NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

5858 POSTS 0 COMMENTS

9

دهۆك، لەزگین جۆقی:

پشكەكا ئاوارەیێن ژ كەمپان چووینە شنگالێ، هەتا نوكە گوژمێ چار ملیۆن دیناران ژ حكومەتا ئیراقێ وەرنەگرتیە، كو بڕیار بوو، هەر خێزانەكا ژ كەمپان بچیتە شنگالێ گوژمێ چار ملیۆن دیناران وەربگریت.
پیر دەیان، رێڤەبەرێ كۆچ و كۆچبەر و بەرسڤدانا قەیرانان ل پارێزگەها دهۆكێ بۆ ئەڤرۆ دیار كر، پشكەك ژ ئاوارەیێن چووینە شنگالێ هەتا نوكە نەهاتینە قەرەبووكرن، سالا 2024ێ حكومەتا ئیراقێ سۆز دابوو ئاوارەیان، دەمێ ڤەگەڕن، گوژمێ چار ملیۆن دیناران وەربگرن و گۆت: «هەتا نوكە گەلەك خەلكێ ڤەگەڕیایە شنگالێ چار ملیۆن دینار وەرنەگرتیە و ئیراق دبێژێت مە پارەیێ‌ بەردەست نینە».
گۆتژی: «هەتا نوكە هەژمارەكا مەزن یا ئاوارەیان د ناڤ كەمپان دا ماینە، چاڤەرێینە حكومەتا ئیراقێ خەلكێ زیان ڤێكەفتی قەرەبوو بكەت، داكو بشێن ڤەگەڕن».

12

هەولێر، قائید میرۆ:

بەرپرسەكێ وەزارەتا بازرگانیا هەرێمێ ئاشكرا كر، حوكمەتا فیدڕال جوداهیێ د ناڤبەرا وەلاتیان دكەت و هەر وەلاتیەكێ كارتا نیشتیمانی نەبیت ژ ئاهێن خوارنێ‌ یێن مەهانە دهێتە بێ‌ بەهركرن و بەروڤاژی بڕیار بۆ دەڤەرێن دی جودایە.
حسێن سەبری، نوونەرێ وەزارەتا بازرگانیا هەرێما كوردستانێ ل بەغدا بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیاركر، ب هزاران وەلاتی ل دەڤەرێن زمار و شنگالێ‌ و مەخموور ژ ئاهێن خوارنێ‌ یێن مەهانە هاتینە بێ بەهركرن، ژ ئەگەرێ‌ نەبوونا كارتا نیشتیمانی و گۆت: «هەر وەلاتیەكێ كارتا نیشتیمانی نەبیت، نەشێت ناڤێ خۆ ل فۆرما ئاهێن خوارنێ یا ئەلكترۆنی تۆمار بكەت، ئەڤە ژی بوویە ئەگەرێ بێ بەهركرنا ب هزاران وەلاتیێن وان دەڤەران ژ وەرگرتنا ئاهێن خوارنێ».
حسێن سەبری گۆتژی: «حوكمەتا ئیراقێ ب تنێ بڕیار دایە ئەڤێن كارتا نیشتیمانی نەبیت و سەر ب پارێزگەها نەینەوا ڤە بن، ژ پشكا ئاهێن خوارنێ مفاداربن، ئەڤە ژی نەعەدالەتیە دهێتە كرن، دەرحەقی وەلاتیان دا و پێدڤیە جوداهی د ناڤبەرا وەلاتیان دا نەهێتە كرن، ئەم داخواز دكەین هەموو وەلاتی ژ ئەڤێ بڕیارێ مفادارببن و مینا پارێزگەها نەینەوا وەلاتیێن كارتا نیشیتمانی نەبیت و ئاهێن خوارنێ‌ یێن وان سەر ب هەرێما كوردستانێ ڤە بن، ئەو ژی مفادارببن و بڕیار وانا ژی ڤەگریت».

7

ئاکپارتی و پارتا بزاڤا نەتەوەپەرست راپۆرتێن خوە بۆ قووناغا ئاشتیێ رادەستی کۆمسیۆنێ کرن و د راپۆرتێن وان دا بەحسێ چارەسەرکرنا پرسا کوردی و مافێن گەلێ کورد نەهاتیە کرن و رەوشەنبیرێن کورد ل تورکیا ژی دیار دکەن، رەوشەکا گوماناوی ل تورکیا هەیە.

محەمەد داغلی مامۆستایێ زانکۆیێ ل باکورێ کوردستانێ بۆ ئەڤرۆ دیار کر، پشتی سالەکێ ژ دەستپێکرنا قووناغا ئاشتیێ ل تورکیا هەتا نها ب کریاری چو نەهاتیە کرن، یا راست ئارمانجا دەولەتا تورکیا ژناڤبرنا دەستکەفتیێن گەلێ کوردە ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ، ئاکپارتیێ و پارتا بزاڤا نەتەوەپەرست راپۆرتێن خوە ئاراستەی کۆمسیۆنێ کرینە و تێدا بەحسێ مافێن رەوا یێن گەلێ کوردستانێ نەهاتینە کرن، هێشتا ژی هەلوەستێ هەر دو پارتیان وەکو بەرێ یە، ئەو دبێژن بلا کورد خوە رادەست بکەن و داخوازا چو مافەکێ ژی نەکەن و گۆت: (ئەم وەکو کوردێن باکورێ کوردستانێ ژ رەوشا نها دلگرانین، چونکی دەولەتا تورکیا بەرهەڤ نینە چو مافەکێ بدەتە کوردان، هەتا دبێژن پەروەردەیا ب زمانێ کوردی ژی دێ بیتە ئەگەرێ پارچەبوونا تورکیا، پا وی دەمی دڤێت ئەم ڤێ پرسیارێ بکەین کا ئارمانجا هەوە ژ دەستپێکرنا قووناغا ئاشتیێ چیە؟ کورد چاوا دێ باوەریا خوە ب دەولەتا تورکیا ئینن).
حەسەن ئامەدی رەوشەنبیرێ خەلکێ باتمانێ ژی دیار کر، گەلەک جاران بەرپرسێن دەولەتێ و یێن ئاکپارتیێ هندەک داخویانیان ددەن کو وەسا دکەت باوەریا مرۆڤی ب قووناغا ئاشتیێ نەمینیت، چونکی پەکەکێ و ئۆجەلانی گەلەک تشت کرن، پەکەکێ ب فەرمی خوە هەلوەشاند، چەکێ خوە سۆتن و هێزێن خوە ژ گەلەک دەڤەران ڤەکێشان، لێ هەتا نها دەولەتا تورکیا ب کریاری چو نەکریە، بەری نها دگۆتن دێ دەمیرتاش و گەلەک گرتیێن سیاسی هێنە ئازاد کرن، لێ ئەو ژی نەهاتە کرن، نها ژی راپۆرتێن هەر دو پارتیان رادەستی کۆمسیۆنێ کری تێدا بەحسێ مافێن گەلێ کورد نەهاتیە کرن، ئەو یەک ژی نیشا ددەت نیەتا دەولەتا تورکیا ل هەمبەر گەلێ کورد ل تورکیا یا باش نینە و گۆت: (هەر ژ دەستپێکێ ژی من وەسا باوەر دکر کو ئارمانجا دەولەتا تورکیا نەهێلانا دەستکەفتیێن گەلێ مە یە ل سووریێ، نها ژی هەر رۆژ دبێژن دڤێت هەسەدە دەست ژ چەکی بەردەت، دەولەتا سووریێ بخوە داخوازەک وەسا ژ کوردان ناکەت، هاکان فیدان وەکو وەزیرێ دەرڤە یێ سووریێ کار دکەت و هەر رۆژ گەفان ل کوردان دکەت، باوەریا کوردان ل تورکیا ب قووناغا ئاشتیێ گەلەک کێم بوویە، هەکە وەسا بیت ئەز باوەر ناکەم چو تشتەک بهێتە چارەسەرکرن).
ل ئالیێ دی حەسەن جەمال نڤیسەرێ ناڤدار یێ تورک ژی دوهی راگەهاند، دڤێت ئاکپارتی و مەهەپە باش بزانن هەکە نیەتا وان ئەو بیت کو دێ کوردان مژوول کەن دا بزانن کا دێ رەوش بەر ب کیڤە چیت ئەو یەک دێ ئەنجامێن خوە یێن گەلەک خراب بۆ تورکیا هەبن، چونکی کورد ئەڤرۆکە ل سووریێ بهێزن، ئەمریکا و وەلاتێن دی یێن زلهێز ژی دەست ژ کوردان بەرنادەن، ئەو باش دزانن هەکە کورد ل سووریێ لاواز ببن و ل هەمبەر دا شام بهێز کەڤیت دێ تورکیا ژی بیتە ئاریشەیەکا نوو بۆ وان، ئانکو ب کورتی ئەمریکا، بریتانیا، ئەلمانیا و فرەنسا سووریێ بۆ تورکیا ناهێلن و گرنگە تورکیا ژی چو حسابێن شاش نەکەت، دڤێت ل پەرلەمانێ تورکیا کار بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی بهێتە کرن و گرنگە ئاکپارتی و مەهەپە خوەدان پرۆژە بن.
ل هەمبەر راپۆرتێن کو ئاکپارتی و مەهەپێ رادەستی کۆمسیۆنێ کرینە ژی دوهی تونجەر باکرهان هەڤسەرۆکێ دەم پارتیێ دیار کر، هەر دو پارتێن کو هەر رۆژ بەحسێ ئاشتیێ دکەن ب دەهان بەرپەر راپۆرت رادەستی کۆمسیۆنێ کرینە و تێدا بەحسێ کوردان و مافێن وان نەهاتیە کرن، ئەو یەک ژی نیشا ددەت هێشتا ژی نێرینا وان ل هەمبەر کوردان هەر نێرینا کەڤنە و مخابن ئەو یەک د خزمەتا چارەسەریێ دا نینە، ئاشتی دێ دەمەکێ ل تورکیا بجه هێت کو کورد ژی وەکو تورکان ببنە خوەدان هەمان ماف و گۆت: (نابیت بەحسێ ئاشتیێ و برایەتیێ بکەن، لێ د هەمان دەمی دا ل تورکیا وەلاتیێن تورک خوەدان هەموو ماف بن، لێ هەتا نها ژی دبێژن پەروەردەیا ب زمانێ کوردی دێ بیتە ئەگەرێ پارچەبوونا تورکیا، ئاشتی وەسا نابیت، کورد ژی ڤێ یەکێ قەبوول ناکەن).
باکرهان سەبارەت ب سیاسەتا تورکیا ل سووریێ ژی دیار کر، بۆچی هەر رۆژ ئەردۆغان و هاکان فیدان گەفان ل کوردێن سووریێ دکەن؟ کورد ل سووریێ گەف نینن بۆ تورکیا، کورد ل سووریێ داخوازا مافێن خوە یێن رەوا دکەن، لێ تورکیا ناهێلیت کورد و شام پێکڤە پرسێن هەی چارەسەر بکەن، هەر رۆژ گەفان ل کوردان دکەن و ل ئالیێ دی ناهێلن شام ژی گوهداریا کوردان بکەت، ئەو یەک ژی نیشا ددەت تورکیا نها رۆلەک خراب ل دەڤەرێ و ب تایبەتی ژی ل سووریێ دگێریت و هەکە تورکیا سیاسەتا خوە نەگوهۆڕیت دێ ئەنجامێن وێ سیاسەتێ گەلەک خراب بن، چونکی ئێدی سەردەمێ ئینکارکرنا کوردان نەمایە و بێی کوردان نە رەوشا سووریێ ئارام دبیت و نە ژی ئالۆزیێن ل تورکیا دێ چارەسەر بن.
هەروەسا گەلەک ژ نڤیسەر و چاڤدێرێن سیاسی یێ کورد ل تورکیا و ئورۆپا دلگرانیا خوە ل هەمبەر هەلوەستێ دەولەتا تورکیا ل دۆر پرسا کوردی دیار دکەن و داخواز دکەن دەولەتا تورکیا ب کریاری کار بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی بکەت و گرنگە د زووترین دەم دا دەمیرتاش و هەڤالێن وی بهێنە ئازاد کرن.

12

وەزیرێ دەرڤە یێ ئەمریکا دیار کر، ئەو د رژدن پلانا وان یا ل غەزە سەر بگریت و شەڕ ب تەمامی بهێتە راگرتن و دەست ب ئاڤەدانیا غەزە بهێتە کرن، لێ ژ بۆ ڤێ یەکێ ژی دڤێت حەماس چەکێن خوە رادەست بکەت، هەتا چەک د دەستێ حەماسێ دا بن بێگومان چو پرۆژە ل غەزە سەرکەفتی نابن و دێ ئالۆزیێن هەی ژی بەردەوام بن.
مارکۆ روبیۆ ئەو یەک ژی دیار کر، هەموو وەلاتێن جیهانێ پشتەڤانیێ ل پلانا ئەمریکا بۆ غەزە دکەن، گرنگە حەماس ژی د زووترین دەم دا چەکێن خوە رادەست بکەت.

9

دیدار و بەرهەڤكرن:
ئەمیر ئەترووشی و سندس سالح سلێڤانەیی

رێڤەبەرێ گشتییێ باژێرڤانیان ل پارێزگەها دهۆكێ دیار كر، پرۆسەیا بەرهەڤكرنا پارچەیێن ئەردی ل سنۆرێ هەموو باژێرڤانیان ب رەنگەكێ گەلەك باش ب رێڤەدچیت و پرۆسە د قۆناغێن دووماهیێ دایە و ئەڤە دێ بیتە گەڕا چارێ، پشتی ڤێ گەڕێ ئێكسەر دێ دەست ب بەرهەڤیان بۆ گەڕا پێنجێ كەین و گۆت: گۆتی هندەك رێكارێن یاسایی یێن هەین هەتا ئەو ژی ب دروستی ب دووماهی دهێن، لێ دبێژمە وان ب ئانەهیا خودێ سالا (2026) دێ بۆ وان هەموویان یا خۆش بیت و هەر ئێك دێ ب پارچەیا خۆ یا ئەردی شاد بیت، هەروەسا ئەم بۆ هەموو وەلاتیان ئاشكرا دكەین كو ل سالا 2026ێ‌ دێ‌ مەزنترین ژمارەیا پارچە ئەردان هێتە بەلاڤكرن و ب ئانەهیا خودێ سالا بهێتدێ بۆ وان هەموویان یا خۆش بیت و پتریا فەرمانبەران دێ ب پارچەیا خۆ یا ئەردی شاد بن.

ئەندازیار دیار بەحری رێڤەبەرێ گشتییێ باژێرڤانیان ل پارێزگەها دهۆكێ د دیدارەكێدا بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: ل هەموو باژێرڤانیێن سەر ب مە ڤە كارێ كۆژاندن و بەرهەڤكرنا پارچەیێن ئەردی یێ بەردەوامە و پرۆسە د قوناغێن دووماهیێ دایە و هژمارەكا زۆر یا پارچەیێن ئەردی بۆ بەلاڤكرنێ د حازرن، بۆ نموونە بەس ل سنۆرێ باژێرڤانیا سێمێلێ دناڤبەرا (1500) هەتا (1600) سەنەدان گەهشتینە دەستێن مە و ل نێزیك دێ هژمارەكا دی ژی گەهن، پاشان دێ رۆژەك هێتە دەستنیشانكرن و ب رێكا پشككێشانێ ئەو پارچەیێن ئەردی دێ ل سەر پێشمەرگەی و فەرمانبەران هێنە بەلاڤكرن.
رێڤەبەرێ گشتییێ باژێرڤانیان ل پارێزگەها دهۆكێ ئەو یەك ژی دیار كر، ل هەولێرێ‌ ل دەستپێكێ‌ كارت هاتنە دابەشكرن و ئەڤە ژی بوو ئەگەر كو ئەو بشێن هژمارەكا زۆر یا پارچە ئەردان دابەشبكەن، پشتی دابەشكرنێ‌ ئاریشا تاپۆكرنا ئەردی بۆ وان چێبوو، لێ‌ مە هەموو رێكارێن خوە ب یاسایی برێڤەبرینە و هەر فەرمانبەرەكێ‌ پارچە ئەردێ‌ خوە ل دهۆكێ‌ وەرگرت ئێكسەر دێ‌ تاپۆكەت و چو ئاریشە ل سەر نینن، ئەڤە ژی ئەو جیاوازیە یا دناڤبەرا مە و هەولێرێ‌ دا و كارێ‌ مە هەموو رێكارێن یاسایی وەرگرتینە و پرۆسەیەكا گەلەك باش و ب كوالێتی برێڤەدچیت.
دیار كر ژی، بەری سالا 2012 پتری 20 هزار فەرمانبەران رازەمەندیێن وەرگرتنا پارچە ئەردی هەبووینە و ل وی سەردەم بریارا دابەشكرنا پارچە ئەردان هاتبوونە راگرتن، ل فەیدیێ‌ و سێمێلێ‌ و خانكێ‌ و شاریا و كەلەكچی و رۆڤیا و كەلەكێ‌ و ل پتریا باژێرڤانیان پرۆسەیا كوژاندنا ئەردی و رێكارێن دابەشكرنا پارچە ئەردان دەستپێكرینە، لێ‌ ئەڤ پرۆسە یا دوور و درێژە و هندەك جاران پێدڤی ب گوهۆرینا ماستەر پلانێ‌ هەیە و چێكرنا نەخشایە و ل فەیدیێ‌ نها نێزیكی 6 هزار پارچەیێن ئەردی چووینە تاپۆیێ‌ و مژوولی توماركرنێ‌ نە.
زێدەتر گۆت: ل هەموو باژێرڤانیێن دی ژی كار یێ بەردەوامە و هەر باژێرڤانیەكا پێدڤی ببیت مە هندەك فەرمانبەر بۆ هنارتینە ژ بۆ هندێ پرۆسە بلەزتر ب دووماهی بهێت، هەر باژێرڤانیەكا كارێ وێ ب دووماهی هات و پارچەیێن ئەردی بەرهەڤكرن بێێ گیرۆبوون دێ هێنە بەلاڤكرن، بۆ زانین ئەڤە گەڕا چارێ یا بەلاڤكرنێ یە و بەری ڤێ مە سێ گەڕەیێن دی یێن پارچەیێن ئەردی ل (فەیدیێ و شاریا و خانكێ) بەلاڤكرینە، كو هژمارەكا زۆرا پێشمەرگەی و فەرمانبەران ژێ مفاداربووینە و ئەڤە مافێ وانە، چونكو ل دووڤ راسپاردەیێن سەرۆكێ حكومەتێ دڤێت ئەم هەموو خزمەتكارێن خەلكێ خۆ بین.
خویاژی كر كو ئەڤ گەرا چوارێ‌ یا دێ‌ هێتە دابەشكرن دێ‌ ل سنوورێ‌ باژێرڤانیا فەیدیێ‌ و شاریا و خانكێ‌ بیت و هەر باژێرڤانیەكا كارێ‌ خوە ب دووماهی ئینا دێ‌ دەست ب دابەشكرنێ‌ هێتە كرن و گۆت ژی: ژ ئەڤرۆ و وێڤە دێ‌ پرۆسەیا دابەشكرنا پارچە ئەردان گەلەك بلەزتر لێ‌ هێت و دسالا نوو دا بەحسێ‌ هزار پارچە و دوو هزاران ناهێتە كرن، بەلكو دێ‌ ژمارا دابەشكرنێ‌ گەلەك مەزنتر بیت، چونكو گەلەك ئەرد نێزیكە دێ‌ كوژاندنا وان ب دووماهی هێت.
ئەندازیار دیار بەحری رێڤەبەرێ گشتی یێ باژێرڤانیان ل پارێزگەها دهۆكێ هێشتا گۆت: پشتی گەڕا چارێ ب دووماهی دهێت دێ بەرهەڤیان بۆ گەڕا پێنجێ كەین و وەكو مە گۆتی كار یێ بەردەوامە، ب تایبەت پشتی سەرۆكاتیا جڤاتا وەزیران دەستهەلاتێن زێدەتر داینە پارێزگەری نوكە كار بلەزتر و ب ساناهی تر یێ ب رێڤە دچیت، بۆ زانین هەتا پارچەیێن ئەردی دهێنە بەرهەڤكرن ل دووڤ یاسایێ دڤێت هندەك رێكار بهێنە وەرگرتن، ژ وانا كوژاندنا ئەردی و دانانا نەخشەیان و هندەك رێكارێن دی كو ئەڤا هەموویان دەم پێ دڤێت، لێ سوپاس بۆ خودێ كار گەلەك باش یێ ب رێڤە دچیت و وەكو مە گۆتی ل هەموو باژێرڤانیان، ژ وانا ل (ئاكرێ، سێمێلێ، ئامێدیێ، بەردەڕەش،كەلەكچی، شێلادزێ، دێرەلۆك) و هەموو جهێن دی پرۆسەیە یا د قۆناغێن دووماهیێ دا و ئەو پێشمەرگە و فەرمانبەرێن رازیبوون بۆ هاتی دێ پارچەیێن خوە وەرگرن، هەلبەت ئەڤ بەلاڤكرنە دێ ل دووڤ هندەك پیڤەران بیت، ژ وانا ئەوێن بەری چەند سالان رازیبوون بۆ هاتی، هەروەسا ل دووڤ هژمارا خالان دێ پێدا هێین هەتا هەموو وەردگرن.
ئەندازیار دیار بەحری رێڤەبەرێ گشتی یێ باژێرڤانیان ل پارێزگەها دهۆكێ گۆت: سالا نوو (2026) دێ بۆ وان هەموو فەرمانبەران یا خۆش بیت ئەوێن كو دێ پارچەیێن ئەردی وەرگرن، چونكو بەس ل فەیدیێ نێزیكی شەش هزار مامەلەیان ل تاپۆیێ نە و بەری نوكە مە (1365) سەنەد وەرگرتینە و ل نێزیك دێ هژمارەكا دی ژی گەهنە دەستێن مە پاشی دێ ژڤانێ بەلاڤكرنێ راگەهینین و ئەم پێشمەرگە و فەرمانبەرێن خۆ پشتراست دكەین هندی د شیانێن مە دا بیت دێ لەزێ د بەرهەڤكرنا پارچەیێن ئەردی دا كەین كو ب زووترین دەم ئەو ب مافێن خۆ شادببن، لێ وەكو مە گۆتی هندەك رێكارێن یاسایی یێن هەین هەتا ئەو ژی ب دروستی ب دووماهی دهێن، لێ دبێژمە وان ب ئانەهیا خودێ سالا (2026) دێ بۆ وان هەموویان یا خۆش بیت و هەر ئێك دێ ب پارچەیا خۆ یا ئەردی شاد بیت.
ئاماژە ب وێ‌ یەكێ‌ كر كو ل سێمێلێ‌ ژی هژمارەكا زۆر یا پارچە ئەردان چووینە تاپۆیێ‌ و كار ل سەر دهێتە كرن و ل نێزیك دێ‌ ژڤانێ‌ دابەشكرنێ‌ هێتە دەستنیشانكرن و گۆت: ل نێزیك دێ‌ گەرا پێنچێ‌ ژی هێتە راگەهاندن و ئەڤ پرۆسە ل ئاكرێ‌ و بەردەرەش ژی یا بەردەوامە، بەری نوكە هزار پارچە هاتبوونە سەر ناڤێ‌ مە و هزار پارچێن دی دێ‌ هێن و ل كەلەكچی پتری 800 پارچە ئەرد هاتینە سەر ناڤێ‌ مە و نوكە كارێ‌ قەربوویا وان دهێتە كرن و ل باژێرڤانیا شێلادزێ‌ و دێرالوكێ‌ و مەهەتێ‌ ژی هێنە دابەشكرن.

6

بێوار شکری:

پ.د. امین موسى، شیره‌تكارێ نه‌خۆشیێن دلى دیاركر نه‌خۆشیێن دلى ل جیهانێ هه‌میێ دزێده‌بوونێ دانه‌، ب تایبه‌تى ل وه‌لاتێن جیهانا سیێ، ژبه‌ر هندێ ئه‌ف نه‌خۆشیه‌ پتر ل ڤان وه‌لاتان د زێده‌بوونێ دانه‌، وگۆت: سه‌باره‌ت پارێزگه‌ها دهۆكێ یان كوردستان و تا عیراقێ ژی 5-10% خه‌لكێ مه‌ نه‌خۆشیێن دلى و ده‌ماران یێن گرێدایى شریانا هه‌نه‌، و نه‌خۆشیێن دلى گه‌له‌كن ژ وان نه‌خۆشیێن شریانێن دلى و صه‌مامێن دلى وماسۆلكێن دلى و یێن په‌ردێن دلىو نه‌خۆشیێن دى ژی بخوڤه‌دگرن ئه‌م دبێژینێ نه‌خۆشیێن دلى و ده‌مارا وه‌ك نه‌خۆشیێن جه‌لتێن مێشكى یان ده‌مارگرتنێن پێیان ئه‌ڤه‌ هه‌مى دكه‌ڤیته‌ دڤى بابه‌تى دا یێن ئه‌م دبێژینى نه‌خۆشیێن دلى و ده‌ماران دژیێ هه‌ژده‌ سالیێ و دسه‌ردا، وگۆتژى: هەکە به‌راوردیێ بكه‌ین به‌رى سیهـ سالان و زێده‌تر ئه‌ف نه‌خۆشیه‌ گه‌له‌ك دكێمبوون، و ئه‌و داتایێن هه‌ین ژی ژ 2011 تا نوكه‌ 17% نه‌خۆشیێن دلى یێن ئه‌م دبێژینێ ده‌مارێن دلى ل پارێزگه‌ها دهۆكێ و وه‌لاتێ مه‌ دزێده‌بوونێ دانه‌، ژبه‌ر هندێ بشێوه‌یه‌كێ گشتى به‌ره‌ف زێده‌بوونێ نه‌ و پێدڤی زێده‌تر دویفچوونێ و ڤه‌كۆلینیا و كونترۆلكرنێ نه‌.
پ.د. امین موسى دیاركر ژی ل دووف ڤه‌كۆلینێن مه‌ ل پارێزگه‌ها دهۆك و ده‌وروبه‌ران 55 سالیێ و د 60 سالیێ دا ئه‌ف نه‌خۆشیه‌ ل ده‌ف خه‌لكێ مه‌ په‌یدادبن، ئه‌گه‌ر به‌راورد بكه‌ین دگه‌ل وه‌لاتێن ده‌رڤه‌ نێزیكى 10 سالان زویتر ئه‌ف نه‌خۆشیه‌ خه‌لكێ مه‌ دگرن د ئه‌ڤرۆكه‌دا و ئه‌ڤه‌ژی ژ ئه‌گه‌رێن مه‌ترسیداره‌ و پێدڤیه‌ كونترۆل كه‌ین، و گۆت: خالا گرنگ هه‌ر ل دویف ڤان ڤه‌كۆلینا ل سه‌نته‌رێ دهۆك یێ نه‌خۆشیێن دلى و ل عیراقێ نێزیكێ 30% ژڤان نه‌خۆشیان ل ده‌ف گه‌نجانن و رێژا گه‌نجا زێده‌تره‌ د وه‌لاتێ مه‌دا ئه‌گه‌ر ئه‌م به‌راورد بكه‌ن دگه‌ل وه‌لاتێن دى ب تایبه‌ت ئه‌وروپا غه‌ربى و ئه‌مریكا زێده‌تره‌، هنده‌ك وه‌لات وه‌ك مه‌ هه‌نه‌ وه‌ك ئه‌فریقیا و هندێ یێن وان ژی دزێده‌نه‌ دژیێ گه‌نجاتیێ دا لێ رۆژانه‌ ئه‌م نه‌خۆشێن گه‌نج دبینن، و ئه‌م دبینن ئه‌ف نه‌خۆشیه‌ زێده‌تر یێ به‌رف گه‌نجانڤه‌ دهێن، ژبه‌ر هندێ ئه‌م دبێژین یێن به‌روه‌خت ئه‌ڤه‌ژی ژ خالێن گرنگه‌ ل سه‌ر ب راوه‌ستن، وگوتژى: ب گشتى سه‌باره‌ت گه‌نجا ئه‌وێن دبن 50 سالیێ دا و ئه‌گه‌ر هێشتا وه‌رگرین ئه‌وێن بو زه‌لاما دهێته‌ گوتن ده‌مێ ژ 45 سالیێ كێمتربیت بو ژنكێ ژ 55 كێمتر ئه‌ڤه‌ دبێژنێ به‌روه‌ختیه‌كا زویى.
سه‌باره‌ت ئه‌گه‌رێن مه‌ترسىدار شیره‌تكارێ نه‌خۆشیێن دلى گۆت: ب گشتى ئه‌گه‌ر مه‌ بڤێت ڤان نه‌خۆشیان كونترۆل بكه‌ین پێدڤیه‌ ئه‌م كونترۆلا ڤان ئه‌گه‌رێن مه‌ترسیدار بكه‌ن، وه‌ك بلندبوونا فشارا خۆینێ و شه‌كرێ و جگاره‌ كێشان و كێشا زێده‌ و كێم لڤین و نه‌كرنا وه‌رزشێ و سترێسێن ده‌روونى و مه‌ ئامار هه‌نه‌ مرۆڤێن بێ نه‌خۆشیێن دل و نێزیكى 30% ژ خه‌لكێ مه‌ بلندبوونا فشارێ یا هه‌یى چ بزانیت یان نه‌زانیت، و ژوان مرۆڤان یێن نه‌خۆشیێن دلى بو چێدبن 50 تا 70% بلندبوونا فشارا خۆینێ یا هه‌یى و سه‌باره‌ت شه‌كرێ 14% ژ خه‌لكێ مه‌ نه‌خۆشیا شه‌كرێ یا هه‌یى و ئه‌گه‌ر وان وه‌رگرین یێن نه‌خۆشیێن دلى هه‌ین ئه‌ف رێژه‌ ل ده‌ف وان گه‌له‌ك بلندتر لێ دهێت و دبیته‌ 30- 40%، وه‌لاتێ مه‌ ژ وان وه‌لاتایه‌ یێن گه‌له‌ك جگارا دكێشن، وگوتژى: ل دووف ئامارێن WHO خه‌لكێ مه‌ جگاركێشه‌ و ئه‌گه‌ر جیهانێ وه‌رگرین جگاركێشێن زه‌لام 30% یه‌ و ل ده‌ف ژنا 5% كێمتره‌ بڤى ره‌نگى رێژا مه‌ ژ یا جیهانێ گه‌له‌ك بلندتره‌ و ئه‌م دبینن هێشتا سنێلێن مه‌ دژیێن بچویك دا دورێن بیست سالیێ دا نێزیكى 15% جگاركێشن و ژوان نێزیكى 29% ژ هه‌ردو ره‌گه‌زا ڤه‌یپ یا بكارئینایى، بگشتى دنوكه‌دا ل ڤان ژیان ژی یا زێده‌دبیت، و ئه‌ڤه‌ژى دێ كارتێكرنا خو كه‌ت د پاشه‌رۆژا وان دا.

16

گەلەک جارا کریاتین وەکو تەمامکەرێ خوارنێ بۆ وەرزشڤانان ب کاردهێت، ئەڤەژی بۆ بلندکرنا هێزێ و شیانێن ماسوولکان و باشترکرنا شیانێن کارکرنا وان ل دەمێ راهێنانێن دژوار دا ب تایبەت بلندکرنا سەنگان.
کۆمەلا نێڤدەوڵەتیی یا نۆشداریا وەرزشی د راپۆرتەکڕدا دەربارەی کریاتینی ئاماژە ب ڤان مفایێن خوارێ دکەت؛
– بهێزکرنا هەستیان.
– زێدەکرنا شیانا بۆ بلندکرنا سەنگێن زێدەتر.
– زێدەکرنا گەشێ و بهێزییا ماسوولکان.
– باشترکرنا شیاندنا ماسوولکان و زووچاکبوونا برینان.
– بهێزکرنا خانەیێن مێشکی و باشترکرنا هزرکرنێ.
– دژەهەوکرن.
– هاریکاریا دابەزاندنا رێژەیا چەوریێن زیانبەخشێن خوینێ.
کۆمەلە پێشنیاز دکەت، رۆژانە هەتا 30 گرامێن کریاتینی ئاساییە بهێنە خوارن و سلامەتە، بەلێ بۆ کەسەکێ ئاسایی باشترە رۆژانە ب کێماتی سێ بۆ پێنج گرامێن کریاتینی بخۆت.
کاریگەریێن لاوەکی یێن خوارنا تەمامکەرێن خوارنا کریاتینی کو رەنگە رووبدەن؛ (تێکچوونا ماسوولکا، عێلنجی، زکچوون، گێژبوون، هشکبوونا لەشی، ئێشانا مەعیدێ، هەستیاری، تا و زێدەبوونا کێشێ).
کریاتین دڤان خوارنان دا هەیە
– شیر
– ماسی
– خوارنێن دەریای
– گۆشتێ سپی و سوور
– هێک
– گویز
– سپێناخ

23

تایبەتمەندەکێ خوارنێ ئاشکرادکەت، سەرەکیترین ئەگەرێ زێدەبوونا سەنگا لەشی د وەرزێ زڤستانێ دا گۆهورینا سیستەمێ خوارنێ یە.
ئالێسکاندەر سۆرچیک، شارەزایێ خوارنێیێ روسی ئاماژە کریە:” پتریا کەسان ل وەرزێ زڤستانێ دا گۆڕانکاریێ ل سیستەمێ خوارنێ دکەن و فێقی و زەرزەواتی و خوارنێن رووشالی کێمتر دخۆن، ل بەرامبەر دا ژی کاربۆهیدرات و خوارنێن چەور زێدەتر دخۆن، ئەڤە ئەگەرێ زێدەبوونا سەنگا لەشی یە د ڤی وەرزی دا “.
ئەوژی دیارکریە:” ئەگەرەکێ دیتر یێ زێدەبوونا کێشێ ل زڤستانێ دا کێمبوونا بزاڤێ و چالاکیێن رۆژانەیە د ڤی وەرزی دا “

10

قەیس وەیس:

د داخویانیەكێ‌ دا سكرتێرێ‌ یانەیا دهۆك یا وەرزشی و سەرپەرشتێ‌ تیما فوتبۆلا ئەوا پشكدار د خولا ستێرێن ئیراقێ‌ دا ئەو دەنگۆیێ‌ ب دوورئێخستنا یاریزانەك یان دو یاریزانان د ناڤا تیمێ‌ دا دوورە ژ ڕاستیێ‌ و بۆ یارییا بهێت ژ خولێ‌ گەشبینن دێ‌ باشتر و ب هێزتر ڤەگەڕین.
زێدەتر جاسم محەمەد حاجی گۆت: سەرباری ڕاوەستیانا خولێ‌ بۆ ماوەیێ‌ نێزیكی مەهەكێ‌ بوو ژبەر پشكدارییا هەلبژارتیێ ئیراقێ‌ د كۆپا عەرەبی دا، لێ‌ تیما مە ل دووڤ پلانەكا تایبەت یا كادرێ‌ ڕاهێنانێ‌ بەرهەڤیێن خوە د كرن و بەردەوامبوون ل سەر ڕاهێنانان و هەتا سێ‌ یاریێن هەڤالینی هاتنە ئەنجامدان ژبۆ پركرنا وێ‌ ڤالاتییا درێژ یا بهێنڤەدانێ‌، ب ئۆمێدین مە مفایەكێ‌ باش ژێ‌ وەرگرت و ڕاهێنەر و یاریزان شیان ئەوان كێماتیێن دناڤ تیمێ‌ دا چارەسەربكەن تایبەت لایەتێ‌ هونەری، تەكتیكی و دەرۆنی، ژبەر ڕاوەستیانێ‌ كارتیكرنا خوە هەبوو.
هەروەسان ناڤهات ئەوچەندە ژی دیار كر چو یاریزان نە هاتینە دوورئێخستن و ئەو دەنگۆیێن دناڤا سۆشیال میدیایی و ڕاگەهاندنێ‌ دا هاتینە بەلاڤكرن دوورن ژ ڕاستیێ‌ وەكو فەرمی هیچ یاریزانەك نە هاتییە دوورئێخستن تایبەت هێش دەرگەهێ ڤەگوهاستنێن زڤستانێ‌ نە هاتیە ڤەكرن و گۆت: یا ئەم نوكە بزاڤێ‌ دكەین یاریزانەكێ‌ هێرشبەر ب ساخلەتێن پیشەكاری و سۆپەر بن كو بینینە دناڤ ڕێزێن تیمێ‌ دا و ئەڤەژی بڕێیا ڕازیبوونا كادرێ‌ راهێنانێ‌ یە و ژبۆ چارەسەركرنا هێلا هێرشبرنێ‌.
جاسم محەمەد حاجی گەشبینییا خوە دیاركر بۆ یاریێن داهاتی و گۆت: هێشتا ئەم یێ‌ ل دەستپێكا خولێ‌ بتنێ‌ حەفت گەر چووینە مە باوەری ب تیما خوە هەیە بۆ یاریێن داهاتی دێ‌ ب هێزتر و باشتر ڤەگەڕین، مە جەماوەرەكێ‌ دلسۆز و حەز ژێكەر هەیە گەشبینن دێ‌ سەركەڤتنێن مە د بەردەوامبن.
هەژی گۆتنێ‌ یە تیما یانەیا دهۆك قارەمانا كۆپا ئیراقێ‌ دێ‌ یارییا خوە یا گەڕا هەشتێ‌ ل سێ‌ شەمبییا بهێت مێڤاندارییا یانەیا نەجەف كەت ئەوا نوكە ب كۆمكرنا پێنچ خالان ل ڕێزا 16ێ‌ دهێت ژ حەفت یارییان سەركەڤتنەك، دو وەكهەڤی و چار خوسارەتی هەنە.

4

ب فەرمی لژنەیا ڕێكاری و یاسا و سزادان یا فدراسیۆنا فوتبۆلا كوردستانێ‌ كۆمبوونا خوە یا ئاسایی ئەنجامدا تێدا بڕیارێن سزایێ ل سەر چەند یانەیان دەركر ژ وانا یێن پارێزگەهێ‌، ئەڤچەندە هات پشتی ب دووماهی هاتنا یاریێن گەڕا سێیێ‌ ژ خولا پلا ئێكا كوردستانێ‌ و بڤی شێوەیی.
دەرئەنجامێ‌ ئالۆزی و روودانێن دیارییا دناڤبەرا یانەییا شێخان و بەردەڕەش ژ گەڕا دویێ‌ یا خولا پلا ئێك لژنەیا ناڤهاتی بڕیار دا ب سزادانا ڕاهێنەرێ‌ یانەیا بەردەڕەش سەلۆان محەمەد ب دووریئێخستنا وی بۆ دو یاریان، ژ ماددێ‌ شەش برگە(ئە) ژ سزایێن كارگێری و ڕاهێنەران، هەروەسان سزادانا یاریزانێ‌ شێخان نزار سەعید ب دوورئێخستنا وی بۆ ئێك یاری ژ مادێ‌ حەفت برگە(ئە).
ژلایەكێ‌ دووڤە لژنەیا سزایان سكالایا سەپەرشتێ‌ تیما یانەیا ئاكرێ‌ هۆزەڤان زاهد ڕەدكر و بڕیارا سزایێ ل سەر بەردەوام بمینیت، ژبەركو بڕیارا سزایێ 48 دەمژمێر بۆ تەانا تێهەلچوونێ‌ سەرڤەچووبوویە، هەر د سزایێن هاتینە دەركرن ستاڤێ‌ ڕاهێنەرێن یانەیا شەقلاوە وكارگوزارێ‌ تیمێ‌ سێیور سابر ب ڕاگرتن و پشكدارییا وان د هەرچالاكییەكا فدراسیۆنا فوتبۆلا كوردستانێ‌ بۆ دو وەرزان ئانكو هەتا وەرزێ‌ 2026-2027ێ‌، هژمارتنا یانەیا شەقلاوە ب خوسارەتی سێ‌ ب چنە بەرانبەر یانەیا بازیان، سزادانا یانەیا شەقلاوە ب دو ملیۆن دیناران، ئەڤ بڕیارە بۆ تێكەلهچوونێ‌ دهێتە دوبارەكرن.
ژلایەكێ‌ دووڤە فدارسیۆنا فوتبۆلا كوردستانێ‌ ب توندی ئیدانا هەموو ئەوان ڕەفتاران دكەت ئەوێن دوور ژ وەرزشێ‌ دناڤا چەند یاریگەهاندا هاتیە كرن تایبەت ئەوێن دەستدرێژیا جەستەیی و ئاخڤتنێن نەجوان بەرانبەر سەرپەرشت و دادڤانێن یاریێ و دوپاتكر ئەو دێ‌ ڕێكارێن توند هەبن بەرانبەر هەر ڕەفتارەكا كرێت و نا هێتە قەبوولكرن ژ هەر ئێكێ‌ تێكدانێ‌ بكەت.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com