سندس سالح سلێڤانەی

ئەڤرۆ دەما مرۆڤ لەزاتیا گوهۆڕینان و کاودانێن هەستیار و ئالۆز ل دەڤەرا مە و پشکەکا مەزن ژ جیهانێ دبینیت، پێدڤیە مرۆڤ ب ئاوایەکێ گشتگیر و دووربین ل پێشەڤەبرنا ڕویدانان بنێڕیت. ئەڤ بارودۆخێ سیاسی و ئەولەهیێ یێ کو نوکە ل سەر ئاستێ دەڤەرێ و پترتر لڤینێ دکەت، مە دئێخیتە د بن بەرپرسیارەتیەکا مۆرالی و دیرۆکی یا مەزن دا، ئانکو ل ڤێ گاڤا هەستیار دا، ژ هەمی دەمەکێ پتر پێدڤی ب هشیاریا نەتەوەیی و نیشتمانی هەیە. ئێکڕێزیا ناڤمالا کوردی نهۆ نە ب تنێ دەستکەفتەک یا سیاسییە، بەلکو بوویە فاکتەرەکێ هەرە سەرەکی و بڕیاردەر بۆ دابینکرنا ئارامی، پاراستنا قەوارەیا دەڤەرێ و بەرگریکرن ژ مافێن رەوا یێن مللەتێ مە. ل دویڤ ڤە، چەند گۆتارەکا ئاڤاکەر و ب هەستیاریا پێدڤی، تەکەزی ل سەر وێ چەندێ دکەین کو پاراستنا ئێکڕێزیێ پێدڤیە سەرۆکاتی و ئارمانجا ئێکانە یا هەموو ئالییەکێ بیت.
داخوازا سەرەکی یا ئەڤرۆ ئەوە کو کورد ئێکرێزیا ناڤمالا خۆ بپارێزن و بەرژەوندیێن کەسۆکی دانە لایەکی، چنکو ئەڤ دەمە نە دەمێ لێکهەڵوەشاندن یان ژی بەرژەوەندیێن حزبی و تەنگاڤییێن مۆرالی یێن سنۆرکری یە. بەرژەوەندیێن کەسۆکی و تەنگ پێدڤیە ب تەمامی بنە بەرانبەر بەرژەوەندیێن بلند یێن مللەتێ کوردی، چنکو دوژمن و نەحەز چو جاران ل دەمێن دژوار دا چاڤێن خۆ ژ لاوازیا ناکۆکییێن ناڤخۆیی ناپۆشن. هەر دەمەکێ کو تێکچوون د ڕێزێن مەدا هەبن و مەترسی ل سەر دەستکەفتێن خۆیاکری پتر لێ دهێنەگرتن. ژ بەر ڤێ چەندێ، گوهۆڕینا ئاراستەیێ کارێن سیاسی و ئاراستەکرنا هەموو شیانان بەر ب ئێخستنا بنەمایەکێ بێگەرد یێ گۆنگرە و دانووستاندنان، ڕێکا ڕاست و دروست یا بژاردەیێ یە.
ئێکڕێزی کلیلا سەرکەفتنێ یە ل هەر دەم و گاڤەکێ و مێژوویا هەموو مللەتێن ژیان ڤەبووی نیشا مە ددەت کو هیچ دەستکەفتەک مەزن ب پەرتەوازەیی و پارچەپارچەبوونێ نەهاتیە دەستەبەرکرن. مللەتێ کورد ل دیرۆکا خۆیا خەباتگێڕ دا هەر دەمێ ئێکگرتی و ب دەنگەکێ ئێکگرتی بەحسێ دۆزا خۆ کربیت، شیایە سەرکەفتنان بدەستڤەبینیت و پیلانێن دوژمنان ڤەگێریت، هەر دەمێ ناکۆکیێن ناڤخۆیی ڕوویداینە، مەترسی ل سەر تاکی و جڤاکێ پتر لێ هاتینە و پێگەهێ سیاسی یێ مە لاواز بوویە. ژ بەر ڤێ ئێکێ، ئێکگرتن و هەڤپشککرنا گۆتارا سیاسی نهۆ نە ب تنێ بژاردەک یە، بەلکو ئەرکەکێ نەچاری و پیرۆزە ل سەر شانیێن هەموو سەرکردە، ڕۆناکبیر و تاکێن مللەتی بێ جوداهی.
ژ بەر ڤێ، پێدڤییە ئەم هەموو بێهنفرەهتر بن، زیاتر بەر ب لێکتێگەهشتن و ئاشتیێ ڤە بچین و گۆتارا ڕق و کینێ ب گۆتارا برایەتی و پێکڤەژیانا نەتەوەیی بهێلینە گوهۆڕین. باوەریا مە ب وێ چەندێ هەمیشە هەبوویە کو چەقۆیا ناکۆکیێ تنێ خوینا مللەتی دڕێژیت، و سەرکەفتن تنێ د بن سیبەرا ئێکڕێزی و هاریکارییا ڕاستەقینە دا ب جهدئێت. بلا ئەم دەستێن خۆ د ناڤ دەستێن ئێک دا بنێین، بەرژەوەندیێن نیشتمانی بکەینە پێشەنگییا کارێن خۆ، دا کو بكارین د ڤی سەردەمی دا یێ پڕی گوهۆڕین و مەترسی، مافێن مللەتێ خو بپارێزین و ب سەر بلندی بەر ب پاشەڕۆژەکا گەشتر و ئارامتر پەنار بکەین.

سندس سالح سلێڤانه‌یی

پشتی چاڤه‌ڕێبوونه‌كا نێزیكی دو سالان، پێشبینی دهێته‌ كرن كو د هه‌یڤا (10) یا ئه‌ڤ ساله‌دا كابینه‌یا (10) یا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ بهێته‌ دامه‌زراندن و ل دووڤ ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنان وه‌كو هه‌رجار دێ به‌هرا شێری بۆ (پارتی دیمۆكراتی كوردستان) بیت، د دووڤدا (ئێكه‌تی نشتمانی كوردستان) ل پلا دویێ دهێت و سه‌باره‌ت حزبێن بچووك هێشتا هنده‌كان ب دروستی خۆ ئێكلا نه‌كرینه‌ و هه‌نه‌ ژی دبێژن ئه‌م پشكداریێ د كابینه‌یا نوو دا ناكه‌ین و دێ وه‌كو ئۆپۆسزیۆن مینینن و ب دیتنا من هه‌كه‌ پشكداریێ بكه‌ن یان نه‌كه‌ن چ ژ هاوێكێشێ نا گۆهۆڕن، چنكو هه‌ردو حزبێن سه‌ره‌كی (پارتی و ئێكه‌تی) دێ پشكداربن و ئه‌ڤه‌ بۆ هه‌موو خه‌لكێ كوردستانێ یا گرنگه‌.
هه‌لبه‌ت ل دووف ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنان و گۆتێن به‌رپرسێن هه‌ردو حزبان ژی دێ سه‌رۆكاتیا هه‌رێما كوردستانێ و حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ بۆ (پارتی دیموكراتی كوردستان) بن و سه‌رۆكاتیا په‌رله‌مانێ كوردستانێ ژی دێ بۆ (ئێكه‌تی نشتیمانی كوردستان) بیت، ئانكو هه‌ردو یاریكه‌رێن گرنگ د گۆڕه‌پانێ دا دێ بۆ پارتی و ئێكه‌تیێ بن، له‌ورا هه‌لبژارتنا وان یاریكه‌ران دێ د ده‌ستێن پارتی و ئێكه‌تی دا بیت، له‌ورا دڤێت ب شاره‌زای و ل سه‌ر بنیاتێ زیره‌كی و ژێهاتنێ بهێنه‌ ده‌ستنشانكرن دا كو ل ده‌مێ ده‌ست بكاردبن بشێن ب دروستی ب ئه‌ركێ خۆ ڕابن و د هه‌موو بۆاران دا بێی فه‌رق و جوداهی خزمه‌تا خه‌لكێ كوردستانێ بكه‌ن و دوور ژ هه‌ر ململانه‌كێ كاربكه‌ن، ئانكو هه‌ر ل جهێ خۆ و پوستێ خۆ بۆ كوردایه‌تیێ كاربكه‌ت و هه‌موو شیانێن خۆ بێخیته‌ كار ژبۆ هندێ قه‌واره‌یا هه‌رێما كوردستانێ د هه‌موو بۆاران دا (سیاسی، ئابووری.. هتد) به‌ر ب پێشڤه‌ ببه‌نن، چنكو ئه‌ڤرۆ دوژمنێن ملله‌تێ مه‌ یێ ل ئیراقا عه‌ره‌بی دنڕن و هێشتا گه‌له‌ك ژوان په‌روه‌رده‌كریێن ده‌ستێ ڕژێما بۆری نه‌، ئانكو وه‌كو كه‌ڤنه‌ به‌عسیان یێ سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل هه‌رێما كوردستانێ دكه‌ن و گرۆڤه‌ بۆ ڤێ چه‌ندێ هێشتا گه‌له‌ك سه‌ركرده‌ و ئه‌ندامێن حزبێن ئیراقی د د یدار و چاڤپێكه‌فتنێن خۆ دا یێ دبێژن (شمال العراق) ئانكو هند د حه‌سیدن د ده‌ڤێ وان ڕا ناهێت بێژن (هه‌رێما كوردستانێ) هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌و ب خۆ دزانن ناڤێ دروست (هه‌رێما كوردستانا ئیراقێ) و ئه‌ڤ چه‌نده‌ یا د دستۆرێ ئیراقێ ژی دا هاتیه‌ چه‌سپاندان كو هه‌ر وان و ئه‌ندامێن وان ژی ل ده‌نگ ب (به‌لێ ) یێ بۆ دای و ئه‌ڤ چه‌نده‌ یا ددستۆری دا هاتیه‌ چه‌سپاندن و ل دووف یا سایێ ئه‌ڤ چه‌نده‌ یا هاتیه‌ چه‌سپاندن، له‌ورا یا گرنگه‌ پارتی و ئێكه‌تی كه‌سێن ژ هه‌ژی و ژێهاتی دانه‌ وان پوستان، هه‌روه‌سا وه‌زیرێن كابینا نوو ژی هه‌موو كه‌سێن خودان شیان و ئه‌كتیڤ بن، هه‌روه‌سا بسپۆر بن، بۆ نموونه‌ هه‌كه‌ كه‌سه‌ك ده‌رچۆیێ كولیژا چاندنێ بیت و چه‌ند سالان خزمه‌ت دبۆارێ خۆ دا هه‌بیت، هه‌روه‌سا كه‌سه‌كێ شاره‌زا و خه‌مخۆر و خودان ڕه‌وشته‌كێ پاقژ و بلند بیت، بلا وی كه‌سی بكه‌نه‌ وه‌زیرێ چاندنێ، لێ هه‌كه‌ كره‌ وه‌زیرێ وه‌زاره‌ته‌كا دی كو یێ دوور بیت ژ بسپۆریا وی، ئه‌كید ل وی ده‌می ئه‌و یێ سه‌ركه‌فتی نابیت و نه‌شێت وه‌زاره‌تا خۆ ب ریڤه‌ببه‌ن، یانژی پێشڤه‌ ببه‌ت، هه‌روه‌سا بۆ هه‌مان وه‌زاره‌تێن دی ژی ب هه‌مان شێوه‌ … هتد).
ل دووماهیێ ل پێش ده‌م هیڤیا سه‌ركه‌فتنێ بۆ كابینه‌یا (10) یا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، هه‌روه‌سا سه‌رۆكاتیا هه‌رێما كوردستانێ و سه‌رۆكاتیا په‌رله‌مانێ كوردستانێ دكه‌م و هیڤیا من ئه‌وه‌ هه‌موو كه‌سێن خزمه‌تكار و دلسۆزبن و دێ ب گۆتنه‌كا بارزانیێ نه‌مر گۆتارا خۆ ب دووماهی ئینم ده‌مێ گۆتی (ئه‌م هه‌موو خزمه‌تكارێن ڤی ملله‌تی نه‌) ئانكو بلا كابیه‌نه‌یا (10) خزمه‌تكارا ئاڤه‌دانكرنا ڤی وه‌لاتی بیت و هه‌موو شیانێن خۆ بێختیه‌ كاری دا ڕه‌وشا ئابووریا خه‌لكی باشتر لێ بكه‌ت و ئێدی چو كێشه‌ ب ناڤێ نه‌هاتن یان گیرۆبوونا مووچه‌ی، هه‌روه‌سا پانزین و گازێ و غازێ نه‌مینن، هه‌روه‌سا بارێ خه‌لكی ژی سڤككتر لێ بكه‌ن، بو نموونه‌ نوكه‌ بهایێ كاره‌بێ، هه‌روه‌سا یێ پانزینێ و گازێ و هه‌موو سۆته‌مه‌نیان گه‌له‌كێ گرانه‌ و خه‌لك دخوازن ئه‌رزانتر لێ بكه‌ن.

سندس سالح سلێڤانەیی

د جیهانا ئەڤرۆ دا، دەم ب لەز دچیت و ژیان ژی پڕی هەڤڕكی و گوهۆڕین و كاودانێن نەچاڤەڕێكری نە، لەورا مرۆڤ هەموو د دۆرا گەڕیانێ دایە ل دووف ئارامی و سەركەفتنێ‌ و جهەكێ دیار و سەقامگیر د جڤاكی دا، لێ د ناڤ ڤێ لەزاتیا هەموو تشتی دا، مەزنترین هێزا كو مرۆڤی دپارێزیت و بەرەف پێش دبەت، هیڤی و خۆڕاگرییە و گەلەك جاران ئاریشە و كێشەیێن مەزن نە ژ دەرڤەی مرۆڤی نە، بەلكو ژ شێوازێ بیركرنا مێشكێ مە، تەرزێ ژیانێ و ب ڕێڤەبرنا ناخێ مە نە دەمێ‌ مرۆڤ تووشی سەختی، نەخۆشی یان تاقیكردنێن گران دبیت، ئەو بەرسڤا مرۆڤی و شێوازێ وێ دەربازكرنێ یە كو چارەنڤیسێ وی دیار دكەت.
هەر وەك چەوا دارەكا بلند ل بەرامبەر بای و بارانێن دژوار و زڤستانێن سار خۆ ڕادگریت و ڕەهێن خو د عەردی دا قوول دكەت، مرۆڤ ژی پێدڤیە ب هێزا باوەریێ، ئیرادەیا پولایین و كارەكێ بەردەوام، ل بەرامبەر ئاریشەیان بچەمیت و نەشكێت، چونكو جیهانا دەرفە و كێشەیان گەلەك جاران ب ساناهی ژ ناڤ ناهێت، بەلكو پێدڤیە مرۆڤ هشیار بیت و نەهێلیت كرمێ ناڤخۆی یان كێشەیێن ناڤمالی ژ ناڤخۆ ڤە ببنە سەدەمێ ژناڤچوونا بنیاتێ وێ، ژ بەر ڤێ چەندێ گرنگە هەر مرۆڤەك دەمەكی بۆ خۆ بپارێزیت، هزرێن خۆ ژ تشتێن نە پاقژ و بێ مانا پاقژ بكەت و گرنگیێ ب گەشەپێدانا كەسایەتی، ساخلەمیا دەروونی، گەشكرنا هزرێ و ڤیانێ بدەت، چونكو جڤاكەكێ ساخلم، پێشكەفتی و هشیار، بتنێ ژ تاكێن هشیار، خۆڕاگر و خودان ئارمانج دەست پێ دكەت و ئەڤە ژی پێدڤی ب بزاڤەكا بەردەوامە ژ بۆ دەست نەدانا باوەریێ هەیە د هەر گاڤەكا ژ ژیانێ دا ، ئانكو هەبوونا بزاڤێن بەردەوام دێ‌ تە گەهینیتە ئارمانجێن تە و هەكە هاتوو جارەكێ‌ تۆ نەسەركەفتی یان پاشڤەمای نابیت خۆ بێ‌ هیڤی و ئومێد بكەی، بەلكو دڤێت جارەكادی بهێزا رابیە سەر پێن خۆ، چنكو هەر شكەستنەكێ‌ سەركەفتنەك یا ل دووفدا هەی و هەكە ئەڤرۆ یان سوبەهی نەهێت، پشت ڕاستبە دێ‌ هەر ڕۆژەك هێت گەهیت و ب وێ‌ سەركەفتنێ‌ شاد ببی.

سندس سالح سلێڤانەیی

دەستپێكرنا ژیانەكا نوو و ڕێكوپێك، ئێك ژ وان تشتانە یێن كو هەردەم مرۆڤی هەمبێزی هزرێن قووڵ دكەن، ئەڤرۆ مرۆڤ ل جیهانەكێ دژیت كو یا پڕی یە ژ گۆهۆڕینان، تەكنۆلۆژیا و كێشەیێن نوو، بۆ ڤێ چەندێ گەلەكا گرنگە مرۆڤ بشێت هەڤسەنگییەكا جوان د ناڤبەرا كاری و كەسایەتی و پێدڤییێن ژیانا خۆ دا ڕاگرت دەستپێكرنا هەر ڕۆژەكێ ب بڕیارێن دروست و باش مەرجەكێ سەرەكی یە دا مرۆڤ بگەهیتە ئارمانجێن خۆ.
ئارمانجێن مرۆڤی هەرچەند د مەزن بن، ب كارەكێ بەردەوام و بێ‌ َوەسیتان دهێنە بجهـئینان. زۆر جاران مرۆڤ ژ بەر فشارێن كار و ژیانێ تووشی ماندیبوونێ‌ دبوو، لێ یا گرنگ ئەوە كو مرۆڤ هەردەم ژیانا ڕاستەقینە و سادە بپارێزیت، چنكو ڤیانا خێزانێ و پەیوەندیێن راستەقینە گەلەك ژ وێ چەندا ل سەر تۆڕێن جڤاكی بهاترە، هەروەسا پاراستنا ساخلەمییا دەروونی و جەستەیی ب ڕێكا بێنڤەدانێ‌ هێزا مرۆڤی بۆ كاركرنێ زێدەتر دكەت، ژلایەكێ دی ڤە هونەر و رەنگ ڕۆلەكێ مەزن د ژیانا مە دا دگێڕن.
كەڤالێن ڕەنگین و تێكەلبوونا چاند و زمانێن جودا نیشا ددەن كو كۆمەڵگەها مە یا دەولەمەندە سنوران ببڕیت، هونەر زمانێ دلانە و مرۆڤی تێگەهشتنەكا نوو ددەتێ، هەر دەمێ مرۆڤ كارەكی ب دەستڕەنگی و دلسۆزی بكەت، دێ دەنگڤەدانا وێ بینیت، لەوا پێدڤییە مرۆڤ هەردەم هەڤسەنگییەكێ د ناڤبەرا كار، خێزان و ساخلەمییا خۆ دا دروست بكەت. ژیان بتنێ ب ڕێڤەچوون نینە، بەلكو پێدڤی ب ڤەكۆلینێ و هیڤیێن مەزن و ڕێزگرتنێ یە ل خۆ و دەوروبەران، دا كو مرۆڤ بشێت پاشەڕۆژەكا گەشتر و ئارامتر بۆ خوە و مالباتا خۆ ئاڤا بكەت.

سندس سالح سلێڤانەی

دەركەفتنا ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ ل دهۆكێ ئێك ژ مەزنترین و گرنگترین رویدانێن راگەهاندنێ بوو ل دەڤەرا بەهدینان. دەمێ ئەڤ ڕۆژنامە هاتيە دامەزراندن، بوویە بەرسڤەكا ڕاستەقینە بۆ پێدڤیەكا سەرەكی یا خەلكێ ڤێ دەڤەرێ، چنكو بەری وێ چەندێ دەنگ و ڕەنگ و ڕوودانێن بەهدینان ب شێوەیەكێ پتر یێ بەرفرهەهـ نەدگەهشتنە جهێن شۆلەژێ و ناڤەندێن بڕیارێ. ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ نە تنێ بوویە چاپەمەنییەكا ڕۆژانە، بەلكو بوویە پرەكا بهێز د ناڤبەرا وەلاتییان و دەسهەلاتێ دا و ب ڕێكا گۆتار، راپۆرت و پەیامنێرێن خۆ، نەخۆشی و دەردێن خەلكێ دەڤەرێ ڤەگوهاستنە بەر چاڤێن بەرپرسان.
ئەڤڕۆ بوویە جهێ باوەریا خەلكێ بەهدینان، ژبەركو خەلك ل ڤێ ڕۆژنامێ خۆ دبینن و هەست دكەن ئاریشە، گازندە و داخوازێن وان ب شێوەیەكێ پیشەیی و دروست دهێنە ڤەگوهاستن. گەلەك جاران مە دیتیە چاوا ئاریشەیەكا خزمەتگوزاری، یا ساخلەمیێ یان پەروەردەیی د ڕۆژنامێ دا هاتییە بەحسكرن و دویڤچوون بۆ هاتییە كرن و ل دووماهیێ ئالییێن پەیوەندیدار بەرسڤ دایە و چارەسەری بۆ پەیدا كریە، ئەڤەژی ئێك ژ ئارمانجێن سەرەكی یێن ڕۆژنامەڤانییا ڕاستەقینە یە، كو خزمەتەكا مەزن پێشكێشی جڤاكێ بكەت و بێتە دەنگێ بێدەنگان.
لێ د ڤی سەردەمی دا، كو تەكنەلۆژیا و تۆڕێن جڤاكی پێشكەفتنەكا مەزن كرینە، پێدڤیە گرنگییەكا پتر ب ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ بهێتە دان. ڕۆژنامەیا چاپكری ل گەل پێگەهێ ئەلیكترۆنی و تۆڕێن جڤاكی هەڤسەنگییەكا ب هێز. ژبەركو بهێزكرنا ڤێ ڕۆژنامێ رامانا وێ چەندێ دگەهینێت كو بزاڤا ڕۆژنامەڤانیێ ل دهۆكێ بێخەستەتر و بەرفرهەهتر لێ بهێت. بۆ ڤێ چەندێ ژ پشكداریكرنا حوكمەتێ، كەررتێ تایبەت و رەوشەنبیر و رۆژنامەڤانێن دەڤەرێ گەلەك گرنگە، دا كو شیانێن دارایی و تەكنیكی یێن ڕۆژنامێ بهێنە پێشڤەبرن.
هەروەسا،پێدڤیە گرنگی ب ئامادەكرنا كادرێن شارەزا و پەیامنێرێن زیرەك بهێتە دان، كو ب شیانێن بلند شێن دویڤچوونا پرسێن جڤاكی و سیاسەی بكەن. ڕۆژنامەڤانی ب تنێ ڤەگوهاستنا نووچەیان نینە، بەلكو پێشڤەبرنا هشیارییا جڤاكی یە. هەچكو ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ پتر پشتەڤانی لێ بهێتە كرن، دێ پتر شیێت دەنگێ راستەقینەیێ خەلكێ دهۆكێ و دەوروبەرێن وێ، و دێ سەركەفتنێن مەزنتر تۆمار كەت. ژ بەر ڤێ چەندێ، گرنگیدان ب ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ نە ب تنێ ئێك ژ دەستكەفتێن دەڤەرێ یە، بەلكو ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ بارەكێ مێژوویی و نەتەوەیی یە ل سەر ملێن هەمیان دا ڤی دەنگی بپارێزن و بلندتر بكەن.

سندس سالح سلێڤانەیی

ئەڤرۆ مە دڤێت بەحسێ جوانییا دەڤەرا خوە و وێ گەرماتییا رەسەن بكەین كو بتنێ ل دەڤەرا مە بەهدینان دهێتە هەستكرن، گەلەك جاران ئەم مرۆڤ ژ كار و بارێن ڕۆژانە و ژیانا پڕ مژوول دبین، لێ دەمەكێ مرۆڤ ل نێزیكی رەوشا خۆ و دەڤەرا خوە دبینیت مرۆڤ باشتر دزانیت كو ئەڤ ئاخ و چاند و كەلتوورە چەند ب قەدر و بها نە.
شێوازێ‌ ئاخفتنێ‌ ل دەڤەرا مە، ب تایبەتی ل دهۆكێ و دەوروبەران، تامەكا تایبەت و رەسەنە هەیە، كو ژ باب و باپیران بۆ مە مایە، ئەڤ زمانە بتنێ ئامرازەكێ ئاخفتنێ نینە، بلكو ناسنامە و دیرۆكەكا مەزنە یا كو پڕی یە ژ مۆرا كەڤنار و زاراوەیێن نایاب، چ جاران مرۆڤ بێزار نابیت دەمێ گوهـ ددەتە پەیڤێن دانایێن بەرێ‌، یێن كو گەلەك جاران هەر ئێك ژ وان پەرتووكەكا پڕی شیرەت و پەندێن جڤاكی نە، ئاخڤتنا ب ڤی زمانێ شیرین مرۆڤی ڤەدگەڕینتەڤە بۆ سەر رەهـ و بنەمایێن خوە یێن راستەقینە و ئەڤە ژی جهێ سەربلندیا مە هەموویانە.
ژ ئالییەكێ ڤە، ژینگەهـ و سرۆشتێ دەڤەرا مە ژی كارتێكرنەكا ئێكجار مەزن ل سەر دەروونێ مرۆڤی دكەت، چیایێن بلند و كانییێن پڕی ئاڤ و سار و دەشت و زۆزانێن كەسك و پڕ بەرەكەت، هەموو جوانییا ڤێ دەڤەرێ پێكئیناینە، دەمێ تو سەرەدانا دەڤەرێن وەكی ئامێدیێ، ئاكرێ، شێخان، زاخۆ یا خوشك و سێمێلێ دكەی، مرۆڤ هەست ب ئارامییەكا كوور دكەت كو ب هیچ پارەیەكێ ناهێتە كڕین، هەوایێ‌ پاقژ یێ‌ ڤان چیایان مژوولیێن ژیانێ ژ بیرا مرۆڤی دبەن و مرۆڤی ب سرۆشتێ پاقژڤە گرێ ددەت.
ئەڤ پێكهاتە جوانە هەمەجۆرە د ناڤبەرا چیا و مرۆڤان دا، ئێكە ژ بەختەوەرترین خۆشیێن كو بووینە پشكەك ژ ژیانا مە، هەروەسا هەكە ئەم مە بەحسێ جڤاكێ ڤێ‌ دەڤەرێ‌ بكەین نەشێین دەستبەردای رەوشت و مێڤان پەروەرییا مەزن ببین، ل ڤێرێ هێشتا نڤشێ نوو و یێ كەڤن ب ئێك دەست و ب گیانەكێ پڕ برایەتی پێكڤە دژین، رێزگرتن ل مەزنان و بنەمایێن سەرەكی یێن ژیانا مە نە، دەمێ مرۆڤ ل مێڤان پەروەرییا خەلكێ ڤێ دەڤەرێ دكەت، دبینت مرۆڤ چاوان دەرگەهێ مالێن خوە ب گەرمی بۆ هەر مێڤانەكێ ڤەدكەن و خزمەتەكا ژ دڵ پێشكێش دكەن،ئەڤ رەفتارە نیشانەكا زەلالە ژ رەوشتێ بلند و پاقژێ‌ خەلكێ دەڤەرێ‌ و ئەو پەیوەندییێن كو دناڤبەرا تاكێن جڤاكی دا هەین و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ بهێزتر دكەت.

سندس سالح سلێڤانەی

د ڤان رۆژێن دووماهیێ دا، ئەو هەوا و گەنگەشا بەرفرەه یا ل سەر ئاستێ ئیراقێ هاتیە راگەهاندن بۆ دەستەسەركرنا دز، گەندەلكار و وان كەسێن ب رێكێن نەقانوونی دەست ب سەر مولكێ گشتی دا گرتی، بوویە ئێك ژ گرنگترین بابەتێن ناڤخۆیی. ئەڤ پێنگاڤە ژ بۆ ڤەگەڕاندنا حەقێ گەل و پاراستنا سامانێ نیشتمانی، پێنگاڤەكا د جهێ خۆ دا و یا گرنگە، چنكو نەهێلانا گەندەلیێ ئەلیفوبێیا هەر ئاڤاكرنەكا دروستە بۆ پاشەڕۆژا وەلاتەكی.
پارتی دیموكراتی كوردستان و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ب گەرمی پێشوازی ل ڤێ هەوا سەرۆكوەزیرێ ئیراقێ، عەلی زەیدی كرینە و پشتەڤانیا خۆ بۆ سەرخستنا وێ دوپات كریە. ئەڤ هەلوەستێ حوكمەتا هەرێمێ، نە ب تنێ دپلۆماسییە، بەلكو دەربرینەكا راستیە ژ باوەرییا مە ب وێ چەندێ كو قانوون دڤێت ل سەر هەمیان وەكهەڤ بیت و هەر كەسێ دەستێ خۆ د سامانێ گشتیدا كربیت، دڤێت رووبەروویێ دادگەهێ ببیت.
حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب شێوەیەكێ رەها و بێ دودلی بۆ بەغدا و بۆ هەموو لایەكێ دیاركریە كو هەرێما مە چ جاران نابیتە پەناگەهەك بۆ دز و گەندەلان. هەر كەسێ د ناڤ ئیراقێ دا داخوازكری بیت و بڤێت ل هەرێما كوردستانێ خۆ ڤەشێریت، بلا باش بزانیت كو دەرگەهێن مە بۆ وان نینن. ئەم د ڤێ چەندێ دا قانوون و رێككارێن ئێمناهیێ دێ د سەروەریێ دا هێلین، چنكو مە دڤێت ل ناڤ سنوورێن خۆ دا رێزێ ل دادپەروەریێ بگرین و ل گەل هێزێن ئێمناهی یێن فیدرالی هەماهەنگیەكا تەمام هەبیت بۆ رادەسكرنا هەر كەسەكێ قانوون ل دووڤە.
ئەڤە ژی د ڤەگەریت بۆ وێ راستیێ كو درووشمێ حوكمەتا مە یا هەرێمێ، چەسپاندنا چاكسازیێ و ریشەكی كرن یان ژناڤبرنا گەندەلیێ یە. مە دڤێت سیستەمەكێ بێ گەندەلی، بێ تالان و بێ فێلكاری ئاڤا بكەین، دا كو خزمەتا وەلاتیێن خۆ بكەین و باوەریا جاددێ و جەماوەری بۆ دەزگەهێن فەرمی ڤەگەڕینین. هەرێما كوردستانێ، ب هەموو شیانێن خۆڤە، د بەرهەڤە دگەل ئیراقێ دشێت بۆ ڤەگەڕاندنا مافێن گشتی یێن ماندیبوونا گەلێ مە، و دڤێت ئەڤە ببیتە دەستپێكا قووناغەكا نوی یا هەڤكاریێ.
گەندەلی، نەخۆشیەكا كوژەك و مەترسیدارە ل سەر لەشێ ئابووری و سیاسییێ هەر وەلاتەكی، لەورا لێبۆرین ل سەر هیچ گەندەلكارەكێ ناهێتەكرن. ئەوا نوكە دهێتەكرن، دەڕبرینا وێ ئیرادێ یە كو دڤێت وەلاتی ب ئارامی بژیت و سامانێ گەل ب دەستێ چەند كەسێن دەستبڕ نەهێتە خوارن، ئەم د گەل هەموو ئەو هەوێن چاكسازیێ داینە كو دبنە ئەگەرێ پاراستنا شكۆیا وەلاتێ مە و دابینكرنا دادپەروەریێ بۆ نەوەیێن داهاتی. ل دووماهیێ، حوكمەتا هەرێمێ دێ یا بەرهەڤ بیت بۆ هەر جۆرە هەماهەنگیەكا ژ بۆ ڤێ مەرەمێ، دا كو پێكڤە بشێین وێ چەندێ بكەینە راستی كو قانوون ل سەروەرییا هەموو كەسەكێ یە.

سندس سالح سلێڤانەیی

زاڕۆك د قۆناغێن دەستپێكێ یێن ژیانا خۆ دا وەك پەڕەكێ سپی یە  و هەر تشتەكێ ل دەوروبەرێن خۆ ببینیت یان گولێ بیت، كارڤەدانێ‌ سەر كەسایەتیا وی یا داهاتی دكەت، لەورا پرسیارا كو زاڕۆك رەفتارێ ژ كێ وەردگریت، ئێكە ژ بابەتێن هەرە گرنگ د جڤاكێ مە دا، ل پلەیا ئێكێ  مالبات و ب تایبەتی دایك و باب، ژێدەرێ سەرەكی یێ ئاڤاكرنا رەوشت و رەفتارێن زاڕۆكی نە، زاڕۆك هەر ژ بچووكاتیا خۆ چاڤ ل دایك و بابێن خۆ دكەت كا چاوا  دئاخڤن، چاوان سەرەدەریێ ل گەل ئێك و ل گەل مرۆڤێن دی دكەن  و چاوا قەهرێ دا خۆ كۆنترۆڵ دكەن، هەكە ل ناڤ مالێ دا رێزگرتن، هێمنی و ئاخافتنا شیرین هەبیت، زاڕۆك ژی دێ هوسا مەزن بیت و ئەڤان رەفتارێن جوان كەتە پرەنسیپ بۆ ژیانا خۆ، بەرۆڤاژی ڤێ چەندێ، هەكە شەر و ئالۆزی و ئاخافتنا زڤر ل بن سەقفی هەبیت، بێگۆمان زاڕۆك دێ وان وەك تشتەكێ ئاسایی وەرگریت و ل دەرڤەی مال ژی ب كار ئینیت، پشتی مالباتێ، قۆناغا دویێ یا كو باندۆرەكا مەزن ل سەر رەفتارێن زارۆكی دكەت، ژینگەها دەرڤە یە كو پێكدهێت ژ خزم و كەسۆكاران، جیرانان  و هەڤالێن كۆلان و گەڕەكێ ل باژارێ مە، ل ڤێ دەرێ زاڕۆك فێری تێكەلی و پێكڤەژیانێ دبیت و هندەك داب و نەریتێن جوداتر دبینیت، ل گەل چوونا قوتابخانێ، مامۆستا دبنە نموونەیەكا دی یا بلند كو زاڕۆك چاڤ لێ دكەت، نە بتنێ د بۆارێ زانستێ دا، بەلكو د بۆارێ دیسپلین و رەوشتی دا ژی. خالەكا دی یا گەلەك گرنگ كو د ڤێ سەردەمێ‌ نوو دا هاتیە پێش و ناهێتە نكۆلكرن، جیهانا تەكنەلۆجیا و تۆرێن جڤاكی و كارتۆنێن زاڕۆكانە، د ڤی چەرخی دا، ئایپاد و مۆبایل بووینە پشكەك ژ ژیانا رۆژانە یا زاڕۆكێن مە و گەلەك جاران زاڕۆك رەفتارێن خراب یان توندوتیژ ژ ڤان یاری و ڤیدیۆیان فێر دبیت، كو ئەڤ چەندە پێدڤی ب چاڤدێریەكا توند هەیە ژ لایێ دایك و بابان ڤە و دەرەنجام زاڕۆك رەفتارێن خۆ ژ ئێك جهـ وەرناگریت، بەلكو تێكەلەیەگە ژ ناڤ مالێ، قوتابخانێ، جڤاكی و ئەو شاشەیێن كو ل بەرامبەر د روونێتن، لەورا  ئەركێ مە هەموویانە وەك دایك و باب و وەك جڤاك  كو هشیار بین كا چ جۆرە ژینگەهـ و نموونە بۆ زاڕۆكێن خۆ ئامادە دكەین، چونكی هەر رەفتارەكا ئەم ئەڤرۆ ل بەرامبەر وان دكەین، دێ بیتە سیمایێ پاشەرۆژا وان و پاشەرۆژا ولاتێ مە.

سندس سالح سلێڤانەی

د ڤان سالێن دوماهیێ دا، پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ویلایەتێن ئێكگرتی یێن ئەمریكا (USA) د قووناغەكا نوی و گرنگ دا دەرباز بووینە. گەلەك ب ئاشكرایی دیارە كو ئەمریكا ب تنێ وەك هەڤكارەكێ ئەمنی یان لەشكری ل هەرێمێ ناگریت، بەلكو وەك هەڤكارەكێ ستراتیژی یێ بازرگانی ژی دبینیت. ئەڤ پەیوەندییە ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندیێن هەڤپشك و پێشكەفتنا ئابووری هاتینە دارێشتن، كو د بەرژەوەندیا هەر دو ئالیان دایە.
ڕۆلێ ئەمریكا ل هەرێما كوردستانێ د وارێ بازرگانی و ئابووری دا گەلەكێ كاریگەرە. كۆمپانیا ئەمریكی ل هەرێمێ ب تایبەت ل كەرتێن پەتڕۆلێ، غازێ، دیسا ل كەرتێ چاندنێ و تەكنۆلۆژیایێ دا پشكدارن. ئەڤە ژی دێ بێژیت كو باوەریەكا مەزن د ناڤبەرا هەرێمێ و ئەمریكا دا هەیە، چونكی هاتنا كۆمپانیێن مەزنێن ئەمریكی بۆ هەرێمێ، دەرگەهێ ڤەدكەت بۆ هندێ كو وەبەرهێنەرێن دی یێن ناڤنەتەوەیی ژی بێنە كوردستانێ.
د ڤی وارێ دا، دڤێت ئەم بێژین كو گرێبەستێن بازرگانی یێن د ناڤبەرا هەر دو ئالیان دا، نە ب تنێ ژ بۆ داهاتی نە، بەلكو د چارەسەركرنا هندەك ئاریشێن ئابووری ژی دا ڕۆلەكێ مەزن دبینن. بۆ نموونە، ل كەرتێ پەتڕۆلێ، كۆمپانیێن ئەمریكی د ڕاهێنان و پێشكێشكرنا تەكنۆلۆژیایا نوی دا ڕۆلەكێ بنەڕەتی دبینن، كو ئەڤە ژی دێ هێلیت ئابووریا هەرێمێ د ئاستەكێ بلندتر دا بمینیت.
هەروەسا، ئەمریكا ب رێیا دامەزراوەیێن خۆ یێن وەكی (USAID)، ڕۆلەكێ گەلەكێ باش د وارێ پشكدارییا ل گەل كەرتی تایبەت ل هەرێمێ دبینیت. ئەڤە ب رێیا پشتەڤانیكرنا كارێن بچووك و داهێنەرێن گەنجێن كورد دبیت، كو ئەڤە ژی دێ داهاتەكێ نوی بۆ ئابووریا هەرێمێ پەیدا كەت. گرێبەستێن بازرگانی ل ڤێرێ ب تنێ نە گرێبەستێن كڕین و فرۆتنێ نە، بەلكو گرێبەستێن ڤەگوهاستنا ئەزموونێ و زانستێ ژی نە.
ژ ئالیەكێ دی ڤە، هەرێما كوردستانێ د ناڤ ئیراقێ دا و ب گشتی ل دەڤەرێ، ب جهەكێ ستراتیژی و گرنگ داهێتە دیتن. ئەمریكا دێ ل سەر ڤێ چەندێ كار كەت كو هەرێمێ وەك جهەكێ ئارام بۆ وەبەرهێنانێ بهێلیت. ئەڤ هەڤكارییە ل گەل ئەمریكا، هەرێمێ دكەتە ئێك ژ وان جهێن كو داهات و ئابووریا وێ دێ پتر بهێزكەڤیت.
د ئەنجام دا، دڤێت ئەم بێژین كو پەیوەندییا بازرگانی د ناڤبەرا ئەمریكا و هەرێما كوردستانێ دا، پەیوەندیەكا دۆمدرێژ و یا بنەڕەتییە. ئەگەر هەرێم بشێت پتر ڤان گرێبەستان برێڤەببەت و ب باشی مفای ژ ئەزموونا كۆمپانیێن ئەمریكی وەرگریت، ئەڤە دێ هەرێمێ د وارێ ئابووری دا بگەهینیتە ئاستەكێ گەلەكێ بلند. ئەمریكا دێ هەر مینیت وەك هەڤكارەكێ سەرەكی د ئاڤاكرنا ئابوورییا كوردستانەكا بهێز و پێشكەفتی دا.
ئەڤجا د ڤی بیاڤی دا گەلەك ژێدەرێن میدیایی ئاشكراكرینە كو سەرەدانا تۆم باراك یا ڤێ‌ داویێ‌ ئەو هەمی رێككەفتنێن گرێبەستێن جەنابێ‌ سەرۆك وەزیرێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ ئیناینە زمان ل گەل حوكمەتا نوو یا ئیراقێ‌ كو بەرییا دەمی حوكمەتا ئیراقێ‌ ب هەماهەنگی ل گەل ئەجیندایێن هندەك وەلاتێن دی ئالۆز دكرن، لێ‌ پشتی كو دەستێ‌ ئەمریكا پتر بالا بووی ئێدی، ئەو بزاڤێن هەنێ‌ ب ئەرێنی رۆناهیێ‌ بینن.

سندس سالح سلێڤانەی

د ڤان رۆژێن بۆری دا، هاتنا «عەلی زەیدی» بۆ سەر كورسیا سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، دیتن و پێشبینیێن جودا ل گەل خۆ ئیناینە. د ناڤ ڤان پێشبینیان دا، ئەوا پتر ژ هەمیان دەركەفتی، ئەو ئومێدە كو ئەڤ كەسایەتییە دێ شێت ل سەر بنەمایەكێ جودا و ب شێوەیەكێ ئەرێنی سەرەدەریێ ل گەل هەرێما كوردستانێ كەت. ئەڤ ئاماژە ب تایبەت ل سەر پرسا هەستیار و گرنگ یا مووچەیێن فەرمانبەرێن كوردستانێ رەدبن، كو ب درێژاهیا دەمەكێ درێژ بۆتە بارهەلگرەكێ گران ل سەر ملێن خەلكێ مە. ژ بۆ هندێ كو ئەڤ ئومێدە ببنە راستی، فەرە حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب گیانەكێ بەرپرسیار و دپلۆماسیەتەكا چالاك دا، خۆ بگەهینیتە وی. ئەم دزانین كو ئاریشەیێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا، د ئاریشەیێن ساڤا و كێم دا نینن، بەلكو د ئالۆز و كویرن، لێ د هەمان دەم دا، چارەسەركرنا وان نە مەحالە ئەگەر نیازێن پاقژ هەبن و دەلیڤە ب دروستی بهێنە بكارئینان.
عەلی زەیدی، ب وێ سەرەدەرییا كو هەی، دێ شێت ببیتە دەستپێكەك بۆ گوهۆرینا رەنگێ پەیوەندیێن هەردو ئالیان. ل ڤێرێ، ئەركێ سەر شانیێ ل سەر حوكمەتا هەرێمێ گران دكەت كو دەستپێشخەریێ بكەت. نەمانا ئاریشەیێن مووچەی و مافێن دارایی یێن فەرمانبەرێن مە، دێ بیتە هەوارەكا مەزن بۆ ئارامییا جڤاكی و گەشەكرنا ئابووری ل هەرێمێ. فەرمانبەرێن مە، یێن كو د ئەڤان چەند سالێن دەربازبووی دا ب سەبر و حەوسەلە بەرگری ل ژیانا خۆ كرین، چاڤەرێی پەیامێن كریاركینە، نە ب تنێ سۆزێن ل سەر كاغەزێ. ڤێ دەلیڤێ، ب وێ واتایا كو ل بەردەستە، نابیت هەرێم ب ئاسانی ژ دەستبدەت. پێدڤیە دپلۆماتكار و نوونەرێن مە ل بەغدایێ، ب زمانەكێ كران و ب سەرۆكاتییا هەرێمێ یا دیتنێن ستراتیژی هەی، كار بۆ هندێ بكەن كو ڤێ پەیوەندیێ بكەنە گاڤەكا پاقژ بۆ چارەسەریێ. سیاسەت هونەرێ ئینانا باشترین دەلیڤانە د دژوارترین رەوشان دا، و نوكە ئەڤ دەلیڤە ل بەردەمێ مە یە.ئەگەر ئەم بێژین سەركەفتن ل ڤێرێ گرێدای ب وێ چەندێ یە كو ئەم چاوا كار دگەل عەلی زەیدی دكەین، ئەوا د راستەقینەیەكا حاشا لێ نەكر دا دئاخڤین. هەڤكاری، رێزگرتنا دەستووری، و دانوستاندنێن بێ پاشڤەكشین، سێ ستوونێن سەرەكی نە بۆ وێ قۆناغا نوو یا كو د خوازین دەست پێ بكەین.
ل دووماهیێ، ئارمانجا مە یا هەرە مەزن، پاراستنا قەوارێ هەرێمێ و دەستەبەركرنا ژیانەكا شەرەفمەندانە بۆ فەرمانبەر و وەلاتیێن مە یە. ئەڤ دەلیڤە ئەگەر ب زانابوون و ب كێری بهێتە بكارئینان، دێ بیتە وەرچەرخانەكا دیرۆكی ل سەر ئاستێ پەیوەندیێن هەولێرێ و بەغدایێ و دێ خێرا وێ ژی بۆ هەمی ئالیان ڤەگەریت، ب تایبەت بۆ وان فەرمانبەرێن كو د چاڤەرێی مووچەیێن خۆ دا دژین. ل سەر حوكمەتا هەرێمێ یە كو ب خێرایی و ب پلانەكا تۆكمە، بەر ب بەغدایێ ڤە بچیت و ڤێ دەلیڤێ بكەتە دەستكەفت بۆ خەلكێ مە.