دلبرین عەبدولفەتاح بۆتانی

دەم ژ وێ چەندێ بوری بوو کو ژ بڕیارا خۆ لێڤە ببیت، لێ وێ د کویراتییا ناخێ خۆدا دزانی ئەو بڕیارا وێ دای نە یا وێ بوو، بەلکو ئەو بڕیارە لسەر بنەمایێ چەند ئاخفتن و پرسیارێن بێزارکەر یێن دەوربەرا هاتبوو دان. نوکە ئەو یا هزرا خۆ دکەت، وێ ژ ڕاستا ژی چ ئاریشە نەبوون و یا دلخۆش بوو ب وێ ژیانا وێ دەرباز دکری دگەل خێزانا خۆ، وێ هەر هزرا خۆ دکر، ‘ئەرێ ئەڤ بڕیارا ژ نیشکەکێ ڤە ژکیڤە هات؟ ما ئەز کەنگی وەسا زی ڕازی بوویمە ب هەبوونا گوهۆڕینان د ژیانا خۆدا و… هەتا ئەڤێ بڕیارا مەزن یا پێکئینانا هەڤژینییێ بدەم.’ ئەوێ هەست ب چ خۆشییان نەدکر و دزانی ئەڤە نە ئەو کەسە و نە ئەو دەمە یا وێ ڤیای تێدا شوی بکەت، هەرچەندە ب ڕازیبوونا خۆ و بێی زوری ئەڤ بڕیارە دا و ب وی کەسی ڕازی بوو یێ د ژیانا خۆ هەموویێ دا دوو یان سێ جارا زێدەتر نەدیتی.
هەر ئەو ئێڤار بوو دەما هەڤالا وێ لنک ڕوینشتییە خوارێ و کوپێن چایێ د دەستێن واندا… ئەوێ ژی دەستپێکر و دلێ خۆ بۆ هەڤالا خۆ ڤەکر، ئەوێ باس ل وان هەموو کەسان کر کو بەردەوام پرسیار ژێ دکر کا بوچی هەتا نوکە شوی نەکریە؟ ئەرێ ما کەسەک نینە بهێت و بخوازیت؟ ما کەسێ ئەو نەڤێت؟ وێ گوت: دووماهیک جار مرۆڤەکا وان یا نێزیک گۆتبوویێ هەما هندە، تو شوی نەکەی ڤێجا پاش ل ژیێ تە بیتە درەنگ و تە زارۆک ژی نابن. یان ئەو ژنا ل جوانکاریێ ب ڕەخڤە ڕوینشتی و گۆتیێ مخابنی تە هێشتا تو یا نە شویکری. هەڤالا وێ خۆ ژێ توڕە کر و گۆتێ: ‘تو یا تێگەهشتیی، ما کەنگی بۆ تە هند خەم بوویە گوهدارییا ئاخفتنێن بێ بنەما یێن جڤاکێ مە بکەی..’، وێ بەرسڤدا، ‘ئەم ژی بەشەکین ژ ڤی جڤاکی، و من هەموو هەول دان و ژدل ئاخفتنێن کەسێ بو خو نەکرنە خەم، هەتا وێ ڕۆژێ دەما من گوهـ ل دایکا خۆ بووی دگوتە خویشکا من یا شویکری، خوزی ئەوژی چووبا سەر ڕزقێ خۆ و ئەڤ خەلکە بێدەنگ ببا و ژ مە ڤەببان.
ئەڤجا چاوایە دەما ئەڤ پرسیارێن زێدە بۆ مالبابا تە نەخۆش بکەن و ئەوژی بگەهنە وی ڕاددەی وەکی جڤاکی هزر بکەن یان شەرم ژ خۆ بکەن دناڤ خەلکی دا؟’ هەڤالا وێ بۆ دەمەکی بێدەنگ ما و تەماشەی ناڤ چاڤێن وێ کر و پاش گۆتێ، ‘خو باش بەرهەڤ بکە، بۆ وان هەموو قوناغێن جڤاک پێش تەڤە بڕیاران بدەت؛ هەر ژ هەلبژارتنا ئەو کراسێ تو دکەیە بەرخۆ هەتا کو ژمارا زارۆکێن تۆ دئینییە سەر دنیایێ…ژبیرنەکە ئەو چ جارا بێدەنگ نامینن لسەر ژیانا تە و دێ وان هەردەم خالەک هەبیت لسەر بڕاوستن و تە پێ بێزار بکەن’. دەستێ خۆ توند دانا سەر ملێ وێ و پرسیار ژێ کر، ‘ئەرێ دیسا…تە گوتە من تو یا ب دوو گیانی، هێشتا کچا تە یا بچویکە و پێدڤی ب چاڤدانێ یە!’، وێ ژی سەرێ خۆ هەژاند و گۆتێ، ‘ئەز یا شیرەتان لتە دکەم چونکی ئەز ژی یا د ئەڤێ قوناغێ دا دەرباز بوویم و هێشتا یا دناڤدا دژیم …هەموو دبێژنە من تە بوچی زارۆک نابن؟ دڤێت تە هەبن دا پێکڤە مەزن ببن و هەکە تو نوکە نەئینی نەکو پاش تە نەبن و… یا ڕاست، جڤاک بسەر من و تە دا سەرکەفت!.

بێوار حەمدی:

مامۆستایەکێ ئایینی بۆ ڕۆژناما ئەڤرۆ دیار کر، دروستە کچ بەری ژیێ سنێلەیێ شووی بکەت، لێ نابیت بەری ژیێ سنێلەیێ بهێتە ڤەگۆهاستن. پارێزەرەکی ژی گۆت: ژلایێ دادگەهێ ڤە کچ ل ژیێ هەژدە سالیێ دهێتە مەهر کرن، لێ هەکە لژێر ژیێ هەژدە سالیێ دا بیت دڤێت ب ڕازیبۆنا بابێ وێ بیت.

مامۆستایێ ئایینی مەلا حسێن کۆاشی، د دیدارەکێ دا بۆ ڕۆژناما ئەڤرۆ دیار کر کو د شەریعەتێ ئیسلامێ دا چ ژی بۆ پێکئینانا هەڤژینیێ دەستنیشان نەکرینە، لێ بەحسێ گەنجاتیێ هاتیە کرن، ئەوا کو ل ژیێ سنێلەیێ دەستپێدکەت و گۆت: (ب دیتنا من هەر کەسێ هەست ب بەرپرسیارەتیێ بکەت بلا هەڤژینیێ پێک بینیت، چونکی ژی نە گرنگە هەتا هەکە د ژیێ پازدە سالیێ دا بیت بتنێ یا گرنگ گەهشتبیتە ژیێ پێگەهشتنێ و قوناغا سنێلەیێ).
مەلای د بەردەوامیا ئاخفتنێن خودا گۆت: (یا درستە کچ بەری ژیێ سنێلەیێ شووی بکەت، بەلێ نابیت بهێتە ڤەگۆهاستن هەتا دگەهیتە ژیێ سنێلەیێ و بالغ دبیت و ژلایێ لەشیڤە تەمام دبیت و گۆت: (یا گرنگ ئەوە کچ و کوڕ د ژی و ڕەوشەنبیری و دینێ خۆدا نێزیکی ئێکودوو بن، چونکی ژلایێ شەریعەتێ ئیسلامێ ڤە باشترە ب هەموو شێوەیان نێزیکی ئێکودوو بن).
پارێزەر نیوار دوسکی سەبارەت هەمان بابەت دیار کر، ژلایێ دادگەهێ ڤە کچ ل ژیێ هەژدە سالیێ دهێتە مەهر کرن، لێ هەکە لژێر ژیێ هەژدە سالیێ دا بیت دڤێت ب ڕازیبۆنا بابێ وێ بیت و گۆت: (هەکە هات و کچ لژێر ژیێ هەژدە سالیێ دا بۆ ل وی دەمی دێ هێتە ڕەوانە کرن بۆ لیژنا پزیشکی کا یا بەرهەڤە بۆ پێکئینانا هەڤژینیێ یان نە و پاشی دێ د ڕاپۆرتەکێ دا بۆ دادگەهێ دیار کەن، بەلێ نابیت لژێر ژیێ پازدە سالیێ دا بیت).
پارێزەری دیار کر ژی، ئەو کەسێ کچەکا نە پێگەهشتی ژ دەرڤەی دادگەهێ مەهر بکەت، سزایێ وی کێمتر نینە ژ 6 هەیڤان هەتا سالەکێ یان ژی ژلایێ دادگەهێ ڤە دێ هێتە غرامە کرن، و گۆت: (ئەو حالەتێن کچێن نە پێگەهشتی (قاصر) گەلەک جاران بۆ هەڤژینیێ دهێنە دادگەهێ، بەلێ پتریا وان خۆ دگرن هەتا کو ژیێ وان دبیتە هەژدە ساڵ و پاشی دهێن مامەلەیێن خۆ یێن هەڤژینیێ بڕێڤە دبەن).