NO IORG
Authors Posts by naci bedel

naci bedel

15011 POSTS 0 COMMENTS

ئه‌ڤرۆ:

ب ئاماده‌بوونا د. عه‌لی ته‌ته‌ر، پارێزگارێ دهۆكێ و دژوار فایق، به‌رپرسێ بوردێ مادێ 140 ل جڤاتا وه‌زیرێن هه‌رێما كوردستانێ و چه‌ند په‌رله‌مانتا ر و ره‌وشه‌نبیر و نڤیسه‌ران، دوهی 18/12/ 2022 ل هولا ئێكه‌تیا نڤیسه‌رێن كورد په‌نه‌له‌كێ هه‌ڤپشك ژ لایێ ئێكه‌تیا نڤیسه‌رێن كورد لقێ دهۆكێ و بوردێ مادێ 140 ل جڤاتا وه‌زیرێن هه‌رێما كوردستانێ ب ناڤونیشانێن (مادێ 140 چ لێهات) بۆ (د. محه‌مه‌د ئیحسان) و (د. رائید فه‌همی) هاته‌ سازكرن.

پارێزگارێ دهۆكێ د په‌یڤه‌كێ دا دیار كر، مادێ 140 بابه‌ته‌كێ هه‌ستیار و چاره‌نڤیسازه‌، دڤێت د چارچوڤێ ده‌ستوورێ ئیراقا فیدرال دا بهێته‌ چاسه‌ركرن.

دیسا دژوار فایق به‌رپرسێ‌ بوردێ مادێ‌ 140 ل جڤاتا وه‌زیران په‌یڤه‌ك پێشكێشكر و تێدا ده‌ستخوشی ل په‌نه‌لیست و هه‌موو لایه‌نان كر و داخوازا سه‌ركه‌فتنێ بۆ كر.

پاشی (د. محه‌مه‌د ئیحسان) و(د. رائید فه‌همی) رۆهنكرن دانه‌ سه‌ر مادێ 140 و ئه‌و كار و ئاسته‌نگێن سالێن به‌ری نوكه‌ كه‌تینه‌ هه‌مبه‌ر بجهئینانا مادێ 140 و به‌رنامێ حكومه‌تا نوو یا ئیراقا فیدرال و نیازێن وان بۆ بجهئینانا مادێ‌ 140 به‌رچاڤكرن .

دیسا هه‌ر دوهی ئێڤاری و د چارچوڤێ به‌رنامێن په‌نه‌لیدا چه‌ند هوزانڤانه‌ك ژ ئاكنجیێن ده‌ڤه‌رێن مادێ 140 ژ هه‌موو ئول و نه‌ته‌وه‌یان هه‌لبه‌ستێن خوه‌ ب زمانێن كوردی و عه‌ره‌بی و سریانی پێشكێش كرن.

زاخۆ، عه‌لی حاجی:

رێڤه‌به‌رێ ناوچه‌داریا رزگاری بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیار كر، هه‌ر ژ ده‌ستپێكا زاخۆ هه‌تا دوڕیانا گوندێ گرشینێ دێ‌ بیته‌ جۆتساید و خرابیا جادده‌یا ده‌رگه‌هێ‌ نێڤده‌وله‌تی یێ‌ ئیبراهیم ژی دێ‌ هێته‌ چاره‌سه‌ركرن.

ئه‌دیب جه‌عفه‌ر، رێڤه‌به‌رێ ناوچه‌داریا رزگاری گۆت: “پشتی سه‌ره‌دانا مه‌سرور بارزانی، سه‌رۆكێ حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ بۆ ئیداره‌یا سه‌ربخوه‌ یا زاخۆ، رازیبوون ل سه‌ر دروستكرنا پشكا مایی ژ جادده‌یا سه‌ره‌كی یا ده‌رگه‌هێ‌ نێڤده‌وله‌تی یێ‌ ئیبراهیم خه‌لیل هه‌تا گوندێ باچیكا ب درێژاهیا سێ كێلومه‌تر و ٦٠٠ مه‌تران ده‌ربڕی، ئه‌و پشكا مایی ژ جادده‌یێ گه‌له‌ك خراب ببوو، نوكه‌ كۆمپانیه‌كا ناڤخوه‌یی ده‌ست ب كاری كریه‌ و ئه‌و جادده‌یه‌ دێ‌ بیته‌ جۆتساید هه‌تا گوندێ باچیكا و گوژمێ زێده‌تری ١٨ ملیار دینارێن ئیراقی بۆ هاتینه‌ ته‌رخانكرن و كێشه‌یا خرابیا جادده‌یێ‌ ژی نامینیت”.

ناڤبری گۆتژی: “گرنگیه‌كا تایبه‌ت ب رۆناهیكرنا وان جادده‌یان ژی هاتیه‌ دان و هه‌ر ژ زاخۆ هه‌تا ده‌رگه‌هێ‌ نێڤده‌وله‌تیێ ئیبراهیم خه‌لیل هاتیه‌ روناهیكرن”.

زاخۆ، دلۆڤان هالۆ:

گۆهدار شێخۆ، سه‌رپه‌رشتێ ئیدارا سه‌ربخوه‌ یا زاخۆ دوهی پێشوازی ل شانده‌كێ كۆمپانیا چینگشان یا چینی كر، كو ب مه‌ره‌ما دروستكرنا كارگه‌هه‌كێ هاتینه‌ ئیدارا سه‌ربخوه‌ یا زاخۆ.

شڤان عه‌بدی، به‌رپڕسێ ڕاگه‌هاندنا ئیدارا سه‌ربخوه‌ یا زاخۆ بۆ ڕۆژناما ئه‌ڤرۆ دیار كر، گۆهدار شێخۆ و شاندێ كۆمپانیا چینگشان یا چینی د ڕوونشتن و هه‌ڤدیتنا خوه‌ دا به‌حس ل وێ پێشكه‌ڤتنا ل هه‌رێما كوردستانێ ب گشتی د ڤان سالێن دووماهیێ دا كر، كو وه‌راره‌كا به‌رچاڤ و مه‌زن ب خوه‌ڤه‌ دیتییه‌ و ب تایبه‌ت گرنگیدانا كابینا نه‌هێ ب سه‌رۆكاتیا مه‌سرور بارزانی ژ هه‌موو ڕوویه‌كیڤه‌.

به‌رپڕسێ ڕاگه‌هاندنا ئیدارا سه‌ربخوه‌ یا زاخۆ، ئاماژه‌ ب وێ چه‌ندێ ژی كر، كۆمپانیا چینی خوه‌شحالیا خوه‌ ده‌ربڕی، كو دێ كارگه‌هه‌كێ ل سنوورێ ئیدارا سه‌ربخوه‌ یا زاخۆ ڤه‌كه‌ت.

هه‌ولێر، قائید میرۆ

په‌رله‌مانتاره‌ك: كاره‌ساته‌ سنێله‌ و زارۆك بڤی شێوه‌ی بشێن مالپه‌ڕێن پۆرن و بكار بینن

وه‌زاره‌تا گه‌هاندنا عێراقێ بڕیاردایه‌ هه‌موو مالپه‌ڕێن سێكسی ل عێراقێ بهێنه‌ گرتن و ئه‌ندامه‌كێ په‌رله‌مانێ كوردستانێ ژی ئاشكراكر، مالپه‌ڕێن سێكسی ژێده‌رێ گه‌هاندنا  به‌دڕه‌وشتیێ نه‌ بۆ خه‌لكێ كوردستانێ و عێراقێ هه‌روه‌ها دبێژیت، پێدڤیه‌ هه‌موو مالپه‌ڕێن سێكسی بهێنه‌ قه‌ده‌غه‌كرن و پاكێجا خێزانی نابیته‌ ئه‌گه‌رێ رێگریێ ل ڤه‌كرنا مالپه‌ڕێن سێكسی.

عومه‌ر گولپی، ئه‌ندامێ په‌رله‌مانێ كوردستانێ بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیاركر” ل زۆربه‌یا وه‌لاتێن جیهانێ رێك ناهێته‌دان بڤی شێوه‌ی ئینته‌ر كار بكه‌ت، مخاب نپاره‌ و په‌روه‌ردیێن كۆمپانیێن بیاڤێ گه‌هاندنێ بویه‌ ئه‌گه‌ر سه‌دان مالپه‌ڕ ڤیدیۆیێن به‌دڕه‌وه‌شتی بگه‌هنه‌ هه‌رێما كوردستانێ، پشتی دوڤچوونه‌كا هویر لسه‌ ره‌وشا بكار ئینانا مالپه‌ڕێن سێكسی ل وه‌لاتێن جیهانێ، ل چو وه‌لاتێن جیهانی رێك ناهێته‌دان زارۆیه‌كێ 12 سالی یان سنێله‌كێ 18 سالی ب ساناهی مالپه‌ڕێن سێكسی بكاربینن، چونكه‌ ل وه‌لاتێن جیهانێ ئینته‌رنێتا فری نینه‌، كۆمپانیێن مه‌زن یێن جیهانی یێن بیاڤێ پۆرن كار دكه‌ن ئه‌گه‌رن بۆ گه‌هاندنا به‌دڕه‌وشتیێ بۆ وه‌لاتێن جیهانێ، هه‌ر ئه‌و كۆمپانیێن جیهانێ رێگرن قانوون دژی وانا بهێنه‌ ده‌ركرن، زانستێن جڤاكناسی و ده‌روونزانی و پزیشكی سه‌لماندیه‌ ته‌ماشه‌كرنا گرته‌یێن سێكسی چو زیان بۆ مرۆڤی هه‌نه‌، بتایبه‌تی بۆ كه‌سێن ژیه‌كێ كیچم هه‌یه‌ وه‌كی زارۆك و سنێله‌یان، سه‌ره‌ڕای وان زیانێن زۆر یێن مالپه‌ڕێن سێكسی هه‌تا نوكه‌ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ پێنگاڤێن پێدڤی بۆ كۆنتڕۆلكرنا وان مالپه‌ڕێن سێكسی نه‌هاڤێتی نه‌.

عومه‌ر گولپی ئاماژه‌كر” بڕیارا وه‌زاره‌تا گه‌هاندن و ڤه‌گوهاستنا هه‌رێما كوردستانێ بۆ پێگیربوونا كۆمپانیێن گه‌هاندنێ ب چێكرنا پاكێجێن خێزانی نابیته‌ ئه‌گه‌رێ چاره‌سه‌ركرنا ئه‌ڤێ ئاریشێ، هه‌تا بگره‌ نابیته‌ ئه‌گه‌رێ كێم كرنا وانژی، سێ هه‌یڤ ده‌ربازبووینه‌ لسه‌ر ده‌ركرنا ئه‌ڤێ بڕیارا وه‌زاره‌تا گه‌هاندنا هه‌رێما كوردستانێ و هه‌تا نوكه‌ هژماره‌ك كۆمپانیێن گه‌هاندنێ به‌رهه‌ڤ نینه‌ بۆ بجه ئینانا بڕیارا پاكێجا خێزانی، پێدڤیه‌ په‌روه‌رده‌یه‌كا دروست بۆ زارۆكی و سنێله‌ی هه‌بیت، ئه‌ڤه‌ژی بۆڤێ چه‌ندێ ببیته‌ ئه‌گه‌رێ رێگریێ ل ره‌وشتێن خراپ و ره‌فتارێن نه‌هه‌ژی، به‌لێ مخابن ئه‌ڤا نوكه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ هه‌ی ل وه‌لاتێن ئورۆپی نینه‌ و ل وه‌لاتێن زۆر دیموكراتی و ڤه‌كریژی زارۆك و سنێله‌ نه‌شێن ب ساناهی ئینته‌رنێتا فری بكار بینن و گوره‌ی حه‌زێن خوه‌ بچنه‌ سه‌ر هه‌موو مالپه‌ڕان، ره‌وشا یا د مه‌ترسیێ دا و تنێ چاره‌سه‌ری ئه‌ڤه‌ ل هه‌یڤا ئیلوونا بۆری ب ئیمزیا 26 په‌رله‌مانتاران مه‌ بزاڤ كرینه‌ بۆ ده‌ركرنا قانوونه‌كێ بناڤێ فلته‌ركرن، ئه‌ڤه‌ژی ب مه‌ره‌ما پاراستن و گه‌نج و زارۆكێن هه‌رێما كوردستانێ ل ئه‌ڤان هه‌موو مالپه‌ڕێن به‌دڕه‌وشتیێ به‌لاڤ دكه‌ن و دبنه‌ كاره‌سات بۆ خه‌لكێ كوردستانێ.

41

دهۆك، له‌زگین جوقی

 

” ئه‌ڤ ساله‌ د ماوێ‌ 10 هه‌یڤاندا سێ‌ هزار و 762 سكالا یێن هاتینه‌ تۆماركرن”

 

رێڤه‌به‌رێ‌ به‌رهه‌نگاریا توند و تیژیێ‌ دژی ئافره‌ت و خێزانێ‌ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ دیار كر:” رێژا توند و تیژیێ‌ ل دهۆكێ‌ گه‌له‌ك كێمبوویه‌، پتر ره‌وشه‌نبیری بۆ ئافره‌تێ‌ په‌یدابوویه‌ و ب رێیێن یاسایی دخوازا مافێن خۆ دكه‌ن و گۆت: ئه‌ڤ ساله‌ د ماوێ‌ 10 هه‌یڤێن بۆریدا سێ‌ هزار و 762 سكالایێن توند و تیژیێ‌ یێن هاتینه‌ تۆماركرن و پتریا وان یێن هاتینه‌ چاره‌سه‌ركرن”.

 

عه‌قیدی مافپه‌روه‌ر، ئارام محه‌مه‌د رێڤه‌به‌رێ‌ به‌رهه‌نگاریا توند و تیژیێ‌ دژی ئافره‌ت و خێزان ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ بۆ ئه‌ڤرۆ دیار كر: “ل سه‌رانسه‌ری پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ رێژا توند و تیژیێ‌ ل سه‌ر ئافره‌تی و خێزانێ‌ كێمتر لێهاتیه‌ به‌رامبه‌ر سالێن بۆریدا، بۆ نموونه‌ رێژا خۆكوشتنێ‌ و كوشتنێ‌ و ده‌ستدرێژیا سكسی هه‌موو كێمبووینه‌.

زێده‌تر گۆت: رێژا سكالایان ده‌مێ‌ زێده‌دبیت رامانا وێ‌ ئه‌و نینه‌ توند و تیژیێ‌ ل سه‌ر ئافره‌تی زێده‌بوویه‌، به‌لكو ره‌وشه‌نبیری بۆ ئافره‌تێ‌ په‌یدابوویه‌ و ئافره‌ت ب رێیێن ئاسایی داخوازا مافێن خۆ دكه‌ن. ئه‌ڤه‌ ڤه‌دگه‌ریت بۆ ره‌وشه‌نبیریا خه‌لكی و یاسایا به‌رهه‌نگاریا توند و تیژیێ‌ دژی ئافره‌تێ‌ و ڤه‌كرنا نڤیسنگه‌هێن توند و تیژیێ‌ و ڤه‌كرنا سه‌نته‌رێن راوێژكاریا خێزانی و هه‌موو هه‌ولا دده‌ن ژێكڤه‌بوون دناڤبه‌را خێزاناندا دروست نه‌بیت.

ئاشكه‌را كر، جیاوازیا ژی ل ده‌ڤ مه‌ نینه‌، هنده‌ك كه‌س دبن 18 سالیێ‌ دانه‌ و تووشی توند و تیژیێ‌ دبن، هنده‌ك ژی ژیێ‌ وان گه‌هشتیه‌ هه‌تا 60 سالیێ‌ تووشی توند و تیژیێ‌ دبن ب تایبه‌تی ژی ئافره‌ت، توند و تیژی به‌رامبه‌ر دهێته‌ كرن و هنده‌ك جاران زارۆك به‌رامبه‌ر دایكا خۆ توند و تیژیێ‌ دكه‌ن و حاله‌ت ژی هه‌نه‌ زه‌لام دگه‌ل هه‌ڤژینا خۆ توند و تیژیێ ئه‌نجام ده‌ت، هه‌روه‌سا ژی حاله‌ت هه‌نه‌ برا و باب و كه‌س و كارێن ئافره‌تی توند و تیژیێ‌ به‌رامبه‌ر ئافره‌تێ‌ ئه‌نجام ده‌ن “.

عه‌قیدی مافپه‌روه‌ر، ئارام محه‌مه‌د:” توند و تیژیا به‌ربه‌لاڤ نوكه‌ خراب بكارئینانا سوشیال میدیایێ‌ یه‌، ئه‌ڤه‌ دبیته‌ ئه‌گه‌ر گه‌له‌ك جاران ئافره‌ت یان كچ هزرا خۆ كوشتنێ‌ بكه‌ت، ده‌مێ‌ نه‌زانیت رێیا دروست چییه‌، ئه‌و ئافره‌ت و كچێن رێیێن یاسایی هه‌لدبژێرن دهێنه‌ پاراستن، چونكو یاسا مافی وان دپارێزیت، ئه‌و هزرا خوكوشتنێ‌ نامینیت د سه‌ری دا. ده‌مێ‌ هزر دكه‌ت دێ‌ خۆ كوژیت و كه‌سه‌ك هه‌بیت پشته‌ڤانیێ‌ لێ‌ بكه‌ت و رێیا دروست نیشا ئافره‌ت و كچێ‌ بكه‌ت، ئه‌و هزرا خوكوشتنێ‌ نامینیت ده‌ڤ ل عه‌شیره‌تگه‌ری گه‌له‌ك پشته‌ڤانه‌ دگه‌ل مه‌دا ب كێمكرنا توند و تیژیێ‌”.

عه‌قیدی مافپه‌روه‌ر ئارام محه‌مه‌د، گۆت ژی: بێگومان هاتنا ئاواره‌ و په‌نابه‌ران نه‌ رێژا توند و تیژیێ‌ زێده‌كریه‌، به‌لكو ل كه‌مپان ژی ئه‌م ب به‌رهه‌نگاریا توند و تیژیێ‌ كار دكه‌ین، تیمێن موبایل هاتینه‌ دروستكرن و سه‌ره‌دانا كه‌مپان دكه‌ن بۆ هاریكاریا وان خێزانان یێن تووشی توند و تیژیێ‌ دبن ژلایێ‌ كه‌س و كارێن خۆ ڤه‌”.

9

هه‌ولێر، قائید میرۆ:

به‌رپرسه‌كا وه‌زاره‌تا چاندنێ ئاشكرا كر، پلان هه‌یه‌ جاره‌كا دی پێداچوون د ئه‌ردێ چاندنێ دا هێته‌كرن و ئه‌ردێ دێم و یێ ئاڤی دێ‌ هێته‌ ڤاڤارتن و جوداكرن. هه‌روه‌سا دبێژیت: سیاسه‌تا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ئه‌وه‌ كه‌رتێ چاندنێ ببیته‌ كه‌رته‌كێ سه‌ره‌كی و سه‌رۆكێ حوكمه‌تێ ژی چه‌ندین جارا ئه‌ڤه‌ پشتڕاستكریه‌، له‌وڕا ژی دێ هه‌موو هاریكاری و پشته‌ڤانی بۆ كه‌رتێ چاندنێ هێنه‌كرن.

د. زێدا محه‌مه‌د، رێڤه‌به‌را گشتیا پلاندانانێ ل وه‌زاره‌تا چاندنێ بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیار كر “وه‌زاره‌تا چاندنێ سالانه‌ پلانا خوه‌ یا چاندنێ بۆ وه‌زاره‌تا چاندنا به‌غدا بلند دكه‌ت، ب مه‌ره‌ما په‌سه‌ندكرنێ، ئه‌ڤ ساله‌ ژی مینا سالێن بۆری پلانا خوه‌ هنارتیه‌، ئه‌و ژی ل دۆر ئه‌و ئه‌ردێ دهێته‌ بكار ئینان بۆ مه‌ره‌مێن چاندنێ.

زێده‌تر گۆت: مه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ دو جۆرێن ئه‌ردی هه‌نه‌، ئه‌ردێ دێم و ئه‌ردێ ئاڤی، ئه‌ردێ دێم زێده‌تر ژێده‌رێ ئاڤدانێ بۆ هاتنا بارانێ ڤه‌دگه‌ڕیت و بۆ مه‌ره‌مێن گه‌نمی دهێته‌ بكارئینان، به‌لێ مه‌ پلانه‌كا دی هه‌یه‌ وه‌كی چاندنا هه‌رێما كوردستانێ، ئه‌و ژی دووباره‌ پێداچوونێ ب رووبه‌رێ ئه‌ردێ چاندنێ دا بكه‌ن، ئه‌و ژی ب رێیا ئامیرێن پێشكه‌فتی.

رێڤه‌به‌را گشتیا پلاندانانێ ل وه‌زاره‌تا چاندنێ خویاكر، چونكه‌ پێدڤی ب پێداچوونێ هه‌یه‌ و چه‌ندین ساله‌ پێداچوون بۆ نه‌هاتیه‌كرن. بۆ نموونه‌ ئه‌رد هه‌بوویه‌ به‌ری نوكه‌ یێ دێم بوویه‌، به‌لێ پشتی بیرا ئاڤێ بۆ هاتیه‌ دابین كرن، ره‌گه‌زێ ڤی ئه‌ردی هاتیه‌ گۆهۆڕین ژ دێمی بۆ ئاڤی، ئه‌ڤه‌ ئێكه‌ ژ پلانێن وه‌زاره‌تا چاندنێ دووباره‌ رۆپیڤان بۆ ئه‌ردێ چاندنێ بهێته‌كرن، چونكه‌ وی ده‌می دیار دبیت مه‌ چه‌ند ئه‌ردێ دێمی هه‌یه‌ و چه‌ند یێ ئاڤیه‌، هه‌ر چه‌نده‌ ل گۆره‌ی هه‌موو ئامارێن به‌رده‌ست ئه‌ردێ دێم زێده‌تره‌، به‌لێ پێدڤی ب پێداچوونێ هه‌یه‌، هه‌تا ئامارێن دروست بهێنه‌ په‌یداكرن.

رێڤه‌به‌را گشتیا پلاندانانێ گۆت “حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ نوكه‌ زێده‌تری هه‌ر ده‌مه‌كی گرنگیێ ب كه‌رتێ چاندنێ دده‌ت، چونكه‌ حوكمه‌ت دخوازیت كه‌رتێ چاندنێ ببیته‌ كه‌رته‌كێ سه‌ره‌كی ل هه‌رێما كوردستانێ، د چوارچوڤێ پشته‌ڤانێن حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ژی چوار ملیار دینار ژلایێ سه‌رۆكایه‌تیا جڤاتا وه‌زیران هاتینه‌ مه‌زاختن بۆ ژناڤبرنا وان قركه‌رێن، سالانه‌ دبنه‌ ئه‌گه‌رێ ژناڤبرنا به‌رهه‌مێ جوتیارێن هه‌رێما كوردستانێ”.

دكتۆر زێدا محه‌مه‌د ئاماژه‌ كر “نوكه‌ ئه‌و چوار ملیار دینارێن هاتینه‌ مه‌زاختن ژ بۆ ژناڤبرنا وان گیانه‌وه‌رێن دبنه‌ ئه‌گه‌رێ زیان گه‌هاندنێ ب گه‌نمێ جووتیاران ل وه‌زاره‌تا داراییه‌ و پشتی رێكارێن قانوونی و كارگێڕی ئه‌و پاره‌ دێ ل سه‌ر هه‌موو جووتیارێن هه‌رێمێ هێته‌ به‌لاڤكرن.

ئه‌و ژی دیار كر، ئه‌ڤه‌ ژی هاریكاریه‌كا باشه‌ بۆ كه‌رتێ چاندنێ، چونكه‌ هه‌ر سال هنده‌ك گیانه‌وه‌رێن وه‌ك سنكو كیسه‌لا دبنه‌ ئه‌گه‌رێ ژناڤبه‌را به‌رهه‌مێ جووتیاران، ل سالێن به‌ری نوكه‌ ژی به‌رده‌وام حوكمه‌تێ ب رێیا وه‌زاره‌تا چاندنێ هاریكاری ل سه‌ر جووتیاران به‌لاڤكرینه‌، وه‌زاره‌تا چاندنێ دێ به‌رده‌وامبیت ل سه‌ر سیاسه‌تا خوه‌ وه‌كی پشكه‌ك ژ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ بۆ گرنگیدانێ ب كه‌رتێ چاندنێ.

128

شه‌هره‌زاد نایف
ئالایێ من..
ده‌مێ ئه‌ز ل به‌ر سیبه‌را ته‌ رادوه‌ستم
و سه‌ح دكه‌مه‌ دیمه‌نێ ته‌
تو هۆیێ به‌رز و بلند
با پێلا ژ ته‌ دبه‌ت
رۆژ داڤێن زێرین د ره‌نگێن ته‌ دا
دبه‌ته‌ خار
په‌یڤ و ئاوازێن ئه‌ی ره‌قیب
ل توخیبێن من و ته‌ ڤه‌دده‌ن
ئها وی ده‌می بوونا منه‌
جیهان هه‌می بارا منه‌ و
دلێ من به‌ری ده‌ستێ
من سلاڤێ بۆ ته‌ دهنێریت..
ل به‌ر چاڤێ من.. تو ئه‌ڤرۆكه‌..
ژ گاره‌یی و هه‌وه‌سا ئاراراتی بلندتری
تو ژ سنوورێن ئه‌شقا شه‌هیدی و
ئاخا وه‌لاتی مه‌زنتری
تو ژ هه‌بوونا دیرۆكێ دوورتری
تو ژ كۆمارا میدیا و مهابادێ كه‌ڤنتری
تو ژ هه‌می پیرۆزیێن وه‌لاتێ من پیرۆزتری
بهایێ به‌رزبوونا ته‌ بلندبوونا ته‌
گران گران من دابوو
شه‌هیدبوونا برایێ من بوو
سێداره‌دانا پیره‌ بابێ من بوو
رۆندكێن چاڤێن دایكا من بوون
هه‌ی هۆ ئالایێ من
مه‌ چه‌ند رۆژێن ره‌ش بۆراندن
دا ل بن سیبه‌را ته‌
ل واره‌كێ ئارام
ده‌ڤێ تێهنی ب قورچه‌كا ئازادیێ شل كه‌م.

109

بژار ئاسیهی

(1-2)

نڤیسه‌ر دبێژت: “مرۆڤ د ناڤ خوه‌ دا یێ هه‌ڤدژه‌، هه‌مان ده‌م ژی دا ئالۆزه‌” هه‌تا هه‌ردو ڕه‌خنه‌گرێن ڕوس: “بلینسكی” و میخایلۆفسكی” ڤێ گۆتنا دۆستۆیڤسكی ڕۆن دكن و وه‌سان هزركرن ب وێ چه‌ندێ، كو ب تنێ مرۆڤێن هه‌ژار و وه‌حشگه‌رایی ب ڤی ڕه‌نگینه‌، لێ د ڕاستی دا دۆستۆیڤسكی وێنه‌یه‌كی دویتر جودا ژ یێ وان ده‌ینات به‌ر چاڤێن مه‌. كو ئه‌و باشی و خرابییا د ناڤا مه‌ دا، ئه‌و ئازار و شه‌ڕێ د ناڤا مه‌ دا. دیساڤه‌ دبێژت: “ب كێمی مرۆڤ دو كه‌سه‌، هه‌ر چنه‌ بت لایه‌نێ باش و خراب ب خوه‌ڤه‌ د گرت” له‌وا، ڕه‌دكرنا هه‌ردو ڕه‌خنه‌گران ب به‌رهه‌م و شرۆڤه‌ییێن دۆستۆیڤسكی هاته‌ كرن. نڤیسه‌ر دبێژت: “هه‌می شه‌ڕ به‌رهه‌مێ ژینگه‌هێ نینه‌، به‌لكو ژینگه‌هـ ب تنێ دشێت گران بكت یان سڤك بكت” ب بۆچوونا نڤیسه‌ری مرۆڤ دشێن ب ته‌مامه‌ن خوه‌ ئازار و ئه‌شكه‌نجه‌ بدن. وه‌ك وی جورێ مرۆڤی یێ دو كه‌سایه‌تی ل دۆر خوه‌ گرتی، یێ باش و یێ خراب. چێ دبت بزاڤێ بكت كه‌سایه‌تییا باش ب سه‌ر كه‌سایه‌تییا خراب دا زال بكت، لێ ده‌ما ده‌روونێ وی فێری كه‌سایه‌تییا خراب ببت پتر ژ كه‌سایه‌تییا باش، لڤێرێ دا ئازار و ئه‌شكه‌نجه‌دانا مرۆڤی ب ده‌ستێن مرۆڤی به‌ره‌ڤ زێده‌بوونێ ڤه‌ دچت، بێ كو ژینگه‌هـ مایێ خوه‌ تێ بكت، چونكی ژینگه‌هـ ب تنێ دشێت ڤی باری، گران یان سڤك بكت، لێ د بنه‌ره‌ت دا خالا سه‌ره‌كی یا ناخێ مرۆڤی یه‌. له‌وا، نڤیسه‌ری مرۆڤ یێ قه‌له‌م دای ب مرۆڤه‌كێ ئالۆز و هه‌ڤدژ ژی.

دۆستۆیڤسكی د دو ڕۆمانێن خوه‌دا مژارا ئازادبوون و ئازادنه‌بوونێ ب فه‌لسه‌فێ‌ د ئازرینت، ژ وان ڕۆمانا “نامێن بن عه‌ردی” و ڕۆمانا “تاوان و سزا” پشتی چه‌ندین ڤه‌كۆلین سه‌باره‌ت فه‌لسه‌فه‌یا دۆستۆیڤسكی هاتینه‌ ئه‌نجام دان، ئه‌ڤ هه‌ردو ڕۆمانێن وی كرنه‌ د ئێك هزرێ دا، یان بێژن كرن ته‌مامكرنا به‌رسڤه‌كێ دا.

دۆستۆیڤسكی دبێژت: گه‌ر هه‌ست پێ بكی تو ئازادی سه‌ره‌ده‌رییه‌كا دورست و جوان د گه‌ل ڤێ ئازادبوونا خوه‌ بكه‌. ئه‌ڤ تێكسته‌ و هزره‌ د زڤڕت بۆ ڕۆمانا وی یا ب ناڤێ “تاوان و سزا”

و هه‌ر وه‌سان دۆستۆیڤسكی دبێژت: گه‌ر هه‌ست پێ بكی تو نه‌ ئازادی، بزاڤێ بكه‌ ببییه‌ عاشق! ئه‌ڤ هزره‌ ژی د زڤڕت بۆ ڕۆمانا وی ژ وان ڕۆمانێن ده‌ستپێكا دیاربوونا وی وه‌ك نڤیسه‌ر، یا ب ناڤێ “نامێن بن عه‌ردی”

دۆستۆیڤسكی مرۆڤی قه‌له‌م ددت كو مرۆڤ یێ ئالۆزه‌، ئانكو مرۆڤ یێ ب ساناهی نینه‌. ژبه‌ر كو مرۆڤ د ناڤا ناخێ خوه‌دا یێ هه‌ڤدژه‌، تا وی ڕاده‌ی گه‌ر ئه‌قلییه‌تا مرۆڤی بهێته‌ زمان، دێ ئه‌قلیه‌ت ب ناخێ مرۆڤی كته‌ كه‌نی.

وه‌ك كارێكته‌رێ (بێ ناڤ) یێ ڕۆمانا نامێن بن عه‌ردی، هه‌رده‌م هه‌ست پێ دكر كه‌سه‌كێ ئازاد نینه‌، و ترسنۆكه‌ ژی و هه‌تا دێمێ خوه‌ ژی ددیت ب دێمه‌كێ كرێت و نه‌ وه‌كی چ مرۆڤانه‌. هه‌تا وی ڕاده‌ی (ژ ناڤێ ڕۆمانێ دیاره‌) خوه‌ دیت كو كه‌سه‌كه‌ نه‌وه‌كی وان كه‌سانه‌ ئه‌ڤێن ل سه‌ر ڤی عه‌ردی دژین، وه‌سان هزردكر كو ئه‌و ل بن عه‌ردی دژیت و بۆ سه‌ر عه‌ردی ناگونجت. هه‌تا ده‌ما ل سه‌ر ڤی عه‌ردی بزاڤا ژیانه‌ك دورست و باش دكت، وه‌ك مرۆڤه‌كێ نۆرمال لێ هه‌ر نه‌شێتن.

بێ گۆمان ئه‌ڤه‌ كێشه‌یه‌كا ده‌روونی یه‌، كو ئه‌ڤ جۆره‌ مرۆڤه‌ قه‌د خوه‌ نابینت مرۆڤه‌كێ ئازاد و خوه‌ نه‌شێت مافێ خوه‌ ژی ب ده‌ست ڤه‌ بینت، هه‌تا بمرت ژی دێ ب ڤی چاڤێ سڤك و كرێت خوه‌ بینت، و هه‌ستێن وی ژی دێ خه‌لكێ وه‌سان ئینن به‌ر چاڤێن وی كو خوه‌ خه‌لكێ ژی ئه‌ڤ مرۆڤه‌ نه‌ڤێت، و ئه‌ڤ مرۆڤه‌ ل نك خه‌لكێ ژی مرۆڤه‌كێ نه‌شرین و بكێر نه‌هاتییه‌.

و هه‌ر وه‌سان كارێكته‌رێ ڕۆمانا تاوان و سزا ب ناڤێ “ڕاسكۆلنیكوف” ب ته‌مامی به‌روڤاژی كارێكته‌رێ ڕۆمانا نامێن بن عه‌ردی بوو، چونكی ب ته‌مامی خوه‌ دیت كه‌سه‌كێ ئازاد و بێ منه‌ت، هه‌تا غروورییێ ژی ناخێ وی گرت بوو. خوه‌ هند كه‌سه‌كێ ئازاد ددیت هه‌تا كوشتن ژی ئه‌نجام دا، لێ ل ژێر فه‌لسه‌فه‌یا ب ناڤێ “مفا گه‌رای” ئانكو ئێكێ بكێرنه‌هاتی بكوژت ژ بۆ هندێ مفا بگه‌هته‌ كۆمه‌لگه‌ها وی، و خوه‌ بئینت پێشچاڤ كو كه‌سه‌كه‌ دشێت مافان بخوازت و د شییان دا هه‌یه‌، ئانكو باوه‌ری ب خوه‌ هه‌یه‌.

ل خه‌لكا داهاتی ئه‌م دێ‌ مژارێ ڕۆن كن و خوه‌ گه‌هینن ئه‌نجامان باشی و خرابییان؛ دۆستۆیڤسكی عشقێ‌ چاوان دبینت؟

48

دهۆك ، زنار تۆڤی:

قوتابی (لارا نوری) كو نوكه‌ ل پۆلا هه‌شتێ‌ بنه‌ره‌تی یه‌ ل قوتابخانا له‌یلان ل سنۆرێ‌ په‌روه‌ردا دهۆك رۆژئاڤا، د دیداره‌كێ‌ دا بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیاركر كو ئه‌و ل مال گیانه‌وه‌رێن وه‌كو ماری و كیسه‌لی و ژیژی و پشیكان و چویچكان بخودان دكه‌ت، ئه‌و پتر حه‌ز ژ بخودانكرنا ماران دكه‌ت و ئه‌و جۆره‌كێ‌ ماران بخودان دكه‌ت، كو ل بیابانان دژیت و وی جۆرێ‌ ماری ژه‌هر نینه‌ و ئه‌و ماره‌ گوشتی و هێكێن كه‌لاندی دخوت.

زێده‌تر گۆت: درێژاهیا وی ماری دگه‌هیته‌ دو مه‌تر و نیڤان و سالێ‌ جاره‌كێ‌ تیڤلێ‌ خۆ دگۆهۆڕیت، هه‌روه‌سا وێ‌ شاره‌زایی د خودانكرنا ماران دا هه‌یه‌ و ئه‌و دوێریت ده‌ستێ‌ خۆ بكه‌ته‌ هه‌موو جۆرێن ماران و ژێ‌ ناترسیت، ئه‌و گه‌له‌ك خۆشییێ‌ ژ بخودانكرنا گیانه‌وه‌ران دبینیت، ب تایبه‌تی ژی بخودانكرنا ماران، هه‌روه‌سا د زارۆكاتییا خوه‌ دا وێ‌ گه‌له‌ك حه‌ز ژ گیانه‌وه‌ران دكر، د مال دا ب تنێ‌ ئه‌و گیانه‌وه‌ران بخودان دكه‌ت، دایك و بابێن وێ‌ ژی پشته‌ڤانیێ‌ ل وێ‌ دكه‌ن و هه‌ر گیانه‌وه‌ره‌كێ‌ وێ‌ بڤێت بۆ وێ‌ په‌یدا دكه‌ن و وێ‌ هه‌ڤالینیه‌كا باش ل گه‌ل گیانه‌وه‌ران هه‌یه‌ و چو جاران ئه‌و وان نائێشینیت.

52

سلێمانیێ‌، عه‌زیز هه‌ورامی:

هه‌لگورد سالح، ده‌رهێه‌رێ‌ كورته‌ فلمێ‌ (هاجه‌ر) كو ده‌مێ‌ وی چارده‌ خوله‌كن، د دیداره‌كێ‌ دا بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیاركر كو د ده‌مه‌كێ‌ نه‌خۆش دا ئه‌و كورته‌ فلم هاتیه‌ چێكرن، ئه‌و ژی ل سه‌رده‌مێ‌ كۆرۆنایێ‌ بوو، و ژ به‌رهه‌مێ‌ رێڤه‌به‌ریا گشتی یا ره‌وشه‌نبیری و هونه‌ری یه‌ ل پارێزگه‌ها سلێمانیێ‌.

زێده‌تر گۆت: كورته‌ فلمێ‌ هاجه‌ر ب هاریكاریا گرۆپێ‌ هاملتۆن هاتیه‌ چێكرن، ناڤه‌رۆكا ڤی كورته‌ فلمی ل دۆر كاره‌ساتا ئه‌نفالێ‌ یه‌، كو ئه‌و ژی چیرۆكا ئافره‌ته‌كێ‌ یه‌ ب ناڤێ‌ (هاجه‌ر) كو هه‌تا نوكه‌ دژیانێ‌ دا مایه‌، لێ‌ هه‌موو كه‌سوكارێن خوه‌ د ئه‌نفالێ‌ دا ژ ده‌ست داینه‌، هه‌تا نوكه‌ ڤی كورته‌ فلمی پشكداری د چه‌ندین فیسته‌ڤالان دا كریه‌ و دووماهی جار ل وه‌لاتێ‌ هندێ‌ پشكداری د فیسته‌ڤالا نیۆده‌لهی دا كریه‌ و ژ سه‌رجه‌مێ‌ هه‌شتێ‌ فلمان خه‌لاتێ‌ چوارێ‌ دوێ‌ فیسته‌ڤالێ‌ وه‌رگرت.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com