دوهی دوشەمبی 25/8/2025، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل سالڤەگەڕا 37 یا ئەنفالا بەهدینان پەیامەك بەلاڤكر و ئەڤە دوقێ وێ یە:
ل سالڤەگەڕا 37 یا ئەنفالا بەهدینان، ب رێزڤە هەموو شەهیدێن بەهدینان و كوردستانێ ب گشتی د ئینینە بیرا خوە. د ڤێ هەلكەفتێدا كو هەژمارەكا رووفاتێن شەهیدێن تاوانێ ل دەڤەرا بەرێ گارەی، پشتی پێرابوونێن قانوونی و نوشداری د رێوڕەسمەكیدا هاتنە ڤەشارتن، ستەملێكرنا مللەتەكێ نیشا ددەن.
ئەنفالا بەهدینان تاوانەكا دی یا زنجیرەتاوانێن دەستهەلاتدارێن وی دەمی یێن ئیراقێ بوو دژی گەلێ كوردستانێ كو ل 25 ئاب هەتا 6 ئیلۆنا 1988 ل دوماهی قۆناغێن ئەنفالێ، خەلكێ سڤیل و ئاخ و هەوا و ژینگەه و سروشتێ بەهدینان ڤەگرت.
د ڤێ هەلكەفتێدا داخوازییا خوە ژ حوكمەتا فیدرالییا ئیراقێ دوپات دكەین بۆ قەرەبووكرنا قوربانیێن ئەنفالا بەهدینان و هەموو قوربانیێن تاوانێن رژێما بەرێ یا ئیراقێ. دادگەها بلند یا تاوانان ل ئیراقێ ئەنفال ب جینۆساید و تاوانا شەڕێ و تاوانا دژی مرۆڤایەتیێ نیاسییە، لەوما مافێ قوربانییایە ب هەموو شێوەیەكێ بهێنە قەرەبووكرن.
بۆریێ تەحل یێ ئیراقێ، ژبلی مالوێرانیێ چ تشتەكێ دی بۆ ئیراقێ و ئیراقییان نەئینا، ئەنفال و هەموو ئەو تاوانێن دژی گەلێ كوردستانێ هاتینە كرن، دڤێت ببنە وانە و پەند ژێ بهێنە وەرگرتن و ببنە ئەگەرێ مسۆگەركرنا مافێن گەلێ كوردستانێ ب هەموو پێكهاتەیێن خوە ڤە.
ب ڤێ هەلكەفتێ دوپاتیێ ل چارەسەركرنا كێشەیان و پێكڤەژیانا ئاشتییانە و پاراستنا ئارامییا وەلاتی و پێكڤەكاركرنا هەموو ئالیێن سیاسی و پێكهاتەیان ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ دكەین، تاكو پێكڤە نوكە و پاشەڕۆژەكا باشتر ئاڤا بكەین.
سلاڤ ل گیانێ پاقژ یێ شەهیدێن ئەنفالا بەهدینان و هەموو شەهیدێن كوردستانێ.

دوهی دوشەمبی 25/8/2025 نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پشكداری د كۆنفرانسێ نێڤدەولەتیێ جینۆسایدا ئێزدییاندا كر كو ژ ئالیێ ل زانكۆیا كوردستان – هەولێر هاتبوو رێكخستن.
د رێوڕەسمیدا كو میر حازم تەحسین بەگ میرێ ئێزدییان، بابە شێخ و هەژمارەكا وەزیر و بەرپرسێن بلند یێن هەرێما كوردستانێ، ئالیێن سیاسی، قۆنسل و دیپلۆماتكارێن وەلاتان ل هەولێرێ، ئەكادیمی و ڤەكۆلەر ژ ناڤخوە و دەرڤە و مامۆستایێن ئایینی بەرهەڤ بوون، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پەیڤەك پێشكێشكر، ئەڤە دەقێ وێ یە:
بەرێز میرحازم تەحسین بەگ، میرێ ئێزدییان
بەرێز بابەشێخ
بەرهەڤبوویێن بەرێز..
ب گەرمی ب خێرهاتنا هەوە دكەم بۆ ڤی كۆنفرانسێ نێڤدەولەتی دەربارەی جینۆسایدا ئێزدییان.. ب خێر هاتنەكا تایبەت یا مێهڤان و پشكدارێن بیانی دكەم كو ئەڤرۆ ژ هەر جهەكێ ل جیهانێ هاتین و پشكدارن د ڤی كۆنفرانسیدا. دەستخوەشیێ ل زانكۆیا كوردستان دكەم بۆ سازدانا ڤی كۆنفرانسێ زانستیێ ئەكادیمی كو جارا ئێكێیە ب ڤی ئاستی و ب ڤێ پشكدارییا بەرفرهە، ل هەولێرێ دهێتە سازكرن.
ل دەستپێكێ ئەڤرۆ هەموو قوربانیێن ئێزدی و هەموو قوربانیێن دەستێ داعشێ ب رێزڤە دئینینە بیرا خوە. سلاڤان بۆ گیانێ وان دهنێرین. ئەو چو جاران ژ بیرا مە ناچن و بۆ هەردەم ب رێزڤە دێ بیرئینانا وان ساخ كەین.
سازدانا كۆنفرانسێ زانستی- ئەكادیمی دەربارەی جینۆسایدا ئێزدییان، كارەكێ ئێكجار پێدڤی و گرنگە، ب تایبەتی كو ب ڤی شێوەی پسپۆر و شارەزا ژ ناڤەندێن زانستی و ئەكادیمی یێن جیهانی، تێدا باس و ڤەكۆلینێن خوە پێشكێش دكەن.
ئەڤە رۆلەكێ گرنگ و پێدڤییە د دۆكیومێنتكرنا جینۆسایدی و دەرئەنجامێ وێ دهێتە گێران. ڤەكۆلینێن زانستی و ئەكادیمی ل دۆر جینۆسایدا ئێزدییان ل رەهەندێن دیرۆكی و سیاسی، قانوونی و رەهەندێن دەروونی، دێ بنە ژێدەرەكێ گرنگ بۆ نوكە و پاشەڕۆژا ڤێ پرسێ و ڤەكۆلین د هەموو ئالیێن وێ جینۆسایدێ دا.
د وێ باوەریێدا مە كو ئەڤ كۆنفرانسە دێ ئازاران گوهۆڕیت بۆ زانینێ و مەینەتان دێ گوهۆڕیت بۆ پەند و وانەوەرگرتنێ. هەروەسا دێ بیتە پرەك د ناڤبەرا زانستێ و سیاسەتێ و مرۆڤایەتیێدا، پشكداریێ و هەڤپشكیێ دكەت د بەرفرەهبوونا دانپێدانا نێڤدەولەتی ب وێ جینۆسایدێ و لێپرسینێ ژ ئەنجامدەرێن وێ تاوانێ.
ل 3 ئاب 2014 داعشێ بزاڤكر پێكهاتەیەكێ رەسەنێ كوردستانێ و ئیراقێ و كەلتوورێ فرەهیێ و پێكڤەژیانێ ژناڤ ببەت. ب هزاران زەلام و گەنج كوشتن، ب هزاران ژن و كچێن ئێزدی رەڤاندن و جۆرەها تاوانێن دەستدرێژی و ب كویلەكرنێ بەرامبەر وان ئەنجامدان. سەدان هزار ژێ ئاوارە و دەربەدەر كرن و پەرستگەه و سیمبۆلێن ئایینی و كەلتووری یێن ئێزدییان، روو ب روویێ پرۆسەیەكا ژناڤبرنێ یا بەرنامەدار بوون.
لەوما ئەڤ تاوانكارییە روودانەكا دیرۆكی یا دەڤەرێ نەبوو، بەلكو برینەكا كوور بوو، هەروەسا شەرمزارییەكە د دیرۆكا مرۆڤایەتیێدا. هەموو رزگاربوویێن ڤێ جینۆسایدێ، هەموو دایك و بابێن ئێزدی كو رۆلێن خوە ژ دەستداین، هەموو زارۆكێن بێ دایك و باب و بێ خێزان و كەسوكار ماین، دیدەڤانەكێ زیندی یێ وێ كارەساتێیە.
هەرێما كوردستانێ هەر ژ دەستپێكا كارەساتێ، وەك ئەركێ نیشتمانی و مرۆڤایەتییا خوە، پێشوازی ل سەدان هزار ئێزدییان كر، ب سەدان پێشمەرگە ب فەرماندەییا سەرۆك مەسعود بارزانی، ب گیان و خوونا خوە، هەر چ یا ژدەست هاتی كر بۆ پاراستنا ئێزدییان و رزگاركرنا شنگالێ، وەكو پرسەكا كوردستانی مە رەفتار ل گەل وێ كارەساتێ كر، چونكە ئێزدی پشكەكا رەسەنێ پێكهاتەیێن كوردستانێ نە.
راستە، سالانە ب چەندین شێوازان و ل چەندین جهان، بیرئینانا ڤێ كارەساتا ب ئازار دهێتە ساخكرن، ئەڤە یا گرنگە و پێدڤییە بەردەوام بیت بۆ وێ چەندێ نەڤیێن داهاتی بزانن وەك هەموو پێكهاتەیێن دی یێن كوردستانێ، چ كارەساتەك ب سەر ئێزدییاندا هاتیە.
جهێ مخابنییەكا مەزنە پشتی 11 سالان ژ وێ كارەساتێ، هێشتا نێزیكی نیڤا جڤاكا ئێزدی، ژیانەكا دژوار د ناڤ كەمپاندا د بۆرینن، زارۆكێ ئێزدی هەیە ئەڤرۆ 11 سالە و هەموو ژیێ خوە د ژینگەهەكا دژوار یا كەمپاندا ژیایە. هێشتا ئومێدەكا راستەقینە بۆ گوهۆڕینەكا ئەرێنی د رەوش و ژیانا واندا نینە و چارەنڤیسێ وان یێ رۆهن نینە.
ئیراق وەلاتەكێ زەنگینە، جڤاكا ئێزدی وەكو وەلاتیێن ئیراقی، گەلەك ماف ل سەر دەولەتێ هەیە. پێدڤییە ئیراق گەلەك زێدەتر خوە ژ وەلاتیێن ئێزدی بكەتە خودان. ئەركێ مە هەموویانە ل هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ، هەروەسا ئەركێ جڤاكا نێڤدەولەتییە كو هەر چ یا پێدڤی بیت بۆ ئێزدییان بهێتە كرن.
بەری هەموو تشتەكی پێدڤییە باوەری و ئومێد ب ئێزدییان بهێتە دان بۆ وێ چەندێ بشێن ل سەر وێرانێن بۆری یێ تەحل، ژیانەكا نوو دەست پێ بكەن، ئەو چەندە ناهێتە كرن هەكە دادپەروەری بۆ ئێزدییان ب دەستڤە نەهێت.
ب دەستڤەئینانا دادپەروەریێ بۆ ئێزدییان، تنێ سزادانا تاوانكاران و ئەنجامدەرێن جینۆسایدێ نابیت، بەلكو دێ ب چاڤدان و كاركرنا جدی بۆ ئێزدییان بیت كو هەموو ئالی و وارێن ژیانا وان ڤەگریت. ب پێدانا پشتڕاستبوونێ كو جارەكادی روو ب روویێ كارەساتەكا وەسا نابن.
نوكە ژی پشتی 11 سالان ژ جینۆسایدا جڤاكا ئێزدی، هێشتا ئەڤ جڤاكە د هلهەژیانەكا كوور دایە. هلهەژیانەكا دژوار یا دەروونی و جڤاكی كو دەرئەنجامێن وێ هەتا دەمەكێ درێژ دێ بەردەوام بن. ئەركێ مە هەموویانە هاریكارییا وان بكەین بۆ چارەسەربوون و دەربازكرنا ئازارێن وان یێن دەروونی. ئەوا ئەڤرۆ هوینێن ڤەكۆلەر دكەن، دێ پشكەكا گرنگ یا وێ هاریكاریێ بیت.
ئەم ل هەرێما كوردستانێ وەك هەردەم د بەرهەڤین بۆ هەر هاریكاری و هەماهەنگییەكێ ل گەل حوكمەتا ئیراقا فیدرال بۆ پێشكێشكرنا هەر هاریكارییا پێدڤی بۆ پێكهاتەیێ ئێزدی. پاراستنا فرەهیێ و پێكڤەژیانێ و هەڤدوقەبوولكرنێ، ئەركێ بەراهیێ یێ مە هەموویانە ل كوردستانێ و ئیراقێ. فرەهی و هەمەرەنگییا جڤاكا ئیراقێ ب هەرێما كوردستانێڤە، هێز وزەنگینییە، نەك كێشە و مەترسی، دڤێت هەردەم كاری بۆ ب هێزكرنا وان بكەین.
ئەڤرۆ سادەترین مافێن ئێزدییان ئەوە هندەك ئارامی و ئاسایش ل دەڤەرێن وان هەبیت، تاكو بشێن بزڤرن. خومەتگوزاری هەبن، بشێن بەر ب جهێن خوە بچن و ژیانەكا نوو دەست پێ بكەن.
لەوما پێدڤییە رێككەفتنا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرالییا ئیراقێ بۆ ئاساییكرنا رەوشا شنگالێ و دەور و بەرێن وێ بهێتە بجهئینان، ئێدی ئێزدی و دەڤەرێن وان مەیدانا هێزێن نە قانوونی و ئێكلاكرنا ئەجیندەیێن هەرێمی نەبیت. بۆ ڤێ چەندێ ل گەل بەغدا بەرهەڤی هەر هاریكاری و هەماهەنگییەكێ نە.
د بزاڤێن خوەدا دێ بەردەوام بین هەتا رزگاركرنا دوماهی رەڤاندیێ ئێزدی، هەروەسا بۆ ب پارێزگەهكرنا شنگالێ و بۆ وێ چەندێ كۆمكوژییا ئێزدییان ب شێوەیەكێ بەرفرەهتر ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی بهێتە نیاسین. تاوانكار بهێنە سزادان و دادپەروەری بۆ ئێزدییان ب دەستڤە بهێت، هاریكاریێن مادی و دەروونی ب دەستڤەبینن بۆ شیاندن و دەربازكرنا هلهەژیانا دەروونی یا وان.
رێز و سوپاسی بۆ هەموو ئەوان دووپات دكەین كو ل هەرێما كوردستانێ وئ یراقێ، ل دەڤەرێ و ل جیهانێ ب هەر شێوەیەكێ بیت هاریكارییا جڤاكا ئێزدییان كری و بەردەوامن و هاریكاریێ دكەن.
هیڤییا سەركەفتنێ بۆ كۆنفرانسێ هەوە دخوازم. هەموو پشتەڤانییەكێ ل كار و چالاكی و كۆنفرانسەكی ژ ڤی جۆری دكەین. هیڤیدارم د ڤی ئەركیدا سەركەفتی بن و بەردەوام ژی بن.

پشتی پشكداریكرنێ د كۆنفرانسێ نێڤدەولەتیێ جینۆسایدا ئێزدییان ل زانكۆیا كوردستان – هەولێر ل باژێرێ هەولێرێ، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانیدا باس ل بزاڤێن دابینكرنا مووچەی، رەوشا سلێمانیێ و هنارتنا پەترۆلێ كر.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ گوت» بۆ چارەسەركرنا كێشەیا مووچەیێ وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ هەولێر وبەغدا د دانوستاندنێن چڕ دانە، هیڤیدارین نێزیك بین ژ وێ چەندێ بگەهینە چارەسەرییەكێ. كۆمبوون بۆ وێ مەبەستێ ل هەولێرێ و بەغدایێ ژی د بەردەوامن».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ گوت ژی» كارێ بەراهیێ یێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئەوە كو چاوان كێشەیا مووچەی چارەسەر بكەت, ئەز ب خوە وەسا دبینم ل دەمەكێ نێزیك ئەو كێشەیە دێ هێتە چارەسەركرن».
نێچیرڤان بارزانی ل دۆر روودانێن 22 ئاب ل سلێمانیێ گوت» مە پەیام ل سەر روودانێن سلێمانیێ هەبوویە، ئەوا ل دەف مە گرنگ هەموو بابەت ب شێوەیەكێ قانوونی بڕێڤە بچن».
سەبارەت هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ژی، نێچیرڤان بارزانی گوت» د دانوستاندنەكا گەلەك چڕ داینە. بەری چەند رۆژان ل گەل بالیۆزێ ئەمریكا ئاخڤتم ل سەر وی بابەتی. ل گەل كۆمپانییان ژی ئاخڤتینە. هەموو بزاڤا مە ئەوە ب زووترین دەم ببینین پەترۆل ل بۆرییا هەرێما كوردستانێ بۆ دەرڤە بهێتە هنارتن».
ل دۆر پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ژی، نێچیرڤان بارزانی گوت» دانوستاندن د ناڤبەرا پارتی دیموكراتی كوردستان و ئێكەتی نیشتمانی كوردستان د بەردەوامن، بەلێ هیچ ژڤانەك دیار نینە و ئەوا هەی دانوستاندنێن تمام یێن هەین».
د بەرسڤا پرسیارەكێدا ل دۆر روودانێن سلێمانیێ، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ گوت» ئینشائەللا دێ چارەسەر بیت. یا گرنگ سەر و مال وەلاتییان بهێتە پاراستن و بابەت رێڕەوەكێ قانوونی وەربگریت. ژ هەموویێ گرنگتر ئەوە دڤێت قانوون سەروەر بیت».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل دۆر پرۆسەیا چارەسەریێ ل توركیا و باكوورێ كوردستانێ گوت» پێنگاڤێن باش یێن چووینە پێش، پرۆسەیەكا ب ساناهی نینە ب شەڤ و رۆژەكێ بچیتە سەر، بەلێ ئەوا نوكە هەی راستە پرۆسە یا خاڤە، بەلێ پێنگاڤێن جدی هەنە».
سەبارەت سەرەدانا وی بۆ بەغدا و دانوستاندن بۆ چارەسەركرنا كێشەیا مووچەی، نێچیرڤان بارزانی گوت» مە نیاز هەیە و دێ چین، نزانم دێ كەنگی چین، بەلێ بەغدا پایتەختێ مەیە و هەر دەمێ پێدڤی بیت دێ چین».

دوهی دوشەمبی 25/8/2025، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د دیدارەكێدا ل گەل زافەر سراكایا، جێگرێ سەرۆكێ پارتا داد و گەشەپێدانا دەستهەلاتدار ل توركیا بۆ كاروبارێن دەرڤە، هەڤبەندیێن هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ ل گەل توركیا و رەوشا دەڤەرێ گەنگەشەكر.
هەردو ئالییان دوپاتیل گرنگییا هەڤبەندییان د ناڤبەرا واندا و هاریكارییا هەڤپشك د وارێن جودا جودادا كر كو خزمەتا بەرژەوەندییا هەردو ئالییان و پاراستنا ئارامیێ ل دەڤەرێ دكەت.
نێچیرڤان بارزانی دوپاتكر هەرێما كوردستانێ وەك هەڤسنوورەكا گرنگ دنێریتە توركیا كو بەرژەوەندیێن هەڤپشك و درێژخایەن كۆمڤەدكەت، هەروەسا رێز و سوپاسییا خوە بۆ رۆلێ رەجب تەی ئەردۆگان، سەرۆككۆمارێ توركیا و ئال پارتی د هێزكرنا هەڤبەندیێن توركیا ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ دەربڕی.
ژ ئالیێ خوەڤە سراكایا سەرەرای نیشادانا خواستا بەردەواما توركیا بۆ بەرفرەهكرنا هەڤبەندیێن خوە ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێد هەموو واراندا، پەیوەندی و دۆستایەتییا سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل گەل توركیا و رۆلێ وی یێ ئەرێنی ل سەر ئاستێ دەڤەرێ بلند هەلسەنگاند.
پرۆسەیا ئاشتیێ ل توركیا و چەند پرسێن جهێ گرنگییا هەڤپشك، تەوەرەكێ دی یێ دیدارێ بوو.