سندس سالح سلێڤانەی

د ڤان سالێن دووماهیێ دا، دەڤەرا مە ب گشتی و ئیراق و هەرێما کوردستانێ ب تایبەتی، د ناڤ رەوشەکا ئالۆز یا هەڤڕکیێن هەرێمی و نێڤدەولەتی دا دەرباز دبوون. ب تایبەت ئەو و شەڕێن ب هێز ل ناڤبەرا جەمسەرێن هێزێ وەک ئەمریکا، ئیسرائیل و ئیرانێ، کو ب شێوەیەکێ راستەوخۆ یان نەراستەوخۆ کاریگەریەکا نەرێنی ل سەر سەقامگیریا سیاسی و ئابووریا هەرێما کوردستانێ هەبوو. نوکە، پشتی ڕاگرتنا ڤان شەڕان، دەلیڤەیەکا زێڕین بۆ کوردان دا کو ب خۆ دا بچنەڤە و ژ نهو ڤە ناڤمالیا خۆ ب رێکوپێکی ئاڤا بکەن. ئەڤ قۆناغە پتر ژ هەر دەمەکێ پێدڤی ب هزرەکا نیشتیمانی و دویرکەفتن ژ بەرژەوەندیێن بەرتەنگ هەیە.
خالا هەرە گرنگ کو دڤێت هەمی حزب و لایەنێن سیاسی یێن کوردستانی ب جددی ل سەر راوەستن، پرسا تەبایی و ئێکگرتنا ناڤخۆیی یە. د مێژوویێ دا هاتیە سەلماندن کو هەر دەمێ کورد ل ناڤخۆ یەکدەنگ و تەبا بن، چ نەیار و دوژمن نەشیاینە زەفەرێ ل وان و مافێن وان بکەن ڕاگرتنا شەڕی ل دەڤەرێ دێ بیتە ئەگەرێ هندێ کو هندەک گۆڕانکاریێن نوو د نەخشەیێ سیاسی دا پەیدا ببن؛ لەورا ئەگەر کورد ب مالەکا رێکخستی و ب ئێک هەلویستێ نیشتیمانی پێشوازیێ ل ڤان گۆڕانکاریان نەکەن، دێ زیانێن مەزن و دویرودرێژ بەر مە کەڤن. رێکخستنا ناڤمالیا کوردی ب تنێ درووشمەکێ سیاسی نینە، بەلکو پێدڤیەکا نەتەوەیی یا هەنووکەیی یە دا کو ئەم بشێین قەوارێ هەرێمێ ژ هەر مەترسیەکا داهاتی بپارێزین و سەنگا خۆ یا سیاسی ل دەڤەرێ ب پارێزین.
ژ لایەکێ دی ڤە، دڤێت هەمی حزبێن کوردی ب ڤێ راستیێ بگەهن کو بەرژەوەندیێن باڵا یێن کوردستانێ ژ بەرژەوەندیێن حزبی و کەسی گەلەک مەزنتر و پیرۆزترن. دڤێت هەمی ناکۆکیێن ناڤخۆیی یێن بچووک بهێنە وەلادان و زمانێ لێکتێگەهشتنێ و دیالۆگێ ببیتە بنەمایێ سەرەکی بۆ چارەکرنا هەمی کێشەیان. پاراستنا ناڤمالیا کوردی د ڤێ قۆناغێ دا، واتایا هندێ ددەت کو ئەم ل بەغدا ب ئێک دەنگ و ب یەک هەلویست داخوازا مافێن خۆ یێن دەستووری بکەین و ل ئاستێ نێڤدەولەتی ژی وەک ئێک هێز و ئێک قەوارەیا ب هێز خۆ نیشان بدەین. ئەڤ یەکدەنگیە دێ باوەریەکا مەزن ل دەف وەلاتیێن مە ژی دروست کەت و دێ بنەمایێن حوکمڕانیێ ل هەرێمێ بەرەڤ باشتربوونێ بەت.
خالا هەرە هەستیار و گرنگ، پرسا بەرەڤانیکرنێ یە ژ ئاخ و پیرۆزیێن کوردستانێ. پێدڤیە هەمی لایەن ب ئێک هێز، ب ئێک ئیرادە و ب ئێک پلان بەرەڤانیێ ژ کیانێ سیاسی و دستووری یێ هەرێمێ بکەن. ناهێتە قەبیلکەرن کو بۆ مەرامێن سیاسی یێن ناڤخۆیی، یەکدەنگی ل سەر پرسێن چارەنڤیسساز بهێتە تێکدان. هێزا مە هەمی د یەکگرتنا مە دا یە؛ دەما کو هێزێن مە یێن ئەمنی و پێشمەرگەی ب روحیەتەکا نیشتیمانی یا پتی و دویر ژ دەستێوەردانا حزبی کار بکەن، ئەو دەم دێ ئاسایشا نەتەوەیی یا مە یا پاراستی بیت. پاراستنا سنوورێن هەرێمێ و راوەستان ل هەمبەر هەر گەفەکا دەرەکی، پێدڤی ب پشتەڤانیا هەمی لایەنێن سیاسی هەیە ب بێ جوداهی، چنکو مەترسی دەما هات، جوداهیێ د ناڤبەرا چو لایەنەکێ دا ناکەت.
د کۆتایی دا، قۆناغا پشتی ڕاگرتنا شەڕی ل دەڤەرێ، پێدڤی ب چاڤکرنەڤە، هوشیاری و حیکمەتەکا سیاسی یا بلند هەیە. پێدڤیە سەرکردایەتیا سیاسی یا کورد ب ئاوایەکێ زانستی و ژیرانە سەرەدەریێ دگەل ڤێ رەوشا نوو بکەت. ئێکگرتن، تەبایی، و رێکخستنا ناڤمالیا کوردی تنێ رێکا سەرکەفتنا مە یە. ئەگەر ئەم نوکە ڤێ دەلیڤەیێ ژ دەست بدەین و مژوولی کێشەیێن لاوەکی یێن ناڤخۆیی بین، مێژوو دێ ب گران ل سەر مە راوەستیت. باوەریا مە یا بهێز ئەوە کو ب ئێکگرتنی و ب ئێک هێزی، ئەم دشێین کوردستانێ بەرەڤ کەنارێ ئارامیێ ببەین و مافێن گەلێ خۆ د ڤێ جیهانا پڕی گۆڕانکاری دا مسۆگەر بکەین. ئەم هەمی بەرپرسین بەرامبەر ب پاشەرۆژا ڤێ خاکێ و نەوەیێن داهاتی، و ئەرکێ مە یێ مێژوویی یە کو مالا کوردی ب ئێکگرتی و پاراستی بهێلین.

سندس سالح سلێڤانەی

د دیرۆكا گەلان دا هندەك رۆژ هەنە نابنە ب تنێ ژمارە د سالنامەیێ دا، بەلكو دبنە وەرچەرخانەكا مەزن كو سنوورەكی دكێشن ل ناڤبەرا دو سەردەمێن ژێكجودا؛ سەردەمێ تاریاتی و ژناڤبرنێ و سەردەمێ هیڤی و دەستپێكرنەڤەیا ژیانێ. بۆ گەلێ ئیراقێ ب گشتی و گەلێ كوردستانێ ب تایبەتی، روژا نەهی نیسانا ٢٠٠٣ ئەو رۆژا مەزن بوو كو تێدا كوت و زنجیرەیێن دكتاتۆریەتێ هاتنە شكاندن و رژێما بەعس كو پتر ژ ٤٠ سالان ب ئاسن و ئاگر و ب چەپەرێن خویناوی حوكم ل سەر ڤی وەلاتی دكر، ب ئێكجاری هەلوەشیا.
ئەگەر ئەم ب چاڤەكێ هوور ل وان چار دەهسالێن رەش بەحس بكەین دێ بینین كو خەلكێ ئیراقێ د ناڤ جەهنەمەكا بەردەوام دا دژیان. رێژێما دكتاتۆری هەمی هزر و شیانێن وەلاتی بۆ شەڕێن بێ مفا و چەوساندنا خەلكی بكاردئینان. ل كوردستانێ، ئەڤ زولمە گەهشتە ئاستێ جینۆسایدێ. گەلێ مە تووشی چەندین كارەساتێن دلتەزین بوو كو مێژوویا مرۆڤایەتیێ پێ شەرمزار دبیت. ژ وان ژی كارەساتا كیمیابارانا هەلەبجە، كو د چەند خۆلەكان دا بوو گۆڕستانا هزاران مرۆڤێن بێ گونەھ، و جەستێ زارۆك و ژنان ب گازی هاتە سۆتن. هەروەسا پرۆسەیێن رەشێن ئەنفالێ، كو تێدا ب هزاران گوند هاتنە وێرانكرن و ب دەهان هزار گەنج و پیر و زارۆكێن مە ب ساخی ل بیابانێن خوارێ هاتنە بن ئاخكرن.
نەخۆشی و دەردەسەری ب ڤێ چەندێ ب تنێ ب دوماهی نەهاتن. ل سالا ١٩٩١ێ، پشتی كو خەلكی بریارا سەرهلدانێ دای، رێژێم ب وەحشیانەترین شێوە هێرشی باژار و گوندێن كوردستانێ كرەڤە، ئەڤێ چەندێ ژی كارەساتا رەڤا ملیۆنی ل دویڤ خۆ ئینا. ب ملیۆنان مرۆڤ بەر ب چیا و سنووران رەڤین، د ناڤ بەفر و سەرمایێ دا، بێ ئاڤ و بێ نان. ئەو دیمەنێن برسیبوونا زارۆكان و گیان ژ دەستدانا دانعەمران ل سەر رێكان، برینێن كوور بوون ل سەر جەستێ هەر كوردەكێ و هەمی ژ ئەنجامێ سیاسەتا شۆڤینی و عەقلیەتێ دكتاتوری یێ بەعس بوون.
ل رۆژا ٩/٤/٢٠٠٣، جیهانێ هەمیێ ب سەرسۆرمان ڤە تەماشەی شاشەیێن تەلەفزیۆنێ دكر كا چاوا دیوارێ ترسێ ل بەغدا هەتە شكاندن. دیمەنێ هەرە كاریگەر و مێژوویی، شكاندن و لادانا پەیكەرێ سەدام حسین بوو ل گۆڕەپانا فیردەوس ل ناڤ جەرگێ بەغدا. ئەو پەیكەرێ كو سالانەك بوو نیشانا ترس و زۆرداریێ بوو و كەسێ نەیێرا تەماشەی بكەت، ل بەر چاڤێن جیهانێ هاتە خوارێ و ل بن پێیێن خەلكێ زولم لێكری هاتە هاویركرن. ئەو روژە نە تەنێ كەفتنا كەسەكێ بوو، بەلكو كەفتنا سیستەمەكێ ستەمكار بوو كو باوەر ب پێكڤەژیان و ئازادیێ نەبوو.
ئەڤرۆ، بیست و سێ سال پشتی وێ روژێ، پێدڤیە ئەم ب هووری ل پاشەرۆژێ بنێرین. ئازادیا مە ب دەست ڤە ئینای ب خوینا هزاران شەهیدان و ب فرمێسكێن دایكێن ئەنفالكریان هاتیە ئاڤادان. رۆخاندنا دكتاتوریەتێ دەلیڤەیەكا زێرین بوو بۆ ئاڤاكرنا وەلاتەكێ نوو ل سەر بنەمایێ دادپەروەری، دیموكراسی و رێزگرتن ل مافێن مرۆڤی. ئەركێ مە یێ نەتەوەیی و مرۆڤی ئەوە كو ئەڤێ ئازادیێ بپارێزین و كار بكەین دا كو جارەكا دی رێ بۆ چو هزرێن توندڕەو و دكتاتوری نەمینیت سەرهلدەنە ڤە. بلا بیرەوەریا نەهی نیسانێ وەك وانەیەكا مێژوویی د بیرا مە دا بیت، كو چو زولم و زۆرداری ل بەرامبەر ئیرادا گەلێن ئازادیخواز خۆ ناگرن و ل دوماهیێ هەر حەقی دێ سەردەست بیت.

سندس سالح سلێڤانەی

ل رۆژا ٢١ێ ئادارا ١٩٩١ێ، چریسکا سەرهلدانێ گەهشتە کەرکووکا دلێ کوردستانێ. ل وێ رۆژێ، پێشمەرگەیێن قارەمان ب هاریکاریا جەماوەرێ دەڤەرێ، شیان کەرکووکێ ژ دەستێ رژێما بەعس ئازاد بکەن. ئەڤ رۆژە د دیرۆکا نوی یا کوردستانێ دا رۆژەکا زێرین و پیرۆزە، چونکی دو هەلکەفتێن مەزن تێدا هەڤدو گرتن. یا ئێکێ، رۆژا نەورۆزا کوردی بوو کو هێما و روح و سیمبۆلا سەرهلدان و ئازادیێ یە. یا دووێ ژی، رۆژا ئازادکرنا باژێرێ کەرکووكێ بوو، ئەوا کو ب دێرین و گرنگییا خۆ ڤە جهەکێ تایبەت د دلێ هەر کوردەکی دا هەیە.بارزانیێ نەمر، وەکو سەرکردەیەکێ دووربین و دلسۆز، هەردەم گۆتیە: «کەرکوک دلێ کوردستانێ یە» و ئەڤ گۆتنە بویە دروشمەک بۆ هەمی کوردان. وی هەروەسا گۆتیە: «هەکە رۆژەک بهێت ئێک کورد ژی د کەرکوکێ دا نەمینت، هەر باژێرێ کوردانە و ناسنامەیا وێ کوردستانی یە». ئەڤە نیشانا وێ چەندێ یە کو ناسنامەیا کەرکووکێ د خاکا کوردستانێ دا نە تنێ گرێدایی دەمۆگرافیایێ یە، بەلکو تشتەکێ کویرتر ب دیرۆک و جوگرافیایێ ڤە گرێدایە.ب درێژاهیا دیرۆکێ، سەرکردایەتیا کوردی، ب تایبەت ژی پارتی، گەلەک گرنگی ب کەرکووکێ دایە. سەرکردەیێن کورد بەردەوام قوربانی بۆ مانا کەرکووکێ وەک باژێرەکێ کوردی داینە، و دگەل هەمی هەولان بۆ گوهۆرینا دێموگرافیا باژێری، کو رژێمێن دیکتاتۆر ب درێژیا سالان پێ رابۆین، کوردان بەرخۆدان کریە و ناسناما کەرکووکێ یا کوردستانی پاراستیە.نوکە ژی، سەرۆک مەسعود بارزانی گەلەک گرنگیێ ب دۆزا کەرکووکێ ددەت. وی هەردەم ئەڤ باژێر کریە ئارمانج و ئەگەرەکێ سەرەکی بۆ خەباتا سیاسی یا کورد، و بەرەڤانیەکا بهێز ژێ دکەت ل سەر هەمی ئاستان. ئەڤ هەلوەستە گەلەک جاران ئاشکرا بوویە، و سەلماندیە کو دۆزا کەرکووکێ نە تنێ دۆزەکا خاکی و ئابووری یە، بەلکو دۆزەکا نەتەوەیی و نیشتمانی یە.ئازادکرنا کەرکوکێ دەستکەفتەکێ مەزن بوو د سەرهلدانا بهارا ١٩٩١ێ دا، هەرچەندە پشتی چەند رۆژان رژێما بەعس دیسا هێرش کرەڤە سەر باژێری. بەلێ ئەڤ رۆژە هەر وەک رۆناهیەکێ د شەڤا تاری دا بوو بۆ گەلێ کورد، و هیڤی و ئومێدەک بوو بۆ پاشەرۆژا کەرکووکێ د ناڤ سنوورێن هەرێما کوردستانێ دا. هەر ژبەر ڤێ چەندێ یە کو کورد ڤێ رۆژێ ب گرنگی ڤە یاد دکەن و رێزەکا تایبەت ژێ را دگرن.
ل سالوەگەرا ئازادکرنا کەرکوکێ، ئەم پێدڤی یە رۆلێ شەهیدێن قارەمان و خورتێن کورد بینین بیرا خۆ، ئەوێن کو گیانێ خۆ قوربان کر ژبۆ ئازادیا کوردستانێ و کەرکووکا پیرۆز. سلاڤ بۆ گیانێ پاک یێ هەمی شەهیدان.

سندس سالح سلێڤانەی

هونەر رامانا جوانیێ یە، هونەر دەربڕینا هەستا یە، هونەر ناسنامە یە. هونەر وێنەیێ راستینە یێ هەر جڤاکەکی یە، و ب رێیا هونەری، جڤاک پەیاما خوە دگەهینتە جیهانێ. هونەر بخوە ژی زمانەکێ جیهانی یە کو هەر کەس تێدگەهیت، نە گرێدایی سنوورا یە و نە گرێدایی زمانی ژی.
لێ دڤێت باخڤێ شێوەیێ بزاڤا هونەری ل دهۆکێ و ئاستێ وێ و ئەو ئاستەنگێن دڕێیا وێ دا هەین.
دهۆک باژێرەکێ جوانە، تژی خەلکێن خودان هونەرمەندیێ و هزرێن کووریە، خەلکێن خوەدی ناسنامە و کەلەپوورەکێ دەولەمەندن، و هەردەم ژی شیان هەبووینە کو د ڤان وارا دا جوداهیێ دروست بکەن. ب تایبەتی د وارێ موزیکێ، شانۆیێ، وێنەکێشانێ و ئەدەبیاتێ دا، و د هەمان دەمدا ژی بەرهەمێن هونەری یێن جوان پێشکێش جڤاکێ خوە کرینە. لێ د ڤان سالێن دویماهیێ دا، بزاڤا هونەری ل دهۆکێ نە د ئاستێ پێدڤی دا یە و نە وەک بەرێ گەشەکرنەکا باش دیار دکەت چەند هۆکار هەنە کو وا کرینە بزاڤا هونەری ل دهۆکێ پاشڤە بچیت، ئان ژی نەشێت وەک پێدڤی گەشە بکەت. ئێک ژ وان ئەگەران نەبوونا پشتەڤانیەکا درست ژ لایێ حکومەتێ ڤە یە. حکومەت بخوە خودان هندەک دامەزراوەیێن هونەری یە ل دهۆکێ، وەک پەیمانگەها هونەرێن جوان و کولێژا هونەران، لێ پشتەڤانیەکا درست نە بۆ ڤان دامەزراوا هەیە و نە بۆ هونەرمەندا ب گشتی. هونەرمەند ژی ل لایێ خوە ڤە گازندا دکەن کو حکومەت باش گوهداریا وان ناکەت و پێدڤیێن وان بجهـ نائینیت، بۆ نموونە، هۆلێن تایبەت یێن نمایشکرنا بەرهەمێن هونەری یێن هەمەجۆر نینن، وەک سەنتەرێن شانۆیێ، سینەمایێ، موزیکێ، وێنەکێشانێ و هتد. دیسان، بودجەیەکا دروست بۆ هونەری ژلایێ حکومەتێ ڤە ناهێتە تەرخان کرن، و ناهێتە مەزاختن بۆ هاندانا کارێن هونەری، چ بۆ کارێن تاکە کەسی یان بۆ کارێن گرووپی.
ئەگەرەکێ دی یێ لاوازیا هونەری ل دهۆکێ، نەبوونا مێڤانداریا بۆ هونەرمەندێن جیهانی یە دا بێنە دهۆکێ و بەرهەمێن خوە نیشان بدەن، و هەروەسا بۆ رێڤەبرنا فێستیڤالێن هونەری یێن جیهانی ل دهۆکێ. هەروەسا، نەشیاندنا هونەرمەندێن دهۆکێ بۆ دەرڤەی وەلاتی، نەشیاندنا وان بۆ بەشداربوون د فێستیڤال و کارێن هونەری ل دەرڤە، ئەڤە ژی بوویە ئەگەرێ کو بزاڤا هونەری ل دهۆکێ د ناڤ چوارچوڤەیێ خوە دا بمینیت و نەشێت بەرەڤ پێشڤە بچیت. دیسان، ئەگەر هونەرمەند خوە نەگەهیننە جیهانێ، نەشێن هزرێن نوی وەربگرن و بهێنە جڤاکێ خوە، و د ئەنجام دا، بزاڤا هونەری دێ هەر د ناڤ سنوورێن خوە دا مینیت.
بۆ چارەسەریا ڤان گرفتا، پێدڤی یە حکومەت جورەکێ گوهۆڕینێ د سیاسەتا خوە یا بەرامبەر هونەری و هونەرمەندان ئینیت. بۆ نموونە، سەنتەرێن تایبەت بۆ کارێن هونەری بهێنە دروست کرن، ل دووڤ پیڤەرێن جیهانی. هەروەسا، بودجەیێن تایبەت بۆ پشتەڤانیا کارێن هونەری بهێنە تەرخان کرن. دڤێت تایبەت فێستیڤالێن سالانە یێن هونەری ل دهۆکێ بهێنە رێکخستن، و هونەرمەند بهێنە هاندان دا پشکداریێ د فێستیڤالێن هونەری ل دەرڤەی وەلاتی بکەن.ب کورتی، بزاڤا هونەری ل دهۆکێ بەر ب پێشڤە ناچیت، ئەگەر حکومەت نە باوەر پێ ئینا کو هونەر پێدڤی یە بهێتە پشتەڤانی کرن وەک وارەکێ گرنگ یێ جڤاکی، و ئەگەر پلانێن درێژ خایەن بۆ گەشەپێدانا هونەری و هونەرمەندا نەهێنە دانان.

سندس سالح سلێڤانەی

ئەڤرۆ، پێدڤی یە ئەم ب هۆیریڤە باسی گرنگیا ئێكڕێزیا كوردی ل بەغدا بكەین. دەمێ حوكمەتا نوی یا ئیراقێ دئێتە پێكئینان، هەبوونا دەنگەكێ ئێكگرتی یێ كوردی دێ بیتە كلیلا بدەستڤەئینانا دەستكەفتان. ئێكبوونا ناڤمالا كوردی نە ب تنێ رامانەكە، بەلكو پێدڤیەكە ژ بۆ پاراستنا بەرژەوەندیێن میللەتێ مە.
جودابوون و پەرتبوون د ناڤبەرا حزبێن كوردی دا، دێ بنە ئەگەرێ لاوازبوونا دۆزا مە و كێمكرنا هەلوەستێ مە ل بەغدا. دەمێ ئەم ب جودایی دچینە ناڤ گەنگەشەیان، لایەنێن دی دێ ژ ناكۆكیێن مە سودو وەرگرن. لەوما ئەم پێدڤی ب ئێكڕێزیەكا ڕاستەقینە نە، كو تێدا هەموو هێز و شیانێن كوردان دێ هێنە كۆمكرن د چارچووڤەیەكێ دا.
لیستەكا ئێكگرتیا كوردی ل بەغدا، دێ بیتە سەدەما بهێزكرنا پێگەها مە د هەر دانوستاندنەكێ دا. ئەڤ چەندە، دێ هاریكاریا مە كەت ژ بۆ بدەستڤە ئینانا وەزارەتێن گرنگ و پێشكێشكرنا بەرنامەیەكێ هەڤگرتی ژ بۆ چارەسەركرنا كێشەیێن هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ.
كوردان د دیرۆكا نوی یا ئیراقێ دا، هەردەم ڕۆلەكێ بەرچاڤ هەبوویە. د دەستوورێ ئیراقێ دا، چەندین مادە هەنە كو مافێن میللەتێ كورد و نەتەوەیێن دی پاراستینە. لێ پێدڤی یە ئەم ب هەڤڕا كار بكەین ژ بۆ جێبەجێكرنا ڤان مادەیان. كوردان دیسا پێدڤی یە ڕۆلێ خۆ ب باشی بگێڕن ژ بۆ سەقامگیریا ئیراقێ و پێشكێشكرنا چارەسەریان ژ بۆ كێشەیێن هەبووی، نەخاسمە بابەتێن پێكڤەژیانێ، ئاشتی و ئەمنیەتێ.
هەرێما كوردستانێ و ناڤچەیێن كوردی یێن دەرڤەی هەرێمێ، پێدڤی یە ب ئێك دەنگ ل بەغدا بێنە نوینەركرن. ڕۆژانە پرسگرێكێن ئابووری، ئەمنی، سیاسی و جڤاكی یێن گرنگ، دێ هێنە گفتوگۆكرن ل پەرلەمان و حكومەتا ئیراقێ. نوینەرێن كوردان دێ چاوا بشێن بەرژەوەندیێن میللەتێ كورد پارێزن، ئەگەر ئەو ب خۆ یەكدەست و ئێكگرتی نەبن؟
ئێكڕێزیا ناڤمالا كوردی دێ بیتە هۆیێ چارەسەركرنا كێشەیێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا. كێشەیێن وەكی بودجە، نەفتێ، ناڤچەیێن جەنجال، مووچە و پرسێن دارایی یێن دی. ب هەلویستەكێ یەكگرتی، ئەم دێ بشێین فشارەكا زێدەتر ل سەر بەغدا دروست بكەین ژ بۆ گوهداریكرنا داخوازیێن مە.
دەرفەتێن پێشكەفتنێ ژ بۆ هەرێما كوردستانێ، د چارچووڤەیا ئیراقەكا فیدرال و دیموكرات دا، دێ زێدەتر بن دەمێ ئەم ب ئێكڕێزی كار بكەین. د وارێ ئابووری، سیاسی، لەشكەری و دیپلۆماسی دا، دەنگەكێ یەكگرتی یێ كوردی دێ كاریگەرتر بیت.
ل دوماهیێ ، ئەز دبێژم كو، ئێكڕێزیا ناڤمالا كوردی نە ب تنێ خەونەكە، بەلكو پێدڤیەكا ژیاری یە ژ بۆ داهاتویەكا گەش یا میللەتێ كورد ل ئیراقێ. بلا هەموو لایەن پێكڤە كار بكەن، داكو نوینەراتیەكا شایستە یا میللەتێ كورد بكەن ل بەغدا.

سندس سالح سلێڤانەی

ئالایێ کوردستانێ، ئەو ئالایێ رەنگین و مەزن کو ل سەر چیایێن کوردستانێ دبریسقیت، نیشانەکا بلندە ژ هەست و شانازیا مللەتێ کورد. ئەڤرۆ، ل رۆژا ئالایێ کوردستانێ، ئەم هەموو ب هەڤرا ڤێ نیشانێ پیرۆز دکەین و بلند دکەین، نیشانا کو ژ دل و گیانێ مە دئاخڤیت.
ئالایێ کوردستانێ، ئەو پەردێ سۆر و کەسک و سپی ب رۆژەکا زێرین د ناڤەراستا خوە دا، گەلەکی ژ دل و هەستێن مە ڤە گرێدایە. ئەڤ رەنگێن ئالایێ کوردستانێ هەر ئێک واتایەکا خوەیا تایبەت هەیە. رەنگێ سۆر نیشانا خوینا شەهیدانە، ئەوێن گیانێن خوە بۆ ئازادیێ بەخشین. رەنگێ کەسک، نیشانا بهار و ژیانێ یە، هێڤیا داهاتنەکا گەش و بەرکەتی یە. رەنگێ سپی، نیشانا ئاشتی و ژیانەکا بێ شەر و ناخۆشی یە. و رۆژا زێرین، ژ رۆناهیێ دئاخڤیت، رۆناهیا کو هەتاڤا کوردستانێ هەردەم دهاڤێژیتە ل سەر گەل و ئاخا وی.
ل رۆژا ئالایێ کوردستانێ، ئەم ل هەموو جێهەکێ سەر و سینگێن خوە پێ رازی دکەین. ل خانی، ل سەر شەقامان، ل دەزگەه و رێکخراوێن مە، ل قوتابخانە و زانکۆیێن مە، ئەم هەموو ئالایێ خوە یێ پیرۆز بلند دکەین. ئەم ب دل و ب پر شانازی، سەلاڤ و رێزێن خوە ددەینە ئالایێ خوە یێ پیرۆز.
ئەڤ ئالایە، نیشانا ئێکگرتن و ئێکبوونا مللەتێ کوردە. ئالا کو چەندین سال و دەمان، ل بن دەستێن نەیاران، نەشیابوو بلند ببیت، ئەڤرۆکە ل سەر ئەردێ کوردستانێ د ئەزمانی و گەلێ کورد پێ شانازیێ دبەت. ئەم هەمی ددینە ل پشت ئالایێ خوە و هەر دەم ئامادەنە ب خوینا خوە بپارێزین.
ئالایێ کوردستانێ، بلا هەر بلند بیت ل سەر چیایێن کوردستانێ. بلا هەر مەزن بیت د دلێن زارۆکێن کوردستانێ دا. بلا هەر رۆژەکا نوی ژ ژیان و هێڤیا بێ کۆتا ببیتە دیاری بۆ مللەتێ کورد. بلا رۆژا ئالایێ کوردستانێ، ببیتە رۆژا ئێکگرتن و برایەتی و ئاشتیێ ل ناڤ هەموو گەلێن جیهانێ دا.
بەلێ، ئالایێ کوردستانێ نیشانا مەزناتی و شانازیا مەیە، و ئەم هەموو، ب یەک دەنگ، ب یەک دل، پێشوازیێ ژ رۆژا ئالایێ کوردستانێ دکەین و ئەم هیڤیدارین کو هەموو رۆژێن داهاتی، رۆژێن سەرکەفتن و ئازادیا گەلێ کوردستانێ بن.

سندس سالح سلێڤانەی
زاخۆ ئەو باژێرێ جوان ل سنوورێ کوردستانێ، ئەو جهێ ب ناڤێ «بووکا کوردستانێ» دهێتە نیاسین، ئەڤرو پێدڤی ب دەنگێ مە دهۆکییا هەیە، ئەوا دنوکە دا هەڤڕکیێ بۆ ب دەستڤەئینا ناسناڤێ باشترین پشتەڤان ل سەر ئاستێ جیهانێ کو ژلایێ فدراسیۆنا فوتبۆلا جیهانێ فیفایێ د ڕاوەرگرتنا سالانەدا دێ ل ٢٨ێ ڤێ مەهێ ڕێورەسمێن خەلاتێ the best بۆ باشترنێن جیهانێ ل سویسرا ئەنجامدەت کو تیدا هەموو کەسانێن وەرزشی و یاریزانێن فوتبۆلێ دێ چاڤەرێ ئەنجامان بن، یانەیا زاخۆ وەکو نوونەرا مە یا کوردستانێ و هەتا کێشوەرێ ئاسیا ژی پشکدارە، لەوما ژی پێدڤی مەیە کو بڕێیا لینکێ دهێتە پلاڤکرن د رۆژنامێ ژی دا پشتەڤانییا زاخۆ بکەین، د ڤێ سەردەمێ دا رێکێن پشتەڤانیێ گەلەک بوونە و ئێک ژ وان ژی پشتەڤانیا ئونلاینی یە، ئەم د دهۆکێ دا وەکۆ باژێرەکێ نێزیکی زاخۆ، دشێن هێزا خوە بکەینە ئێک و دەنگێ خوە بلند بکەین بۆ پشتگیریا زاخۆ و خەلکێ وێ رێکا ئونلاینی دبیتە دەرفەتەکا مەزن بو مە کو ئەم هەمی پێکڤە، بێ سنوورێن جۆگرافی، دەنگێ خوە بگەهینینە هەر دەرەکی ب رێیا تورێن جڤاکی، ماڵپەرێن ئینتەرنێتێ و هەر ئامیرەکێ دیجیتال، ئەم دشێن پشکداریێ د لڤینەکا بهێز دا بکەین بۆ پشتگیریا زاخۆ.
زاخو د دیرۆکێ دا، هەردەم چاڤەکێ گرنگ یێ کوردستانێ بوویە و پێدڤیە ئەم ژی وی چاڤی بپارێزین، هەر جارەکێ زیان دگەهیتە زاخۆ، ئەو نە ب تنێ زیانە بۆ خەلکێ زاخۆ، بەلکو زیانە بۆ هەمی کوردستانێ، ژ بەر هندێ دەنگێ مە یێ ئۆنلاینی بۆ زاخۆ گەلەک گرنگە و دڤێت ب هێز بیت.
ئەم دشێن ب رێیا ئۆنلاینێ ئاگەهیێ بدەینە خەلکی دەربارەی هەر تشتەکێ پێدڤی بۆ زاخۆ، چ بیت ئەو تشت هەر وەسا ئەم دهەر ئاستەنگەکا دگەهیتە زاخۆ، ب رێیا ئونلاینێ بەردەم چاڤێن جیهانێ بکەین داکو هەر کەسەک ببینیت کا چ ب زاخۆ دهێت.
دیسان ب رێیا ئۆنلاینێ، ئەم دشێن چیرۆکێن زاخۆ و جوانیێن وێ و گرنگیا وێ ژ بۆ کوردستانێ بەلاڤ بکەین، ئەڤە دێ بیتە ئەگەرێ کو پتر خەلک هەست ب گرنگیا زاخۆ بکەت و بزانیت کا چەوا بشێت هاریکاریا وێ بکەت.

سندس سالح سلێڤانەیی

قوتابیێن نوكە هیڤیێن پاشەڕۆژێ نە، ئەو كەسێن كو دێ پاشەڕۆژا وەلاتێ مە دروست كەن و بنیاتنەرێن چەرخێن نوو بن، قوتابیێن ئەڤرۆ د سەردەمەكێ گەلەك جودا دا دژین، سەردەمەكێ كو تەكنۆلۆژیا تێدا بهێز بوویە و هەموو پێزانین ب ساناهی دهێنە دیتن و وەرگرتن.
ژیانا قوتابیێن نوكە ژ یا بەرێ گەلەك جوداترە، بەرێ، قوتابی دشیان ل دەرڤەی قوتابخانێ ژ زانینا ماموستای بگەهن، لێ نوكە ئەو دشێن ب رێكا ئینتەرنێتێ و ئامیرەێن زیرەك ل گەلەك تشتان فێر ببن، ئەڤە ژی گەلەك دەرفەتان دئافرینیت، لێ هەروەسا ئالۆزی ژی تێدا هەنە.
قوتابی دڤێت بزانن كا چاوا بكاربینن ڤان ئامیرەیان ب رێكەكا دروست، چونكی هەر تشت ل سەر ئینتەرنێتێ نە راستە و ماموستا و دایك و باب دڤێت هاریكاریا وان بكەن بۆ ڤێ چەندێ، ئەو دڤێت فێر ببن كا چاوا زانینێ ب رێكەكا دروست وەربگرن.
قوتابی دڤی دەمی دا دڤێت هندەك شیانێن گرنگ هەبن، وەك بیركرن، ڤەكۆلین ب كووری، خوە گونجاندن د گەل گوهۆڕینان، و هەڤكاری د گەل كەسێن دی، ئەڤ شیانە دێ هاریكاریا وان كەن كو د پاشەڕۆژێ دا سەربكەڤن.
لێ گەلەك جاران، سیستەمێ پەروەردێ گرانیێ ل سەر نمران زێدەتر چێدكەت، نە ل سەر فێربوونا راستەقینە. ئەڤە ژی دبیتە ئەگەرێ هندێ كو قوتابی ستریسا زێدە هەبن و هێدی هێدی حەزا خواندنێ بەرزە بكەن، ئەم دڤێت سیستەمەكێ وەسا چێكەین كو گرنگیێ بدەتە خواندنا قوتابیان و فێربوینا ژ دل.
قوتابیێن نوكە روو بەروو گەلەك پرسگرێكان دبن، وەك: ستریسا زێدە، كێمبوونا دەرفەتێن كاری پشتی تەمامكرنێ، گرانیا خواندنێ و كارتێكرنێن نێگەتیڤ ژ جیهانا دیجیتالی و دڤێت ئەم گوهداریا وان بكەین و هاریكاریا وان بكەین.
هەروەسا، قوتابی دڤێت خۆ ژی بپارێزن ژ وان تشتێن كو رێكێ ژ فێربوونا وان دگرن، دڤێت ئەو دەمێ‌ خۆ ب زانابوون ب كار بینن و ئارمانجێن رۆهن هەبن، گەلەك كەس ل بەر دەرێن زانكۆیێ نە، لێ گەلەكێن وان نوزانن كا چ دێ ل پشتی هنگی كەن و قوتابیێن ئەڤرۆ، هیڤی و گەنجینێن مە نە، دڤێت ئەم هەموو پێكڤە ماموستا و دایك و باب و بەرپرس هەڤكاریێ بكەین داكو بشێین سیستەمەكێ باشتر ژ بۆ وان دروست بكەین، چونكی سەركەفتنا وان، سەركەفتنا مە هەموویانە.

سندس سالح سلێڤانەی

سەركەفتنا لیستا ٢٧٥ گەلەك جهێ شانازیێ یە بۆ هەموو خەلكێ كوردستانێ. ئەڤ سەركەفتنە نیشا مە ددەت كو گەلێ مە یێ ئێكگرتی و یێ زیرەك و پێشكەفتی یە. ئەم دشێین بێژین كو ئەڤ سەركەفتنە نە ب تنێ بۆ وان كەسێن كو ناڤێن خوە داینە لیستێ، بەلكو بۆ هەموو كوردستانێ یە.
د ناڤ جیهانا ئەڤرۆ دا، وەلاتێن مە گەلەك ئاستەنگان دبینن. لێ د ڤێ دەمێ دژوار دا، سەركەفتنا لیستا ٢٧٥ رۆناهیەكێ ددەتە مە. ئەڤە نیشا مە ددەت كو ئەم دشێین بەرە ب پێش ڤە بچین و بزاڤێن خوە یێن نەتەوەیی و سیاسی بهێزتر بكەین.
خەلكێ مە یێ ماندی یە ژ نەباشیێ و نەئارامیێ. ئەم هەمی دخوازین جهەكێ ئارام و سەقامگیر بژین. سەركەفتنا لیستا ٢٧٥ ددەتە مە هێڤی كو ئەم دێ گەهینە ڤان ئارمانجان. ئەڤ سەركەفتنە نیشا ددەت كو دەنگێ مە دێ بهێتە بهیستن و دێ شێین داخوازیێن خوە بجهـ بینین
دەنگدانا خەلكێ مە بۆ لیستا ٢٧٥ نیشان ددەت كو ئەم باوەریا خوە ب ئایندەیەكا باشتر هەیە. ئەم باوەر دكەین كو ئەڤ لیستە دێ شێت خزمەتا گەلێ كوردستانێ بكەت و مافێن وان بپارێزیت. هەروەسا دێ شێت پەیوەندیێن باش دگەل وەلاتێن دۆر دروست بكەت.
پێتڤیە ئەم هەمی پشتگیریا ڤێ سەركەفتنێ بكەین و نەهێلین ئەڤ دەستكەفتە ژ دەست بچیت. ئەم هەمی ب پێك ڤە دێ شێن كوردستانەكا هێژا و پێشكەفتی ئاڤا بكەین. مافێن مە یێن نەتەوەیی و سیاسی و ئابۆری دڤێت بهێنە پاراستن، و سەركەفتنا لیستا ٢٧٥ هەنگاڤەكە بەرەڤ ڤێ ئارمانجێ.
دڤێت سیاسەتمەدارێن مە ژی ڤێ سەركەفتنێ ب چاڤەكێ هەڤپار ببینن و هەوڵ بدەن كو پرۆژەیێن باش پێشكێش بكەن. كاركرن ب ئێَكگرتی و دلسۆزی دێ شێت كوردستانەكا بهێز ئاڤا بكەت. ئەم هەمی ژ سەركەفتنا لیستا ٢٧٥ گەلەك كەیفخوەش بووین و هێڤیدارین كو ئەڤە دەستپێكا قۆناغەكا نوی بیت بۆ گەلێ مە.
سەركەفتنا لیستا ٢٧٥ نە ب تنێ بۆ ئەڤرۆیە، بەلكو بۆ نفشێن بێت ژی یە. ئەم دخوازین كو زارۆكێن مە د جیهانەكا ئازاد و ئارام دا بژین، و ڤێ سەركەفتنێ رێ ڤەكر بۆ ڤێ ئارمانجێ.

سندس سالح سلێڤانەی

بۆ ئەڤێ‌ گەڕا هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقا ـ بناڤ ـ فیدرال شەڕەكێ‌ گەرم یێ‌ دهێتەكرن و دێ‌ هێتەكرن، هەلبەت جۆرە شەڕەكێ‌ سپی یە دهێتە كرن، نەكو مینا جاران ب تفەنگێ‌ و ب ئاگر و ئاسنی یە، بەلكو بەردەوامیدانا وی شەڕی یە یێ‌ كو ب نەرمی و ب پیلانگیری دهێتە  كرن، ب رەخ وی شەڕێ‌ ب فند و ب حیلە ل گەل هەرێما كوردستانێ‌ دهێتە كرن، ژ بڕینا مووچەیێ‌ فەرمانبەران و بۆدجەی و شایستەیێن دیتر مینا یێن جۆتیاران و دانەمەزراندنا دەرچوویان و گەلەك تشتێن دیتر…هتد. راستە ئەڤ دەستهەلات و لایەنێن حوكمرانیێ‌ ل ئیراقێ‌ دكەن و ل بەغدایێ‌ ل سەر  كاروبارێن دەستهەلاتێ‌ د زال دبیت سیاسەتا وان ل دژی وێ‌ سیاسەتا رژێما كەڤن یا رۆخیایی یا بەعس بوویە، لێ‌ دبیت د كویراتیا سیاسەتا خۆ دا نابێژین یا كویر (الدولە العمیقە) هەبیت، لێ‌ هەكە نەبیت بەهرا پتر ژ ئاراستەكرنا هەمان وێ‌ سیاسەتا كویرە یا دەولەتێن هەڤسوی یێن كو هەمی ژی دزانن دەستێ‌ وان یێ‌ د ناڤ پرۆسەیا سیاسی یا ئیراقێ‌ دا، ئەو ژی ب گەلەك جۆر و شێواز و پلان و پیلانێن جۆر و ژلایێ‌ پتر ژ لایەنەكی ڤەیە. گرۆڤە ژی ئەو هێرشێن كو پشتی شكاندنا تیرۆرستێن داعشێ‌ ل سەر دەستێ‌ پێشمەرگێ‌ پارتی و بارزانی ل پردێ‌ و ل سحێلا، وەكو بەرسڤدانەك بۆ وێ‌ پرۆسەیا دیرۆكی یا گەلێ‌ كورد ل هەرێما كوردستانێ‌ تۆماركری ب بەلێ‌ بۆ سەربەخۆییكرنا هەرێما كوردستانێ‌، هەلبەتە ئەڤ پرۆسە ژی دربەكێ‌ كوژەك بوو ل جەرگێ‌ وان وەلاتان  دا هاتیە  لێدان كو ئەو  بەرسڤدانا وان ب ساناهی ناهێتە لادان و ژبیركرن، كو هەتا نها ژی یا بەردەوامە، سەرەرای هندێ‌ كو ئەوێ‌  بەرسڤدانێ‌ نشیا ژ ئیرادەیا پۆلایی یا گەلێ‌ كورد كێم بكەت یا سست بكەت، راستە قووتێ‌ وی تووشی بڕینێ‌ بوویە و گەلەك ماف لێ‌ هاتینە هشككرن، بەلێ‌ ئیرادەیا وی مینا زێڕی ژەنگی نەبوویە و نابیت ژی، هەمان ئیرادەیا پۆلایی یا هێزێن پێشمەرگێ‌ كوردستانێ‌ یە ئەوێ‌ دوژمنێن وەلاتان حێبەتی كرین ل وان داستانێن مە ل سەر ئاماژە پێ‌ كرین دەمی سەرانێن وان لێ‌ شداندین و فەرمان لێ‌ كرین پێشمەرگەی بشكێنن و تەڤلی ئاخا هەرێما كوردستانێ‌ ببن، بەلێ‌ بەرسڤا ئەفسەرێن وان ئەوبوو كو ئەم یێن شەڕێ‌ ئاسنی دكەین و ئەستەمە ئەوان  بشكێنین.. ئەڤە نە مبالەغەیەكە كو پێشمەرگێ‌ كوردستانێ‌ بەرسینگێ‌ وێ‌ هێزا مەزن گرت كو هێزێن دەولەتان ژی ل پشتێ‌ بوون، لێ‌ هەر بەرییا هینگی ژی ئەڤە هەر ئەو پێشمەرگە بوو یێ‌ كو ئەمریكا مەزن ل سەر دەمێ‌ پۆل برێمەر هاتیە سەر حوكمرانیا ئیراقێ‌ و خواستی پێشمەرگەی حەل بكەت و ب هێزەكا ملیشیا ل قەلەم بدەت نەشیا بكەت، كو  بەرسڤا سەرۆك و رابەرێ‌ گەلێ‌ كورد مسعود بارزانی بۆ وی ئەوبوو كو پێشمەرگە چەكێ خۆ دانانیت و… (هەكە تو زەلام بی وەرە  پێشمەرگەی حەل بكە)!. ئەڤجا ئەڤە غیرەت و خیرەتا ڤی سەرۆكی و ڤێ‌ حزبێ‌ یا كو ب پێگەهەكێ‌ جەماوەری یێ‌ ب هێز و ب خوین و هەستیێن شەهیدان هاتیە ئاڤاكرن هەردەم حزبا ئێكێ‌ بوویە ل ئیراقێ‌ دلێ‌ جەماوەری د گەل دایە هەر تاكەك خۆ ب بەرپرس دبینیت ل هەنبەر ئەركێ‌ خۆ بۆ سەرئێخستنا چارەنڤیسێ‌ وێ‌ نەمازە ل دەمێن تەنگاڤیان دا، وەكو دبیت ل دەمێن ئاشتیێ‌ و ژیانا رۆتینی وەكو جەماوەر یێ‌ بێدەنگە و مژویلی ژیانا خۆ یا رۆژانەیە، لێ‌ یا باب و باپیران گۆتی و راسپاردەكری، ئێكە و نابیتە دو!. ژبۆ سروشتێ‌ پرۆسا سیاسی ل ئیراقا نها و ئەو تەڤنێن زۆر و خەفك و پیلانگێریێن مەزن، باشترین بژاردە  بۆ ئەڤی سەردەمی هەمان درووشمن یێن سەركردەیێن كوردان ژ پێشییا پتر ژ سەد سالان كرین و خەبات ژبۆكرین، مافێ‌ ئۆتۆنۆمی و مافێن سەرەكی یێن گەلێ‌ كورد. لەورا ئەڤ درووشمێن نها یێن لیستا خۆبەربژاركرنێ‌ ل ناڤا پرۆسەیا سیاسی یا ئیراقێ‌ دا كو (هەڤپشكی) ل دەسپێكێ‌ دهێت هەر ئەو بوو یا كو ل سەردەمێ‌ بارزانیێ‌ نەمر ژ ئێكەتیا سۆڤێت ڤەگەریایی و گۆتی (ئەم ل ڤی وەلاتی  هەڤپشكین). پشتی هینگی ژی رێككەفتنا 11 ئادارێ‌ هاتیە مۆهركرن وەكو مەزنترین دەستكەفت بدەستڤەئینایی كو هەتا ئەڤرۆ بوویە دەینامۆ بۆ ئەڤ مافێن مە یێن دیتر كو فیدرالیەت بدەستڤەهاتی و پشتی ریفراندۆم ژی بوویە مینا باوەرنامەكێ‌، كارتەكا گران بها هەردەمێ‌ پێدڤی ببینێ‌ دێ‌ بكارئینین، ئەڤجا هەروەكو جەنابێ‌ سەرۆك مسعود بارزانی ئەمر دكەت كو ئەم نە دوژمنێن گەلێن ئیراقێینە بەلكو ئەم هەڤپشكین، بتنێ‌ ئەو رژێمێن زۆرداری كرین، مە بەرگری بۆ خۆ ژێ‌ كریە، دێ‌ ب دەنگێن خۆ ل پەرلەمانی شەڕی ژ بۆ كەین، هەروەسا ل دویڤ ڕا ژی (هەڤسەنگی) دهێت كو تشتەكێ‌ جهێ‌ ئارامكرنا وژدانێ‌ یە، كو هەڤسەنگیەك هەبیت، نەك ل سەر بنەمایێ‌ پرانیێ‌ بیت كو لایەنەك ل سەر یێ‌ دی زال بیت، مینا تو تەرازویا كیلۆیەكا زیڤی ل گەل سەد گرامێن زێڕی هەڤسەنگ بكەی. د ئەنجامدا تائیفیەت ببیتە داگیران، هەروەسا ژی (لهەڤكرن) سازان، كو سەرەرای هەڤركیێن ئالیێن جودا  ئارمانجا هەر ئێكێ‌ ل ئیراقی ب ئەنجامدانا وێ‌ دێ‌ هەمی رێكبكەڤن و هەر كەس گەهیتە مافێ‌ خۆ وجهێ‌ خۆ یێ‌ سەقامگیر نە كو پێكهاتەك ل سەر كیستێ‌ یێ‌ دی خۆ زال بكەت.