NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

5858 POSTS 0 COMMENTS

10

د. عامر عبدالله محێ، تایبەتمەندێ تاقیگەهێ و شلوڤەکرنا نەخۆشیان دیارکر ​بۆ جارا ئێکێ د مێژوویا عیراقێ دا، ئامیرێ NextSeq 2000 ل دهۆکێ هاتەدانان و گۆت: ئەڤ ئامیرە ل سەر ئاستێ عیراقێ و ئوردنێ ژی ئێکەمینە د جورێ خۆ دا و دێ خزمەتەکا مەزن پێشکێشی نەخۆشان کەت.
دیارکر، ئەڤ پێنگاڤه دێ پراکتیکا پزیشکی ل عیراقێ د بوارێ نەخۆشیێن جینی و نەخۆشیێن گرێکا و پەنجەشێرێ بەرەڤ ئاستەکێ گەلەک پێشکەفتی بەت.
د بەرسڤا پرسیارەکێ دا، ئەڤ ئامیرە ​دێ چ گوهۆڕین پەیداکەت؟ گۆت: ​ب هەبوونا ڤی ئامیرەی، بۆ جارا ئێکێ ل عیراقێ پشکنینێن جینی یێن گشتگیر و پێشکەفتی ل سەر ئامیرێن illumina دێ هێنە ئەنجامدان و ئامیرێن illumina تاکە ئامیرن کو ل تاقیگەهێن جیهانی یێن باوەرپێکری دهێنە بکارهینان.
دیارکر ژی، ​مەرەم ژ پشکنینێن جینی یێن گشتگیر ئەڤەنە؛ “ ​Whole Exome، Sequencing، ​Whole Genome Sequencing ب ۆ نەخۆشیێن جینی و ​Comprehensive، Genomic Profile
بۆ گرێک و پەنجەشێران و گۆتژی؛ ​بەری نوکە، ئەڤ جورە پشکنینە پتریا جاران دهاتنە رەوانەکرن بۆ دەرڤەی وەلاتی، یان بۆ تاقیگەهێن جیهانی یێن ب ناڤودەنگ یانژی تاقیگەهێن هەرێمی یێن نە بەرنیاس.ئەگەر ل ناڤ عیراقێ ژی هاتبانە کرن، ب ئامیرێن د ئاستێ ئامیرێن “إلومينا” یێن جیهانی دا نەبوون.
دیارکر، ​ئەڤ پێنگاڤە دێ بیتە وەرچەرخانەکا مەزن د ئاستێ خزمەتگوزاریێن پزیشکی دا د بوارێ نەخۆشیێن جینی دا. دێ هەمی وەلاتی، دەزگەهـ، تاقیگەهـ و نەخۆشخانێن کەرتێ تایبەت و حکۆمی مفا لێ بینن، د چارچۆڤێ هەماهەنگیەکێ دا کو خزمەتا وەلاتی بکەت.

15

دەرکەفتنا رۆژێن سەرما بزەحمەترین بریارە بۆ ھندەک مرۆڤان کو بچنە کاری یان خواندنگەھێ، عادل ئەلعانی، شیرەتکارێ نەخۆشیێن بەرھنگاریێ دبێژیت: دەرکەفتنا رۆژێن سەرما گەلەک مفا ھەنە و گەلەک کەس وان مفایان نزانن.
ئەلعانی دوپات کر؛ ئەو کەسێن سپێدەھیێن زڤستانێ دچنە سەر کاری یان خواندنگەهـ و زانکۆیان، ساخلەمیا وان باشترە، ژبەرکو دەرکەفتنا ل سپێدەھیان و ھلکێشانا بایێ تەزی، کارتێکرنێن ئەرێنی ل سەر کوئەندامێ ھەناسێ دکەت، ھەروەسا نەخۆشیێن زڤستانێ نە ژ سەرمایێ چێدبن، بەلکو ژ ڤایرۆس و بەکتریا چێدبن.
ھەروەسا دەرکەفتنا ل بەر سەرمایێ وزەکا ئەرێنی ددەتە مرۆڤی و ھورمۆنێ دلخۆشیێ ل نک مرۆڤی زێدە دکەت، بایێ سپێدەھیان خەمۆکیا زڤستانێ ژی ناھێلیت

8

​مەترسیا هەرە مەزن یا جەلتێ (DVT) ژبەر کێم لڤینێ و هندەک عادەتێن خەلەت یێن رۆژانە پەیدادبیت. ئەڤە ژی هندەک خوارن و عادەتن کو خوینێ روهن دکەن و ناهێلن جەلتە دروست ببیت:
​1. ڤەخوارنا ئاڤێ ب رەنگەکێ زۆر:
هشکبوونا لەشی ئێکە ژ ئەگەرێن سەرەکی یێن مەهینا خوینێ. یا فەرە رۆژانە ئاڤێ ب رێژەیەکا باش ڤەخۆی. بۆ هندێ بزانی کا لەشێ تە تێرا خۆ ئاڤ وەرگرتییە، سەحکە رەنگێ میزێ؛ ئەگەر یا زەرا ڤەکری بیت ئانکو باشە، ئەگەر یا تاری بیت ئانکو لەشێ تە یێ هشکە.
​2. خوارنا کێوی:
ڤەکولین نیشان ددەن کو کێوی رۆلەکێ مەزن هەیە د کێمکرنا چالاکیا “پەڕوکێن خوینێ” دا، ئەڤە ژی ناهێلیت خوین بمەهیت. دیسان فێقیێن وەک (سێڤ، فراولە، و تری) هەمان مفای ددەن.
​3. بکارئینانا بهاراتان:
هندەک بهارات وەک (کەرکەم، زەنجەـیل، و بیبەرێن تیژ) ماددێ “سالیسیلات” تێدایە کو ناهێلیت خوین ل ناڤ دەماران دا بمەهیت.
​4. زەیتا زەیتوونا یا سافی:
ئەڤ زەیتە ماددەیێن “فینۆلی” تێدایە کو جەلتێ کێم دکەن. باشترە د چێکرنا خوارنێ دا ل جهێ زەیتێن دی بهێتە بکارئینان.
​5. چەرەز و دانەوێلێن تەمام:
چەرەزێن وەک (باهیڤ، گویز) و دانەوێلێن وەک (گەنم و نیسک) دەولەمەندن ب “ڤیتامین E”، کو ئەڤ ڤیتامینە وەک روهنکەرەکێ سروشتی یێ خوینێ دهێتە نیاسین.
​6. ماسی و تۆڤێ کەتانی (بذر الكتان):
ئەو خوارنێن “ئۆمیگا 3” تێدا، خوینێ روهن دکەن و ناهێلن دەمارێن خوینێ ستویر ببن. ماسیێن وەک (سەلمۆن و ماکریل) باشترین ژێدەرن.
​7. سیر:
سیر دهێتە هەژمارتن وەک دەرمانەکێ سروشتی بۆ روهنکرنا خوینێ و کێمکرنا مەترسیا جەلتێ، زێدەباری مفایێن وێ یێن دی بۆ دلی.
​8. شەربەتا تری:
ڤەخوارنا پەرداخەکێ شەربەتا تری ل شەڤێ، هاریکارە بۆ کونترۆلکرنا کارێ پەڕوکێن خوینێ و رێگریێ ل جەلتێ دکەت.
​9. شوکولاتا تاری:
ژبەر هەبوونا ماددێ “فلاڤۆنۆید”، شوکولاتا تاری ناهێلیت خوین ل سەر ئێک کوم ببیت.
​10. پیڤاز و کڤارکا ڕەش:
پیڤاز دژە-ئۆکسانە و ناهێلیت پەڕوکێن خوینێ ب ئێک ڤە ببن. کڤارکا رەش ژی خوینێ پاقژ دکەت و دل و دەماران دپارێزیت.
​ئامۆژگارییەکا گرنگ:
​هەوڵ بدە خوارنێن پڕ چەوری (الدهون المشبعة) کێم بکەی، چونکی ئەڤ چەورییە دبنە ئەگەرێ هەوکردنا دەماران و رێگریێ ل چوونا خوینێ دکەن.

3

قەیس وەیس:

بڕیارە ئەڤرۆ پێنچ یاریێن مایی ژ هەڤڕكیێن گەڕا 16ێ‌ یا خولێ‌ ستێرێن ئیراقێ‌ یا فوتبۆلێ‌ ل چەند یاریگەهێن جودا بهێنە كرن، دهۆك ل باژێرێ‌ نەجەفە و زاخۆ دناڤ ئەرد و جەماوەرێ‌ خوە دایە د دو ئەركێن جودا بۆ سەركەڤتنێ‌.

دهۆك بەرانبەر خودانا دووماهییا لیستێ‌ یە
تیما فوتبۆلا یانەیا دهۆك دێ‌ ل یاریگەها نەجەف بیتە مێڤانا یانەیا ئەلقاسم ئەوا دێ‌ ل دەمژمێر سێیێ‌ ئێڤاری هێتە كرن، ئەلهۆیێن چیا 22 خال كۆمكرینە ژ دەرئەنجامێ‌ شەش سەركەڤتن، چار وەكهەڤی و پێنچ خوسارەتی ژی هەنە ئەوا د نوكە ل ڕێزا 11ێ‌ دهێت، یاریزانێن وێ‌ 15 گۆل تۆماركرینە لێ‌ 13 گۆل ژی ل سەر تیمێ‌ هاتینە تۆماركرن، ژلایێ‌ خوەڤە یانەیا ئەلقاسم یا ل دووماهییا ڕێزبەندییا خولێ‌ بتنێ‌ ئێك خال هەیە ئەوژی وەكهەڤییە و 14 خوسارەتی هەنە و هیچ سەركەڤتن نیننە، 36 گۆل ل سەر هاتینە تۆماركرن بتنێ‌ چار گۆل ئیناینە.
چەكێ‌ دهۆكییان و قاسم كینە
تیما یانەیا دهۆك ئەوا ئاست و ئەنجامێن باش ب سەركێشیا ڕاهێنەرێ‌ خوە عەبدولغەنی شەهد دئینیت ب پێكهاتییەكێ‌ بەرچاڤ و خودان شیان دهێنە دیتن، ل دووڤ پێشبینییان بۆ یارییا ئەڤرۆ پێكهاتیێ‌ ئەلهۆیێن چیا دێ‌بڤی شێوەیی بیت، عەلی یاسین گۆلپارێز، ل هێلا بەرەڤانیێ‌ خادم رەسۆل جۆهێر كو ئێك ژ باشترین یاریزانێن پیشەكارە، دیسان حەمۆد مشعان، یێ‌ سۆری خالد كردغلی، سیابەند عەگید، ئەحمەد عادل، هارۆن ئەحمەد، حەسەن عیماد، كەریم دەرویش، پیتەر گۆرگیس و جونیۆر سامبۆ، دگەل پشت بەستن د هندەك یارییان دا مونتەزر محەمەد، ئەندرێ ئالان، لیۆناردۆ دی ئۆلیڤێرا، عەلا عەباس.
ژلایێ‌ خوەڤە یانەیا ئەلقاسم ئەوا د پشتی ڤەكربوونا دەرگەهێن ڤەگوهاستنان و ڕاگرتنا دورپێچا ئینانا یاریزانان ژلایی فیفایێ‌ ڤە 10 یاریزان دماوەیێ‌ بۆریدا ئیناینە دگەل ئیمزاكرنا گرێبەستێ‌ دگەل ڕاهێنەر حەمزە هادی، سێ‌ پیشەكار ئەوژی كرێست جونیۆر، سێدرك و مازۆنكا، ئانكو تیما خوە یا نووكری و ڕێكئێخستنی.
ئامارێن د بەرژەوەندییا دهۆكێ‌ دا
ل دووڤ ئامارێن نە فەرمی یێن یاریێن دناڤبەرا هەردو یانەیان دا شەش یاری بووینە، یانەیا دهۆكێ‌ شیاشیە د چار یارییان دا ب سەركەڤیت و ئەلقاسم یارییەكێ‌ ب سەركەڤت بوو و ئێك یاری ژی ب وەكهەڤی ب دووماهی هات بوو، یاریزانێن یانەیا دهۆك شیابوون 12 گۆلان بینن د بەرانبەر دا ئەلقاسم چار گۆل ئیناینە.
عەبدولغەنی شەهد هۆشداری دا یاریزانان
د كۆنگرەیێ‌ رۆژنامەڤانی یێ‌ بەری ئەنجامدانا یاریێ‌ عەبدولغەنی شەهەد ڕاهێنەرێ‌ یانەیا دهۆك گۆت: یارییا ئەڤرۆ ب سانەهی نابیت بەرانبەر تیمەكێ‌ خوە ڕێكئێخستیە، دڤێت یاریزانێن مە ئاهەگی هەبیت و سستاهیێ‌ د ناڤ یاریگەهێ‌ دا نەكەت، ڕاستە تیما ئەلقاسم یا ل دووماهیێ، لێ‌ دناڤ ئەرد و جەماوەرێ‌ وێ‌ دایە دڤێت هەر ژ دەستپێكێ‌ هەتا دووماهییا یاریێ‌ ب مۆرالەكا بلند و هەڤڕكی بۆ سەركەڤتنێ‌ بەردەوامبن ئەم ڕێزێ‌ ل هەر یانەیەكێ‌ دگرین.
زاخۆ ب پشتگەرمییا جەماوەرێ‌ خوە دێ‌ جەنگیت
ژلایێ‌ خوەڤە بڕیارە ئەڤرۆ ل یاریگەها خوە و ل پێشچاڤێن جەماوەرێ‌ خوە مێڤاندارییا یانەیا مینا یا بەسرایی ل دەمژمێر 5:30 مەغرەب بكەت د یارییەكا بهێز دا بۆ كوڕێن خابۆری ئەوێن ب كۆمكرنا 26 خالان ل ڕێزا هەشتێ‌ دهێت ژ حەفت سەركەڤتن، پێنچ وەكهەڤی و سێ‌ خوسارەتی هەنە، یاریزانێن زاخۆییان 20 گۆل تۆماركرینە لێ‌ 10 گۆل ژی ل سەر هاتینە تۆماركرن، د بەرانبەر دا یانەیا مێڤان 16 خال هەنە ل ڕێزا 15ێ‌ دهێت ب چار سەركەڤتن و چار وەكهەڤییان.
ویسام ڕزق پشت گەرمی ب مۆرالا یاریزانێن خوە كرییە
د كۆنگرەیێ‌ رۆژنامەڤانی یێ‌ بەری یارییا هەردو تیمان یێ‌ قەتەری ویسام ڕزق ڕاهێنەرێ‌ یانەیا زاخۆ گۆت: هەموو یاریێن خولێ‌ ب سانەهی نینن تایبەت بۆ یانەیێن وەكو مە هەر سێ‌ رۆژا گەشتەكێ‌ ژ باكۆر بۆ باشۆر یان ناڤەڕاست بكەت، ئەڤە ژی گڤاشتن ل سەر ئاست و دەرۆنێ‌ یاریزانان دكەت، یارییی ئەڤرۆ ژی ئێك ژ وان هەڤڕكیێن ب زەحمەت، تیما مینا ئاستەكێ‌ مەزن نیشان ددەت و یاریزانێن باش هەنە، لێ‌ تیما مە ژی ل سەر ڕێیەكا دورست ب ڕێڤە دچیت، مە یاریزانێن خودان شیان هەنە ب مۆرالا بلند دێ‌ گەهنە ئارمانجا مە و ژبیر نەكەین مە جەماوەرەكێ‌ دلسۆز و وەفادار هەیە دخۆشی و نەخۆشیان دا دگەل مەنە، ب هیڤینە ئەو پلانا مە دانایی ب گەهینە.
ژ یاریێن دی یێن ئەڤرۆ
بڕیارە ئەڤرۆ ل دەمژمێر سێیێ ئێڤار یانەیا مووسل ل یاریگەها یانەیا دهۆك مێڤاندارییا یانەیا جەوییە یا بەغدایی بكەت، ژلایێ‌ خوەڤە یانەیا كارەبا دێ‌ ل یاریگەها میسان بیتە مێڤانا یانەیا نەفت میسان، یانەیا كارەبا ئەوا بەری دو رۆژان ستێرێ‌ دهۆكێ‌ یانیك زاكێری گرێبەستا وێ‌ ئیمزاكری دێ‌ پشت گەرمیێ‌ پێ‌ كەت، ژلایەكێ‌ دووڤە یانەیا نەفت دێ‌ یانەیا زەورا ل یاریگەها كەرخێ‌ مێڤان كەت.
دەلیڤەیا دهۆكێ‌ بۆ سەركەڤتنێ‌ بەردەستە و مینا ئاستەنگە بۆ زاخۆ
لدور هەردو یاریێن یانەیێن بەهدینان وەحید رەشید شرۆڤەكارێ‌ وەرزشی ل پارێزگەها دهۆكێ‌ بۆچوونا خوە بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ دیار كر، هەرچەندە هەكە سەحكەینە ڕێزبەندیێ‌ دێ‌ جوداهییەكا مەزن یا خالان و ڕێزبەندیێ‌ دناڤبەرا هەردو یانەیان دا بینن، دهۆك یا هەڤڕكیێ‌ بۆ ڕێزێن پێشیێ دكەت و ئەلقاسم یا هەڤڕكیێ‌ بۆ مانا خوە دكەت و ب تنێ‌ ئێك خال هەیە، هەرچەندە خول گەلەك یا مایی و دەلیڤە بۆ ئەلقاسم ماییە ڤەگەڕیتە دناڤ مانا خوە و ئینانا كۆمەكا یاریزانان ژی ئەڤ ئارمانجە دیاركرییە.
هەروەسان ناڤهاتی گۆت: تیما دهۆكێ‌ پێكهاتییەكێ‌ ڕێكخستی و باش هەیە و ڕاهێنەر ژی خودان سەربۆر و شارەزایە دزانیت چەوا سەرەدەریێ‌ بكەت، دبیت دەلیڤەیا سەركەڤتنێ‌ پتر بۆ یانەیا دهۆكێ‌ هەبیت لێ‌ د تەپاپێی دا گەلەك جاران كاودانێن یاریێ‌ و بەرهەڤییا یاریزانان ئەنجام و پێشبینییا د گوهۆڕن، لەوما ژی دبینم یاری دێ‌ ئاستەكێ‌ باش هەبیت.
لدۆر یارییا زاخۆ و مینا گۆت: تیما زاخۆ ژی یا پێنگاڤێن باش دهاڤێژیت و پتر خوە نێزیكی ڕێزبەندیا پێشیێ‌ دكەت لەوما ژی دێ‌ هەموو بزاڤان كەت دناڤ ئەرد و جەماوەرێ‌ خوە دا بەردەوامیێ‌ بدەتە ڤان ئەنجامان، پشت گەرمییا وێ‌ ب جەماوەرێ‌ خوەیە، هەروەسان ئەو پێكهاتیێ‌ زاخۆ هەیی دبیت جوداهیێ‌ پەیدابكەت، ژبیر نەكەین یانەیا مینا ژی ب شێوازەكێ‌ تایبەت یاریێ‌ دكەت و گەلەك جاران دبیتە سۆپرایزا یاریێ‌، لەوما ژی دبینم دێ‌ تیما بەسرایی بیتە ئاستەنگ بۆ زاخۆییان هەتا بشێن سەركەڤتنێ‌ بینن یان ئەنجامەكێ‌ باش.

1

هەر ژ دەستپێكا ڤەكرنا ڤەگوهاستنێن زڤستانێ‌ دا ناڤێ ستێرێ‌ یانەیا دهۆك هارۆن ئەحمەد كەڤتیە ل بەر گەنگەشەیا جەماوەرێ‌ وەرزشی یێ‌ دهۆكێ‌ دا و هەبوونا دو ئۆفەرێن یانەیێن كەنداڤی، ئەوا بڕیارە گرێبەستا وی ل هاڤینا ئەڤ سالە دگەل ئەلهۆیێن چیا ب دووماهی بهێت.
ل دووڤ ژێدەرێن رۆژنامەڤانی هەر ئێك ژ یانەیان شەباب یا سعۆدیێ‌ و ئەلقادسیە یا كوێتێ‌ ب ڕژدی هاتینە دانۆستاندنان دگەل یاریزان و ستێرێ‌ یانەیا دهۆكێ‌ هارۆن ئەحمەد ژبۆ ئیمزاكرنا گرێبەستا ئێك ژ یانەیەكێ‌ ب ئۆفەرێن گران، لێ‌ ژێدەرێن نێزیك ژ هارۆنی دیاركرینە كو ئەو پتر حەز دكەت دگەل یانەیا خوە بەردەوامبیت، بابەتێ‌ ئێكلاكرنا مانا وی یان چوون بۆ یانەیا كەنداڤی دبیت هەتا پێنجێ‌ ڤێ‌ مەهێ‌ ئێكلا بیت.

2

فدراسیۆنا فوتبۆلا ئۆرۆپا پشككێشان بۆ 16 یانەیێن دەربازبووینە قووناغا پاشكۆ یا هەڤڕكیێ‌ بۆ پلێتا دەربازبوونا بەر ب قووناغا 16ێ‌ بكەن، ئەوا پێشتر هەشت یانەیێن ڕێزێن پێشیێ‌ دەربازبوونا خوە بۆ ڤێ‌ قووناغێ‌ مسۆگەر كری و دێ‌ چاڤەڕێ‌ یانەیێن ژ قووناغا پاشكۆ دهێن، بۆ زانین شێوازێ‌ یاریێن وان هاتن و چوونە، ئەو یانەیێن د قووناغا پاشكۆ بڤی شێوەیی نە.
یاریێن چوونێ‌ 17- 2- 2025
بەنفیكا (پۆرتۆگال) – ریال مەدرید( ئیسانیا)
مۆناكۆ(فرەنسا) – پاریس سانجێرمان (فرەنسا)
گالاتا سارایی(توركیا)- یۆڤانتۆس(ئیتالیا)
بۆرۆسیا دۆرتمۆند(ئەلمانیا)- ئەتالانتا( ئیتالیا)
یاریێن هاتنێ‌ 18-2- 2026
كارباچ(ئازەربێجان)- نیۆكاسل یۆنایتد(ئنگلتەرا)
كلۆب برۆچ(بەلجیكا)- ئەتلەتیكۆ مەدرید(ئسپانیا)
بۆدۆ-كلیمێنت(نەرویچ)- ئینتەر میلان( ئیتالیا)
ئۆلمپیاكۆس(یۆنانستان)- بایرن لیڤەركۆزن(ئەلمانیا)
یاریێن چوونێ‌ و دەبازبوونێ‌
بڕیارە یارییا دویێ‌ ژ چارچووڤەیێ‌ پاشكۆ د حەفتییا دووڤدا بهێتە كرن، ئەو یانەیێن ل 17ێ‌ ڤێ‌ هەمێ‌ یاری كربن دێ‌ ل 25ێ‌ ڤێ‌ مەهێ‌ یاریێن خوە كەن، ئەو یانەیێن یاریێن خوە ل 18ێ‌ ڤێ‌ مەهێ‌ ئەنجامدابن دێ‌ ل 24ێ‌ ڤێ‌ مەهێ‌ یاریێن خوە كەن، دناڤا لیستێ‌ دا ئەو یانەیێن لایێ‌ راستێ‌ دێ‌ یارییا ئێكێ‌ ل یاریگەها خوە كەن، یارییا دویێ‌ ژ دەرڤەیی یاریگەها خوە كەن.
یانەیێن ئێكسەر دەربازبووین
پشتی ب دووماهی هاتنا یاریێن قووناغا كۆمێ‌ هەشت یانەیێن ڕێزا پێشیێ‌ دەربازبوونا خوە یا ئێكسەر بۆ قووناغا 16ێ‌ مسۆگەر كرییە و ل دووڤ ڕێزبەندییا ئێكێ‌ هەتا هەشتێ‌ بڤی شێوەی بووینە، ئارسنال(ئنگلتەرا)، بایرن میۆنخ(ئەلمانیا)، لیڤەرپۆل(ئنگلتەرا)، تۆتنهام(ئنگلتەرا)، بەرشەلۆنا(ئیسپانیا)، چێلسی(ئنگلتەرا)، سپۆرتینگ لەشبۆنە(پۆرتۆگال)، مانچستەر ستی(ئنگلتەرا).
شێوازێ‌ هەڤڕكییان و دەربازبوونێ‌
بۆ سالا دویێ‌ یە ل دووڤ ئێك فدراسیۆنا فوتبۆلا ئۆرۆپا سیستەمێ‌ قارەمانیێ‌ بڤی شێوەی دانایە كو 36 یانە ب ئێك كۆم شێوازێ‌ خول دانایە، هەر یانەیەك دێ‌ هەشت یارییان دگەل یانەیێن جودا كەت، چار یاری دناڤ ئەردێ‌ خوە دا و چار ژ دەرڤەیی یاریگەها خوە، هەشت یانەیێن ئێكێ‌ دەربازبنە قۆناغا 16ێ‌، ئەو یانەیێن ژ ڕێزا نەهێ‌ هەتا 24ێ‌ هاتین دێ‌ هەڤڕكیێ‌ بۆ هەشت پلێتێن مایی یێن دەربازبوونێ‌ بۆ قۆناغا 16ێ‌ ب شێوەیێ‌ هاتن و چوون كەن، ئەو یانەیێن د رێزا 25ێ‌ هەتا 36ێ‌ هاتین ژ هەڤڕكییان هاتینە دوورئێخستن.

3

حازم سافیا بلەیی

بەری سپێدێ بوو، هێشتا رۆژێ ب دروستی چاڤێن خۆ نەهەلاندبوون. شەڤ ژ ترسێن رۆژێ دا بەرەڤ ئاڤابوونێ دچوو. دایك ل هژمەتا خەبەرەكێ نەخۆش نەدشیا بنڤیت، ژترسا خەو لێ نەكەفتیە. نزانیت چ بكەت! چ رێك نینە.
دەورودوورێن وان دگرتینە، ژبلی وێ چ سەرڤگێرێن دی نینە. هەوار دكەتە زارۆكان: هەستن، رابن، رەوش یا خرابە، هەمی تشت ل دژی مە دلڤن. دڤێت ئەڤ شەڤە هەر زوی دەركەڤین، بۆ جهەكێ نەپەن ب رەڤین، نەكو دێ مە ژی گرن.
كچا دەهـ سالی ب چاڤێت خەوڤە:
– خێرە دایكێ، دیسان چییە؟ كیڤە ب رەڤین؟
دایك ب چاڤێن تەژی ترس ڤە:
– شەڤێدی خەبەرەك هات، گۆت دێ خێزانێن بارزانیان گرن و بەنە سەر سنووری و دێ ژ ولاتی دەرئێخن .
كچ ب حێبەتی و ترس دبێژیت:
– بۆچی دایكێ مە چ كریە؟ ما ئەم بێگونەه نینن؟
دایك سەرێ خۆ دهەژینت و دبێژیت:
– هێی هێی كچا من، ما باب و مام و باپیر و خالێن تە چ كربوون؟! مابێگونەه نەبوون؟! گرتن و برن و بەزركرن، هەتا نوكە ژی چارەنڤیسێ وان دیارنییە .
هەر دووا پێكڤە گۆتن:
– ئەم بارزانینە لمە ناگەڕێن.
كچ رابوو سەر خۆ، هندەك تشت لێكدان، دەنگێ وێ دهات:
– ئاخ ئاخ دایكێ، ئەڤە چ قەدەرە ئەم كەفتینە تێدا؟
دایكێ برایێن وێ ژخەو هشیاركرن، گۆت:
– لەزێ بكە كچا من، وەختێ وێ هندێ نییە.
بەری دەركەڤن، دا خۆ ڤەشێرن، بەلێ لبن چاڤدێرییێ دابوون، هەر ل بەر دەرگەهی دایك و هەر پێنج بچوویك، دگەل خەسییا پیر كەتنە دەستێن رەشێن دوژمنی.
ئەوژی گەل سەدان كەسێن دی ل بارزانییان، ب كۆستەر و زیلێن عەسكەری، ڤەگوهاستن بەرەڤ دۆزەخا سەر سنووری و برن…
سال : ١٩٨٦
جهـ : چامەی سنورێ ئیراق و توركیا.
دەمژمێر: دەهێ شەڤێیە.
پشتی چەندین دەمژمێرا بڕێكێڤە ل پشتا زیلێن عەسكەری ئەم راوەستاندین، بەری بهێنە خارێ‌، سڕ و سەقەمە و دەست و پێ یێن سڕبووین، تاڕییا شەڤێ هزر و خەیالێن تەفر و تونا كری، ترسێ سنوورێن بەزاندی، پرس و خەیالان ل مێشكێ مەدا خۆ یێ گەڤزاندی، ئەم ژی غەریب و ئێخسیر دناڤ دەستێن واندا .
سەرباز هاتە هنداڤ مە و گۆت: “یەلا ئونزلو”.
دەمێ هاتین خارێ تە ژی چاڤێن مە ترس بوو. ب سەدان ژن و زارۆك ل كەس وكارێن وان ل وێرێ نە، بێ حال و پەریشانن، ئێخسیرێن بێ تاوانن.
بەرەڤ مرنێ دبەن، گرییا زارۆك و هەوارێن دایكان یێن دگەهنە عەرشێ خودێ. رۆژا حەشرێیە، بێ هەوار و بێكەسن، بەفرێ خەملا خۆ یا سپی یاكرییە كەرب و عەردێ پێ داپۆشی، دا پتر سەرما ببن، دەنگێ هشین و پێلێن رووباری ترس زێدەتر بەلاڤ دكر، رەخێ دیێ رووباری پری (ئەلغام)ن و مین رێژكری، زیل و كۆستەر چوون و ئەم بۆ مرنێ لوێرێ هێلاین .
دایكان پشتی ڤان هەموو دیمەنێت تراژیدی، دەستێت تەزی و قەرمتی بلندكرن و هەوارە خودێ، بەری ب رەزیلی بمرین، مە هێشتا هیڤیا بتە هەی، بۆ خاترا ڤان بچوویكێت هێتیم، ڤێ پیرەژنا غەریبە، مە لڤێ جەهنەما سەردونیایێ رزگار بكە .
دایك ب زارۆكێت خۆڤە دگەل پیرا بێچارە خوتێك وەركرن، هەمبێزا مرنێ و مالئاڤاهی بۆ ئێك ڤەكرن .

1

محسن قۆچان

گژلۆک کچەک قشتالیە
خۆ دهێزکا بایدا د هەژینیت
داڤێن گیتارا خۆ دژەنیت
ناڤبڕەکا فلامینکۆی
ل بەر سیبەرا ئاوازێن کویڤی دنژینیت
ئەوێ پرچا ژ شەڤێ باری،
ژ هەتاڤێ سل
ژکەربێن خۆ دا تاری خواری
بلێڤێن بشکوژان شەدکەتن
بەیبینێن گر د بەڕا دکەتن
گژلۆک کچەک قشتالیە
برتما سەما فلامینکۆ
تکان ل پەنجەرکا من ددەتن
بێی دو دلی من ژ خەوا پیر هشیار دکەت
دا ببینم چاوا پەنجەرە لێڤێن گژلۆکێ دئالیسیت
دیمەنێ عشقەکا سەیرە
ئەز و کەون تەخێن مەستییێ د هەلینین
تێکهەلی ئێک دبین بئێک جاری.
١٣\١١\٢٠٢٤

2

زوھێر کورەمارکی

گۆتی: شەڤ یەلدایە.
من گۆتێ: دحزوورا تەدا چ شەڤ یەلدا نینن.
دەم، گاڤ و لەحزەنە مینا ھڕ و بایە
نە خەمێن من دڤەڕەڤینن
نە لێڤێن من دگڕنژینن
نەبرینێن من دکەویێن
نەچاڤ ژدیتنێ دحەویێن
خەم ل سەر ھەڤ بوونە چین چین!
ب سەر خوارنا خەما بکوتەکی ئەزێ دژین،
حەیران نە تە دانە من..
ھەرمێ وقەیسی و مێویژ و بادەم و باھیڤ
نەژی دەیجۆڕا من تە کرە رۆناھی و ھەیڤ
لەوما دشەڤێن تەدا ھەرێ برسیمە و بێ شیڤ،
نە ژ دیتنا تە تێر بووم
نە ژ ھەمبێزێن تە تەڕ و شل بووم
ناخێ من ھەر سەقەم و سەڕمایە
پا چەوا ئەڤ شەڤە، شەڤ یەلدایە؟
سینگێ من ھێشتا ھێلینا خەمایە
ئاگر و ئاگردانکێ گوڕی و پەلایە
نە تە ڤەڕەڤاندن نە تە ئاڤەک پێداکر
نەتە ل دستارکرن ھێڕان نەتە دانە بایە!
ڤێجا كابێژە چەوا شەڤ یەلدایە؟
دلێ من ل سەر تەختێ خەما
ھێشتا پاشایە
ھێشتا شەڤەکی دھێلینا خۆدا،
ئارام نەڕازایە… نەڕازایە!

5

سەگڤان ئیسماعیل محەمەد

ڕۆژانەیێن خوە هەمی ب ئاوایەکێ نە ئارام د بۆراندن، ئەڤ چەندە وەکی دل گرانییەکێ ل جەم ئەوی پەیدا دبوون و هەست ب لاوازییا ژیانا خوە دکر، هەر جار دا بەرێ خوە د دەت سەر ئەڤراز و دا چاڤێن خوە نقینت و دا ئێکسەر دەستێ خوە هاڤێتە ئالییێ چەپێ یێ سینگێ خوە و دا پەرخینت و دا بیژیت: “ئەڤە نە ژیانە ئەز تێدا، دبیت د ئەڤێ ژیانێدا ئەزێ زێدە بم”. ئەڤ چەند گەلەک جاران دوبارە د بوو، هەر وەکی گازییا زارۆکی لێهاتبوو دەمێ داخوازێ ژ دایکا خوە د کەت د دەمێ تنێبونێدا، ئەڤ چەندە د بوو ئەگەرێ لاوازییا هەبوونا ئەوی.
ڕۆژ بۆ ڕۆژێ ئەڤ گۆمانا د سینگێ ئەویدا سەرهەلدا و وەکی فۆلکانەکێ سەرێ خوە ڕادکر و هەمی ڕیێن ژیانێ لێ بەرزە دکرن، هەر وەکی سێویەکێ بێ هەبوون د ناڤا کۆلانێن باژێریدا بێ ژیان و د ژیانا خوەیا بەرزە د گەرییا. دوبارە بەرەڤ بەرزەبوونا خوە پێنگاڤ پێنگاڤ د هاڤێتن و بەرەڤ وەغەرا خوەییا ئاڤابووی د چوو، ئالۆزییێ ژیان داگیر کربوو هەر وەکی عەورن بێمرادا ل سەر ژیانا ئەوی د گەرییان.
دگەل چوونا خوەیا ئارام ب ئاوایەکێ سەر هۆش و بێ پیلان، ژ نیشکەکێڤە هەر دو پیێن ئەوی ل هەڤ ئالزین و دەنگێ عەورەکێ بهێز هات، دەنگی سەرانسەری جیهانا ئەوی ڕەنگڤەدانا خوە کر و ئالۆزی گەهاند ژیانا ئەوی یا بەلنگاز، فریشتەیێن داخوازییا ئێکسەر دگەل دەنگێ بریسییا هاتنە خوارێ و گۆتنێ: “بتنێ تو داخواز بکە، دێ ژیانێ بۆ تە ئاڤاکەین و دێ هەبوونا تەیا بۆری ئەوا ڕەنگ ڕەش دێ هەمیێ کەینە سپی ڕەنگ”. ئێکسەر ب دەنگەکێ پری خەمۆکی گۆت: “ئەرێ دێ هوون وەکەن، لێ من نەڤێت هوون وەبکەن، بهێلن بلا ژیان وەکی خوە بچیت ڕەنگێ … لمن بیتە خەون بتنێ، گەلەک جاران مرۆڤ بژیت دگەل خەیالا خوە خوەشترە بگەهیت ئارمانجدارییا خوە. ڕێکا گاڤانی هێدی هێدی بەرەڤ لاوازییان چوو…دەستێ خوە هاڤێتە گۆپالێ خەمێن خوە و بەرەڤ وەغەرا خوەیا ئالۆز دچوو… ئالۆزیێن ژیانا خوە هەمی دانان بەر بانگێ هیڤییا و دانانە بەر هەوایێ وەرزێ خوەلیسەرییێ و رێکا خەما دا بەر گۆپالێ بێشەنسییا خوە، لێدانا دلی هێدی هێدی بەرەڤ تاریییێ دچوو… و ئێکسەر گەهشتە ستێرا بلند بتنێ.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com