بێوار حەمدی:

ڕاهێنەرەکا گەشەپێدانا کەسایەتی، د دیدارەکێ دا بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ دیار کر کو چ تشت نینن بناڤێ حەزژێکرن بەری پێکئینانا هەڤژینیێ، بتنێ ماددەیەکا کیمیایی یە د مێشکێ مرۆڤیدا درست دبیت و ئەڤ ماددا کیمیایی  پشتی پرۆسێسا هەڤژینیێ زێدەتر ژ دو سالا نامینیت و بالونا پیڤازی دپەقیت.

د. ئاواز حەجی جەعفەر، ڕاهێنەرا گەشەپێدانێ کەسایەتى، دیار کر کو چ تشت نینن بناڤێ حەزژێکرن بەری پێکئینانا ژیانا هەڤژینیێ، بتنێ ماددەیەکا کیمیایی یە د مێشکێ مرۆڤیدا درست دبیت لدەمێ هەڤنیاسینێ و ئەڤ ماددا کیمیایی پێکدهێت ژ هەستێن گەرم و گوڕ و گۆت: “ئەڤ هەستە یان ئەڤیندارینە یان سکسی نە و دگەل هندێ پێکڤە گرێدانێ درست دکەت”.
د. ئاوازێ گۆتژی: “هەر ژ زاروکینیێ ئەم وەسا هاتینە فێرکرن کو ئەڤە هەموو حەزژێکرنە، لێ وەسا نینە بەلکو بتنێ ئەڤە جورەکێ حەزژێکرنا دناڤ درامایان دایە و ئاریشەیان دروست دکەت”.
ڕاهێنەرا گەشەپێدانا کەسایەتى گۆتژی: “رەنگە ژ ئەگەرێ ئەڤا دبێژنێ حەزژێکرن پێکڤە گرێدان چێبیت دناڤبەرا کچ و کۆڕا و ئەڤە دێ بیتە ئاریشەیەکا مەزن، چونکی ئەڤ ماددا کیمیایی زێدەتر ژ دو سالا نامینیت و ئەگەر هەڤژینی ژی پێکئینا دێ ساربون دناڤبەرا واندا پەیدا بیت و بالونا پیڤازی دێ پەقیت”.
د. ئاواز حەجى، د بەردەوامیا ئاخفتنێن خودا دیار کر کو هەکە هەڤنیاسین بەری پێکئینانا هەڤژینیێ هەبیت باشترە ژ نەھ هەیڤان دەرباز نەبیت، ئەڤ ماوەیە ژی بتنێ بو هندێ یە کچ و کوڕ ئێکودو بنیاسن و گۆت: “تشتێ گرنگ د ماوێ هەڤنیاسینێ دا یان خواستنێ دا کو کچ و کور هزر تێدا بکەن ئەوە کا دێ چاوا شێن بنە دایک و بابێن باش و هەڤژینیەکا هەڤسەنگ و ساخلەم هەبیت، چونکی هەڤژینی حەزژێکرن و پێکڤە گرێدان نینە بەلکۆ دلۆڤانی و ڤیانە”.

هەرهین محەمەد:

خێزان ل سه‌ر چه‌ند ستوینان دهێته‌ ئاڤاكرن و ستوینا سه‌ره‌كی دایك و بابن، ژبه‌ركو ئه‌و په‌روه‌رده‌ و قوتابخانه‌یا ئێكێ‌ نه‌ بۆ ئاڤاكرنا زارۆكان، له‌وما گرنگه‌ ئه‌ڤ ستوینه‌ گه‌له‌ك ب هشیاری ب رۆلێ‌ خۆ ڕاببن.

مافپه‌روه‌ر، شڤان فه‌تاح عه‌بدی، لدور بابه‌تی دیار كر كو ژ بۆ ئاڤاكرنا خێزانه‌كا به‌خته‌وه‌ر پێدڤیه‌ هه‌ڤژین گوهداریا ئێكودوبكه‌ن و ده‌مه‌كێ بۆ دیالوكێ‌ ته‌رخان بكه‌ن و رێزێ ل بۆچوونێن ئێكودو بگرن، خۆ ژ كێمكرنا هه‌ڤدو بده‌نه‌ پاش و زارۆكێن خۆ فێری رێزگرتنێ‌ بكه‌ن.
مافپه‌روه‌ری دیار كر كو چ كه‌سه‌ك یێ‌ كامل نینه‌، له‌وما لێبورین یا گرنگه‌ و ژ پێدڤیانه‌ دناڤبه‌را خێزانێ‌ دا هه‌بیت، بتایبه‌ت ده‌مێ‌ شاشیه‌ك دروست دبیت و ئه‌و لایه‌نێ‌ شاشی ئه‌نجام دایی لێبورینێ‌ بخوازیت و گۆت: “پێدڤیه‌ ده‌مه‌ك بهێته‌ دیاركرن ژ بۆ خێزانێ‌، ئه‌ڤجا چ بۆ ئه‌نجامدانا گه‌شته‌كا خێزانی بیت یان كومبوونێ، ئێڤاریان پێكڤه‌ خوارنه‌ك بهێته‌ خوارن دناڤبه‌را هه‌موو ئه‌ندامێن خێزانێ دا، لێكڤه‌كرنا رۆل و ئه‌ركان ب دادی، ژبه‌ركو كه‌س نه‌شێت هه‌موو رۆل و ئه‌ركان بجه بینیت و هه‌لگریت”.
شڤان گۆتژی: “پێدڤیه‌ جوره‌ یه‌كسانیه‌كا دادپه‌روه‌رانه‌ دنافیه‌را هه‌موو ئه‌ندامێن خێزانێ‌ دا بهێته‌ دروستكرن، گرنگه‌ دایك و باب هه‌موو ده‌مێ‌ خۆ نه‌ده‌نه‌ كاری و ده‌م بۆ خێزانێ‌ نه‌مینیت، به‌لكو دڤێت دایك و بابا ده‌مه‌كێ‌ دیار كری بۆ خێزانێ‌ و زارۆكان هه‌بیت، حه‌زژێكرن و ئێمناهی بهێته‌ به‌لاڤكرن ل سه‌ر خێزانێ‌، دا ب به‌خته‌وه‌ری بژین و ب په‌یڤێن خۆش و ناڤێن دروست گازی ئێكودو بكه‌ن”.
هیڤیا عه‌لی، فه‌رمانبه‌ره‌ ل دوور هه‌مان بابه‌ت گۆت: “خێزان ل سه‌ر چه‌ند ستوینان دهێته‌ ئاڤاكرن و ستوینا سه‌ره‌كی گومان نینه‌ دایك و بابن و ئه‌و په‌روه‌رده‌ و قوتابخانه‌یا ئێكێ‌ نه‌ بۆ ئاڤاكرنا هه‌ر كه‌سه‌كی، له‌وما گرنگه‌ ئه‌ڤ ستوینه‌ گه‌له‌ك ب هشیاری و به‌خته‌وه‌ری ب رۆلێ‌ خۆ رابن”.
هیڤیایێ‌، دیار كر كو هشیاریا دایك و بابا ل سه‌ر زارۆكان ل هه‌موو ته‌مه‌نان یا گرنگه‌ و دڤێت خوشی ژ ژیانێ‌ بهێته‌ وه‌رگرتن و گرنگه‌ خێزانێ‌ ده‌مێن گه‌ریان و سه‌یرانا هه‌بن ده‌مێن خوشی و كه‌یف و كه‌نیێ‌ و كومبوونا و پێكڤه‌ خوارن و سه‌حكرنا تێله‌ڤزیونێ‌ هه‌بن و پێكڤه‌ ده‌ركه‌ڤن و پێكڤه‌ سه‌ره‌دانان بكه‌ن و گۆت: “داكو ئه‌و تاما ژیانێ‌ یا جاران بهێته‌ دیاركرن و ئه‌ف بیرهاتن و سه‌ره‌دانه‌ ببنه‌ وانه‌ بۆ زارۆكێن وان و ئه‌و ژی زارۆكێن خۆ ل پاشه‌رۆژێ‌ ل سه‌ر ڤێ‌ په‌روه‌رده‌یێ‌ ئاڤا بكه‌ن”.

رەمەزان دەشتمری زاخۆ

1 – 4

بەردەوامیدانا خزمەت و خەبات و قەهرەمانیت پێشمەرگەیی ل سەردەمێ‌ شۆڕەشا 26ی گولانێ‌ ل ل دویف ئەوان نەخشە كارێ‌ ڕۆژانە ل سەر ملێن كادرێن پارتی بوو، ژ بەر كو كادرێ‌ پارتی وەك پێشمەرگە و كادرەكی سیاسی و عەسكەری ل مەیدانا شۆڕەشێ‌ و ل دەڤەرێن ڕزگاركری ئەركێ‌ ل سەرملێن خوە ئەدادكر، فەهمی سالح رەشید یێ‌ ناسیار ب فەهمی عریف سالح ددیدارەكێ‌ دا بۆ ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ ئاخڤت و دبێژت: ناڤێ‌ من فەهمی سالح ڕەشید یێ‌ ناسیار ب فەهمی عریف سالح ژ بەر كو بابێ‌ من ل دەمەكێ‌ ل عەسكەریێ‌ پلەیا عریف هەبی لەوما ئەڤ ناساڤە كەتە بەر ناڤێ‌ بابێ‌ من كو هات ناسكرن ب عریف سالح، ئەز ل سالا 1960ی ل زاخۆ تاخێ‌ بەدرخان ژ دایك بوویمە، ل ئەوی دەمی بابێ‌ من عەسكەر بی و شارەزایەكا باش د وارێ‌ لاسلكیێ‌ دا هەبی، دەمێ‌ شۆڕەشا ئەیلۆلێ‌ دەستپێكری ل ئەوی دەمی بابێ‌ ل پارێزگەها ڕومادی عەسكەربی، ڤێجا ئەڤ سوحبەتە بابێ‌ من بومە دگوت: بارەگایێ‌ فەوجا مە ل رومادی بوو و ئەم چوند عەسكەرێن كورد ل ناڤ ئەڤێ‌ فەوجا عەسكری دابین. دەمێ‌ شۆڕەشێ‌ دەستپێكی بروسكەیەك ژ وەزارەتا بەرەڤانیا ئیراقێ‌ هات كو ئەو كەسێن عەسكر و رەكەز كورد هەمیان دەستەسەر بكەن، زیندان بكەن و هەر ئێكسەر ل گورەپانا فەوجێ‌ گولەباران بكەن، دەمێ‌ برسكە هاتی من ئەو بروسكە خواند و دناڤ ئەوێ‌ بروسكێ‌ دا هاتبوو كو ناڤێ‌ من یێ‌ ئێكێ‌ بی سالح رەشید ئەڤە موخەڕبە وناڤێ‌ دوێ‌ ب ناڤێ‌ عەمەر عەبو ئەو ژی خەلكێ‌ زاخۆ بوو، و ناڤێ‌ سیێ‌ و ناڤێ‌ چوارێ‌ ل بیرا من نەماینە دەمێ‌ بابێ‌ من ئەو بروسكە خواندی هەر ئێكسەر ئەو بروسكە وەرپێچا كرە ب بەریكا خو دا، و گازی هەڤالێن خوەكرن و گوتێ‌: ئەڤە بروسكە یا هاتی دبێژن ئەڤان هەر چوار كەسان ل ناڤ یارەگایێ‌ فەوجێ‌ دا بگرن و ئێكسەر رەمی بكەن، ڤێجا ئەڤە من هوین ئاگەهداركرن و ئەڤە ئەز دێ‌ چم گیانێ‌ خۆە قورتال كم و قەستا ناڤ ڕێزێن شۆڕەشێ‌ كەم، بابێ‌ گوت: ئەم ژ ناڤ بارەگایێ‌ فەوجێ‌ دەركەتین و ئەم بۆ باژێرێ‌ مووسلێ‌ هاتم و چووم مالا برایێ‌ خو حەجی جاسم كو ل ئەوی دەمێ‌ مالا وان ل باژێرێ‌ مووسل بوو، ل وی دەمێ‌ ل باژێرێ‌ رومادیێ‌ ئەم كرێدار بوین، بابێ‌ من ئەز و دایك وخویشك و برایێن من دخانی ڤە هێلان، و ئەو ب تنێ‌ بۆ باژێرێ‌ مووسل هات و گوتە مامێ‌ من حەجی جاسم: ئەڤە ئەز یێ‌ ژ عەسكەریێ‌ رەڤیم و دێ‌ بۆ زاخۆ چم و گەهمە ناڤ رێزێن شۆڕەشا ئەیلۆلێ‌ كەم، ل ئەوی دەمی بابێ‌ ئێكسەر چوو دەڤ خودێ‌ ژێ‌ رازی ئەسحەد خوشەڤی و خوە پێ‌ داناسكرن، خودێ‌ ژێ‌ ڕازی ئەسحەد خوشەڤی گوتە بابێ‌ من تۆ چ كارێن عەسكەریێ‌ دزانی؟ بابێ‌ من گوتە ئەسحەد خوشەڤی من شارەزایەكا باش ل سەر ئامیرێ‌ لاسلكیێ‌ هەیە، خودێ‌ ژێ‌ رازی ئەسحەد خوشەڤی گوتە بابێ‌ من تە شارەزایی ل ئەڤی جورێ‌ ئامیرێ‌ لاسلكیێ‌ هەیە؟ چەوا بابێ‌ من ئەو ئامیرە دیت و گوت: ئەڤە سانەهیترین ئامیرەیە بۆ كاركرنێ‌، دەمێ‌ بابێ‌ من وەگوتی خودێ‌ ژێ‌ ڕازی ئەسحەد خوشەڤی گوتە بابێ‌ من هەما تۆ دێ‌ ل دەف من بوو و ئەوی ئامیرێ‌ لاسلكی دایە كاری. ئەو بوو پشتی چەند ڕوژەكان مامێ‌ من حەجی جسام هات مالا ژ باژێرێ‌ رومادی بۆ باژێرێ‌ مووسل ئینان و پاشی ئەم هاتن بۆ زاخۆ ل تاخێ‌ بەدرخان د ئاڤاهیێ‌ مالا باپیرێ‌ نڤە ئاكنجی بووین، ئەو بوو دەمێ‌ چوار سالان مە بابێ‌ خۆە نەدیت و ل سالا 1965ی ئەز چووم بۆ قوتابخانێ‌ ل پولا ئێكێ‌ سەرەتایی من ل قوتابخانا (زاخۆ الاولی) خواند، ل وی دەمێ‌ ماموستا هاشم تەعبیر رێڤەبەرێ‌ قوتابخانێ‌ بی و كەسەكی دلسوز و كورد پەروەر بوو. پشتی دو هەیڤان من ل قوتابخانێ‌ خواندێ‌ ل دەمەكێ‌ چەند عەسكەر هاتن قوتابخانێ‌ و هاتن دپولا مە ڤە هندەك ناڤ خواندن و جارا ئێكێ‌ ناڤێ‌ من خواند و گوت: فەهمی سالح رەشید هەر نوكە پەرتوكێن خۆە هەلگرە و هەرە مالێ‌. ل وی دەمی مە چ ژبابەتی نەدزانی و كەیفا مە هات و من و برایێ‌ من مەهدی پەرتوكێن خۆە هەلگرتن و مە قەستا مالێ‌ كر، دەمێ‌ ئەم هاتین بەر دەرێ‌ مالێ‌ مە بەرێ‌ خۆە دایێ‌ ل تاخێ‌ مە یێ‌ بەدرخان عەسكەر ل ئەوان كولانان بەلاڤ بینە و عەسكەرەك ژ ئەوان گوتە دایكا من: خالەت گەلەك جلكا بكە بەر ئەڤان زاروكان چونكە حكومەت دێ‌ هەوە ژ مالێ‌ درێخن و ناهێلن هوین چ كەل و پەلان دگەل خۆە ببەن، ڤێجا دلێ‌ مە یێ‌ ب ئەڤان زاروكان ڤە.چەندی هوین بشێن جلكا ب كەنە بەر وان ژبەر كو دێ‌ پێدڤی بنێ‌. دایكا من رابوو هندی شیایی و كا ل ئەوی دەمێ‌ مە چ جل و بەگ هەبوون هەمی كرنە بەر مە و پاشی ترومبێلێن عەسكەری دگوتنێ‌ زیل ئینان ئەو خەلكێ‌ كەس و كارێن وان پێشمەرگە هەمی ژ مالێ‌ دەرخستن و ل ئەوان ترومبێلێن عەسكەری سیاركرن، خودێ‌ ژێ‌ ڕازبیت دایكا من ب زمانێ‌ عەرەبی گوتە ئەوان عەسكەران ئەز نەشێم ل ترومێلێ‌ سیار ببم و قەبیل ناكم كەسەك ژی دەستێ‌ من بگرت هەتا ئەز سیار بم، و دایكا من زمانێ‌ عەرەبی دزانی،
من دیت ئەفسەرەكی ب پلەیا میلازم هات و گوتە دایكا من خالەت: وەرە پێ‌ خۆە دانە سەر ملێ‌ من و ل ترومبێلێ‌ سیاربە. دایكا من گوتێ‌ كوڕێ‌ من: ما چەوا چێدبت تو ئەفسەر و ئەز پێخوە دانم ل سەر ئەوان ستێرێن ل سەر ملێ‌ تە هەتا ل ترومبێلێ‌ سیارببم. ئەوی ئەفسەری گوتە دایكا من خالەت: ڕاستە ئەز ئەفسەرێ‌ عەسكەری مە، بەلێ‌ هەڤژینێ‌ تەژی نوكە سەركردەیەكە و یێ‌ خزمەتەكێ‌ بۆ مللەتێ‌ خۆە دكەت، ئەڤرو تو هەژی ئەوێ‌ چەندیێ‌ تو هەڤژینا ئەوی سەركردەیی و بێ‌ پێلاڤا خۆە دەانیە سەر ملێن من و ل ترومبێلێ‌ سیارببی. ئەوبی دایكا من پێخۆ دانا سەر ملێت ئەوی ئەفسەر و ل ترومبێلێ‌ سیاربین و ئەم گەهشتن راستا زالگەها زاخۆ، هینگێ‌ هەژمارا یازدە خێزانا گو هەژمارا ژن و زاروكان دگەهشتە سیهـ و دو كەسان، ل ئەوی دەمێ‌ فەوجا عەسكەری ل سەرێ‌ تاخێ‌ گوندكی بی و ناڤێ‌ ئامر فەوجێ‌ زاخۆ دگوتنێ‌ (مقدم دحام) چەوا ئەم گەهشتنە زالگەها زاخۆ، ئەو (مقدم دحام) ب خۆە ل زالگەهێ‌ ڕاوەستایی بوو و هوسا ب دەنگەكی بلند گازی كر هەوا خێزانا سالح رەشید ئینایە.