سەرۆك مەسعود بارزانی ل پیرمام پێشوازی ل ئیلبروس كوتراشیڤ، بالیۆزێ رووسیا ل ئیراقێ كر.
د وێ دیدارێ دا كو ماكسیم رۆبین، قونسلێ گشتیێ رووسیا ل هەولێرێ ژی بەرهەڤ بووی، بارودۆخێ سیاسی و دووماهی پێشهاتێن دەڤەرێ هاتنە باسكرن. بالیۆزێ رووسیا ل ئیراقێ هەلوەست و دان ب خۆداگرتنا سەركردایەتییا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ بلند هەلسەنگاند بەرامبەر شەڕ و گرژیێن ڤێ دووماهیێ یێن دەڤەرێ.
هەر د وێ دیدارێ دا، رۆناهی هاتە ئێخستن ل سەر بارودۆخێ سووریێ، هەروەسا پەیوەندیێن د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێمێ و حوكمەتا نوو یا ئیراقا فیدڕال و پرۆسەیا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ، هەروەسا دوپاتی ل سەر پێشئێخستنا پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و رووسیا دا هاتە كرن.

سەرۆك مەسعود بارزانی ل پیرمام پێشوازی ل شاندەكێ گرۆپێ دۆستایەتییا كەنەدی و كوردی ل پەرلەمانێ كەنەدا كر، كو پێكهاتبوو ژ زیاد عەبدوللەتیف ئەندامێ پەرلەمانێ كەنەدا و ئەحمەد حسێن ئەندامێ پەرلەمانێ كەنەدا و وەزیرێ بەرێ یێ گەشەپێدانا نێڤدەولەتی یا حوكمەتا كەنەدا.
د دیدارێ دا، شاندێ مێهڤان، ژ بلی دەربڕینا خۆشحالیا خۆ بۆ دیدارێ ل گەل سەرۆك بارزانی، تەكز ل سەر رەوایەتییا دۆزا گەلێ كوردستانێ كرن و پێزانینێن خۆ بۆ خەبات و قوربانیدانا گەلێ كوردستانێ و قەهرەمانییا پێشمەرگەی د شەڕێ دژی تیرۆرستێن داعشێ دا هەبوون. هەروەسا كورتییەك ل دۆر كار و چالاكیێن گرۆپێ دۆستایەتییا كەنەدی و كوردی ل پەرلەمانێ كەنەدا و هەماهەنگییا وان ل گەل فیدراسیۆنا رەڤەندا كوردی و رۆلێ وێ فیدراسیۆنێ د پشتەڤانییا دۆزا گەلێ كوردستانێ دا بەرچاڤكر. هەروەسا داخوازییا وێ چەندێ كرن دۆستایەتی و پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و كەنەدایێ دا د بوارێ ئابۆری و تەكنەلۆژیێ دا بهێنە بەرفرەهكرن.
هەر د وێ دیدارێ دا، سەرۆك بارزانی سوپاسییا پشتەڤانی و هاریكاریێن گەل و حوكمەتا كەنەدا كرن كو د قۆناغێن جوداجودا دا و ب تایبەتی د شەڕێ دژی تیرۆرستێن داعشێ دا، پالدەرێ گەلێ كوردستانێ و پێشمەرگەی بووینە. سەرۆك بارزانی پشتەڤانییا خۆ بۆ بهێزكرنا دۆستایەتی و پەیوەندیێن د ناڤبەرا گەلێ كوردستانێ و گەلێ كەنەدایێ دا تەكز كر و د وێ بوارێ دا بەرچاڤرۆهنییا پێدڤی ئێخستە بەرچاڤ.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل ئیلبروس كوتراشیڤ، بالیۆزێ رووسیا ل ئیراقێ كر.
ل گۆرەی بەیاننامەیەكا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ‹›د وێ دیدارێ دا كو ماكسیم روبین، قونسلێ گشتیێ رووسیا ل هەرێما كوردستانێ بەرهەڤ بووی، هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر پێشڤەبرنا پەیوەندیێن هەرێما كوردستانێ و رووسیا كر».
بالیۆزێ رووسیا ئاماژە ب وێ چەندێ دا كو ‹›هەرێما كوردستانێ پێگەهەكێ تایبەت ل دەڤ حوكمەت و سەركردایەتییا رووسیا هەیە و خواستا وەلاتێ خۆ بۆ پێشڤەبرنا پەیوەندییان ل گەل هەرێما كوردستانێ دیار كر».
دووماهی پێشهات و گۆڕانكاریێن بارودۆخێ گشتی یێ ئیراقێ و دەڤەرێ، پشكەكا دی یا گەنگەشەیان بوو.

دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

شیرەتكارێ سەربازی یێ سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دیاركر، گۆهۆڕین د هەلوەستێ بەغدایێ دا بەرامبەر هێزێن پێشمەرگەی دروست بوویە، ب شێوەیەكی كو نێرینا حوكمەتا فیدرال ب رێژەیا 180 پلەیان گۆهۆڕین ب سەردا هاتییە و ژ ئالییەكێ دی ڤە رەفتارێن ئابۆری یێن بەغدایێ بەرامبەر شایستەیێن دارایی و بەرهەمێ جۆتیارێن هەرێمێ ب توند و جوداهیكار هەژمارت و گۆت هێزا پێشمەرگەی هێزەكا دەستووری یە و نەبوویە گەف بۆ چ ئالییەكی.
بابەكر زێباری، شیرەتكارێ سەربازی یێ سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت: بەرپرسێن بەغدایێ گەهشتینە وێ باوەری و نێرینێ كو پێشمەرگە دەزگەهەكێ ئەمنی و پاراستنێ یە و ل بن سێبەرا دەستوورێ فیدرالی یە و پێشمەرگە وەك زێڕەڤانەكێ فەرمی یێ هەرێمێ كار دكەت و چوجاران نەبوویە گەف بۆ سەر ناڤخۆیا ئیراقێ و نە ژی بۆ دەوروبەران، چونكی ئەركێ وی یێ سەرەكی و بنەڕەتی تنێ پاراستنا ئارامییا دەڤەرێ یە.
د پشكەكا دی یا ئاخڤتنا خۆ دا، زێباری رۆناهی ئێخستە سەر كێشەیێن ئابۆری و دارایی د ناڤبەرا هەولێر و بەغدایێ دا و گۆت: حوكمەتا بەغدا رەفتارەكا توند ل گەل هەرێمێ دكەت، مووچە و شایستەیێن هەرێمێ ناهنێریت و رێگریێ ل كارگەهێن هەرێمێ دگریت و هەڤكارییا وان ناكەت و د وەرگرتنا گەنمی و بەرهەمێن چاندنێ یێن هەرێمێ دا، جوداهییەكا مەزن د ناڤبەرا پارێزگەهێن ئیراقێ و یێن هەرێما كوردستانێ دا دهێتە كرن و بەغدا د دابەشكرنا داهاتی دا ژی ب جوداهی سەرەدەریێ دكەت و ب تەمامی هەڤكارییا دارایی یا وان گرۆپان دكەت یێن كو ژ یاسایێ دەرچووین، بەلێ بەرۆڤاژی، ئاستەنگان دئێخیتە پێشبەری ماف و شایستەیێن دستووری یێن هەرێما كوردستانێ.
شیرەتكارێ سەربازی یێ سەرۆكێ هەرێمێ گەشبینییا خۆ دیار كر و گۆت: ئەڤ كەسێن نوو یێن هاتینە سەر كار، هیڤیدارین ببنە ئەگەرێ دروستبوونا گۆهۆڕینێن ئەرێنی د پەیوەندیان دا، چونكی د دیتنا مە دا ئەڤە كەسێن هەڤسۆز و بەرسڤدەرن بۆ چارەسەركرنا كێشەیان.

وەزیرێ گەهاندنێ و سكرتێرێ گشتی یێ هەڤپەیمانییا مەسیحی ل هەرێما كوردستانێ، د كۆمبوونا كۆمەلا پەرلەمانییا نێڤدەولەتی یا ئۆرسۆدۆكسان ل فینلاندا دا راگەهاند: «هەرێما كوردستانێ ب سیاسەتێن خۆ یێن حەكیمانە، ئەزموونەكا بێوێنە و دەستەبەركەرەكا راستەقینەیە بۆ پاراستن و مانەڤەیا مەسیحییان ل رۆژهەلاتا ناڤین.»
ئانۆ جەوهەر عەبدۆكا د پەیڤەكێ دا ل هێلسینكی پایتەختێ فینلاندا كو نوونەرێن 26 وەلاتان تێدا بەرهەڤ بوون، باسێ رەوشا مەسیحییان ل رۆژهەلاتا ناڤین كر و دوپات كر كو كوردستان نموونەیا هەرە بلند یا خۆراگریێ یە. ناڤبری ئاماژە ب رۆلێ دیرۆكی یێ سەرۆك مەسعود بارزانی كر، كو مەسیحی وەك هەڤپشكێن نیشتمانی دیتینە، نە وەك مێهڤان.
عەبدۆكا گوتنا سەرۆك بارزانی یا كو گۆتی «یان پێكڤە دژین و پێكڤە شەڕی دكەین، یان پێكڤە دمرین» ب بیرئینا وەك ژێدەرێ باوەرییا خێزانێن مەسیحی. هەروەسا دیتنا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ مەسرور بارزانی بلند هەلسەنگاند ، كو ب رێكا پشتەڤانییا كەنیسەیان، قوتابخانەیێن ب زمانێ سریانی و پڕۆژەیێن ئاكنجیبوونێ، دڤێت ژیانا مەسیحییان ل سەر ئاخا وان یا باب و باپیران بهێزتر بكەت.
وەزیرێ گەهاندنێ، عەنكاوە وەك نموونەیا زیندی یا پێكڤەژیانێ ئینا و دیار كر: «عەنكاوەیا سالا 1991 كو تنێ دوو كەنیسە تێدا هەبوون، ئەڤرۆ ب پشتەڤانییا حوكمەتا هەرێمێ بوویە خودانا 17 كەنیسەیان ل گەل زانكۆ و نەخۆشخانە و قوتابخانەیان.» ل دوماهیێ، عەبدۆكا دوپات كر كو پاشەڕۆژا مەسیحییان دڤێت ل سەر بنەمایێ وەلاتیبوونا وەكهەڤ بیت.

رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆ یێ هەرێما كوردستانێ، د پەیڤەكێ دا ب هەلكەفتا رۆژا جیهانییا پەنابەران ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو د ڤی رۆژی دا، تنێ وەك هەژمار ل ئاوارەیان نانێڕن، بەلكۆ رێزێ ل گیانێ مرۆڤی و ئازایەتییا وان ملیۆن كەسان دگرن یێن ژ بەر ستەم و تیرۆرێ مالێن خۆ بجهـ هێلاین.
ناڤبری راگەهاند: «ب درێژاهییا چەندین سالان، هەرێما كوردستانێ بوویە پەناگەهەكا جوگرافی یا ئارام و جهەكێ شكۆمەند بۆ هەموو وان كەسێن یێن ژ ستەمێ رەڤین».
وەزیرێ ناڤخۆ ئاشكرا كر، هەرێما كوردستانێ پتر ژ دو ملیۆن و 500 هزار ئاوارە و پەنابەر حەواندبوون، ئەڤ كارە د بن سەرپەرشتییا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دا هاتییە ئەنجامدان، یێن كو هەموو دەزگەه و شیانێن خۆ تەرخانكرین دا چ پەنابەرەك بێ هیڤی نەبیت.
رێبەر ئەحمەد باس ل وێ چەندێ ژی كر، هەرێما كوردستانێ سەرەڕای هەموو ئاستەنگان، نها نێزیكی ملیۆن ئاوارەیان د حەوینیت، ئەڤە د دەمەكێ دایە كو هەڤكارییا نێڤدەولەتی كێم بوویە، لەورا گڤاشتنەكا مەزن كەفتییە سەر كەرتێن پەروەردەیێ و ساخلەمیێ.
هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو ژ سالا 2023 ڤە سیستەمەكێ تۆماركرنا هەمەلایەنە بۆ ئاوارەیان ب كار دئینن كو ل دووڤ ستانداردێن نێڤدەولەتی یە، گۆت ژی: حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هەموو ب ساناهیئێخستنا كاران بۆ ئاوارەیان كرینە ژ بۆ ب لەز گەهشتن ب پێدڤیێن سەرەكی، د هەمان دەم دا رۆلێ «دەزگەهێ خێرخوازی یێ بارزانی» د هەڤكاریكرنا ئاوارەیان د ناڤ كەمپان دا، بلند هەلسەنگاند.
رێبەر ئەحمەد داخواز ژ حوكمەتا نوو یا ئیراقێ كر كو پێگیری سۆزێن خۆ بیت و بودجەیا پێدڤی بۆ چارەسەركرنا ئاریشەیێن ئاوارەیان تەرخان بكەت. هەروەسا داخواز ژ جڤاكێ نێڤدەولەتی و نەتەوەیێن ئێكگرتی كر كو ئاستێ هەڤكاریێن خو كێم نەكەن، بەلكۆ وەبەرهێنانێ د بهێزكرنا شیانێن بەرگرییا ئاوارەیان دا بكەن، ژ بەر كو ئەركێ مرۆڤایەتی دڤێت هەڤپشك بیت و تنێ ل سەر ملێن جڤاكێ حواندنێ دكەت نەبیت.
د پشكەكا دی یا ئاخڤتنا خو دا، وەزیرێ ناڤخۆ سەرنج ئێخستە سەر كارەساتا شنگالێ و راگەهاند: «پشتی چەندین سالان ل سەر جینوسایدا ئێزدییان، هێشتا رێككەفتنا شنگالێ نەهاتیە بجهئینان». دوپاتی ل وێ چەندێ ژی كر كو دڤێت ئاوارە ب رێزڤە ڤەگەرن بۆ سەر مال و حالێن خۆ و بۆ ڤێ مەرەمێ ژی دڤێت ئاسایش و ئاڤەدانكرن بۆ دەڤەرێن وان دابین ببیت.
رێبەر ئەحمەد دوپات كر كو دەرگەهێن هەرێما كوردستانێ د ڤەكری دمینن بۆ هەموو وان یێن ل دووڤ ئارامی و سەلامەتیێ دگەڕهن و حوكمەتا هەرێمێ د سەر ڤی پەیامێ مرۆڤایەتی یا خو دا دێ بەردەوام دبیت.

هەولێر، قائید میرۆ

پەرلەمانتارەكا فراكسیۆنا پارتی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ئاشكرا كر، نوكە جڤاتا نوونەران د وەرزێ بهێنڤەدانا قانوونی دایە و بڕیارە ل دەستپێكا مەها بهێت دەست ب كۆمبوونێن خۆ بكەت. ناڤبری ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو بۆچوونێن جودا ل دۆر تەمامكرنا كابینەیا حوكمەتا عەلی ئەلزەیدی هەنە و هندەك ئالی رژدن ل سەر وێ چەندێ كو بەربژارێن خۆ بۆ وەزارەتان نەگهوڕن.
د. ئەشواق جاف، پەرلەمانتارا فراكسیۆنا پارتی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، بۆ رۆژنامەیا «ئەڤرۆ» دیار كر: «نوكە جڤاتا نوونەران د وەرزێ بهێنڤەدانێ دایە و بڕیارە ل دەستپێكا مەها بهێت جارەكا دی كۆمبوونێن خۆ دەستپێبكەت. ئالیێن ناڤ جڤاتا نوونەران بووینە دو بەرە، هندەك دخوازن بەری دەرچوونا بڕیارا دادگەها فیدرالی ل دۆر سكالایێن هاتینە تۆماركرن، جڤاتا نوونەران دەنگی ل سەر وەزیرێن ماین بدەت. بەلێ ئالیێ دی دخوازن چاڤەڕێی بڕیارا دادگەهێ بن، چونكو ئێكلابوونا سكالایان دێ كاریگەریێ ل سەر هەلبژارتنا وەزیرێن نوو كەت.»
د. ئەشواقێ زێدەتر گۆت: «هەتا نها ژڤانێ كۆمبوونا جڤاتا نوونەران بۆ تەمامكرنا كابینەیا حوكمەتێ نەهاتییە دیاركرن. هەكە ئالیێن سیاسی ل سەر تەمامكرنا كابینەیێ بگەهنە رێككەفتنێ، جڤاتا نوونەران دشێت ب رێیەكا قانوونی كۆمبوونەكێ ئەنجام بدەت و دەنگی ل سەر بدەت. هەرچەوان بیت، ل دەستپێكا مەها بهێت جڤاتا نوونەران دێ كۆم بیت، چونكە وەرزێ نوو یێ قانووندانانێ دێ دەستپێبكەت. لێ دیار نینە دێ تەمامكرنا كابینەیێ د كارنامەیا كۆمبوونان دا بیت یان نە، چونكە ئەو بابەتە دزڤریت بۆ ئالیێن سیاسی و سەرۆك وەزیران.»
پەرلەمانتارا پارتی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو گومان ل سەر پرۆسەیا دەنگدانێ یا پێشتر هەنە و هندەك بەربژاران گازندە هەنە، لەورا سكالا ل دادگەها فیدرالی هاتینە تۆماركرن و هەموو ئالی چاڤەڕێی بڕیارا دادگەهێ نە.