مەحمود محەمەد، پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان رۆهنكرنەك ل دۆر هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ بەلاڤكر و تێدا راگەهاند: هەكە هەلبژارتن ژی بهێنە پاشئێخستن، ب ئەوان مەرج و پێرابوونێن نوكە هەین، پشكداریێ د هەلبژارتناندا ناكەین.
د رۆهنكرنا پەیڤدارێ پارتی دا هاتییە» د دەزگەهەكێ راگەهاندنێدا دەنگوباسەك هاتییە بەلاڤكرن كو پارتی داخوازا پاشئێخستنا ئەنجامدانا هەلبژارتنان بۆ دەمەكێ دی كریە بۆ ئەوێ چەندێ ب هەمان مەرج و پێرابوون و قانوونێن نوكە، پشكداریێ د هەلبژارتناندا بكەت. ل ڤێرێ رادگەهینین هیچ بنەمایەك بۆ ئەڤی دەنگوباسێ نینە و پارتی یا بەردەوامە ل سەر هەلوەستێ خوە و هیچ جۆرە دەستێوەردانەكا نە قانوونی د هەلبژارتناندا قەبوول ناكەت».
گۆت ژی» پارتی ب پێدڤی دزانیت هەموو كێماسیێن تەكنیكی و پێشێلكاریێن دستووری و قانوونی د شێوازێ ئەنجامدانا هەلبژارتنان دا بهێنە چارەسەركرن و راستڤەكرن، بۆ ئەوێ چەندێ هەلبژارتنێن پاقژ و ئازاد و دستووری بهێنە ئەنجامدان و هەموو وەلاتیێن كوردستانێ ب هەموو پێكهاتەیان ڤە مافێ دەنگدانێ هەبیت و دەستكاری ژی د ئەنجامێن هەلبژارتناندا نەهێتە كرن».
پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان ئاماژە ب ئەوێ چەندێ ژی كر» پاشێخستنا هەلبژارتنان وەكو بژاردەیەك ل گەل پارتی هاتییە باسكرن بۆ ئەوێ چەندێ پارتی پشكداریێ د هەلبژارتناندا بكەت و ل ڤێرێ دوپات دكەین كو پارتی هەردەم ل گەل هەلبژارتنێن دستووری و زەلالە و هەكە هەلبژارتن بۆ دەمەكێ دی ژی بهێنە پاشئێسختن پێدڤییە ئەو راستڤەكرنێن دستووری و قانوونی و تەكنیكی بهێنە ئەنجامدان كو بۆ هەلبژارتنێن پاقژ د پێدڤینە».
هەتا نوكە بڕیارە ل رۆژا 10/6/2024 هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ بهێنە ئەنجامدان، بەلێ پارتی دیموكراتی كوردستان بڕیار دایە پشكداریێ نەكەت و ئەگەرێ پشكدارینەكرنێ بۆ بڕیارێن ئەڤێ دووماهیێ یێن دادگەها فیدرالی و رەفتارا حوكمەتا بەغدا ل گەل هەرێما كوردستانێ دزڤڕینیت.

وەزارەتا دەرڤە یا ئەمریكا راگەهاند: ئاگەهداری بزاڤێن سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و ئالیێن ئیراقی نە بۆ دیاركرنا ژڤانەكی بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنێن ئازاد ل هەرێما كوردستانێ.
ماتیۆ میلەر، پەیڤدارێ وەزارەتا دەرڤە یا ئەمریكا سەبارەت هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ و هەلوەستێ پارتی دیموكراتی كوردستان و سەرەدانا بالیۆزا ئەمریكا بۆ هەرێما كوردستانێ گۆت» د ئەوێ چەندێ دگەهین كو سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و دەستهەلاتدار و پارتێن سیاسی یێن ئیراقی چالاكانە كاردكەن بۆ پێنگاڤێن خوە یێن داهاتی».
میلەری ئاماژە كر كو هاندانا ئەوان بزاڤان دكەن بۆ دیاركرنا ژڤانەكی بۆ هەلبژارتنێن دادپەروەرانە و ئازاد و گەلەك باش ل هەرێما كوردستانێ.
ئەڤە د دەمەكیدایە، پشتی رۆژەكێ ژ كۆمبوونێن خوە ل گەل سەرۆك بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل رۆژا ئێكشەمبی 31/3/2024 ئەلینا رۆمانووسكی، بالیۆزا ئەمریكا ل ئیراقێ راگەهاندبوو» ژ پێخەمەت ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پاقژ و زەلال د نێزیكترین دەمدا، من هاندانا پارتی دیموكراتی كوردستان دا کو كاری ل گەل هەموو پارتێن سیاسی یێن كوردستانێ و بەغدا بكەت».
ل رۆژا 18/3/2024 مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان بەیاننامەیەك سەبارەت رەوشا نوكە یا ئیراقێ، پەیوەندیێن هەولێرێ وبەغدا، هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ، بڕیارێن دادگەها فیدرالی بەلاڤكربوو و تێدا راگەهاندبوو» ب بەرژەوەندییا گەل و نیشتمانێ خوە دزانین كو پارتییا مە نەچیتە بن بارێ پەسەندكرنا بڕیارا نە دستووری و سیستەمەكێ سەپاندی ژ دەرڤەی ئیرادەیا گەلێ هەرێما كوردستانێ و دەزگەهێن وێ یێن دستووری و پشكداریێ د هەلبژارتنان دا نەكەت كو ب نە قانوونی و نە دستووری و دبن سیبەرا سیستەمەكێ سەپاندیدا بهێنە ئەنجامدان».

ئەندامەكێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان ئاماژێ ب ئەوێ چەندێ دكەت كو نەتەوەیێن ئێكگرتی و هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی و هەتا ئەمریكا ژی تێگەهشتن بۆ نیگەرانیێن پارتی یا هەی سەبارەت هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ، هەروەسا دبێژیت، هەلبژارتن ب ئەوی شێوەیێ دیزاینا پێشوەخت بۆ هاتییە كرن، د بەرژەوەندییا كوردستانێ و پاشەرۆژا پڕۆسەیا وێ یا سیاسیدا نینە.
عەلی حسێن، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان و بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنا پارتی ل پارێزگەها سلێمانیێ و هەلەبجە گۆت» سەرۆك بارزانی هەر ژ پشتی سەرهلدانا 1991 دوپاتی ل ئەوێ چەندێ كریە دڤێت خەلكێ كوردستانێ ب شێوەیەكێ دیموكراسی هەلبژارتنان ئەنجام بدەت و دەنگ ب بەربژار و هێزێن سیاسی بدەت».
عەلی حسێن گۆت ژی» پارتی هەر ژ سالا 1992 هەتا دووماهی هەلبژارتنێن ئیراقێ كو ل چریا ئێكێ 2021 هاتینە ئەنجامدان، پێشەنگ و ل پلەیا ئێكێ بوو».
رۆهنكر ژی» پارتی بەردەوام دوپاتكرییە كو پێدڤییە پڕۆسەیا هەلبژارتنان ل كوردستانێ یا دیموكراسی بیت و پارتی ل دو سالێن بۆری سەرەكیترین ئالیێن سیاسی بوو كو پێداگیربوو ل سەر هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ».
باس ل ئەوێ چەندێ ژی كر» هەموو خەلكێ كوردستانێ و قونسلخانەیێن وەلاتان و نەتەوەیێن ئێكگرتی ژی دیدەڤانن كو پارتی هۆكارێ گیروبوونا هەلبژارتنان نەبوو، بلكو ئەو ئالی هۆكار بوو كو ئەجندەیێن دی تێكهەلی هەلبژارتنان كریە».
پتر گۆت» پارتی ل گەل هەلبژارتنێن زەلال و دەربڕینێ ژ هەموو پێكهاتەیێن كوردستانێ بكەت و تایبەتمەندیێن هەرێما كوردستانێ بپارێزیت و رێك نەهێتە دان ب تێكهەلكرنا ئەجندەیێن هەرێمی ب بابەتێ هەلبژارتنان كو دیزاینا پێشوەخت بۆ هاتییە كرن».
عەلی حسێن رۆناهی ئێخستە سەر ئەوێ چەندێ ژی كو ناڤەرۆكا ئەجندەیێن ئیراقی و هەرێمی، گرێدای بڕیارێن دادگەها فیدرالی نە كو شوینا جڤاتا نوونەران و دەزگەهێن دی گرتیە».
ئەوژی بەرچاڤكر» بەلاڤكرنا بازنەیێن هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ و نەهێلانا كورسیێن كۆتایا و نەخواندنا پەنجەمۆرێن هزاران دەنگدەرێن كورد نەخاسمە د هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهاندا، پەیامەك تێدایە كو دیزاینەكا پێشوەخت بۆ هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ هاتییە دانان و د بەرژەوەندییا هەرێما كوردستانێ و پاشەڕۆژا پڕۆسەیا وێ یا سیاسیدا نینە و لێدانا هەرێما كوردستانێ و ب ئارمانجگرتنا پارتییە ژ بەر كو پارتی و سەرۆك بارزانی خودانێن ئەزموونا كوردستانێ نە».
ئەوی ئەندامێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیاركر ژی» نەتەوەیێن ئێكگرتی و هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی و هەتا ئەمریكا ژی تێگەهشتن بۆ نیگەرانی و نەرازیبوونێن پارتی هەیە سەبارەت هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ ب ئەوی شێوەیێ سەپاندی كو پارتی رەت دكەت».
خویاكر ژی» ئالیێن سیاسی یێن كوردستانی ئەوێ راستیێ دزانن هەلبژارتن بیێ پارتی سەركەفتی نابن، بەلێ ژ بەر جەماوەرێ خوە دڤێت هەلوەستێ جودا ژ پارتی نیشان بدەن».

بەرپرسێ لقێ چار یێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل دۆر هەلوەستێ پارتی سەبارەت پشكدارینەكرنێ د هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێدا راگەهاند، ئەو هەلبژارتن كو بڕیارە ل 10/6/2024 بهێنە ئەنجامدان، پێشتر ب مفایێ ئالییەكێ دەرڤە دیزاین بۆ هاتییە كرن و نابیت پشكداری د هەلبژارتنێن ئەڤی شێوەیدا بهێتە كرن كو پێشبینی و دووماهییا ئەوان هاتییە دیاركرن. هەرڤدەم دبێژیت: هەكە بێی پارتی هەلبژارتن بهێنە ئەنجامدان دێ ئیراق و هەرێما كوردستانێ تووشی كێشەیان بن.
ئاری هەرسین، بەرپرسێ لقێ چار یێ پارتی گۆت» هەر كی پشكداریێ د هەلبژارتناندا بكەت یان نە، یێ ئازادە، ئەم حزبەكا مەبدەئی نە و هەكە پشكدارینەكرن د هەلبژارتناندا د زیانا مە ب خوە ژی دا بیت، ژ مەبدەئێ خوە لانادەین».
ئاری هەرسین گۆت ژی» هەكە بێی پارتی هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ بهێنە ئەنجامدان، دێ ئیراق و هەرێما كوردستانێ تووشی كێشەیان بن».
دوپاتكر ژی» یونامی نەشێت میسداقییەتێ ب ئەوان هەلبژارتنان بدەت، چونكە پیلان یێن بۆ هاتینە داڕێشتن و ئەنجامێن وان ژی یێن هاتینە دیاركرن» هەروەسا گۆت» سەرۆك بارزانی تنێ سەرۆكێ حزبەكێ نینە بەلكو سەرۆكێ كوردستانێ و هزرا نەتەوەیەكییە».
پێشتر ژی سەربەست لەزگین، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان و بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنا پارتی ل پارێزگەها دهۆكێ گۆتبوو» هەلوەستێ پارتی نەهاتییە گوهۆڕین و دوپاتیێ ل دووماهی بەیاننامەیا مەكتەبا سیاسی یا خوە دكەین و ب ئەڤی شێوەیێ نوكە پشكداریێ د هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێدا ناكەین».

ل دۆر هەلوەستێ پارتی دیموكراتی كوردستان سەبارەت هەلبژارتنێن خولا شەشێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ، ئەندامەكێ پێشتر یێ پەرلەمانێ كوردستانێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند، هەلوەستێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل دۆر پشكدارینەكرنێ د هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێدا هەلوەستەكێ گرنگ و دیرۆكی بوو.
فازل بەشارەتی، ئەندامێ خۆلا سێی یا پەرلەمانێ كوردستانێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان گۆت» هەلوەستێ پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ ژناڤبرنا ئەوێ پیلانێ بوو كو بۆ پڕۆسەیا هەلبژارتنان و دیموكراسیێ هاتبوو بەرهەڤكرن».
فازل بەشارەتی ئەوژی راگەهاند، دیرۆك و هەلوەستێ پارتی دیموكراتی كوردستان هەر ئەو چەندە ژێ دهاتە چاڤەڕێكرن.
هەروەسا گۆت ژی» پێشبینی دهاتە كرن هەموو پارت و ئالیێن سیاسی پشتەڤانییا پارتی كربا، چونكە پارتی هەست ب ئەوێ پیلانگیریێ كربوو كو بۆ پڕۆسەیا هەلبژارتنێن خولا شەشێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ هاتبوو بەرهەڤكرن».
ئەوی ئەندامێ پێشتر یێ پەرلەمانێ كوردستانێ ئەوچەندە ژی بەرچاڤكر» بەرهەڤی بۆ ئەڤان هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ ژ دەرڤەی ئیرادەیا خەلكێ كوردستانێ بوو، ب رامانا ئەوێ چەندێ ئەو دەنگێن كو بڕیار بوو خەلكێ كوردستانێ بدەن، دا بنە تشتەكێ رەمزی، چونكە بەری هەلبژارتنان كورسیێن ئالییان هاتبوو دیاركرن».
فازل بەشارەتی هوشداری ژی دا» ئەوا دا ل گەل هەلبژارتناندا هێتە كرن مەترسییەكا مەزن بوو بۆ پاشەڕۆژا هەرێما كوردستانێ».