دیپلۆماتكارەكێ پێشتر یێ ئەمریكی راگەهاند: سەرەرای گۆرزێن توند دژێ بەرژەوەندیێن ئیرانی ژ پشتی سالا 2023، هێشتا ئیران یا رژدە ل سەر ب هێزكرن و پێشڤەبرنێ ب میلیشیا و بریكارێن خوە ل رۆژهەلاتا ناڤین، ب دیاركری ژی كاری ل سەر ب دەزگەهكرنا حەشدا شەعبی ب رێكا قانوونەكا پەرلەمانی دكەت، لەوما دڤێت ئەمریكا بەرسڤەكا هەژی ڤێ سەرپێچیێ بدەت.
دەیڤێد شنیكەر، شرۆڤەكار و هاریكارێ بەرێ یێ وەزیرێ دەرڤەیێ ئەمریكا بۆ رۆژهەلاتا نێزیك، بابەتەك ل پەیمانگەها واشنتۆن بەلاڤكر و تێدا شنیكەر واشنتۆن هاندا د ئاستێ دەربازكرنا پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبیدا بێدەنگ نەبیت.
وی دیپلۆماتكارێ بەرێ یێ ئەمریكی گوت» ستیڤن فاگن، كاربرێكەرێ بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل ئیراقێ، محەمەد شیاع سودانی ژ (دەستێوەردانا نێڤدەولەتییا مەزن) ئاگەهدار كریە هەكە ئەو پڕۆژە قانوونە بهێتە دەربازكرن».
هەڤدەم شنیكەری راگەهاند» هەكە واشنتۆنێ پێزانینێن هەوالگیری ل سەر هێرشێن درۆنی یێن ڤێ دووماهیێ ل سەر هەرێما كوردستانێ هەبن، پێدڤییە ئاشكرا بكەت، چونكە یا رۆهنە حەشدا شەعبی ل پشت وان هێرشایە».
هەروەسا شنیكەری گوت» حەشدا شەعبی 238 هزار چەكدار یێن هەین و بودجەیا وێ یا سالانە سێ ملیار و 600 ملیۆن دۆلارن، زێدەتر ژ 70 دەستەیایە، ژوان كەتائیب نوجەبا و عەسائیب ئەهلولحەق و كەتائب حزبوللا كو هەموو ژ ئالیێ ئەمریكاڤە ب تیرۆرست هاتینە نیاسین. هەكە حوكمەتا ئیراقێ پارەیێ وان گرۆپێن تیرۆرستی دابین بكەت، بەلێ دبنڤە هەڤسۆزێن ئیرانێ نە و خوە بۆ دەركرنا هێزێن ئەمریكی ژ ئیراقێ تەرخان كرییە».
ل 16/7/2025، جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دووماهی خواندن بۆ پڕۆژە قانوونا حەشدا شەعبی كر، ئانكو نوكە یێ بەرهەڤە بۆ دەنگدانێ، هەكە ببیتە قانوون، حەشدا شەعبی دێ بیتە بالەكێ فەرمیێ چەكداریێ ئیراقێ و فەرماندارێن وێ دێ پلە و پۆستێن تایبەت هەبن، سەرۆكێ وێ ژی دێ پلەیا وەزیر پێ هێتە دان و كەلیژەكا سەربازییا تایبەت بۆ ئەندامێن حەشدێ دێ هێتە ڤەكرن.
بالیۆزخانەیا ئەمریكا بزاڤێن پەرلەمانی یێن ب ڤی ئاراستەی پرۆتەستۆكرن. سەبارەت ڤێ چەندێ شنیكەری دوپاتكر» سەرەرای هەبوونا بڕگەیا قانوونی، هیچ پشتڕاستبوونەك نینە كو حەشدا شەعبی بچیتە بن دەستهەلاتا دەولەتێ، بەلكو دێ بیتە ئامرازەكا كاریگەر ب دەستێ ئیرانێ بۆ گەفكرنێ ل بەرژەوەندیێن ئەمریكا».
هەروەسا دیاركر» ب زەقی پەیكەرێ تیرۆرستی و شیعەیان، مۆركێ مەزهەبی یێ پێڤە دیارە و ئەو ب هیچ جۆرەكی شەرم ژ ملكەچبوونا خوە بۆ ئیرانێ ناكەن، بگرە ل شوونا وێ چەندێ بێژنە ئەندامێن خوە سەرباز، ناڤێ موجاهدین دانایە سەر».
هەڤدەم شنیكەری راگەهاند» ژبلی بەرژەوەندیێن ئەمریكا، گرۆپێن ب سەر حەشدا شەعبی ڤە رۆژنامەڤانان دكوژن، گەفان ل پێكهاتەیان دكەن و هەروەسا هێرشێن درۆنی دكەنە سەر هەرێما كوردستانێ».
لەوما شنیكەر داخواز ژ واشنتۆنێ دكەت كو رێكێ نەدەت محەمەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ بهێتە كۆچكا سپی، چونكە چەند كەسەك ل دەوروبەرێن وی نە كو ئەمریكییا دكۆژن و سودانی یێ بەرهەڤە نینە پشتا خوە بدەتە وان.
بڕیارە بەری هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ل 11/11/2025، محەمەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ سەرەدانا ئەمریكا بكەت، مەبەست ژی ژ سەرەدانا خوە مسۆگەركرنا پشتەڤانییا واشنتۆنێیە بۆ دوبارە وەرگرتنا وی بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیران.
د حالەتا سەپاندنا دەستهەلاتا ئیرانێ یا تمام ل سەر ئیراقێ، ب دیتنا دیپلۆماتكارێ ئەمریكی دڤێت واشنتۆن ئیراقێ وەك دەولەتەكا پشتەڤان بۆ تیرۆرێ ب هەژمێریت.

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند: دڤیایا هەتا نوكە ب كێمی مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ یێ مەها خزیرانێ هاتبا هنارتن، بەلێ بەغدایێ نەهنارتییە، لەوما دڤێت دڤێ حەفتیێدا بڕیار ل چارەنڤیسێ مووچەی بهێتە دان».
ئامانج هەركی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان گوت» دڤیابا نوكە حوكمەتا فیدرالی مووچەیێ مەها شەش هنارتبا، بەلێ هێشتا د ئینانا بەهانەیاندا د بەردەوامن، د دەمەكیدا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بەرهەڤییا هنارتنا رێژەیا داخوازكری داهاتێ نە پەترۆلی و هنارتنا پەترۆلێ كوردستانێ دەربڕییە».
رۆهنكر ژی» پێدڤی بوو بەغدا وەكو سەلماندنا نیازپاقژیێ مووچەیێ مەها شەش هنارتبا».
دوپاتكر ژی» دانوستاندن د بەردەوامن و دڤێت د ڤێ حەفتیێدا بابەتێ هنارتنا مووچەی بهێتە ئێكلاكرن و پێشبینیێ دكەم كۆمبوونا جڤاتا وەزیران بهێتە پێشئێخستن، چونكە چلەیی یا نێزیك بووی، دڤێت زووتر كۆمبوونا جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ بهێتە ئەنجامدان».
دهێتە زانین حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل دووماهی كۆمبوونا جڤاتا وەزیرێن هەرێمێ، بەرهەڤی بۆ رادەستكرنا وێ رێژەیا پەترۆلا نوكە ل هەرێمێ دهێتە بەرهەمئینان بۆ كۆمپانییا (سۆمۆ) دیاركر، بەلێ هەتا نوكە ژ بەر وێ چەندێ بەردەوام مەرج و داخوازیێن بەغدایێ د زێدەبوونێدانە، پڕۆژەیێ هنارتنا پەترۆلێ دەست پێ نەكریە.

ناڤەندا چاڤدێریا مافێن مرۆڤی یا سووریێ دیار دکەت، پشتی ژناڤچوونا رژێما بەشاری و لاوازبوونا گرۆپێن چەکدار یێن سەر ب تورکیا ل عەفرینێ نها رێژەیەکا زێدە ژ خەلکێ عەفرینێ ڤەگەڕاینە دەڤەرێن خوە و رێژەیا کوردان ژی ل عەفرینێ زێدەتر لێ هاتیە.

ناڤەندا چاڤدێریا مافێن مرۆڤی یا عەفرینێ دیار دکەت، پشتی عەفرین ژ ئالیێ گرۆپێن سەر ب تورکیا ڤە هاتە داگیرکرن، رێژەیەکا گەلەک زێدە ژ کوردان ژ ترسا گرۆپێن چەکدار نەچار مان ژ عەفرینێ دەرکەڤن و ب جهێ وان عەرەب هاتنە بجهکرن، لێ پشتی ژناڤچوونا رژێما بەشاری و باشبوونا رەوشا دەڤەرێن دی یێن سووریێ، عەرەبێن ل عەفرینێ ژی ئەو باژێر بجه هێلان و بەرێ خوە دانە دەڤەرێن خوە و کوردێن عەفرینێ ژی ڤەگەرینە ڤە سەر جه و مالێن خوە و نها رەوشا عەفرینێ و دەوروبەرێن وێ باشتر لێ هاتیە و رۆژانە ژی وەلاتیێن کورد ڤەدگەرنە ڤە باژێرێ عەفرینێ.
هەمان ناڤەندێ ئەو یەک ژی دیار کریە، کاریگەریا گرۆپێن چەکدار یێن سەر ب تورکیا ل عەفرینێ وەکو بەرێ نها نەمایە، کاریگەریا وان لاواز بوویە و هژمارەک زێدە ژ گرۆپێن چەکدار ژی ژ عەفرینێ چووینە و بەرێ خوە داینە شامێ و دەڤەرێن دی، ئەو یەک ژی د بەرژەوەندیا خەلکێ عەفرینێ دایە و نها رێژەیەکا زێدە ژ کوردان ڤەگەرینە ڤە عەفرینێ، ل گۆر دووماهی زانیاری هەتا نها پتر ژ ٢٠ هزار خێزانێن عەفرینێ ڤەگەرینە ڤە مالێن خوە و رۆژانە ژی خەلک ڤەدگەرنە عەفرینێ.
ئەو یەک د دەمەکێ دایە کو بەری نها ئەنجوومەنێ نشتیمانی یێ کوردی ل سووریێ ژی داخواز ژ شامێ کربوو هەموو گرۆپێن چەکدار ژ عەفرینێ دەرکەڤن دا خەلک بشێن ڤەگەرنە ڤە عەفرینێ و دڤێت عەفرینی ژ ئالیێ خەلکێ وی باژێرێ ڤە بهێتە برێڤەبرن، چونکی ژ بەر هەبوونا گرۆپێن چەکدار هەتا نها خەلک نەشێن ڤەگەرنە ڤە باژێرێن خوە و گرۆپێن چەکدار د دەمێن بۆری دا گەلەک زۆرداری ل وەلاتیێن کورد کرینە و دڤێت دەستهەلاتا نها یا شامێ دووماهیێ ب زۆرداریا گرۆپێن چەکدار ل عەفرینێ بینیت.
چاڤدێرێن سیاسی ژی دیار دکەن، پشتی ژناڤچوونا رژێما بەشاری نها زەمینەکا گونجای هاتیە پێش و گرنگە هەموو هێز و ئالیێن سیاسی یێن رۆژئاڤایێ کوردستانێ ژی کار بکەن دا وەلاتیێن کورد یێن کو بەری نها ژ عەفرینێ چوویی جارەکا دی ڤەگەرنە ڤە عەفرینێ، چونکی عەفرین باژێرەکێ گرنگ یێ کوردانە ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ و سووریێ و دڤێت کورد رێ نەدەن رێژەیا عەرەبان ل عەفرینێ بهێتە زێدەکرن، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی ڤەگەریانا وەلاتیێن کورد گرنگە و دڤێت کورد ل گەل دەستهەلاتا نوو یا شامێ ژی رێککەفتنەکێ بکەن و رێ نەدەن چو گرۆپێن چەکدار ل عەفرینێ بمینن.