سەرۆكێ بەرێ یێ كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ دبێژیت: هەتا سكالایا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل دادگەها فیدرالی نەهێتە ئێكلاكرن، ژڤانێ نوو یێ هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ ناهێتە دیاركرن، هەروەسا پێشبینیێ دكەت هەلبژارتن د ناڤبەرا 15/9 – 10-10/2024 بهێنە ئەنجامدان.
ل رۆژا شەمبییا بۆری 18/5/2024، جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ خواندنا دویێ بۆ پڕۆژەیێ قانوونا راستڤەكرنا قانوونا كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ كر. د نوكە ژی دا لژنەیا قانوونی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كار ل سەر پڕۆژە قانوونێ دكەت وپشتی خواندنا سیێ ل جڤاتا نوونەران ل سەر دهێتە كرن، ب مەبەستا درێژكرنا ژیێ جڤاتا كۆمسیارێن كۆمسیۆنێ، دێ دەنگ ل سەر ئەوی پڕۆژەیێ قانوونێ هێتە كرن.
سەربەست مستەفا، سەرۆكێ بەرێ یێ كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ گوت» هەكە پڕۆژەیێ قانوونا راستڤەكرنا قانوونا كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ بهێتە پەسەندكرن، ژیێ جڤاتا كۆمسیاران بۆ شەش مەهێن دی دێ هێتە درێژكرن».
ئارمانج ژ درێژكرنا دەمێ كاكرنا كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتنان ژی، ژ بۆ سەرپەرشتیكرنا ئەنجامدانا هەلبژارتنێن خولا شەشێ یا پەرلەمانێ كوردستانێیە.
سەربەست مستەفای گۆت ژی» هەتاكو سكالایا مەسرور بارزانی ل دادگەها فیدرالی نەهێتە ئێكلاكرن، ژڤانێ نوو یێ هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ ناهێتە دیاركرن و پێشبینیێ دكەم هەلبژارتن د ناڤبەرا 15/9/2024 و 10/10/2024 بهێنە ئەنجامدان».
درێژكرنا ژیێ كاركرنا جڤاتا كۆمسیارێن كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ».
ب دیتنا سەربەست مستەفای، سەرەرای كو ل دەمێ دەنگدانێ ب پڕۆژەیێ قانوونێ، هندەك ئالی دێ بزاڤا دروستكرنا ئاستەنگان كەن و دەنگی پێ نادەن، بەلێ ل دوماهیێ ئەو پڕۆژە قانوونە دێ هێتە پەسەندكرن و دەمێ كاركرنا ئەندامێن جڤاتا كۆمسیارێن كۆمسیۆنێ دێ بۆ شەش مەهێن دی هێتە درێژكرن.
سەبارەت ئەوێ چەندێ هەكە ئەو پڕۆژە قانوونە ژ ئالیێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڤە نەهێتە پەسەندكرن، هەلبژارتنێن خولا شەشێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ دێ كەنگی هێنە ئەنجامدان؟ سەرۆكێ بەرێ یێ كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ گوت» ب دیتنا من ل وی دەمی هەلبژارتن دێ چنە سالا 2025، بەلێ ئەز یێ گەشبینم پڕۆژە قانوون دێ هێتە پەسەندكرن و ل چەند مەهێن بهێن دا هەلبژارتنێن دێ هێنە ئەنجامدان».
بڕیاربوو دوهی ئێكشەمبی 19/5/2024، ئێكەمین روونشتنا دادگەها بلند یا فیدرالی ل ئیراقێ بۆ دادبینی و ئێكلاكرنا سكالایا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل دۆر بەلاڤكرنا كورسیێن پەرلەمانێ كوردستانێ بهێتە ئەنجامدان، بەلێ روونشتن بۆ سوباهی سێشەمبی 21/5/2024 هاتە پاشئێخستن.
سەرۆكێ بەرێ یێ كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ دوپاتی ل ئەوێ چەندێ كر، هەتاكو دادگەها بلند یا فیدرالی سكالایا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ ئێكلانەكەت، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ نەشێت هیچ ژڤانەكێ نوو بۆ هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ دیار بكەت .
سكالایا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پەیوەندی ب دو خالانڤە یا هەی، پێرابوونێن بەلاڤكرنا 100 كورسیێن پەرلەمانێ كوردستانێ ل سەر پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ و هەلوەشاندنا 11 كورسیێن پێكهاتەیان ل پەرلەمانێ كوردستانێ. سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ داخوازكرییە دادگەها فیدرالی ئەوێ بەلاڤكرنێ ب ( نە دستووری) بزانیت.
ب گۆرەی سەربەست مستەفا» ژ بلی سكالایا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، هندەك ئالیێن دی ژی سكالا ل سەر هەژمارا كورسیێن كۆتایا پێكهاتەیان ل دادگەها فیدرالی توماركریە، لەوما پێشبینیێ ناكەم ل دەمەكێ نێزیك سكالا بهێتە ئێكلاكرن و ب دیتنا من دێ ل گەل سكالایێن دی هێتە رێكخستن و دەمێ زێدەتر بۆ دڤێت».
ناڤبری ئاماژە ب ئەوێ چەندێ كر كو نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ب راوێژكرن ل گەل جڤاتا كۆمسیارێن كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ و ئالیێن سیاسی، دێ ژڤانەكێ نوو بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ دیاركەت.
دیاركر ژی» ل دەمێ بۆری كۆمسیۆنا هەلبژارتنێن ئیراقێ پشكەكا بەرهەڤییان بۆ هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ تمام كرینە، لەوما دەمێ سێ مەه و نیڤان بۆ تمامكرنا هەموو بەرهەڤییان یا گونجایە ژ ئەوێ رۆژا ژڤانەكێ نوو بۆ هەلبژارتنان دهێتە دیاركرن».
ب گۆرەی سەرۆكێ بەرێ یێ كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقی» پترییا ئەو بڕیارێن ل ئەڤێ دوماهیێ ژ ئالیێ دادگەها فیدرالیڤە دژی هەرێما كوردستانێ هاتینە دەركرن، بڕیارێن نە قانوونی و بەرۆڤاژی دستووری بوون و ل سەر بنەمایێ سیاسی یێن هاتینە دەركرن».

بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند: ل بەغدا رێگرێ ل بجهئینانا رێككەفتنا شنگالێ د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا ئیراقێ دهێتە كرن، رێگری ژ ئالیێ ئەوان هێزان ڤە دهێتە كرن كو خودان دەستهەلاتێن سیاسی و لەشكری نە.
نەوزاد هادی، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی و بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنا پارتی ل پارێزگەها نەینەوا بۆ پشكا كوردی ل رادیۆیا دەنگێ ئەمریكا گوت» رێككەفتنا شنگالێ د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ دا هاتییە ئەنجامدان و حوكمەت خودان دەستهەلاتە، بەلێ كۆمەكا ناڤەندێن بڕیارێ ل ئیراقێ یێن هەین و رێگریێ دكەن».
نەوزاد هادی گۆت ژی» ب گۆرەی رێككەفتنا شنگالێ، پێدڤییە هەموو هێزێن چەكدار ژێ دەركەڤن و دەستهەلاتا لەشكری د ناڤ شنگالێدا رادەستی پۆلیسێن خوەجهی بهێتە كرن».
ئاشكراكر ژی» رێككەفتنا شنگالێ د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ دا ب رازیبوونا یۆنامی و هەڤپەیمانان یا هاتییە ئەنجامدان و پێدڤییە دەستهەلات رادەستی پۆلیسێن خوەجهی بهێتە كرن و ئاوارە ژی بهێنە قەرەبووكرن، ئەو رێككەفتن هند یا سیاسی نینە هند د بەرژەوەندییا خەلكێ شنگالێ دایە، بەلێ هەتا نوكە رێگری ل پێشبەری بجهئینانا وێ دا یا هەی».
رۆهنكر ژی» دەنگێن پارتی دیموكراتی كوردستان ل هەلبژارتنێن جڤاتا پارێزگەها نەینەوا كێم نەبووینە، بەلكو د ئەوان هەلبژارتناندا پارتی 141 هزار دەنگ ب دەستڤەئینابوون، د دەمەكیدا د هەلبژارتنێن 2021 یێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ 120 هزار دەنگ ب دەستڤەئینابوون».
پتر گوت» ئێك بازنەیی و سیستەمێ سانتلیگۆ و بلندییا رێژەیا پشكداریێ د هەلبژارتناندا وەكر ئەوێ هەژمارا كورسییان ل جڤاتا پارێزگەها نەینەوا ب دەستڤەبینین».
دهێتە زانین ل مەها 10 ل سالا 2020 رێككەفتنا شنگالێ دناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا ئیراقێ ب سەرۆكایەتییا مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیرێن پێشتر یێ ئیراقێ هاتبوو ئەنجامدان. ب گۆرەی ئاخڤتنێن بەرپرسێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ رێككەفتنا شنگالێ ژ چار پشكێن سەرەكی پێك دهێت ئەوژی كارگێری، ئاسایش، ئاڤەدانكرن و دروستكرنا ژێرخانەیێ و پێكئینانا لژنەیەكا هەڤپشك ژ نوونەرایەتییا هەردو حوكمەتێن هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ بۆ چاڤدێریكرن و بجهئینانا رێككەفتنێ.

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ هەڤپەیمانییا چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ راگەهاند: هیچ نیازەك بۆ هەلبژارتنێن پێشوەخت ل ئیراقێ نینە، چونكە حوكمەت یا سەركەفتی بوو د پرسا بجهئینانا كارنامەیا خوە دا.
موختار موسەوی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ هەڤپەیمانییا چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ بۆ دەزگەهێن راگەهاندنێ یێن ئیراقی گوت» هیچ نیازەك بۆ هەلبژارتنێن پێشوەخت ل ئیراقێ نینە، شیعە دخوازن ژیێ كابینەیا حوكمەتا محەمەد شیاع سۆدانی تمام ببیت».
سێ مەهە دەنگوباسێن هەلبژارتنێن پێشوەخت ل ئیراقێ د بەردەوامن، نوری مالكی، سەرۆكێ ئیئتیلافا دەولەتا قانوونێ كو پشكەكە ژ هەڤپەیمانییا چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ ل مەها بۆری راگەهاندبوو» هەر كەسێ پۆستێ حكومی هەبیت، پشكداریێ د هەلبژارتاندا بكەت، پێدڤییە بەری شەش مەهان دەست ژ پۆستێ خوە یێ حكومی بەردەت».
پەرلەمانتار موختار موسەوی ئاماژە ب ئەوێ چەندێ ژی كر كو كابینەیا محەمەد شیاع سۆدانی یا سەركەفتی بوو د پرسا بجهئینانا كارنامەیا خوە ب تایبەتی د بوارێ خزمەتگوزاری، ئاڤەدانكرن و رەوشا ئابۆری».

سەرۆكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ راگەهاند: دانوستاندنێن د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی ل كەركووكێ د بەردوامن و هەتا نوكە ئەو دانوستاندن د ئەرێنی نە و د گەشبینین كو ل دەمەكێ نێزیك بگەهینە رێككەفتنێ.
حەسەن شێخانی، سەرۆكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ گوت» ئەگەرێ پاشئێخستنا كۆمبوونا جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ بۆ ئەوێ چەندێ ڤەدگەریت كەركووك باژێرەكێ فرە دەنگ و فرە رەنگ و فرە ئایین و فرە مەزهەبە، لەوما ب ساناهی نینە رێككەفتنەكا ب لەز ل باژێرەكێ ب ئەوێ شێوەی بهێتە كرن، ئەڤە ژ ئالییەكی، پاشی نوكە ئومێد یا هەی كێشە بەر ب چارەسەریێ دچیت و هیڤی دكەین ل داهاتی بگەهینە چارەسەرییا بنەڕەتی، چونكە دانوستاندن د بەردەوامن، لەوما پێدڤییە بۆ هەر رێككەفتنەكێ رازیبوونا هەموویان ل سەر هەبیت.
حەسەن شێخانی گۆت ژی» روونشتنا نەفەرمی د ناڤبەرا ئالییاندا یا هەی بۆ ئەوێ چەندێ بگەهینە رێككەفتنەكێ تاكو بشێین روونشتنا فەرمی ئەنجام بدەین بۆ رێككەفتنا تمام، ژ بەر كو 16 ئەندام یێن هەین و هەر ئێك ژی پەیوەندی ب حزبەكێ ڤە یا هەی، لەوما هەكە ئالی گەهشتنە رێككەفتنێ ئەوی دەمی روونشتنا جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ دێ یا ب ساناهی بیت، چونكە پێدڤی ب رێككەفتنا ژ دەرڤەی جڤاتێ یا هەی، لەوما نەشێین ژڤانەكی دیار بكەین، چاڤەڕێ دهێتە كرن ل داهاتی بگەهینە رێككەفتنێ، لەوما پێنگاڤ ب ئەوی ئاراستەینە و پێدڤی ب ئالیێ سیێ نینە و ئالی د ناڤبەرا خوە دا دێ گەهنە رێككەفتنێ، ژ بەر كو د دەمێ بۆریدا دو گەرێن روونشتنان ل گەل سەرۆك وەزیرێن ئیراقا فیدرال هاتینە ئەنجامدان و هێشتا روونشتنا سیێ نەهاتییە دیاركرن».
سەرۆكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ باس ل ئەوێ چەندێ ژی كر» چونكە جارێ نەشێین رۆلێ خوە یێ چاڤدێریێ ببینین، دو بۆچوون ژی یێن هەین سەبارەت ئەوێ چەندێ ئێك ژ ئەوان باس دكەت پشتی سویند خوارنێ دشێین رۆلێ خوە یێ چاڤدێریێ ببینین، یا دویێ، پشتی روونشتنا ئێكێ ئەندامێن جڤاتا پارێزگەهێ دشێن رۆلێ خوە یێ چاڤدێریێ ببینن، سەرەرای ئەوێ چەندێ ژی مە گرۆپەك یێ هەی پارێزگارێ كەركووكێ یێ تێدا و هەر گرفتەك هەبیت مە یا گەهاندی و مە كار یێ ل سەر كری بۆ چارەسەركرنێ».
پتر گوت» پاشئێخستنا كۆمبوونا جڤاتا پارێزگەها كەركووكێ كاریگەری ل سەر جڤاتا پارێزگەهێ نابیت ب حوكمێ ئەوێ چەندێ مە راوێژ ل گەل قانوونزانان كریە، بەلێ گرفت ئەوە نەشێین وەكو پێدڤی دەستهەلاتێن خوە بكاربینین».

ئەندامەکێ سەرکردایەتیا ئەنجوومەنێ نشتیمانی یێ کوردی ل سووریێ راگەهاند ئەو دێ ل ژێر چاڤدێریا ئەمریکا ل گەل مەزلوم عەبدی فەرماندارێ گشتی یێ هێزێن سووریا دیموکرات کۆمبن و ئەمریکا ژی دڤێت هێزێن کوردی ل سووریێ پرسێن هەی د ناڤبەرا خوە دا چارەسەر بکەن.

سلێمان ئۆسۆ ئەندامێ سەرکردایەتیا ئەنجوومەنێ نشتیمانی یێ کوردی ل سووریێ راگەهاند، ئەمریکا گرنگیەکا گەلەک مەزن ددەتە کوردان ل سووریێ و ژ بۆ ئەمریکا گەلەک یا گرنگە هەر دو جڤاتێن کوردی یێن رۆژئاڤایێ کوردستانێ دەست ب قۆناغەکا نوو بکەن، چونکی ئەمریکا دڤێت کورد پرسێن هەی د ناڤبەرا خوە دا چارەسەر بکەن و گۆت: (وەکو ئەنجوومەنێ نشتیمانی یێ کوردی ل سووریێ ئەم دێ ل ژێر چاڤدێریا ئەمریکا ل گەل مەزلوم عەبدی فەرماندارێ گشتی یێ هێزێن سووریا دیموکرات کۆمبین، بەرپرسێن ئەمریکا دەست ب بزاڤەکا نوو کرینە دا هێزێن کوردی یێن رۆژئاڤایێ کوردستانێ دەست ب قۆناغەکا نوو بکەن، ئەو یەک گەلەک گرنگە و وەکو ئەنجوومەنێ نشتیمانی یێ کوردی ل سووریێ ئەم هێڤیدارین هەڤدیتنێن ڤێجارێ وەکو سالێن بۆری نەبن و پرسێن هەی بهێنە چارەسەر کرن).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، وەکو ئەنجوومەنێ نشتیمانی یێ کوردی ل سووریێ بەری نها ژی وان گەلەک جاران دیار کریە دڤێت پرسێن هەی بهێنە چارەسەرکرن و چەندین رێککەفتن ژی د ناڤبەرا وان و تەڤدەمێ دا هاتنە کرن، لێ تەڤدەم و پەیەدێ پێگری ب رێککەفتنان نەکرن و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی پرسێن هەی ئالۆزتر لێ هاتن، ژ بەر کو نها ئەمریکا پتر ژ جاران گرنگیێ ددەتە رۆژئاڤایێ کوردستانێ، ئەمریکا دڤێت هەر دو هێزێن کوردی ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ پێکڤە هەموو پرسێن هەی چارەسەر بکەن و هەڤدیتنا ل گەل مەزلوم عەبدی دشێت ببیتە ئەگەرێ دەستپێکرنا قۆناغەکا نوو، لێ گرنگە بەرپرسێن پەیەدێ و تەڤدەمێ ژی هەلوەستێ خوە بگوهۆڕن، چونکی نها رەوشا رۆژئاڤایێ کوردستانێ یا خرابە و پێدڤیا کوردان ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ ب دەستپێکرنا قۆناغەکا نوو هەیە و گۆت: (دانوستاندن ل ژێر چاڤدێریا ئەمریکا دا دێ هێنە کرن، ئەو یەک گرنگە و وەکو ئەنجوومەنێ نشتیمانی ئەم هێڤیدارین ئێدی پەیەدە شاشیێن بەری نها دوبارە نەکەت، چونکی بێی ئەنجوومەنێ نشتیمانی و پارتێن دی یێن کوردی ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ چو پرسەک ناهێتە چارەسەرکرن و پەیەدە ب سەرێ خوە ژی نەشێت پرسێن هەی چارەسەر بکەت، ئەزموونێن چەندین سالێن بۆری ژی سەلماندن کو پەیەدێ ب سیاسەتا خوە یا شاش زیانێن گەلەک مەزن گەهاندینە کوردان ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ).
ئەو یەک د دەمەکێ دایە کو بەری نها چەندین جاران بەرپرسێن ئەنجوومەنێ نشتیمانی یێ کوردی ل سووریێ دیار کرینە، هەکە ل ژێر چاڤدێریا ئەمریکا و فرەنسا نەبیت ئەو ب چو رەنگەکێ ل گەل پەیەدێ و تەڤدەمێ دەست ب دانوستاندنان ناکەن، چونکی بەری نها پەیەدێ گەلەک سۆز داینە لێ سۆزێن خوە بجه نەئیناینە.