۆگەری و هۆزانڤانی. ژنێن بەهدینان ب تایبەت د چێکرنا تەڕاشا دا هونەرەکا تایبەت هەیە کو ژ دەمێن کەڤن دا هاتیە پاراستن ژن ب ڕێکا هونەرێ خۆ شیایە هزر و هەست و ئازارێن خۆ دەربڕیت.
دەمێ ئەم ل مۆزیکا بەهدینی دنێڕین، دبینین کو ژن ڕۆلەکێ گرنگ هەبوویە د پاراستنا سترانێن فۆلکلۆری دا. گەلەک سترانبێژێن ژن یێن ناڤدار ل دەڤەرا بەهدینان هەنە کو ب دەنگێ خوە یێ خوەش ستران گۆتینە و هەتا نوکە ژی کاریگەریا
وان ل سەر مۆزیکا بەهدینی هەیە.
د وارێ دەستکاریێ دا، ژنێن بەهدینان ب چێکرنا بەرێن ڕەنگین، خالیچە، و جلکێن ڕەنگین یێن کو نیشانا ناسناما بەهدینی نە، ناڤ و دەنگەکێ بلند هەیە. ئەڤ هونەر ژ دەمێن کەڤن دا هاتیە ڤەگوهاستن ژ دایکا بۆ کچا و هەتا نوکە ژی بەردەوامە.
لێ دگەل ڤێ یەکێ ژی، ژن د وارێ هونەری دا ل دەڤەرا بەهدینان ب گەلەک ئاستەنگا ڕا دەرباز بوویە. جڤاکێ مە یێ نەریتی گەلەک جارا نەهێلایە کو ژن ب شێوەیەکێ ئازاد هونەرا خۆ پێشکێش بکەت. لێ دگەل ڤێ یەکێ ژی، ژنێن بەهدینان هەر بەرخۆدان کریە و ب سەرکەفتن هونەرا خۆ گەهاندیە ئەڤرۆ.
نوکە ب پێشکەفتنا تەکنۆلۆژیێ و ڤەکرنا جڤاکێ، ژن زێدەتر دەرفەت هەنە بۆ پێشکێشکرنا هونەرێ خوە. گەلەک ژنێن هونەرمەند یێن بەهدینی د ڤێ دەمێ دا هەنە کو ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی و ناڤنەتەوەیی ناڤ و دەنگێ وان بلند بوویە و هونەرێ دەڤەرا بەهدینان ل دەرڤە ژی داینە ناسین.
ب کورتی، ژن ستوینەکێ سەرەکی یە د پاراستن و پێشڤەبرنا هونەرێ بەهدینی دا، و بێ ڕۆلا وێ، هونەرێ مە یێ دەولەمەند دێ نە ئەوها بیت وەکی ئەڤرۆ.

سندس سالح سلێڤانەی

ل دویڤ سالێن بۆری، دەنگێ موەلیدەیان بوویە پشكەك ژ ژیانا مە یا رۆژانە. ئەڤ دەنگە د گەلەك شەڤان دا خەو ژ چاڤێن مە رەڤاندی. هەر وەسا بوویە ئەگەرێ پیسبوونا ژینگەهێ و زیانێن ساخلەمیا مرۆڤی. لێ نها ب راكرنا مولیدەیان و دابینكرنا كارەبا یا بەردەوام، ئەم دێ گوهۆڕینێن مەزن د ژیانا خۆ دا بینین كو ژ گرنگترین وان گوهۆرینان ئەوە كو ئەم دێ ژ دەنگێ بێزاركەر یێ مولیدەیان رزگار بین. ئەڤ دەنگە یێ بوویە سەرئێشیەكا مەزن بۆ هەمی خەلكی، نەخاسمە بۆ نەخوەشێن دلی و زارۆیێن بچویك. دیمەنێ موەلیدەیێن ل سەر بانان و ب رەنگێن جودا ژی دێ نەمینیت. باژارێن مە دێ رۆناهیتر بن و كەش و هەوایەكێ باشتر ژی دێ هەبیت، ژ بەر كو موەلیدە دویكێلەكا زۆر ژێ دەردكەن كو دبیتە ئەگەرێ پیسبوونا هەوایی، هەروەسا گەلەك مال و دوكان دێ ژ خەرجیێن موەلیدەیا رزگار بن. هەتا نها بهایەكێ مەزن بۆ مولیدەیان دهاتە دان، هەم بۆ كڕینێ‌ و هەم بۆ گازوایلێ‌. ئەڤ پارە دشێن ژ بۆ تشتێن گرنگتر بێنە مەزاختن. ئەم دێ ژ مەترسیێن كو مولیدە دروست دكەن ژی رزگار بین وەكی شەوتان كو ژ ئەنجامێ هندەك شاشیێن بچویك دروست دبن كارەبا دێ هاریكاریا باشتركرنا ئابووریا وەلاتی ژی كەت. ب نەبوونا كارەبا، گەلەك كارگەه نەشیان ب شێوەكێ دروست كار بكەن. نها دێ شێن بەرهەمێن باشتر دروست بكەن، كو ئەڤە دێ هاریكاریا ئابورویا مە كەت. كارەبا دێ هاریكاریا پێشكەفتنا ئامێرێن تەكنیكی و كارێن ئەلیكترۆنی ژی كەت ئەگەر ئەم تەماشەی وەلاتێن پێشكەفتی بكەین، دێ‌ بینین كو گەلەك ژ وان ژ مولیدە نینن. ئەو ل سەر كارەبا گشتی پشت بەستنێ دكەن. ژبەر هندێ، دابینكرنا كارەبا دێ كوردستانێ نێزیكی وان وەلاتێن پێشكەفتی كەت. دێ بیتە نیشانا پێشكەفتنا وەلاتی.
د دویماهیێ دا، راكرنا مولیدەیان دێ گرنگیەكا مەزن بۆ داهاتیا كوردستانێ هەبیت. نەخاسمە كو ئەم دكەڤینە سەردەمەكێ نوی یێ تەكنۆلۆجیایێ كو پێدڤی ب كارەبێ‌ هەیە. ئەڤە دێ رویەكێ شارستانی دەتە وەلاتێ مە و دێ ژیانەكا باشتر بۆ مە هەمیان دابین كەت.

سندس سـالح سلێڤانەی

ژن رۆلەكێ گەلەك گرنگ د ئاڤاكرنا جڤاكەكا ئازاد و یەكسان د دیرۆكێ دا دگێرن، ژنان ب رێكێن جۆر ب جۆر د وارێن جودا جودا دا دەستنیشانی هەیە، هەر ژ مالا خۆ و پەروەردەكرنا زارۆكان هەتا كارێن دەرڤەی مالێ و گەهشتنە جهێن بلند یێن رێڤەبەریێ.
د دەمێ بەرێ دا، گەلەك جڤاك ب چاڤەكێ كێم ل ژنان دیتێن و مافێ دەنگێ وان یێ كێم بوو. لێ نها، ب خەباتا ژنان و وان كەسێن كو باوەری ب یەكسانیێ هەین، گەلەك تشت هاتینە گوهۆرین. ژن بووینە پارلەمانتار، وەزیر، سەركێش، دكتۆر، ئەندازیار، مامۆستا، و گەلەك كارێن دی كو بەرێ نەدهاتە قەبوولكرن. هەر چەندە ژن نیڤا جڤاكی پێك دئینن، لێ هێشتا د گەلەك جهان دا ماف و دەرفەتێن وان یێن كێم و سنووردارن. ل گەلەك وەلاتان، ژن رووبەری ئاستەنگێن جودا دبن، وەك مافێن كێم، ئاستێ پەروەردەیا نزم، بێكاری، و توندوتیژی. دەما ئەم ژن ژ ڤان ئاستەنگان رزگار نەكەین، ئەم نیڤەكا ژ هێزا جڤاكی بێ كار دهێلین و ئەڤ چەندە زیانێ دگەهینیت هەمی كەسان.
د جڤاكێ مە دا، ژن ب سالان دەنگێ وان نەدهاتە گوهلێبون و نەشیان پشكداری د هەلبژارتنان دا بكەن. ئەڤرۆ، ئەم دبینین كو ژن نە ب تنێ دەنگ ددەن، لێ هەروەسا ژ بۆ پۆستێن گرنگ ژی دهێنە هەڵبژارتن. دیسا ژی، رێژەیا ژنان د جهێن بریاردانێ دا هێشتا گەلەك كێمە و پێدڤیە ئەڤ چەندە باشتر ببیت.د بوارێ پەروەردەیێ دا، ژن نیشا دایە كو ئەو دشێن گەلەك سەركەفتی بن و هندەك جاران پیتر ژ زەلامان پێش دكەڤن. لێ د گەلەك جهان دا، ژن هێشتا دەرفەتا پەروەردەیا باش نینە و ئەڤ چەندە رێ ل بەر وان دگریت كو ئەو پێش بكەڤن.
د وارێ كاری دا، ژن هێشتا تووشی جوداهیێ دبن. گەلەك جاران، ژن بۆ هەمان كاری پارەیەكێ كێمتر ژ زەلامان وەردگرن. هەروەسا، گەلەك جاران ژن ناگەهنە پوستێن بلند یێن رێڤەبەریێ، هەر چەندە ئەو شیان و زانینا پێدڤی هەنە.
توندوتیژی ل دژی ژنان ژی ئاستەنگەكا مەزنە. د گەلەك جڤاكان دا، ژن تووشی توندوتیژیا جەستەیی، دەروونی و جنسی دبن. ئەڤ چەندە كاریگەریەكا خراب ل سەر ژیانا وان و سەرجەم جڤاكی دكەت.
بۆ چێكرنا جڤاكەكێ ئازاد و یەكسان، پێدڤیە ژن هەمان دەرفەت و مافێن كو مێر هەین وەربگرن. پێدڤیە ژن بشێن بخوینن، كار بكەن، و د بریاردانێ دا پشكدار بن، بێی كو تووشی جوداهی و رەفتارێن نەباش ببن. ئەڤ چەندە نە ب تنێ بۆ ژنان باشە، لێ بۆ هەمی جڤاكی یە، چونكی دەما ژن پێش دكەڤن، جڤاك ژی پێش دكەڤیت.
ئەڤرۆ ل وەلاتێن پێشكەفتی، ژن د هەمی واران دا رۆلێن گرنگ دگێرن ئەو بووینە رێبەر، زانا، و د بوارێن نوی و تەكنیكی دا سەركەفتینە. ل وەلاتێن پێشكەفتی، ژن بووینە سەرۆكێن وەلاتان، وەزیر، دادوەر، خودانێن كۆمپانیان، و زانایێن ناڤدار.
پێدڤیە جڤاك هەمی، ب ژن و مێرڤە، كار ژ بۆ راوەستاندنا وان یاسا و نەریتێن بكەن كو رێ ل بەر یەكسانیێ دگرن. یاسایێن نوی پێدڤینە كو پشتگیریا مافێن ژنان بكەن و دژی توندوتیژیێ بن. هەروەسا، پێدڤیە پەروەردە و فێركرن هەبیت ژ بۆ گوهۆرینا وان باوەریێن كەڤن یێن كو دژی ژنان بوون.
ل دوماهیێ، ژن ستوینەكێ جڤاكی نە و بێی وان، ژیانا مە یا كێماسی دبیت. پێدڤیە ئەم كار بكەین ژ بۆ جڤاكەكێ كو هەر كەس تێدا ئازاد بیت و هەمان دەرفەتان وەربگریت، بێی جوداهی ب ڤێ چەندێ، ئەم دێ بەرەڤ جیهانەكا باشتر و یەكسانتر ڤە چین.

سندس سالح سلێڤانەیی

خێزان بناغێ ژیانا مە یە، جهێ كو ئەم تێدا گەش دبین و دبینە كەسێن باش ل جیهانێ، خێزانا ئارام و بەختەوەر وەك دارەكێ یە كو فێقیێن خۆش ددەت و ئەندامێن خێزانێ دبنە ئەو فێقی یێن شیرین د جڤاكی دا، لەورا گەلەكا پێدڤیە كو مرۆڤ باش لێ بنێریت و چاڤدێریا خێزانا خوە بكەت، خێزانا ئارام پێدڤی چەند بنەمایان هەیە.
یا ئێكێ‌: هەموو ئەندام دڤێت رێزێ‌ ل ئێك بگرن، چنكو رێزگرتن دەرگەهێ سەرەكی یێ خێزانا بەختەوەرە، ل وی جهی كو رێز هەبیت، جهێ ئاریشەیان نابیت.
یا دویێ‌: دڤێت گوهدان هەبیت، گوهداریا ئێككرن، باوەری و دلفرەهی بنیاتێن خێزانا باشن.
یا سێیێ‌: دڤێت گەنگەشە و ئاخفتنێن ڤەكری هەبن، دەمێ‌ كێشە دروست دبن، دڤێت ئەندامێن خێزانێ ب هێمنی و رێزگرتن ئاخفتنێ ل سەر بكەن، نەهێلن كێشە بمینن بێ چارەسەری، چونكو ئەو دێ مەزن بن و دێ خێزانێ ژ ناڤدا خون.
یا چارێ‌: دڤێت دەم بۆ ئێكودو هەبیت، دەمێ خێزانی یێ پێكڤە گەلەك گرنگە، چ سەرەدانێن هەفتانە بن، چ سفرێن خوارنێ یێن روژانە بن، چ گەشتێن خێزانی بن. ڤی دەمی پەیوەندیێن مە پتر بهێز دكەت و باوەریێ دناڤبەرا مە دا دروست دكەت
یا پێنجێ‌: دڤێت هەر ئێك ژ مە شیانێن خوە بكار بینیت بۆ بەرژەوەندیا هەموویان، چنكو گەلەك جاران تاكەكەس ب تنێ ل بەرژەوەندیا خوە دگەڕیت، لێ ل خێزانا باش، ئەندام ل بەرژەوەندیا هەموو خێزانێ دگەڕن.
یا شەشێ‌: فێرببە چەوا لێبورینێ ب خوازی و لێبۆرین ل ل هەر جهەكی چێدبن، لێ چەوانیا مامەلەكرنا مە دگەل وان یا گرنگە.
یا حەفتێ‌: هەستێن خوە پارڤە بكە، خێزان جهێ هەستێن مە یێن راستەقینە یە، بێژە وان كو تۆ وان خۆش دڤێی.
یا هەشتێ‌: پشتەڤانیا ئێك بكەن، لدەمێ كێشەیان، پێدڤیە هەمی ئەندام هەڤكاریا ئێك بكەن داكو ئاریشان چارەسەر بكەن.
یا نەهێ‌: هەردەم پێكڤە بكەنن و كەیفخۆشیێ بكەن. كەنی دەرمانێ گەلەك ئێش و ئازارانە.
یا دەهێ‌: خێزانا خوە بكە پێشی دڤێت تۆ هەردەم بیرا خێزانا خوە بكەی و وان بكەیە ئارمانجا سەرەكی د ژیانا خوە دا.
یا دووماهیێ‌: بزانە كو خێزانا ئارام زوو دروست نابیت، بەلكی ب خەباتا هەر ئێك ژ مە دروست دبیت، هەموو رۆژان هەول بدە كو تۆ بەشێ خوە بكەی بۆ دروستكرنا خێزانەكا ئارام و بەختەوەر.

سندس سالـح سلێڤانـەیـی

هەر چەندە مە ل هەرێما كوردستانێ قەوارەكێ یاسایی و دستووری هەیە و ل دووڤ وێ یاسایێ دامودەزگەهێن ئێمناهیێ مە هەموویان پێكڤە بێی جوداهی دپارێزیت و د ڤی چارچووڤەی دا ئەركێ مەزن دكەڤیتە سەر ملێن وەزارەتا ناڤخۆیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و ئەز ب باوەر د كار و ئەركێن خوە دا تەخسیری نەكرینە، چنكو ئەو ئازادی و تەناهیا ئەم نوكە تێدا دژین بەرهەمێ وان دامودەزگەهێن ئێمناهیێ نە و هەر چاوا ئەم سوپاسیا وان بكەین هێشتا كێمە.
دا بچمە د ناڤ كاكلكا بابەتێ خوە دا كو ئەو ژی پەیدابوونا ئالۆزییەكێ د ناڤبەرا دو هۆزان دا ل ل ڤان داوییان و ئەڤە حەفتیەكە بابەتێ گەرمێ سۆشیالێ هەموو ل سەر وێ ئالۆزیێ و هەر ئێك وەكی خوە (مەرەما من پەیچ و سایتێن وێ دەڤەرێ) بێی هەستكرن ب پەرپرسایەتێ هەر ئێك وەكی خوە بەلاڤ دكەن و بوویە ئەگەر كو ئەو ئالۆز هێشتا مەزنتر لێ بهێت، ئانكو وەكو ئەم ب كوردی دبێژیت (دا كل دەت كورەكر)، من دڤێت بێژمە وان كەنالان هەڤالان بابەت گەلەكێ هەستیارە و ب ژیری رەفتارێ ل گەل بكەن، ئانكو ل جهێ هوون بزاڤێ بكەن ببەنە پشكەك ژ چارەسەریێ هوون یێ ئاگری خۆشتر لێ دكەن و ب دیتنا من هوون یێ تاوانەكێ دكەن، چونكو بابەت چاوا بیت و ل سەر چو بیت جۆرە تێكنەگەهشتنەك یان دلمانەیەك د ناڤبەرا وان دو هۆزان دا پەیدا بوویە و پێدڤیە مرۆڤێن ب عاقل بچنە د ناڤدا و ئەو چارەسەر بكەن، ئانكو شۆلێ پەیچان نینە بچنە دەف ڤی لایەنی و لایەنێ دیتر و بابەتی هوون مەزن كەن، چنكو ژ هەردو لایەنان هندەك مرۆڤ یێن ناڤدا هەیین، حەز دكەن رەوشێ پتر ئالۆز بكەن و ئەز ب دووری نابینم كو هندەك دەستێن دەرەكی ژی ل پشت ڤی بابەتی بن و بزاڤێ دكەن نەخۆشتر لێ بهێت، هەر چاوا بیت هەردو هۆز یێن دەڤەرا مەنە و چو جوداهی د ناڤبەرا وان دا نینە و هەموو برایێن مە و ئەم پێكڤە دجوانینن و هەكە خودێ نەكەت نەخۆشتر لێ هات ئەم هەموو دێ پێ ئێشین، هەروەسا زیان دێ گەهیتە مە هەموویان، لەورا بلا ئەم د هاریكاربین بۆ بەلاڤكرنا خێرێ و نەهێلین ئەو ئالۆزی یا بەردەوام بیت و ب هاریكاریا حوكمەتا خوە ب زووترین وان هەردو لایەنان بینینە سەر مێزا دانوستاندنێ و بابەتی ب ئاشتی و برایانە چارەسەر بكەین و گوهێ خوە نەدینە چو تێكدەران، هەروەسا بلا دەزگەهێن ئێمناهیێ ژی دووڤچوونێ ل سەر وان پەیج و كەنالان بكەن یێن كو ئاگری خۆشتر لێ دكەن، هەروەسا سنۆرەكی بۆ وان كەسان دانن یێن كو ئێمناهیا دەڤەرا مە تێك ددەن، ل دووماهیێ بلا ئەم هەموو پێكڤە بزاڤێ بكەین كو یاسا ل وەلاتێ مە سەروەر بیت.

سـندس سلێڤانـەی

توندوتیژیا بەرانبەر ئافرەتێ ئێك ژ گرفتێن مەزنە د جڤاكا مەدا. ئەڤ دیاردە ب شێوەیێن جودا جودا خۆیا دبیت، ژ ئازاردانا دەروونی هەتا یا لەشی. ئەڤ دیاردە نە تنێ ئافرەتان زیانێ پێ دگەهینیت، بەلكو كارتێكرنەكا خراب ل سەر هەمی جڤاكی دكەت گەلەك جاران توندوتیژی بەرسڤ نابیت و ژ بەر ترسا چێنابیت ئافرەت سكالا بكەن. نەریتێن كەڤن یێن جڤاكی و نەزانین ژی كارتێكرنێ ل سەر ڤێ دیاردێ دكەن. هندەك جاران، ژ بەر نەبوونا پشتەڤانیا یاسایی و جڤاكی، ئافرەت نەچارە بێدەنگ بمینیت.
0پێدڤیە ئەم هەمی رێزێ ل مافێن ئافرەتێ بگرین و بزانین كو ئەو ژی مرۆڤن و خودان هەمان ماف و ئەركن پێدڤیە ئەم ب دو چاڤێن وەكهەڤ بەرێ خۆ بدەینێ، نەك ب چاڤەكێ نزم یاسا ب تنێ بەس نینە بۆ راوەستاندنا ڤێ دیاردێ. پێدڤیە گوهارتن د هزر و نەریتێن مە دا ژی چێببن. پێدڤیە ئەم زارۆكێن خۆ ب شێوەیەكێ دروست مەزن بكەین و فێری رێزگرتنێ بكەین. فێركرن و خواندن دێ رۆلەكێ گرنگ گێرن د كێمكرنا ڤێ دیاردێ دا.
میدیا ژی پێدڤیە رۆلێ خۆ بگێریت د هشیاركرنا جڤاكی دا. پێدڤیە میدیا پەیامێن دروست بەلاڤ بكەت و خەلكی هان بدەت دژی توند و تیژیێ راوەستن.
ئەم ب تنێ ب رێكا كاركرنا پێكڤە دشێین ڤێ دیاردێ بنبر بكەین. پێدڤیە دەزگەهێن حكومی، رێكخراوێن جڤاكا سڤیل و تاكەكەس هەمی ب ئێك دەنگ دژی توند و تیژیێ راوەستن. پێدڤیە ئەم جڤاكەكێ پاقژ و دویر ژ توند و تیژیێ ئاڤا بكەین، جڤاكەك كو تێدا ئافرەت ب ئازادی و رێزگرتن پێكڤە بژین.
د گەلەك جڤاكان دا، ئافرەت دهێنە دیتن وەك كەسێن لاواز و نە خودان بریار. ئەڤە ئێك ژ ئەگەرێن سەرەكییە یێن توند و تیژیێ. هەر وەسا، نەبوونا پەروەردەیەكا دروست و نەبوونا داهاتەكێ ژی دشێن ببنە ئەگەرێن زێدەبوونا توند و تیژیێ.
توند و تیژی نەخۆشییەكە نە ب تنێ د مالان دا، بەلكو د جهێن كاری، خواندنگەهان و د جهێن گشتی دا ژی دهێتە دیتن. ئەڤە گرفتەكا جڤاكییە و پێدڤیە هەمی جڤاك ب ئێك دەنگ دژی راوەستیت.
پێدڤیە ئەم شیان و هێزا ئافرەتان زێدە بكەین و هاریكاریا وان بكەین بۆ هندێ كو باوەریێ ب خۆ بینن و بشێن دژی توند و تیژیێ رابوەستن ئەڤە ئەركێ مەیە هەمیان بێ جوداهی.

سندس سالح سلێڤانەی

سترانێن کەڤن زێدەتر ژ دەنگەکێ خوەش و ئاوازەکێ دلڤەکەری نە، ئەو دیرۆکا مللەتی د ناڤ خوە دا ڤەشارتی نە. ئەڤرۆ، ل دەمەکێ کو گەلەک ژ هونەرمەندێن مە بەرێ خوە ددەنە سترانێن نوی، هێژایە کو ئەم گرنگیێ بدەینە سترانێن کەڤن، وەک میراتەکێ بێ هەمپا یێ کەلتوورا مە.
سترانێن کەڤن چیرۆکێن مە یێن دژوار ڤەدگێڕن، ساخلەتێن جڤاکا مە دیار دکەن، و بوویەرێن دیرۆکی د ناڤ پەیڤێن خوە دا ڤەدشێرن. مەقامێن «لاوک» و «حەیران» یێن کوردی نە تنێ ئاوازێن خوەش نە، بەلکو دیوانەکا دیرۆکا زارەکی یا گەلێ کورد نە. د دەمێن بێ خودان، ئەڤ ستران وەکو دەفتەرێن دیرۆکی هاتینە پاراستن و ژ نڤشەکێ بۆ نڤشەکێ دی هاتینە ڤەگوهاستن.
دەنگبێژێن کەڤن وەکو حەسەنێ جزیری، سەعید یوسف، محەمەد عارف، و ئەیشا شان، ب دەنگێن خوە یێن زێڕین، هەزاران سال ژیانا کوردەواری پاراستینە. دەمێ مە گوه ددەتە سترانێن وان، ئەم نە ب تنێ موزیکەکا جوان دبهیزین، بەلکو ئەم دکەڤینە ناڤ جیهانەکا دەولەمەند یا هەست و نەریتان.
مخابن کو نوکە، گەلەک ژ هونەرمەندێن مە بەرێ خوە ددەنە ستایلێن نوی یێن موزیکێ و نەریتێن کەڤن ژ بیر دکەن. دگەل هێلانا سترانێن کەڤن، ئەم بەشەکێ گرنگ ژ ناسناما خوە ژی ژ دەست ددەین. نە ب تنێ ئەم ئاوازێن رەسەن بەرزە دکەین، بەلکو ئەم چیرۆکێن گرنگ یێن دیرۆکا خوە ژی ژ بیر دکەین.
دڤێت هونەرمەندێن مە چیرۆکێن مە یێن کەڤن بپارێزن و بگەهیننە نڤشێن نوی. بەلێ ئەڤە نە تشتەکە کو تنێ ئەرکێ هونەرمەندان بیت. جڤاک ژی دڤێت پشتەڤانی بدەتە ئەوێن کو دخوازن سترانێن کەڤن زیندی بهێلن.
خوەشبەختانە، هندەک هونەرمەندێن مە یێن باش هەنە کو هێشتا سترانێن کەڤن دخونن.
وەکو نمونە، دەنگبێژ نزار زاخویی و گروپا موزیکا «دەشتا نینەوا» بەردەوام دخەبتن دا کو سترانێن کەڤن بپارێزن. ئەڤ کارێ وان گەلەک گرنگە ژ بو پاراستنا میراتێ مە یێ کەلتووری.
ب کورتی، سترانێن کەڤن کانیا هونەرا راستەقینە نە. ئەم دڤێت قیمەتێ وان بزانین و وان زیندی بهێلین. هەر چەند کو سترانێن نوی و ستایلێن نوی ژی گرنگن، بەلێ ئەم نابیت کو بنیاتێ هونەرا خوە، ئانکو سترانێن کەڤن، ژ بیر بکەین.

سندس سالح سلێڤانەیی

بڕیاردان ئێك ژ گرنگترین كاران نە د ژیانا مە هەموویان دا و رۆژانە ئەم گەلەك بڕیاران ددەین، هندەك ژوان د بچووكن وەكی كا ئەم چ ب خۆین یان كیژ جلكان بكەینە بەر خوە، لێ هندەك بڕریارێن دی یێن گەلەك مەزن هەنە وەكی كا ئەم دێ چ خوینین، یان كا ئەم دێ دگەل كێ ژیانێ درێژە پێدەین، یان كا ئەم دێ ل كیرێ ئاكنجی بین،

بڕیارێن باش ژیانا مە باشتر لێ دكەن، لێ بڕیارێن خراب دشێن ژیانا مە تێكبدەن، ژبەر ڤێ چەندێ، پێدڤی یە مرۆڤ ب هشیاری و ب زانیاریێن تەمام بڕیارێن خوە بدەت، گەلەك جاران ئەم دترسین ژ بڕیاردانێ، چونكی ئەم دترسین ژ ئەنجامێن وێ، لێ نەدانا بڕیارێ ژی ب خوە بڕیارەكە، ئەوژی بڕیارا مانا ل سەر هەمان رەوشێ بێ گوهۆڕین،
بۆ دانا بڕیارێن باش، پێدڤی یە مرۆڤ سێ تشتان بكەت: ئێكەم، هەموو زانیاریێن پێدڤی كۆم بكەت دەربارەی بابەتێ بڕیارێ، یا دویێ‌ باش هزرێن خوە ل سەر ئەنجامێن هەر بڕیارەكێ، چ ئەنجامێن نێزیك و چ ئەنجامێن دوور، سێیەم، ب دلەكێ ڤەكری گوهداریا شیرەتێن كەسێن ب ئەزموون بكەت، هندەك كەس ب لەز بڕیاران ددەن بێ كو باش هزر تێدا بكەن ئەڤە گەلەك جاران دبیتە ئەگەرێ بڕیارێن خراب، هندەكێن دی ژی گەلەك درەنگ بڕیاران ددەن، ب رادەیەكی كو دەمێ بڕیاردانێ دچیت و دەلیڤە ژدەست دچن، هەر دو رێك یێن خراب ژ بۆ بڕیاردانێ. پێدڤی یە مرۆڤ ب هەڤسەنگی و ل دەمێ گونجای بڕیارا خوە بدەت، هەروەسا، پێدڤی یە مرۆڤ بڕیارێن خوە ل دووف بەرژەوەندیێن خوە یێن راستەقینە بدەت، نەك ل دووف كێفا دەمەكی یان ل ژێر كارتێكرنا دیتنا خەلكی، مرۆڤێ سەركەفتی ئەوە یێ كو بڕیارێن خوە ددەت ب ئازادی و ب زانین،
ل دووماهیێ‌ پێدڤی یە مرۆڤ نەترسیت بڕیاردانێ و هەكە بڕیارەكا خراب دەركەفیت، ژێ فێر ببیت و بڕیارەكا باشتر ل پاشەرۆژێ بدەت،چونكی ژیان پێكهاتیە ژ زنجیرەكا بڕیاران و كەسێ كو دشێت بڕیارێن باش بدەت، دێ گەهیتە ژیانەكا باش و سەركەفتی.