بارەگەهێ بارزانی راگەهاند، رۆژا دوشەمبی 1/12/2025 ، سەرۆك مەسعود بارزانی ل پیرمام ێشوازی ل رەحیم رەشید (مستەر كورد) بەرپرسێ نڤیسینگەها هەڤبەندیێن نێڤدەولەتی یێن كۆنفیدڕاسیۆنا رەڤەندا كوردستانێ كر.
د دیدارەكێدا باس ل رۆل و پێگەهێ رەڤەندا كوردستانی و پێدڤییا خەباتا نەتەوەیی ل دیاسپۆرا هاتە كرن.
سەرۆك بارزانی رۆلێ رەڤەندا كوردستانی ب گرنگ هەژمارت ژ پێخەمەت پێشئێخستنا دۆزا رەوایا گەلێ كورد و پشتەڤانی و پالپشتییا خوەژی بۆ سەرئێخستنا بزاڤێن رەڤەندا كوردستانی نیشادا و ئاماژە ب وێ چەندێ كر ئەڤە پڕۆژەیەكێ نەتەوەیی و نیشتمانییە بۆ هەموو كوردستانییان.
هەر د وێ دیدارێدا بەرپرسێ نڤیسنگەها هەڤبەندیێن نێڤدەولەتی یێن كۆنفیدڕاسیونا رەڤەندا كوردستانی رۆناهی ئێخستە سەر وان كار و چالاكیێن كو ل ئاستێ نێڤدەولەتی ژ پێخەمەت دۆزا رەوایا گەلێ كوردستانێ ئەنجامداینە.

سەرۆك بارزانی پێشوازی ل سەرۆكێ حزبا تەشریع و ئەمیندارێ گشتیێ هەڤپەیمانییا تەشریع یا نیشتمانییا ئیراقی كر.
بارەگەهێ بارزانی د بەیاننامەیەكێدا راگەهاند» ل رۆژا دوشەمبی 1/12/2025، ل پیرمام سەرۆك مەسعود بارزانی پێشوازی ل زیاد ئەلجەنابی، سەرۆكێ حزبا تەشریع و ئەمیندارێ گشتیێ هەڤپەیمانییا تەریع یا نیشتمانییا ئیراقی كر».
بارەگەهێ بارزانی دیاركر ژی» د دیدارەكێدا رەوشا سیاسییا ئیراقێ و دەڤەرێ ب گشتی هاتە گەنگەشەكرن، هەروەسا باس ل دەرئەنجامێن هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ و هەڤبەندیێن د ناڤبەرا ئالییان و پشكدارییا ئالیێن سیاسی یێن ئیراقی د پرۆسەیا سیاسیدا هاتە كرن.

سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ بەلاڤكر، ل رۆژا دوشەمبی 1/12/2025، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل دانیێل هون، بالیۆزێ سویسرا ل ئیراقێ كر.
د دیدارەكێدا نێچیرڤان بارزانی دەستخوەشی و سوپاسییا دوبارە ڤەكرنا بالیۆزخانەیا سویسرا ل بەغدایێ كر و ب پێنگاڤەكا گرنگ بۆ پێشڤەبرنا هەڤبەندییان د ناڤبەرا هەردو ئالییاندا هەژمارت.
هەروەسا هەردوە ئالییان دوپاتی ل خواستا دو الییانە بۆ پێشڤەبرنا هەڤبەندییان و بەرفرەهكرنا هاریكارییا هەڤپشك د ناڤبەرا واندا كر، ب تایبەتی د وارێ ئابۆریدا، هەروەسا باس ل دەلیڤەیێن كاری و وەبەرهێنانا كۆمپانیێن سویسری ل هەرێما كودستانێ كر.
دوماهی پێشهاتێن دەڤەرێ و چەند پرسێن دی یێن جهێ گرنگییا هەڤپشك، تەوەرەكێ دی یێ دیدارێ بوو.

ئامینە بەكر، سەرۆكا پشكا ڤەكۆلینێن وزەی ل رۆژهەلاتا ناڤین و ئۆپێك پلەس ل كۆمپانییا كێپلەر، كو كۆمپانییەكا سەربخوەیا جیهانییە بۆ پێزانینێن بازرگانی یێن تایبەت ب كەرەستان، راپۆرتەك ل پێگەهێ دەنگوباسێن ناشنال بەلاڤكریە.
ئامینە بەكر د راپۆرتا خوەدا باس ل وێ چەندێ كریە»ئەڤ هێرشا ل سەر زەڤییا كۆرمۆر یا غازی د وەختەكیدا بوو كو ل دەستپێكا ڤێ مەهێ، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د دیدارەكا تایبەتدا كو من ل گەل ئەنجامدابوو ل كۆڕبەندێ ئاشتیێ و ئاسایشا رۆژهەلاتا ناڤین (MEPS) هۆشدارییەكا رۆهن ل دۆر ڤێ چەندێ دابوو».
دیاركر ژی» ئەو هێرشا ل سەر زەڤییا كۆرمۆر یا غازی كو بوویە ئەگەرێ بڕینا كارەبێ ل سەر وەلاتییان، راستی و دروستییا هۆشداریێن مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د سەلمینیت كو د كۆڕبەندیدا راگەهاندبوو و ئازادكرنا ئەنجامدەرێن هێرشان ژ ئالیێ بەغدایێ ڤە، دێ بیتە ئەگەرێ بەردەوامییا هێرشان».
سەرۆكا پشكا ڤەكۆلینێن وزەیا رۆژهەلاتا ناڤین و ئۆپێك پلەس داخۆیانیێن مەسرور بارزانی دئینیتە بیر و دبێژیت» سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گوتبوو: ناسنامەیا وان كەسان ئاشكرابوویە كو دەست د هێرشێن بۆریدا هەبوویە، بەلێ وەختێ هندەك ژوان كەسان هاتینە دەستەسەركرن، ژ ئالیێ دەستهەلاتدارێن حوكمەتا فیدرالی ڤە ب كەفالەت هاتنە ئازادكرن».
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ وی وەختی دوپاتكربوو و گوتبوو» پێنگاڤێن ئیراقێ بۆ ئازادكرنا وان گرۆپان تنێ دێ بیتە ئەگەرێ ئەنجامدانا هێرشێن زێدەتر. تنێ چەند رۆژان پشتی ئاخڤتنێن وی، پێشبینییا مەسرور بارزانی راست دەرچوون و زەڤییا كۆرمۆرێ كرە ئارمانج.
هەروەسا د وێ راپۆرتێدا هاتیە، مەسرور بارزانی هۆشدارییا وێ چەندێ دا كو دبیت ئیراق بزاڤێ بكەت جارەكادی هنارتنا پەترۆلێ ب رێكا بۆرییا د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و توركیا دا رابگریت، كو پشتی دو سالان ژ راوەستیانێ ل مەها ئیلۆنا بۆری دەستپێكربوو، هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو دبیت هۆكارێن سیاسی ببنە ئەگەرێ راوەستیانەكا دی یا هنارتنا پەترۆلێ».

فازل میرانی، بەرپرسێ دەستەیا كارگێرییا مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان، پێشوازی ل (شارلێت دیكسون) جێگرا قونسلی و كاربڕێڤەبەرێ قونسلخانەیا گشتییا بریتانیا ل هەولێرێ و شاندێ د گەلدا كر.
د دیدارەكێدا فازل میرانی باس ل رەوشا ئەڤرۆ یا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ و دەڤەرێ كر و دوپاتكر كو دەڤەر ب رەوشەكا هەستیاردا دەرباز دبیت و پێدڤییە هەموو ئالییەك ب ژێرانە رەفتارێ ل گەل پێشهاتان بكەن و بەرژەوەندییا بلند یا خەلكێ دەڤەرێ ل بەرچاڤ بگرن.
هەروەسا میرانی باس ل بڕێڤەچوونا پرۆسەیا هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقا فیدرال كر و گوت» هەلبژارتن ب سەركەفتی هاتنە ئەنجامدان و چاڤەڕی دهێتە كرن ئەنجام بهێنە پەسەندكرن تاكو دەست ب دانوستاندنێن پێكئینانا حوكمەتا فیدرالییا ئیراقێ بهێتە كرن».
بەرپرسێ دەستەیا كارگێرییا مەكتەبا سیاسی یا پارتی دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو چاڤێن نەحەز و دوژمنێن ئارامیێ وپێكڤەژیانێ و ئاڤەدانكرنێ ب وان پێشكەفتنێن هەرێما كوردستانێ رانابن و ب هەموو شیانێن خوە و هەموو رێكەكێ دژایەتییا هەرێمێ دكەن و دووماهی رێك ژی ئەو كارێ تیرۆرستی بوو كو ل دژی زەڤییا كۆرمۆر یا غازی ئەنجامدای و بوویە ئەگەرێ ژكارئێخستنا دەرئینانا غازێ ژ وێ زەڤیێ كو ئەڤ كارە یێ دوورە ژ هەر بنەمایەكێ مرۆڤایەتی.
ژ ئالیێ خوەڤە شارلێت دیكسون پیرۆزباهی ل پارتی دیموكراتی كوردستان كر ب هەلكەفتا سەركەفتنا وێ د هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقا فیدرالدا و ب دەستڤەئینانا زێدەتر ژ ئێك ملیۆن دەنگان و دوپاتكر كو بریتانیا ب گرنگییەكا مەزن ڤە چاڤدێرییا دەڤەرێ دكەت و حوكمەتا بریتانیا یا بەرهەڤە بۆ پێشكێشكرنا هەر هاریكارییەكێ و هیڤی خواست هەرێما كوردستانێ هەر د پێشكەفتنێدا بیت.

سەرۆكێ هەڤپەیمانییا نیشتمانییا ئیراقی، ناڤەڕۆكا دیدارا خوە یا ڤێ دوماهیێ ل گەل سەرۆك بارزانی ئاشكراكر و راگەهاند: تێبینیێن سەرۆك بارزانی ل دۆر بجهئینانا دەستووری و قانوونا هەلبژارتنان د رەوانە و پشتەڤانیێ لێ دكەین، هەڤدەم دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو تاكە چارەسەری بۆ دادپەروەریێ د نوونەرایەتیكرنا خەلكیدا، ئیراق ببیتە ئێك بازنەیا هەلبژارتنان.
د. ئەیاد عەلاوی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا نیشتمانی د هەڤپەیڤینەكێدا ل گەل كەنالێ كوردستان 24 باس ل هەڤبەندیێن دیرۆكی، رەوشا سیاسی یا ئیراقێ و سەرەدانا وی بۆ ئالیێ سەرۆك بارزانی كر.
ل دۆر سەرەدانا وی بۆ هەولێرێ، د. ئەیاد عەلاوی رۆهنكر، دەمەكێ درێژ بوو دیدار ل گەل سەرۆك بارزانی ئەنجام نەدابوو، لەوما ئەڤ سەرەدانە وەك دەلیڤەیەك بۆ دانوستاندنێ و نووكرنا هەڤبەندییان ب كارئینا.
ناڤبری دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو سەرەدانا وی تمام یا سەربخوە بوویە و هیچ هەڤبەندییەك ب سەرەدانا نووری ئەلمالكی ڤە بۆ هەولێرێ نەبوو، عەلاوی خوە ب دۆستەكێ نێزیكی گەلی كورد هەژمارت و ئاماژە ب قووناغێن بۆری یێن دژوار دا، ب تایبەتی وی وەخێ كورد ل بن دو ئابلۆقەیان ڤە بوون، ئابلۆقەیەكا نێڤدەولەتی ل سەر ئیراقێ و ئابلۆقەیا حوكمەتا ئیراقێ ل سەر هەرێما كوردستانێ، كو تێدا هەردو ئالی ل سەر ئاستێ سیاسی و جەماوەری پشتەڤانییا هەڤدو كریە.
تەوەرەكێ سەرەكیێ دیدارا د. ئەیاد عەلاوی و سەرۆك بارزانی، پرسا پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقێ و كێشەیێن هەلاویستی بوویە، ل دووڤ گوتنا عەلاوی، سەرۆك بارزانی ترسا جدی هەیە ل دۆر بجهئینانا دەستووری و پێگیری نەبوون ب وان خالێن رێككەفتن ل سەر كری، ب تایبەتی قانوونا هەلبژارتنان و مادەیا 140، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا نیشتمانییا ئیراقی دانپێدان ب وێ چەندێ كر كو ئەو تێبینیێن سەرۆك بارزانی د جهێ خوەدانە و پێدڤییە ئاخڤتن ل سەر ریهوریشالێن كێشەیان بهێتە كرن، ژ وان ژی ئێكلاكرنا چارەنڤیسێ دەڤەرێن كوردستانی و بڕگەیێن گرێدای ب داهاتێ پەترۆلێ و غازێ و چاوانییا برێڤەبرنا سامانێن سروشتی، كو بەری پێنج سالان بزاڤا چارەسەركرنا وان كریە بەلێ سەركەفتێ نەبوون.
د پشكەكا دی یا ئاخڤتنێن خوە دا، ئەیاد عەلاوی، رەخنە ل قانوونا نوكە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ گرت و ب ئەگەرەك بۆ نەدادپەروەریێ هەژمارت، ب باوەرییا وی، پێدڤییە ئیراق ببیتە ئێك بازنەیا هەلبژارتنان بۆ وێ چەندێ جوداهی نەمینیت و نوونەرایەتییەكا راستەقینەیا هەموو پێكهاتەیان بهێتە كرن، ب دیتنا عەلاوی دڤێت دەنگێ وەلاتییەكی ل هەولێرێ و وەلاتییەكی ل بەسرە ئێك بها و كاریگەری هەبیت، ناڤبری هۆشداری ژی دا كو سروشتی ململانێیان ل ئیراقێ هاتیە گوهۆڕین، هەكە پێشتر ململانێ ب چەكی وتوندوتیژیێ بوون، نوكە هاتیە گوهۆڕین بۆ ململانێیا خەرجكرنا پارەی و كڕینا دەنگان، كو ئەڤە ژی مەترسییەكا مەزنە.
سەبارەت مافێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ، عەلاوی ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو جۆرەكێ خوەڤەدزینێ ژ پێدانا مافێن دارایی یێن كوردان دهێتە كرن، ناڤبری قووناغا سەرۆكایەتییا خوە ل حوكمەتا ئیراقێ باسكر و راگەهاند: ل سەردەمێ من رێژەیا 17% بودجەیا ئیراقێ بۆ هەرێما كوردستانێ هاتبوو دیاركرن و ماف د پاراستی بوون.
ل دوماهیێ ئەیاد عەلاوی بۆچۆنا خوە ل دۆر حوكمەتا داهاتی بەرچاڤكر و دوپاتی ل وێ چەندێ كر، نابیت حوكمەت تنێ نوونەرایەتییا زۆرینەیا سیاسی یان مەزهەبی بكەت، بەلكو پێدڤییە بەراهییا كارێن وێ خزمەتكرنا هەموو ئیراقییان بیت بێی جوداهی.

كۆڤارەكا ئەمریكی یا ناڤدار بەلاڤكر، هێرشێن ل سەر زەڤییا كۆرمۆر یا غازی دیاركر كو پێدڤییە ب لەز سیستەمێ بەرگریێ بۆ هەرێما كوردستانێ بهێتە دابینكرن.
كۆڤارا (فۆربسی) یا ئەمریكی راپۆرتەك ل دۆر هێرشا چەند رۆژێن بۆری ل سەر زەڤییا كۆرمۆر یا غازی بەلاڤكر و ئاماژەكر» ئەو هێرشە بۆ ئەگەرێ بڕینا كارەبێ ب رێژەیا 80% ل هەموو باژێرێن هەرێما كوردستانێ، ئەڤە ژی وێ چەندێ دیار دكەت پێدڤییە ب لەز سیستەمێ بەرگریێ ل وێ دەڤەرێ بهێتە دانان. چونكە هەرێما كوردستانێ جهێ وەبەرهێنانا كۆمپانیێن مەزن یێن ئەمریكی یە و بەرژەوەندیێن هەڤپشك هەنە».
ب گۆڕەی وێ كۆڤاری» هێرشێن ل سەر هەرێما كوردستانێ د بێ بهانەنە و ژێرخانەیا مەدەنی و جهەكێ گرنگ یێن وێ هەرێمێ بۆ دابینكرنا كارەبێ كریە ئارمانج، ئەڤە د وەختەكی دایە حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كارەبا 24 ساتی بۆ خەلكی دابینكریە كو ژ ئەگەرێ وێ هێرشێ كارەبا بۆ تنێ پێنج ساتان د رۆژەكێدا كێمبوو، لەوما پێدڤییە ئیدارەیا ئەمریكی ب جدی هزر د پێدانا سیستەمێ بەرگریێ دا بۆ هەرێما كوردستانێ بكەت، بۆ وێ چەندێ بشێت ژێرخانەیێن خوە گرنگ و وەلاتیێن خوە دژی وان هێرشێن پێ بهانە بپارێزیت».