سەرۆك مەسعود بارزانی پێشوازی ل «ئەلبریشت فۆن ڤیتكە» قونسلێ گشتی یێ ئەلمانیایێ ل هەولێرێ كر، یێ كو ب هەلكەفتا دووماهیك هاتنا ئەركێن خۆ و مالئاڤاهی و ناساندنا «كریستیان ئولفكە» قونسلێ گشتی یێ نوو یێ وەلاتێ خۆ ل هەولێرێ، سەرەدانا سەرۆك بارزانی كربوو.
د وێ دیدارێ دا، قونسلێ گشتی یێ ئەلمانیایێ ب هەلكەفتا سالڤەگەڕا 43 ێ یا ئەنفالكرنا بارزانییان، هەڤخەمییا خۆ ئاراستەی سەرۆك بارزانی كر و ئەو كارەساتە وەك «بیرئینانەكا دلئێش د دیرۆكا گەلێ كوردستانێ دا» هەژمارت. هەروەسا سوپاسییا حوكمەت و خەلكێ هەرێما كوردستانێ كر كو د دەمێ كاركرنا وی دا ل هەولێرێ، هەڤكار و هەماهەنگ بووینە و كاركرنا ل هەرێما كوردستانێ ب «ئەزموونەكا دەولەمەند» ل قەلەم دا.
ئەلبریشت فۆن ڤیتكە، دگەل ئاماژەدان ب پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ئەلمانیایێ دا، هیڤیخواست ئەو پەیوەندیە بەردەوام بن و دوپاتی ل سەر بەردەوامییا پشتەڤانییا وەلاتێ خۆ كر بۆ كاركرن و هەماهەنگیێ ل گەل حوكمەتا هەرێمێ و هێزێن پێشمەرگەیێن كوردستانێ د رووبرووبوونا تیرۆرێ دا.
د وێ دیدارێ دا، سەرۆك بارزانی ل گەل دەربڕینا سوپاسی و پێزانینان بۆ ئەلبریشت فۆن ڤیتكە، ب خێرهاتنا كریستیان ئولفكە قونسلێ نوو یێ ئەلمانیایێ ژی كر و هیڤییا سەركەفتنێ بۆ خواست د ئەرك و كارێن وی دا.
هەروەسا سوپاسییا گەل و حوكمەتا ئەلمانیایێ كر كو ل رۆژێن تەنگاڤێ و شەڕێ تیرۆرستان دا پشتەڤانێن پێشمەرگە و گەلێ كوردستانێ بووینە و داخوازا بهێزكرن و پێشئێخستنا پەیوەندی و دۆستینییا د ناڤبەرا هەردو ئالییان دا كر د بوارێن جودا جودا.

ل سالڤەگەڕا ئەنفالكرنا بارزانییان كو ل 31/7/1983 ژ ئالیێ رژێما بەعس ڤە هاتییە ئەنجامدان، سەرۆك بارزانی و سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د سێ پەیامێن جودا دا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كرن كو ئەڤ تاوانە برینەكە هەتا نوكە ل دیرۆكا كوردستانێ ساخ نەبوویە و پێدڤییە دەولەتا ئیراقێ قەرەبوویا دادپەروەرانەیا كەسوكارێن قوربانییان بكەت.
سەرۆك بارزانی: تاوانا ئەنفالكرنا بارزانییان پشكەك بوو ژ دەستپێكا زنجیرەكا تاوانێن رێكخستی
سەرۆك بارزانی د پەیاما خۆ دا ئاماژە ب وێ چەندێ دكەت كو جهێ داخەكا مەزنە، هەتا نها برینا چ ئێك ژ وان كومكوژی و جینۆسایدان ساخ نەبوویە. ل ڤێرێ دوپات دكەین كو ئەركێ سەر ملێ دەولەتا ئیراقێ یە قەرەبوویا ماددی و مەعنەوییا هەموو ئەو تاوان و ستەمێن ل چەرخێ بۆری بەرامبەر گەلێ كوردستانێ هاتینە كرن، بكەت.
سەرۆك بارزانی د پەیاما خۆدا گۆت»تاوانا ئەنفالكرنا بارزانییان ل 31/7/1983 پشكەك بوو ژ دەستپێكا زنجیرەیەكا تاوانێن رێكخستی، ژ بێسەروشوونكرنا 12 هزار گەنجێن كوردێن فەیلی، تا هەوێن ئەنفالێن گەرمیان و بەهدینان، كیمیابارانكرنا هەلەبجە و دەڤەرێن دی یێن كوردستانێ، ب ئەرەبكرن و ڤەگوهاستن و دەهان تاوانێن دی یێن نەمرۆڤانە كو ب مەرەما نەهێلانا ناسنامەیێ و شكاندنا ئیرادەیا ئازادیخوازییا گەلێ مە ژ ئالیێ رژێما بەرێ یا ئیراقێ ڤە ل دژی گەلێ كوردستانێ هاتینە كرن».
سەرۆك بارزانی راگەهاند ژی، د ئەنفالكرنا بارزانییان دا، رژێما بەرێ یا ئیراقێ هەشت هزار زەلامێن گەنج و پیرێن بارزانی، تنێ ژ بەر بارزانیبوون و كوردبوونێ و ب بهانەیێن بێ بنەما دەستەسەركرن و پشتی ڤەگوهاستنا وان، ب شێوەیەكێ نەمرۆڤانە ل بیابانێن باشۆرێ ئیراقێ كومكوژی كرن.
سەرۆك بارزانی دبێژیت، جهێ داخەكا مەزنە، هەتا نها برینا چ ئێك ژ وان كومكوژی و جینۆسایدان ساخ نەبوویە. دوپات دكەین كو ئەركێ سەر ملێ دەولەتا ئیراقێ یە قەرەبوویا ماددی و مەعنەوییا هەموو ئەو تاوان و ستەمێن ل چەرخێ بۆری بەرامبەر گەلێ كوردستانێ هاتینە كرن، بكەت.
سەرۆك بارزانی د پەیاما خوە دا سوپاسییەكا مەزن ئاراستەی خەلكێ دەشتێن هەولێرێ، هەریر و سۆران دكەت و دبێژیت: «د سالڤەگەڕا 43 یا ئەنفالكرنا بارزانییان دا، سوپاسییا جەماوەرێ دەشتێن هەولێرێ، هەریر و سۆران دكەم كو د وێ ساتێ دا یا پڕ ژ ئازار، هەڤسۆزێن بارزانییان بووینە و هاریكارییا وان كرینە، پێزانینێن من بۆ خۆڕاگرییا بێوێنە یا كەسۆكارێن ئەنفالكرییان هەیە، ب تایبەتی ئەو دایك و ئافرەتێن ب هێز و خۆڕاگرێن بارزان كو سالێن گەلەك دۆر، ئازارا دۆراتیێ و ژ دەستدانا ئەزیزێن خۆ دیتی، لێ سەرێ خۆ ل بەر دوژمنی نەچەماند و هزاران رۆلێن سەربلند و نیشتمانپەروەر پێگەهاندن».
نێچیرڤان بارزانی: ئەنفالكرنا بارزانییان برینەكا كوورە لێ ئیرادەیا گەلێ مە بێهێز ناكەت
ل ئالییەكێ دی، ل سالڤەگەڕا ئەنفالكرنا بارزانییان دا، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پەیامەك بەلاڤكر و دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو دڤێت دەربازبووی و ئازارێن كارەساتان، بۆ داهاتی ببنە پەند و وانە و هێڤێنێ چەسپاندنا كلتورێ هەڤدوو قەبوولكرنێ و تەباییێ، داكو رێز ل ئێكگرتن، تێكگەهشتن و ئاشتییەكا بەردەوام بهێتە گرتن.
نێچیرڤان بارزانی راگەهاند «ئەڤرۆ 43 سال ب سەر تاوانا جینۆساید و ئەنفالكرنا هەشت هزار گەنج و زەلامێن سڤیلێن بارزانی دەرباز دبن. ل ڤێ یادا پڕ ئازار، سەرێ رێزێ ل بەرامبەر گیانێ پاقژێ شەهیدان دچەمینین و ب شكۆ ڤە بیرئینانا وان دكەین».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ئاماژە ب وێ دا كو پشتی ڤێ تاوانا دڕندە، ئەركەكێ گران كەتە سەر ملێ دایك و هەڤژینێن سەربلندێن بارزانی، وان ب خۆڕاگری، ورەیا بلند و ب خودانكرنا رۆلێن خۆ د ناڤ رەنج ودژواریێ دا، نەك تنێ رێ نەدا ئارمانجێن دوژمنان بۆ قڕكرنا ڤی گەلی بجهـ بهێن، بەلكو نڤشەكێ نیشتمانپەروەر بۆ داهاتیێ كوردستانێ پێگەهاندن. «دەستێ ئێك ب ئێكێ وان دایكێن وەستییای و مێهرەبان ماچ دكەم».
هەروەسا راگەهاند، جینۆسایدكرنا بارزانییان و هەموو هەوێن ئەنفالێ، برینێن كوورێن نیشتمانی نە، لێ ئیرادەیا گەلێ كوردستانێ بۆ مانێ و بەرگریێ ل مافێن رەوا یێن وان بهێزتر كر. ژ ڤێرێ جارەكا دی دوپاتیێ ل سەر ئەركێ ئەخلاقی و یاساییێ حوكمەتا ئیراقێ دكەین بۆ قەرەبووكرنا كەسۆكارێن ئەنفالكرییان و هەموو قوربانیێن دەستێ رژێما بەرێ.
نێچیرڤان بارزانی دوپات دكەت، دڤێت دەربازبووی و ئازارێن كارەساتان، بۆ داهاتی ببنە پەند و وانە و هێڤێنێ چەسپاندنا كلتورێ هەڤدوو قەبوولكرنێ و تەباییێ، داكو رێز ل ئێكگرتن، تێكگەهشتن و ئاشتییەكا بەردەوام كۆمكەرێ هەموو پێكهاتەیێن ئیراقێ بیت و هەموو ب شكۆ و سەربلندی بێكڤە بژین.
د دووماهیێ دا، سەرۆكێ هەرێمێ سوپاسییا خەلكێ وەفادارێ هەولێرێ دكەت و دبێژیت: «سلاڤ و پێزانینێن مە یێن كوور ئاراستەی خەلكێ دلسۆز و وەفادارێ هەولێرێ و دەوروبەرا و سنوورێ پارێزگەهێ و هەموو ئەو جوامێران دكەین كو د وێ رۆژگارا دژوار دا هەڤكار و پەناگە بوون بۆ خێزانێن لێقەومایێن بارزانییان».
مەسرور بازانی: پێدڤیە حوكمەتا فیدرال بەرپرسیارەتییا دەستووری ل هەمبەر جینۆسایدا بارزانییان بجهـ بینیت
هەروەسا د سالڤەگەڕا ئەنفالكرنا بارزانییان دا، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پەیامەك بەلاڤكر و دوپاتكر، پێدڤییە حوكمەتا فیدرال ئەركێ دەستووری و بەرپرسیارەتییا ئەخلاقی یا خۆ بجهـ بینیت و ب شێوەیەكێ هەژی، قەرەبوویا كەسۆكارێن قوربانیێن هەوێن جینۆساید و ئەنفال و هەموو كەسۆكارێن قوربانیێن دەستێ رژێما بەرێ یا ئیراقێ بكەت.
مەسرور بارزانی راگەهاند «ل ڤێ بیرئینانا خەمگین، ب رێز و شكۆ ڤە یادا بارزانیێن ئەنفالكری و هەموو شەهید و ئەنفالكریێن كوردستانێ ل گەرمیان، بەهدینان، بالیسان، شێخ وەسانان، كوردێن فەیلی و شنگالێ دكەین».
مەسرور بارزانی سوپاسییا خەلكێ كوردستانێ دكەت و دبێژیت «پێزانینێن مە یێن مەزن بۆ هەموو وان جوامێران هەنە كو د وێ رۆژگارا دژوار دا، هاریكارییا كەسۆكارێن لێقەومایێن بارزانیێن ئەنفالكری كرین».
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دوپاتكر»پێدڤییە حوكمەتا فیدرال ئەركێ دەستووری و بەرپرسیارەتییا ئەخلاقی یا خۆ بجهـ بینیت و ب شێوەیەكێ هەژی، قەرەبوویا كەسۆكارێن قوربانیێن هەوێن جینۆساید و ئەنفال و هەموو كەسۆكارێن قوربانیێن دەستێ رژێما بەرێ یا ئیراقێ بكەت».
دیاركر ژی» «هەروەسا پێدڤییە خەلكێ كوردستانێ ئەڤ تاوانە چو جاران ژبیر نەچیت و بزانیت كو گەلێ كوردستانێ، قوربانییەكا مەزن و بێوێنە ل پێخەمەت مافێن خۆ یێن ڕەوا دایە، لەورا چو جاران دەستبەردارێ دەستكەفتێن نەتەوەیی و نیشتمانیێن خوە نابیت و ب هەموو شێوەیەكێ پارێزگاریێ ل وان دكەت».

سەرۆك بارزانی پێشوازی  لمحەمەد حەلبووسی، سەرۆكێ پارتا تەقەدووم و سەرۆكێ بەرێ یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كر، د دیدارێ دا، باسێ رەوشا سیاسی ل ئیراقێ و دووماهی پێشهات و گوهۆڕینێن ئیراقێ و دەڤەرێ هاتە كرن. هەروەسا بیروڕا ل دۆر پەیوەندیێن د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و بەغدایێ هاتنە لێكگۆهارتن و دوپاتی ل سەر هەماهەنگی و پەیوەندیێن د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی یێن ئیراقێ دا هاتە كرن، ژ بۆ دەربازبوونا ژ ئاستەنگان و چارەسەركرنا كێشەیان.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و جێگرێ سەرۆكێ پارتی دیموكراتی كوردستان، پێشوازی ل محەمەد حەلبووسی، سەرۆكێ پارتا تەقەدووم و شاندەكێ د گەلدا كر.
هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر پێدڤییا پێشئێخستنا پەیوەندی و هاریكاری و هەماهەنگییا هێز و ئالیێن سیاسی یێن ئیراقێ كرن، ژ بۆ رووبڕووبوونا كێشە و ئاستەنگ و ئاریشەیێن جوراوجور.
هەردو ئالی هەڤڕا بوون ل سەر گرنگییا پاراستنا سیستەمێ دیموكراسی و فیدرالی یێ ئیراقێ و پشتەڤانیكرنا حوكمەتا فیدرالی د پێخەمەت پاراستنا مافێن دەستووری یێن هەموو پێكهاتەیان و خزمەتكرنا هەموو وەلاتیێن ئیراقێ ب شێوەیەكێ دادپەروەرانە و بێ جوداهی.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند ل دووماهی كۆمبوونا خۆ جڤاتا وەزیران دوپاتی ل سەر مافێ دستووری یێ هەرێما كوردستانێ كر بۆ وەرگرتنا پشكا خۆ ژ وێ پەترۆلێ یا بۆ بكارئینانا ناڤخۆ ل سەر ئاستێ ئیراقێ هاتییە تەرخانكرن، ل گورەی هەژمارا ئاكنجییان.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دیاركر، مە هەردوو وەزارەتێن دارایی و ئابۆری و پلاندانانێ راسپاردن ب هەماهەنگی ل گەل تەمامییا وەزارەت و دەزگەهان، بۆچوونا ئێكگرتی یا حوكمەتێ و خشتەیێ داخوازییێن هەرێما كوردستانێ بۆ بودجەیا فیدرال یا سالا 2027 بەرهەڤ بكەن.

فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن عێراقێ، بەیاننامەیەك ب ناڤنویشانێ (ل سەر خوون و ئازارێ چیڕۆكا مانێ هاتە نڤێسین) بەلاڤكریە و تێدا هاتییە:
تاوانا جینۆسایدا بارزانییان، بەرپەرەكێ پڕ ژ ئازارە د دیرۆكا كوردستانێ دا، كو ریهوریشالێن وێ ل هاڤینا سالا 1983 دەستپێكر، دەمێ ل ساتەكێ دا، هەشت هزار بارزانییێن گەنج و پیر ل بیابانێن بێ رەحم یێن ئیراقێ بن ئاخكرین و نڤشەكێ تەمام یا بارزانییان د بێدەنگیەكا سامناك دا بێسەروشوێن كرن. ئەندازیارێ ڤی تاوانی پاشێ ب شانازی ڤە گۆت: «مە هنارتن بۆ جەهنەمێ»، لێ د هەلە بوو، چونكی ل گەل جینۆسایدكرنا هەشت هزار زەلامێن بارزانی، ژیان نەوەستیا، شۆرەش بەردەوام بوو و ئالایا كوردایەتیێ نەچەمییا.
هەروەسا د ڕاگەهاندنێ دا هاتیە: ئەو ژنێن قارەمان یێن بارزان كو هەڤژین و كور و بابێن وان ژێ هاتبوونە ستاندن، نەك تنێ كۆل نەدا، بەلكو بوونە قەڵغانەكا پولایین و چرایا مالێن خوە ب بڵێسە هێلا و نەوەیەكا نوو یا بارزانیا پێگەهاند، نەوەیەك كو هەلگرێ هەمان گیانێ بەرگریێ و خۆڕاگریا باب و باپیرێن خوە بوون.
د پشكەكا دی یا ڕاگەهاندنێ دا هاتیە: ل ڤێ بیرئینانا خەمگین دا، سەرێ ڕێز و نەوازشێ ل بەرامبەر گیانێ پاك یێ شەهیدێن بارزان دچەمینین و سلاڤێن وەفاداریێ بۆ دایك و ژنێن قارەمان یێن بارزان د هنێرین و بەلێنێ ددەین كو ل بەغدا و د ناڤا هەموو دامەزراوێن فیدرالی دا، هەموو هەول و شیانێن خوە یێن یاسایی و سیاسی ئێخینە د خزمەتا بنەمالێن سەربلند یێن جینۆسایدكری دا، ژ بۆ دابینكرنا مافێن وان یێن دستووری و قەرەبووكرنا وان یا ماددی و مەعنەوی.
بیرئینانا جینۆسایدا بارزانیا نیشانەكا زیندی یا ئیرادەیا گەلەكی یە كو د قووڵترین تاریاتیێن ژیانێ دا، چرایا ژیانێ و ئازادیێ هەر ب گەشاوەیی دهێلیت.