مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، دوهی ئێكشەمبی 20/7/2025 ل رێورەسمێ ڤەكرنا قۆناغا ئێكێ ژی پڕۆژەیێ هاوارهاتنا ب لەز یا ئاڤا هەولێرێ، باس ل هنارتنا مووچەی كر و راگەهاند: دزانم خەلكێ كوردستانێ، چاڤەڕێی وێ چەندێ دكەن كەنگی ئیراق دێ مووچەیێ وان هنێریت، لەوما دخوازم ب راشكاوی ل گەل خەلكێ كوردستانێ باخڤم.
ل دۆر مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێمێ
مەسرور بارزانی گوت» دزانم خەلكێ كوردستانێ چاڤەڕێی وێ چەندێ دكەن كەنگی مووچەیێ وان دێ ژ ئیراقێ بۆ هێتە هنارتن. ل ڤێرێ ژی دخوازم هندەك ب راشكاوی ل گەل خەلكێ كوردستانێ باخڤم. ئەم كیانەكێ فیدرالی نە و هەرێما كوردستانێ وەك كیانەكێ فیدرالی مافێ وێیە بودجەیا تایبەت ب خوەڤە هەبیت، ئانكو ژ بودجەیا گشتییا ئیراقێ، پێدڤی بوو پشكا بودجەیا هەرێما كوردستانێ بهێتە تەرخانكرن و دەزگەهێن حوكمەتا هەرێمێ و پەرلەمانێ هەرێمێ و چاڤدێرییا داراییا هەرێمێ و خەلكێ هەرێمێ وی دەمی بڕیارێ ل سەر چاوانییا بكارئینانا بودجەیا هەرێما كوردستانێ بدەن».
گوت ژی» مخابن هەر ئالیێ ناڤخوەیی ل ڤێرێ سكالاكر و داخوازكر كو بەغدا راستەوخوە دەستێوەردانێ دناڤ كاروبارێن بەلاڤكرنا بودجە و مووچەیێ هەرێمێدا بكەت. دبیت ل بیرا هەوە ژی بیت ل چەندین هەلكەفتان باس ل وێ چەندێ دكر هەكە مووچە بزڤریتە سەر بەغدایێ، ئێدی مە كێشەیا بێمووچەییێ نابیت و ل دەمێ خوە و ب زێدەهیڤە دێ مووچە بۆ خەلكێ كوردستانێ هێت. وی دەمی ژی حوكمەتا هەرێمێ تاوانبار دكر و دگوت حوكمەتا ئیراقێ چارەسەر و فریادڕسە، بەلێ شاشی هەموو ژ هەرێمێیە، نوكە نزانم ئەو دەنگە ل كیرێ نە؟ نوكە ژی هەكە ئاخڤتنەكێ بكەن، بەهانەیان دئینن كو بۆچی حوكمەتا ئیراقێ نوكە مووچەی نا هنێریت؟ كو بۆچی خەلكی سزا ددەت؟ ل شوونا وێ چەندێ دخوەدا بچن وداخوازا لێبۆرینێ ژ خەلكی بكەن، جارەكادی دهێن بەهانەیان دئینن كو بۆچی حوكمەتا ئیراقێ مووچە گیرۆكریە؟ هەر ئەم ماین وەك حوكمەتا هەرێمێ و وەكو ئەو كەسێن كو د دلسۆزن بۆ پرسێن خەلكێ كوردستانێ، جارەكادی ل گەل بەغدایێ بكەڤینە دانوستاندنێ و بەردەوام بین ل وێ چەندێ كو رێكەچارەسەرییەكێ بۆ ڤێ پرسێ ببینین».
شاندێن هەرێمێ بۆ بەغدایێ
سەبارەت وێ چەندێ سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ رۆهنكر» چەندین چاران شاندێ هەرێمێ سەرەدانا بەغدایێ كریە و مە شاندێ بەغدایێ ڤەخواند كو بهێت سەرەدانا مە بكەت، ژ روویێ تەكنیكی و قانوونی ب هەموو جۆرەكی، هیچ نەما ئاخڤتن ل سەر نەهێتە كرن. هەموو جاران چی مە سۆز ژ حوكمەتا فیدرالی وەردگرت، كو بەلێ كێشە چارەسەر بوون و ئێدی تشتەك ب ناڤێ پرسا مووچەی نامینیت، بەلێ مەهەك دو مەهەك نە دبۆرین و دیسان ب بەهانەیەكا نوو مووچە گیرۆ دكر. دیسان مە دەست ب هنارتنا شاندان و دانوستاندنێ دكر، هەردەم ژی سۆزا وێ چەندێ ب مە دهاتە دان كو ئەم دێ مووچەی هنێرین بەلێ كێشەیەكا تەكنیكی هەیە، پاشی هندەك جاران شاشی د ئێخستە سەر ملێ هەرێما كوردستانێ كو ئەم پەترۆلێ ناهنێرین یان داهاتێ ناڤخوە رادەست ناكەین.
داهاتێ ناڤخوە ل دووڤ دەستووری
مەسرور بارزانی باس ل وێ چەندێ ژی كر» تێكگەهشتنا مە بۆ رادەستكرنا داهاتێ ناڤخوە ب گۆڕەی دەستەەری، دەستوور دبێژیت 50% داهاتێ فیدرالی رادەستی حوكمەتا فیدرالی بهێتە كرن، هەردەم حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پێگیربوو و ئەڤ ئەركە ژی بجهئینایە. ژ بلی وان دەمان كو حوكمەتا فیدرال مووچە نە دهنارت، یان ب كێمی دهنارت كو ئەم ل وی دەمی نەچار د بووین داهاتێن ناڤخوەیی بۆ تمامكرنا مووچەی بكاربینین».
گوت ژی» دبێژن نابیت هەوە هیچ جۆرە داهاتەك هەبیت، هەر هیچ هیچ، هەوە هەر چ هەیە رادەستی مە بكەن، بۆ وێ چەندێ ئەڤ جۆرە پرۆژەیێن مە نەهێنە بجهئینان. بەلێ مە دەستوورەك هەیە و مە مافێ دەستووری هەیە. ئەوێ ئەركێ مە بیت دێ بجهئینین و زێدە ژی و مە یا ئەنجامدای ژی، ژ نوكە و وێڤە پێگیرین بجهئینانا هەر ئەركەكێ دەستووری كو دكەڤیتە سەر حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، بەلێ د بەرهەڤ نینین دەست ژ مافێن خوە یێن دەستووری بەردەین».
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دیاركر ژی» ئەم ژ بەر وێ چەندێ دێ بەردەوام بین كو ئەركێن خوە بجهئبینین و مافێن خوە یێن دەستووری بپارێزین. بەلێ د هەمان دەمدا مە نەرمییەكا مەزن د گەلەك تشتاندا ژی یا نیشادای و زێدەتر ژی یێن هاتینە پێش تنێ بۆ وێ چەندێ خەلك ل بن ئەڤێ فشارا مووچەی نەمینیت».
چوونا شاندێ هەڤشك یێ پارتی و ئێكەتیێ بۆ بەغدایێ
مەسرور بارزانی ل دۆر ڤێ چەندێ راگەهاند» شاندەكێ هەڤپشك یێ پارتی و ئێكەتیێ چوونە بەغدایێ و ل سەر وێ پێشنیازا كو دووماهی پێشنیازا بەغدایێ كری ب حیساب بۆ رادەستكرنا پشكەك ژ پەترۆلێ و هەژمارەكا دیاركرییا رادەستكرنا داهاتێن ناڤخوەیی كو ب حیساب ئەڤە دووماهی بەهانەیا وان بیت. شاند ل بەغدایێ بوو هەر وێ شەڤێ، كاك بافل و د. فوئاد حسێن و وەزیرێن دی، تەلەفۆن بۆ من كر و گوت مە ل سەر ڤێ پێشنیازێ دانوستاندنێن چڕ ل گەل هەموو ئالییان كرینە و ئەڤە پێشنیازە و ژ ڤێ زێدەتر ل ڤێ قۆناغێ زەحمەتە و حەز دكەین تو ژی ل سەر ڤێ رێككەفتنێ رازی بی و ئێدی بەهانە د دەستێ كەسێ دا نەمینیت و ئەڤ خەلكە ژی ل بن فشارێ بهێتە دەر. من گوت باشە سەرچاڤا، یێ رازی مە كو رۆژانە 230 هزار بەرمیلێن پەترۆلێ بهیچنە رادەستكرن بۆ حوكمەتا فیدرالی و ب رێكا (سۆمۆ) بهێنە فرۆتن و 120 ملیار دینار ژی ژ داهاتێن نە پەترۆلی یان داهاتێ ناڤخوەیی بهێتە رادەستكرن بۆ حوكمەتا فیدرالی، ب حیساب سیستەمێ تەوتین ژی بهیچتە بجهئینان كو ئەڤە ژی پشكەكە ژ وی ئەركێ حوكمەتا هەرێمێ ژ مێژە بجهئینای. بابەتێ (هەژمارا من) گەلەك ژ خزمەتگوزاریێن وێ ژ بابەتێ تەوتینێ زێدەترە و نوكە پتر ژ 900 هزار كەسان د ڤی پرۆژەیدا د پشكدارن».
هێرشێن ل سەر زەڤیێن پەترۆلی ب درۆنێن مینڕێژكری
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیڤا خوە دا ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر» ئەو ئەركێن كو ل سەر ملێ مە بوو، مە قەبوولكرن، بەلێ ئەو دەمە ژی یێ هەڤدەم بوو ل گەل هێرشێن ل سەر زەڤیێن پەترۆلی ب رێكا درۆنان، من گوتە وان، باشە بەلێ ب ڤان هێرشێن دهێنە كرن ل سەر زەڤیێن مە یێن پەترۆلی، پشكا پەترۆلێ دێ كێمتر بیت چونكە نوكە هەموو كۆمپانی یێن هاتینە لێدان و نەشێن وێ رێژەیا پەترۆلێ بەرهەم بینن، ئەرێ ئەڤە دێ چ لێ هێت؟ هیڤیدارێن ئەڤە ژی نەبیتە بەهانەیەكا دی بۆ نەهنارتنا مووچەی، وان گوت نەخێر تێكگەهستن هەیە و هەكە ئەم ل سەر بنەمای پێكبهێین ئێدی حوكمەتافیدرالی دێ مووچە هنێریت. ل سەر وی بنەمایی ئەم چاڤەڕێ بووین. پشتی وێ چەندێ كو ئەم ل سەر رێككەفتنێ رازی بووین و مە ئیمزا ژی ل سەر پێشنیازان كر ل سەر وێ تێكگەهشتنێ، خالەكا دی زێدەتر، ب هەر حال ئەڤە بابەتەكە كو چاڤەڕێنە بزانین ئەو دێ چاوا رەفتارێ ل گەل كەن. ل سەر وێ چەندێ كو 230 بەرمیل هەتا نەهێنە وەرگرتن مووچە ناهێتە دان، ژ ئالییەكی دیڤە ژی ئەو تیرۆرستە دهێن زەڤیێن مە یێن پەترۆلی د پەقینن و بەرهەمێ پەترۆلێ ناهێلن، ئێ چاوان چێ دبیت؟ وان گوت دێ شاندەكی هنێرین بۆ وێ چەندێ بچن ببینن چ هاتیە كرن».
رۆهنكر ژی» ل دووڤ پێزانینێن من شاندێ ناڤبری ل رۆژا ئەینیێ راپۆرتا خوە یا بلندكری دیسان بۆ حوكمەتا فیدرالی كو تنێ نوكە ئەڤ رێژەیا پەترۆلی ل بەردەستە تاكو شوونوارێن ڤان هێرشان دهێنە چارەسەركرن. هیڤیدارین رۆژەكێ بەرهەمئینانا پەترۆلێ بگەهیتە ئاستەكێ گەلەك بلند، هەكە كێشەیا ئەمنی نەمینیت، مە هیچ كێشە نینە د هنارتنا هەموو پەترۆلا كوردستانێدا، ژ بلی وان پێدڤیێن ناڤخوەیی كو مە پێتڤی پێ هەی بۆ دابینكرنا پەنزینێ، كارەبێ، سوتەمەنیێ، پێتڤیێن خەلكی. ژ بلی وێ چەندێ، ئەوا دی ئەم د بەرهەڤین ب هنێرین ومە هیچ كێشە د وێ چەندێ دا نینە».
چاڤەڕێ بەغدایێ د كەین مووچەی ب هنێریت
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ سەبارەت ڤی بابەتی گوت» ئەڤجا بۆ وێ چەندێ هوونێن بەرێز و خوەشتڤی بزانن، ئەم نوكە چاڤەڕێ بەغدا دكەین و هیڤیدارین ئێدی مووچەیێ ڤی خەلكی بهێتە هنارتن و ئەڤ سزادانا ب كۆم ب دووماهی بهێت و ئەڤ بڕیارا نە دەستووری و نە قانوونی یا بڕینا مووچەیێ خەلكێ كوردستانێ ب دووماهی بهێت و مووچەیێ ڤی خەلكی بهێتە هنارتن».

سەرۆكا فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ راگەهاند: مە وەكو فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ داخواز ژ سەرۆكاتییا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كریە، ل روونشتنا ئەڤرۆ رۆژا دوشەمبی 21/7/2025، پرسا هێرشێن درۆنی ل سەر زەڤیێن پەترۆلی یێن هەرێما كوردستانێ، گەنگەشە بكەت.
ڤیان سەبری، سەرۆكا فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانیدا گوت» ب دوپاتكرنا مە ل سەر ڤێ پرسێ، سەرۆكاتییا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ رازیبوون نیشادایە ئێك ژ وان دو تەوەرێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ل سەر كۆمببیت، پرسا هێرشێن درۆنی ل سەر زەڤیێن پەترۆلی یێن هەرێما كوردستانێ بیت».
ل رۆژا پێنجشەمبییا بۆری 17/7/2025، فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بەیاننامەیەك ل دۆر هێرشێن درۆنی ل سەر زەڤیێن پەترۆلی و ژێرخانەیا ئابۆری ل هەرێما كوردستانێ، بەلاڤكربوو.
د بەیاننامەیا فراكسیۆنا پارتیدا هاتبوو» د چارچۆڤەیێ فشارێن ئابۆری یێن نەرەوا ل سەر هەرێما كوردستانێ، ل چەند رۆژێن بۆری، ب رێكا فرۆكەیێن بێ فرۆكەڤان ( درۆنێن مینڕێژكری)، هەژمارەكا هێرشێن تیرۆرستی ل سەر هەژمارەكا دەزگەهێن گرنگ ل هەرێما كوردستانێ هاتبوونە ئەنجامدان، ژ وان ژی ژێرخانەیا ئابۆری، پارزینگەهێن پەترۆلێ، ژێدەرێن وزەیێ».
فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ داخوازا بڕێڤەچوونا كۆمبوونەكا ب لەز یا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ» بۆ گەنگەشەكرنا ڤێ پێشهاتێن مەترسیدار و پێداچوونێ ب پێرابوونێن حوكمەتا ئیراقێ ل دۆر ڤێ چەندێ» ئەڤە ژی ب مەبەستا» ب هێزكرنا رۆلێ دەستهەلاتا قانووندانانێ د پاراستنا وەلاتی و هەڤوەلاتییاندا».
بڕیارە ئەڤرۆ دوشەمبی 21/7/2025، جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كۆمببیت و تێدا دو بابەت بهێنە گەنگەشەكرن، ئەوژی هێرشێن درۆنی ل سەر ژێرخانەیا ئابۆرییا هەرێما كوردستانێ و روودانا ئاگربەربوونا كوت.

هەولێر، قائید میرۆ

بەرپرسەكێ بەرێ یێ وەزارەتا كاروبارێن پێشمەرگەی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئاشكراكر، ئەو درۆنێن ل چەند رۆژێن بۆری هێرش ل سەر هەرێما كوردستانێ دكر ژێدەرێ وان یێ دیاربوو ل دەڤەرێن بن دەستهەلاتا بەغدایێ بووینە و دبێژیت، مەرەم ژ هنارتنا درۆنان ئەوەبوو هەرێم ب مەرجین بەغدایێ رازیبیت بۆ رادەستكرنا پەترۆلێ.
فەریقێ ئێكێ (جەبار یاوەر)، ئەمیندارێ گشتیێ بەرێ یێ وەزارەتا كاروبارێن پێشمەرگەی بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» د دەمی 15 رۆژاندا هەژمارەكا هێرشێن درۆنی ل سەر هەرێما كوردستانێ هاتنە ئەنجامدان هەر ژ زاخۆ هەتا هەولێرێ و سلێمانیێ ژی، ب دیتنا من هنارتنا درۆنان گڤاشتن بووینە ل سەر حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هەتا ب مەرجێن بەغدایێ رازیبیت و رێككەفتن بهێتەكرن، چونكە ژوان خالێن هاتینە دیاركرن رادەستكرنا پەترۆلێ بوویە ب كۆمپانیا (سۆمۆ)، چونكە هەكە پشتی رێككەفتنا هەردو حوكمەتان هێرشێن درۆنی ل سەر زەڤیێن پەترۆلێ هاتنە راگرتن ئەڤە دیارە بۆچوونا من یا دروستە و مەرەم ژ هێرشێن درۆنی بۆ گڤاشتنان بوویە بۆ رادەستكرنا پەترۆلێ، بەرۆڤاژی پشتی ئەنجامدانا رێككەفتنێ هێرشێن درۆنی هاتنە راگرتن و هێزێن ئیراقی دەست ب ئەنجامدانا ئۆپەراسیۆنێ كر ژبۆ ڤەدیتنا جهێ درۆنان و ئەنجامدەرژی هاتینە دەستنیشانكرن و باسێ دەستەسەركرنا وان ژی دهێتەكرن، هەكە مەرەما وان گڤاشتن نەبن بۆچی بەری رێككەفتنێ ئۆپەراسیۆن نەدهاتە ئەنجامدان، هەر ژ رۆژا ئێكێ یا هێرشان من دیاركر درۆن ل دەڤەرێن بن كۆنتڕۆلا حوكمەتا ئیراقێ بۆ هەرێما كوردستانێ دهێتە ئاراستەكرن».
ل دۆر لڤینێن گرۆپا تیرۆرستییا داعشێ فەریقێ ئێكێ (جەبار یاوەر)ی گوت» داعش وەك گرۆپ هەر مایە و ئەم دبینین یا كریارێن تیرۆرستی ئەنجام ددەت، بەلێ ئەو قەبارەیێ بەرێ نەمایە، زێدەتر ژئالیێ راگەهاندنێ داعش یا چالاكە و بانگەشێ بۆ خوە دكەت، پێدڤییە هەموو جیهان پێكڤە كار بۆ نەهێلانا هزرا داعشێ بكەت، چونكە راستە ژئالیێ سەربازی ڤە گەلەك یا لاوازە، بەلێ هزرا داعشێ هەر یا مای، هەكە ئەم ئامارێن دەستپێكا هاتنا داعشێ هەتا نوكە لێكدەین ل دەڤەرێن كوردستانی، دێ بۆمە دیاربیت داعش گەلەك یا لاوازە، ب گۆڕەی ئامارێن بەردەست ل سالا بۆری 2024ێ ل سەرانسەری دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ تیرۆرستێن داعشێ تنێ 18 كریارێن تیرۆرستی ئەنجامداینە، بەرۆڤاژی سالێن بەرێ قەبارەیێ كریارێن وێ یێن تیرۆرستی گەلەك زێدەتربوو، نوكە هەكە كریارێن تیرۆرستی ژی ئەنجام بدەن گەلەك د لاوازن بۆ نموونە زێدەتر ژ سالەكێیە كەس نەهاتیە كوشتن و رەڤاندن ل دەڤەرێن كوردستانی د هەمبەردا چەكدارێن داعشێ هاتینە كوشتن».