نادر خەمۆ

هەكەر بێت و بەرپەڕێن دێرۆكا تەڤگەرا ئازادیخوازا گەلێ كورد پشتی شكەستنا دەولەتا ئۆسمانی ل جەنگا جیهانی یا ئێكێ هەلدەینەڤە و خواندنەكا سیاسی ل سەر رێڕەوا خەبات و شۆڕش و سەرهلدان و بەرخۆدان و قوربانیدانا گەلێ كورد بكەین و بهەلسەنگینین ژپێخەمەت سەربەستی و ئازادی و مافێ چارەنڤیس‌، نەخۆشبەختانە دیارە ل چەند ویستگەهێن چارەنڤیسساز دا پرسگریكا كوردی‌ ڕاستی پیلان و ئەزمۆنێن (تەحل و كارەسات) بوویە ل گەل سیناریۆیێن بەڕژەوەندیێن جیهانا ڕۆژئاڤا و زلهێزێن دەولی. د ئەنجام دا ڤایە (١١٠) سال ل سەر خۆپانا ڕێككەفتنا (سایكس بیكۆ) دربازبوون ل سەر هەلوەشاندنا ئیمبراتۆریەتا دەولەتا ئۆسمانی ل سەدێ پێشین و دابەشكرنا میراتێ وێ دنێڤبەرا ئیمپریالیزمێ دا تایبەت هەڤپەیمانیا (برێتانیا، فرەنسا، ڕۆسیا). هەژی گۆتنێ یە پشتی شكەستنا دەولەتا ئۆسمانی و خوە ڕادەستی هەڤپەیمانیا دەولی كری ل پەیمانا لۆزان ٢٤/٧/١٩٢٣ ب تەمامی هاتە هەڕفاندن و بدوماهیك هات. لەوما ل ٢٩/ ١٠/ ١٩٢٣ و پشتی نەمانا دەولەتا ئۆسمانی، كۆمارا توركیا وەكو دەولەتا دامەزراوی ب دانپێدانا فەرمی یا هەڤپەیمانیا دەولی ب سەرۆكاتیا (كەمال ئەتاتورك) هاتە دامەزراندن وڕاگەهاندن. د ئەنجامدە مافێن كوردان ئەوێن ل دویڤ گرنگترین ماددەیێن پەیمانا سیڤەر یا نێڤدەولەتی (٦٢- ٦٣- ٦٤) ل سالا ١٩٢٠ دانپێدانا نیڤدەولی ب مافێن كوردان و سەرخۆبوونا كوردستانێ هاتەكرن، لێ مخابن دیارە ژبەر هۆكارێ ناڤخۆیی مللەتێ كورد و خۆ نەگونجاندن ل گەل پلان و سیناریۆیێن بەڕژەوەندیێن هەڤپەیمانا ل قووناغا پاڕچەكرنا كوردستانێ، ئەو ماف و داخوازیێن كوردان هەمی ل پەیمانا لۆزان یا ڕەش و كورد وێرانكەر هاتنە لادان و بنئاخكرن، ئێدی پەیمانا سیڤەر هاتە پشتگوهاڤێتن و پەیمانا لۆزان بوو شوونگر. ژلایەكێ دی ڤە دیارە پشتی شۆڕشا ڕۆسیا (١٧) ئۆكتۆبەرێ ب سەرۆكاتیا (لینین) هاتیە ڕاگەهاندن ڕۆسیا خوە ژ پەیمانا لۆزان ڤەكێشا، بتنێ پشكا شێری ل وێ بەلانسێ دا گەهشتە بڕیتانیا و ویلایەتا مووسل یان كو باشۆری كوردستانێ داگیركرن و گەهشتە وی ڕاددەی چەند دەڤەرێن كوردنشین بومبەبارانكرن و هەتا قووناغا ئەڤرۆ ژی كوردستان یا پاڕچەكریە و چەندین شۆڕش و سەرهلدان و قەوارەیێن سیاسی ل هەمی پارچێن كوردستانێ ژپێخەمەت خۆڕزگاركرن ژ بندەستیێ و بڕیاردانا مافێ چارەنڤیس بوونە قوربانی بۆ بەرژەوەندیێن زلهێزا دەولی و ئەڤە هەیاما پتری (١٠٣) سالانە گەلێ كوردستانێ ب گشت پێكهاتێن ئایینی و نەتەوەی ڤە دنێڤبەرا چار وەلاتێن هەڤسنوور (تركیا، ئیڕان، سووریا، ئیراق)، دا دنالیت و گەمارەداینە. بێگومان ئەنجامێن پەیمانا لۆزان یا پڕكارەسات دیرۆكەكا ڕەش و تژی برینێن كور و دەردەسەری و مالوێرانكرن وكۆچبەری و ئۆپەراسیۆنێن ئەنفالان، ل ژێر ناڤێ ئایەتێن ئۆلا ئیسلامێ (سورە الانفال- سورە الفتح – توكلنا علئ الله – الله اكبر)، گەلێ كوردستانێ ب هەمی پێكهاتێن ئایینی و نەتەوەیی ل قووناغێن جودا جودا جینۆسایدكرن و ئاستەنگ و قەیرانێن ئالۆز بۆ گەلێ كورد و دۆزا وی یا ڕەوا پاشخۆڤە هێلان. ژ بەر هندێ بۆ ڤێ قووناغا مێژوویی و هەستیار یاگەلێ كوردستانێ تێڕا دەربازدبیت زێدە پێدڤی‌ ب ئێكڕێزیا ناڤمالیا كوردستانیان و ئێكگرتنا لایەن و هێزێن سیاسی یێ كوردستانییە، داكو ببنە ئێك هەلوەست و ئێك گۆتارا سیاسی ل همبەر هەر گۆڕانكاریەكێ یان هەر پێشهاتەكا سیاسی ل دەڤەڕێ ڕویبدەت دا كو مینا ئەزموونا (حسن خەێری) پەڕلەمانتارێ باكوری كوردستانێ و تەنازولاتێن ل پەیمانا لۆزان كرین دەست بەتال دەرنەكەڤین و پلان و فەلسەفا سیاسەتا دوژمنان و داگیركەران یا (الاغرا‌و بالمال والدین) دوبارە نەهێینە خاپاندن؟ ژ بەر ڤێ ئێكێ دبێژم ئێدی بەسسە، پرسا كوردی مافەكێ سروشتی و دیموكراسی و پڕۆسەیەكا نیشتمانی و نەتەوەییە داخوازیێن گرنك و ڕەوانە ژ حەز و ئارەزۆیا تاكە كەسی و چەند گرۆپ و ململانێ و ناكۆكیا و هەموو قەیرانێن ناڤخۆیی مەزنترە. سەبارەت ویستگەها پڕۆژەیێ رێفراندۆما سەڕخۆبوونا هەرێما باشوری كوردستانێ ل ٢٥/ ٩/ ٢٠١٧ بۆ ڤەگەڕاندنا خاك و سەرخۆبوونا كوردستانێ بوو ب ئیرادەیا گەل و بڕیاردانا مافێ چارەنڤیس ڕێژەیا ٩٣٪ ژ خەلكێ كوردستانێ ب سوپاسی ڤە دەنگدان و پەسەندكرن بێ كو ل داهاتی كاریگەریا نەریینی ل بەڕژەوەندی و سەقامگیریا وەلاتێن ئەقلیمی و هەڤسنوور بكەت. هەژی گۆتنێ یە ویستگەها سەڕخۆبوونا كوردستانێ خالەكا وەرچەرخانا مێژوویی یا گەلێ كوردستانێ بۆ پێنگاڤەكا چارەنڤیسساز بوو د سروشتێ خۆ دا دكەڤیتە بازنێ پرەنسیبێن مافێن گەلان بۆ دیاركرنا مافێ چارەنڤیسێ گەلێ كوردستانێ، ئۆمێدەواریێن ل داهاتی دا بڕیارا گەل و ئەنجامێن رێفراندۆمێ ب هەروە نەچن و گەلێ كوردستانێ مینا هەمی گەلێن دەڤەرێ ب مافێن خۆ یێن ڕەوا و دەلەتبوونا كوردستانێ شاد بن. ژ لایەكێ دی ڤە بۆ هەر كەس و لایەكی زۆر یا ڕۆهن و ئاشكرایە كو بڕێڤەچوونا سیستەمێ پڕۆسەیا ڕێفراندۆما سەڕخوەبوونێ یا سالا ٢٠١ ژ ئالیێ قانوونی ڤە ب شێوەكی ڕێكخستی و گونجای بۆ ل گەل بنەما و پرەنسیبێن رێكخراوا نەتەوەیێن ئێكگرتی، ژ بەر كو مافێ چارەنڤیس بۆ گەلان ل دەستپێكا دامەزراندنا ڤێ رێكخراوێ ل سالا ١٩٤٥ پرەنسیبەك بوو ل پرەنسیبێن رێكخراوا نێڤدەولەتی یا كو بەردەوام تەكەز ل مافێن گەلان دكەت. لێ مخابن دیارە ئەنجامێن رێفراندۆمێ ژبەر ململانێ و ناكۆكیێن لایەنێن كوردی و ئێكنەگرتنێ و نەبوونا پشتەڤانیا نیڤدەولی و ژ ئەگەرێ فشار و سیاسەتا دەولەتێن ئەقلیمی و داگیركەرێن كوردستانێ ڕێژەیا ٥٠٪ ژ خاك و سنوورێ باشوری كوردستانێ كەركووك و پڕانیا دەڤەرێن كوردنشین ل دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ ژ دەستدان ب هێرشەكا عسكری یا هەفپشك و پیشوەخت دیراسەت كری ژلایێ سوپایێ ئیراقێ وحەشدا شعبی و پشتەڤانیا هێزێن دەرەكی و بڕێبەریا چەند گرۆپ‌ و لایەنێت كوردی یێن خاكفرۆش هەمی ئەو دەڤەر هاتنە ڕادەستكرن و كەفتنە ل ژێر دەستهەلاتا حوكمەتا ئیراقێ یا فیدرال دا. بێگومان دیارە كێشا ئێكلاكرنا ماددەێی ١٤٠ دەڤەرێن كوردنشین دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ هەتا قووناغا ئەڤرۆ ژی ژ لایێ حوكمەتا ئیراقێ ڤە چارەسەر نەبوویە و یاهاتیە پاشگوهاڤێتن، هەر وەسا كەسوكاڕێن (٨) قووناغێن ئەنفالكریان و ئاوارەیێن شنگالێ نەهاتینە قەرەوبۆكرن. ل دوماهیێ دوپات دكەم كو گەلێ كورد و سەركڕدایەتیا كوردستانی بۆ قووناغا ئەڤرۆ یا هەستیار ژ هەر دەمەكی دی پتر پێدڤی‌ بهێزكرنا پەیوەندیێن دۆستایەتی و سیاسی و چێكرنا لۆبیەكی كاڕانە ل سەر ئاستێ هەرێماتیك و نێڤدەولەتی ژ بۆ بهێزكرنا پێگەهێ هەرێمێ و خزمەتكرنا دۆزا ڕەوایا گەلێ كوردستانێ.

نادر خەمۆ

هەردو سازیێن هەرێما كوردستانێ (پەرلەمان و حوكمەت) دو دەستكەفتیێن مێژوویی یێن سەرهلدانا جەماوەری و ئێكگرتنا گەلێ كوردستانێنە ل ئادارا ١٩٩١ و جهێ خۆشحالیا هەر كوردەكێ دلسۆز و وەلاتپارێزە و مولكێ خەلكێ كوردستانێنە و كەدا خەبات و بەرخۆدان و قوربانیدانا (٨) هەشت قووناغێن ئەنفالان و جینۆسایدكرنێنە و بەرهەمێ خوینا ب سەدان هزار شەهید و پەككەفتیێن ڕێیا ئازادیا كوردستانێنە. هەژی گۆتنێ یە كو پەرلەمانێ كوردستانێ نوونەراتیا پتری (٦) ملیۆن كوردستانیێن هەرێمێ دكەت و ژ ئالیێ دەستووری و قانوونا هەلبژارتنان ڤە ب خۆشحالیڤە پەرلەمان و حوكمەت ل سەر ئاستێ ئەقلیمی و دەولی ئەڤە هەیاما ٣٤ سالانە ژلایێ ئالۆگۆركرنا پەیوەندیێن نێڤدەولەتی ب خۆشبەختانە شەرعیەتەكا تەمام ب خۆڤە دیتیە و هەر پەرلەمانتارەك ب ڕێیێن قانوونا هەلبژارتنان و دەنگدانا ئازاد بووینە نوونەرێن خەلكێ خۆ و د پشتڕا ستافێ كابینەیێن حوكمەتێ هاتینە دامەزراندن و پێكئینان. لێ مخابن دیارە سیاسەتا شاش یا ڕێگرتن و بایكۆتكرنا هژمارەكا پەرلەمانتارێن كوردستانێ سەر ب لایەنێن دیڤە یا بوویە ئاستەنگ بۆ كاراكرنا پەرلەمانی هەلبەت ئەڤ شاشیەژی پێشێلكرنا دەستوورێ و بنەمایێن دیموكراسیەتێنە. وەسا دیارە بتنێ پلانەكا مەترسیدارە ل سەر شەرعیەتا پەرلەمانی و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، مخابن بەردەوامیدانا ڤێ سیاسەتا شاش دێ بۆ پێگەهێ هەرێمێ و دۆزا ڕەوایا گەلێ كورد ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی و دۆستێن كوردان ب نەرێنی زڤڕیت و لاواز بیت و ب هیچ ڕەنگەكی كێشە و قەیرانێن ناڤخۆیی چارەسەر ناكەت، بەلكو بەروڤاژی دێ بۆ ئارامی و سەقامگیریا هەرێمێ هێشتا ب نەرێنی زڤریت و خزمەتا قەوارەیێ هەرێمێ و بەرژەوەندیا با لایا گەلێ كوردستانێ ناكەت. لەوما دوپات دكەم كو داخوازیێن خەلكێ مە و جاددەیا كوردستانی ب گشتی ئەوە ب هەر حال ئەزموونا كوردستانی و دەستكەفتیێن مێژوویی بهێنە پاراستن زۆر پێدڤیە پەرلەمانتارێن بایكۆتكرین ل خوە بزڤرن و هەست ب بەرپرسیارەتیا مێژوویی و سوبەهیا گەلێ كوردستانێ بكەن و ڤێ دەرفەتا مێژوویی ژدەست نەدەین. لەوما ئەوا زۆر گرنك و پێدڤی بلا هەمو لایەن و هێزێن سیاسیێن كوردستانی تایبەت (پارتی و ئێكەتی) دوور ژ حزباتیا بەرتەنگ پێكڤە هەولبدەن ل داهاتیەكێ نێزیك دا هەموو كێشەیێن هەلاویستی و قەیرانێن ناڤخۆیی ب رۆحینیەكا برایەتی و كوردپەروەرانە ب ڕێیێن دیالۆگ و لێك تێگەهشتنێ چارەسەر بكەن و دوماهیێ ب سیاسەتا ململانێ و ناكۆكیان بینن ژبەری (فوات الاوان)، ژبەر كو بەرژەوەندیا باڵا یا گەلێ كوردستانێ ژهەر تشتی گرنگتر و بلندترە. ئۆمێدەوارین ئێدی ژ ئەڤرۆ و ێڤە بایكۆتكرنا پەڕلەمانی بدوماهیك بێت داكو ڕەوشا هەرێمێ ئالۆزتر نەبیت، بێگومان هەر جۆرە بایكۆتكرن چ پەرلەمان بیت یان ژی پاشخستنا كابینەیا نوی یا حوكمەتا هەرێمێ بیت، د ڤان كاودانێن نەسەقامگیر و كوردستان و دەڤەر تێرا دەرباز دبیت خزمەتا هیچ لایەنەكی ناكەت، بتنێ دێ ناحەز و نەیارێن گەلێ مە مفای ژێ وەرگرن. ل دوماهیێ خۆدێ نەكەت بەلێ هینگی دێ تەڕ و هشك پێكڤە شەوتن. ژبەر ڤێ ئێكێ هیڤیدارین لەزاتی ل كاراكرنا پەرلەمانی و پێكئینانا حوكمەتا نوو یا هەرێما كوردستانێ بێتەكرن و ئەو پەرلەمانتارێن بایكۆتكرین وەكو نوونەرێن گەلێ كوردستانێ بزڤرنە سەر ئەداكرنا ئەركێ خۆ یێ پەرلەمانی.

نادر خەمۆ

قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ دەستوەری و قانوونی یە ل ناڤا هەلبژارتنێن دەستوورێ هەردەم یێ ئیراقێ ل ١٥/ ١٠/ ٢٠٠٥ ڕێژەیا ٨٠٪ ژ خەلكێ سەرانسەری ئیراقێ دەنگ ل سەر داینە و پەسەندكرینە و لپەی ماددەیێ (١١٧) بڕگەیا (١) ئێك یا دەستووری دا هاتیە سەلماندن.
هێژایی گۆتنێ یە كو دانپێدانا دەولی ب شەرعیەتا قەوارەیێ هەرێمێ و پەرلەمان و حوكمەتا هەرێمێ هاتیەدان و جهێ خۆشحالیێ یە، قاسی (٤١ قونسۆلی و مەكتەبێن نوونەراتیا دبلۆماسی) یا وەلاتێن بیانی و عەرەبی ل هەولێرا پایتەخت هاتینە ڤەكرن، هەر د ڤێ دەربارێ دا ئەز باوەرم ژ لایێ خۆڤە سەركردایەتیا سیاسی یا كوردستانی و سەرۆكاتیا هەرێمێ و پەڕلەمان و حوكمەتا هەرێمێ ژی د بەردەوامن ل (جەولاتێن مەكۆكی) بۆ چێكرن و دروستكرنا لۆبیێ كوردستانی و ئالۆگۆركرنا پەیوەندیێن سیاسی و دۆستایەتی یێن دلخۆشكەر ل سەر ئاستێ هەرێماتیك و نێڤدەولەتی بۆ بەرگریكرن ژ گەلێ كوردستانێ و پاراستنا دەستكەفتییان و بهێزكرنا پێگەهێ هەرێمێ د وارێن جوداجودا دا.
هەبوونا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ خالەكا وەرچەرخانا مێژوویی و گرنگە بۆ پاشەرۆژا گەلێ كورد و دۆزا وی یاڕەوا و نە مولكێ چ پارت و لایەنانە، بتنێ مولكێ خەلكێ كوردستانێ یێ خەباتكەر و شۆڕەشگێڕ و دلسۆز و بەرخۆدای و نیشتمانپەروەرێن ڤی وەلاتینە و بەرهەمێ خەبات و قوربانیدانا خوینا ب هەزاران شەهیدێن شۆڕش و سەرهلدان و هەشت قووناغێن ئۆپەراسیۆنێن ئەنفالان و مالوێرانكرنێ و كیمیابارانكرنێ وقڕكرنێنە!
مخابن ئۆپەراسیۆنا هەرا داویێ ل مەها ئیلۆنا سالا ١٩٨٨ قووناغا هەشتێ یا ئەنفالان بوویە، ڕژێما بەعسیان ب سەرێ گەلێ كوردستانێ ئینان، هینگی وان دگۆتنێ (خاتمە الانفالات)!
د ئەنجامدا (١٨٢) هەزار ژ خەلكێ سڤیل و بێتاوان، ژن و زاڕۆك و پیر و كالێن كوردستانێ بێ فەرق و جوداهیا پێكهاتێن ئۆلی و نەتەوەیێن كوردستانێ ب هەڤڕا هاتنە ئەنفالكرن و د گۆڕێن كۆم دا ل دەڤەرێن ناڤەڕاست و بیابانا باشۆری ئیراقێ هاتنە بنئاخكرن و شەهیدكرن زێدەباری وێرانكرنا ٤٥٠٠ گوندێن ئازاد كرین و ل ژێر دەستهەلاتا شۆڕشا ٢٦ گولانێ دا!
هەر وەسا بەرهەمێ سەرهلدانا جەماوەری یا ئادارا ١٩٩١ و مەزنترین كۆچا ملیۆنی د مێژوویا هەڤچەرخ و ئاوارەبوونا خەلكێ كوردستانێ دا بەرەب سنوورێن توركیا و ئیرانێ ل گەرم گەرمیا وەرزێ زڤستانەكا سەخت و دژواردا تووشی دەردەسەریێ و كارەساتەكا ناخ هەژێن بوون ژمارەكا زۆر ژ خەلكێ دەڤەرێ گیانێ خۆ ژدەستدان!.
لەوما ڕەهەندێن سیاسی و كارەساتێن مرۆڤی یێن وێ كۆچا ملیۆنی وژدانێ جڤاكا نیڤدەولەتی و مرۆڤایەتیێ پێ هاتە هەژاندن!.
د ئەنجام دا بڕیارا ٦٨٨ ژ UN ل ٥/٤/١٩٩١ دەركەفت بۆ پاراستنا گەلێ باشۆری كوردستانێ ژ هێرشێن دڕندانە یێن سۆپایێن ڕژێما بەعسیان فاشستێن بەغدایێ!
ب سوساسی ڤە هێزێن هەڤپەیمانیا نیڤدەولی ب فەرمانداریا ئەمریكا هاریكاریێن مرۆڤی گەهاندنە سەر سنووران و یەكەیێن خۆ یێن عەسكەری پشتەڤانیا هێزا ئاسمانی فڕۆكەیێن شەڕكەر ل باشوری كوردستانێ ل (هێلا ٣٦ باكور) بەربەلاڤكرن، نەخاسمە ل دەڤەرێن بەهدینان، د ئەنجامدا سۆپایێن هێرشكەر یێن ئیراقێ ب ئۆرگانێن بەعسیان و سازیێن حكومی و دەزگەهێن ئەمنی و ئیستخباراتی ڤە ناچاركرن كوردستانێ ب جه بهێلن و دەڤەر ب تەمامی هاتە ڕامالین ژ دەستهەلاتا ڕژێما دكتاتۆری یا بەعسیان.
لەورا پشتی دو مەهان ژ دەردەسەریێ و كارەساتێن ناخ هەژێن ل سەر سنەوران، ب خۆشبەختانە هەڤپەیمانیا دەولی دەلیڤەیێن ڕێكخۆشكرنێ دابینكرن و جۆرە ئارامیەك و سەقامگیری ل دەڤەرێ بەرقراربوو، بێی هەبوونا دەستهەلاتدارێن بەعس یێن داگیركەر. خەلكێ ئاوارە ب سلامەتی ڤەگەڕیاڤە سەر مال و حالێن خۆ.
ل ١٩/ ٥/ ١٩٩٢ هەلبژارتنێن خۆلا ئێكی یا پەڕلەمانێ كوردستانێ ل كەش و ئاوایەكێ ئارام دا ل (دهۆك، هەولێر، سلێمانی) هاتنە ئەنجامدان و پەرلەمانێ كوردستانێ ژ ( ١٠٥) ئەندامان هاتە پێكئینان و هەتا قووناغا ئەڤرۆ و خۆلا شەشێ ژی وەكو نوونەرێ خەلكێ كوردستانێ پەڕلەمان یێ بەردەوامە ل سەر ئەداكرنا ئەركێ خۆ یێ پەڕلەمانی.

ل ٤/ ٧/ ١٩٩٢ كابینەیا ئێكێ یا حوكمەتا هەرێمێ هاتە پێكئینان و هەتا كابینەیا نەهێ ژی یا بەردەوامە ب خزمەتكرن و ئاڤەدانكرنێ.
ل ٤/١٠/١٩٩٢ پەڕلەمانێ كوردستانێ بریارا پەیرەوكرنا سیستەمێ فیدرالی بۆ هەرێما كوردستانێ دان و هەتا قووناغا ئەڤرۆ ژی هەرێم با بەردەوامە ل سەر سیستەمێ فیدرالی.
ژبەر ڤێ ئێكێ دبێژم ئەو پیلان و فشارا ناڤخۆیی و ئەقلیمی و ئەقلیەتا شۆفینی یا تاكڕەویا دەستهەلاتدارێن بەغدا یا گەندەل و سەپاندنا سیاسەتا برسیكرنێ وگەمارەدانە هندەها سالە ژهەموو لایەكی ل سەر گەلێ مە و كابینەیێن حوكمەتا هەرێمێ تایبەت چاڤ پێنەڕابوونا ناحەزان و دوژمنان ب كابینەیا سەرۆكێ حوكمەتێ كاك (مسرۆر بارزانی) ئەو كابینەیا دەستكەفتیێن مێژوویی و ئاسایشا هەرێمێ ل قووناغ و ویستگەهێن مەترسیدار دا دەربازكرین و پاراستین و كوردستان ئارام و ئاڤەدانكرین.
ب ڕاستی هەكە بێت و ئەم ئاماژێ ب فشارا بەردەوام یا لایەنێن دژ و ناحەز و بناڤ ئۆپۆزسیۆن بدەین زێدەباری خۆلقاندنا قەیرانێن ناڤخۆیی و هەرەشێن دوژمنان، ب پشتراستی ڤە، دبێژم هەكە ئەو جۆرە فشار و هەرەشە ل سەر ئیدارەیا ئەمریكی ژی هاتبانە كرن، ب دیتنا من نوكە ژ مێژە وەرە حوكمەتا سەرۆك ترامپ ژی ڕوخیابوو!
لێ خۆشبەختانە دیارە ئیرادەیا گەلێ خۆڕاگر و بەرخۆدایێ كوردستانێ و ورەیا پێشمەرگێ قارەمان و دیبلۆماسیەتا ڕابەر و سەرۆك (مسعود بارزانی) یا سەركەفتی مەزنتر و بهێزترە ژپیلان و پیلانگێڕێن ناحەزان و دوژمنان.
لەوڕا تەكەز دكەم كو كوردستان یا گشت كوردستانیانە و بەرگریكرن ژ قەوارەیێ هەرێمێ و كەرامەتا خەلكێ كوردستانێ ژ ئەركێ هەموو لایەكی یە، هیڤیدارین لەزاتی ل كاڕاكرنا پەڕلەمانی و پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێمێ و ئێكگرتنا هێزێن پێشمەرگێ كوردستانێ بێتەكرن و ئێكڕێزیا ناڤمالیا كوردستانی هێشتا موكمتر لێ بێت.
ئێدی زۆر گرنك و پێدڤیە (قبل فوات الاوان) هەموو لایەن و هێزێن سیاسی یێن كوردستانی هەول بدەن قەیران و كێشەیێن ناڤخۆیی و هەلاویستی ب ڕێكێن دیالۆگ و لێكتێگەیشتنێ بهێنە چارەسەركرن و فەرهەنگا كولتوورێ پێكڤەژیانێ و گیانێ لێبۆرینێ و ڕۆحینیا برایەتیێ د ناڤبەرا هەموو پێكهاتێن ئایینی و نەتەوەی و مەزهەبی ل كوردستانا خۆشتڤی وارگەهێ بابوكالان، هێشتا كوورتر و بهێزتر لێ بكەن داكو گەلێ كوردستانێ ژ ڤێ قووناغا مێژوویی و هەستیار دا ب سلامەتی ڕزگاربیت و ئێدی تووشی چ كارەساتێن دی نەبنەڤە.
پشتەڤانیا خودێ و ئیرادە و بەرخۆدانا گەل و هیمەتا هێزا پێشمەرگێ كوردستانێ و دیبلۆماسیەتا حەكیمانە یا سەرۆك (مسعود بارزانی) خەونێن نەحەزان و گرۆپ و لایەنێن تێكدەر و خاكفرۆشان سەرناگرن و كوردستان؛ هەر دێ مینیت مەلبەندێ ئازادی و دیموكراسیەتێ و مرۆڤایەتیێ و پێكڤەژیانێ و هەر وەسا قەوارەیێ هەرێمێ و هەولێرا پایتەخت ژی هەر دێ مینیت كەلهەكا ئاسێ و بەرخۆدای ب ناڤچاڤێن نەحەزان و دوژمن و داگیركەران و هەر تەحەددیاتەكێ دا.

نادر خەمۆ سینی

گەڕ بێت و بەرپەڕێن دیرۆكا بزاڤا ئازادیخوازا مللەتێ كورد ل سەدێ پێشۆ و هەتا قۆناغا ئەڤرۆ هەلدەینەڤە و خواندنەكا سیاسی ل سەر ڕەیڕەوا خەبات و بەرخۆدان و شۆڕش و سەرهلدانێن گەلێ كورد بكەین و بنەرخینین، بێگومان ژلایێ زلهێزا دەولی و جیهانا ڕۆژئاڤا ڤە ل چەند ویستگەهێن گفتوگۆ و ڕێككەفتنان دا؛ گەلێ كورد باجا خۆ دایە و بوویە قوربانی بۆ هەڤركیا د ناڤبەرا زلهێزا دا و هەڤڕووشی چەند ئەزمۆنێن (تەحل و ناشرین) بوویە.
ئێدی مخابن ڤایە ( ١١٠) ل سەر خۆپانا ڕێككەفتنا سایكس پیكۆت و ( ١٠٣) سال ل سەر پەیمانا لۆزانێ؛ كورد وێرانكەر دەربازبوون لسەر هەلوەشاندنا ئیمبراتۆرەتیا دەولەتا ئوسمانی یاكو (٦٢٤) سالان دەستهەلات و حوكم ل پڕانیا وەلاتێن كێشوەرا ئاسیا گێڕای؛ كو هینگی ژلایێ هەڤپەیمانیا دەولی ڤە؛ ب ناسناڤێ زەلامێ نەساخ هاتبوو بنافكرن و میراتێ وێ د ناڤبەرا هەردو ئیمپریالیزمێت ئینگلیزی و فرەنسی دا هاتیە دابەشكرن و تێزانین كو هینگی بەریتانیا پشكا شێری د وێ پەیمانێ دا هەبوو.
جهێ داخێ یە پەیمانا لۆزان بۆ مللەتێ كورد و پرسا وی یا نەتەوەیی گەلەك ب نەرێنی و خراب زڤڕی و قەیرانێن مەزن و مەترسیدار بۆ گەلێ كورد و دەڤەرێ ب گشتی ل پاشخۆڤە هێلان و هەتا ئەڤرۆ و پتری ١٠٠ سالانە وێ باچێ ددەن! هێشتا نیشتمانا كوردستانێ یا پاڕچەكریە و ل ژێر داگیركاریێ و دەردەسەریا چار وەلاتێن هەڤسنوور و سێ‌ نەتەوەیێن شۆڤێنی و ڕەگەزپەرست (ترك، عەرەب، عەجەم) دا دنالیت.
لەوما پلان و پیلانگێڕیا هەرێماتیك و نیڤدەولی ل قووناغا ئەڤرۆ ژی ل سەر مللەتێ كورد دبەردەوامن و درێژەپێدانا وان ئەزمۆنێن تەعل و ناشرینن.
ژبەر ڤێ ئێكێ دبێژم بێدەنگی و بێهەلوەستی و بێوژدانیا هەڤپەیمانا دەولی ب فەرماندەیا ئەمریكا تاوانە ل دژی مرۆڤایەتیێ، چنكو ل پێش چاڤێن وان گەلێ ڕۆژئاڤایی كوردستانێ دهێتە قڕكرن و جینۆسایدكرن.
ژلایەكێ دیڤە.. هەكەر بێت و ئەم سیاسەت و ئەخلاق و پرەنسیبێن مرۆڤایەتیێ یا مللەتێ كورد ل چارچووڤێ سەركەفتنا شۆڕشان دا بەراورد بكەین ل گەل تاوانێن شۆفینیەتا هندەك (ترك، عەرەب و فارسان) بێگومان جوداهیەك زۆر ل گەل ئەخلاقێ مرۆڤی یێ كوردان و براتیا گەلاندا هەیە. بۆ نموونە ل سەرهلدانا گەلێ باشورێ كوردستانێ؛ ل ئادارا ١٩٩١ و پشتی قاسی ٣٠ سالان باشوری كوردستانێ هاتیە داگیركرن ژلایێ سوپایێ ئیراقێ ڤە، ڕژێما فاشستێن بەغدایێ ل (٨) هەشت قووناغێن ئەنفالان دا دەربازبووی و قووناغا هەرا داویێ ل مەها ئیلۆنا ١٩٨٨ بوو؛ د ئەنجام دا (١٨٢) هزار مرۆڤێن سڤیل و بێتاوان (ژن، زاڕوك پیر و كاڵ) هاتنە ئەنفالكرن بۆ ناڤەڕاست و بیابانا ژێرییا ئیراقێ و هەتا ئەڤرۆ ژی بێسەروشوینن و د گۆرێن ب كۆم دا هاتنە بنئاخكرن زێدەباری وێرانكرنا پتری ٤٥٠٠ گوندێن ئازادكررن و ل ژێر كۆنترۆلا شۆڕشا گولانێ ئێدی چ ڕەنگێن ژیانێ ل باشۆر نەمان و پڕانیا كوردستانیان ئاوارەی سنوورێن توركیا و ئیرانێ بوون.
هەژی گۆتنێ یە، هەكەر نەهج و سیاسەتا كوردان ل گەل ڕژێم و تاكڕەویا حوكمەتێن دكتاتۆری یێن وەلاتێن پەیوەندیدار ب كێشەیا كوردی ڤە بەڕاورد بكەین، خۆشبەختانە ل هەیاما ١٦ ڕۆژێن سەرهلدانا خەلكێ باشوری كوردستانێ و ڕزگاركرنا بابا گۆڕگوڕ كەركووكا دلێ كوردستانێ ئەو سەرهلدان بدوماهیك هات، بەلێ هژمارا ١١٢ هزار سەرباز و پلەدارێن لەشكرێ‌ ئیراقی سەر ب هەردو فەیلەقێن (ئێك و پێنچ) داگیركەرێن كوردستانێ بوون ب ئێخسیری كەفتنە د دەستێن جەماوەری و پێشمەرگێن كوردستانێ دا بێی هیچ زەرەر و (انتقام) ب گیانێ لێبۆرینێ هەمی ب سلامەتی ڤەگەڕیان ناڤ مال و حالێن خۆ، لەوما هینگی ئەو سەرهلدان ب سەرهلدانا پیرۆز ل سەر ئاستێ ئەقلیمی و دەولی هاتە ناساندن.
ڤێجا ئەوا زۆر گرنك ل قووناغا ئەڤرۆ یا مێژوویی و هەستیار ئێدی بلا گەلێ كورد و هێزێن سیاسیێن كوردستانی ب سەپاندنا سیاسەتا داگیركەران نەهێنە خاپاندن و پێدڤیە تەنها پشتبەستنێ ب ڕۆحینیا برایەتیا كورد و كوردستانیان بكەن و زێدە د ئێكگرتی بن و پشتەڤانیا ڕۆژئاڤا و هەموو بەشێن دی یێن كوردستانێ ب هەڤڕا بكەن و د بەردەوام بن دا كو ئەڤ ئێكگرتنە ببیتە كەلەم بۆ ناچاڤێن دوژمن و داگیركەران و هەر تەحەدیاتەكێ و هەر وەسا ببیتە عیبرەت بۆ خیانەتا هەڤپەیمانیا دەولی.

نادر خەمۆ سینی

گەر بهێت و بەرپەرێن مێژوویا بزاڤا ئازادیخوازا گەلێ كوردستانێ ل سەدەیێ 20 هەلدەینەڤە و خواندنەكا سیاسی و مێژووی ل سەر ڕەیڕەوا خەبات و بەرخودان و شۆڕەش و سەرهلدانێن گەلێ كوردستانێ بكەین و بنەرخینین، ژ پێخەمەت سەربەستی و ئازادی و بڕیاردانا مافێ چارەنڤیس .. ڤایە (١٠٩) سال ل سەر خۆپانا ڕێككەفتنا (سایكس پیكۆ) دەربازبوون و ل سەر هەلوەشاندنا ئیمبراتۆریەتا دەولەتا ئوسمانی ئەوا ل چارچووڤێ جەنگا جیهانی یا ئێكێ ب ناسناڤێ زەلامێ نەساخ هاتیە ناساندن و میراتێ وێ د ناڤبەرا هەڤپەیمانیا نیڤدەولی دا هاتە دابەشكرن و هێشتا كوردستانا مەزن یا پارچەكریە و گەلێ وێ یێ غەدرلێكری هەتا ئەڤرۆ ژی د ناڤبەرا توندڕەویا میحوەرێ شیعی و سوننی و سێ نەتەوەیێن شۆفینی و هزرا نازیەتا (عەرەب، ترك، فورس) و چار وەلاتێن هەڤسنوور و داگیركەر (تركیا، سووریا، ئیراق، ئیران) دابەشكریە.. نەخۆشبەختانە تەڤگەرا كوردی ل چەند قووناغ و ویستگەهێن سەرەكی و چارەنڤیسساز دگەل هەڤپەیانیا دەولی و ولاتێن ڕۆژئاڤا تووشی چەند (ئەزمۆنێن تەعل و ناشرین) بوویە و بێۆمێد بووینە. پلانا هەرا داویێ یا تەهمیشكرنا كوردان و ئینكاركرنا مافێن وان یێن نەتەوی پشتی سەركەفتنا هەڤپەیمانیا نیڤدەولی ل جەنگا جیهانی یا ئێكێ و ل پەیمانا لۆزان یا كورد وێرانكەر ل سالا ١٩٢٣ كۆتایی ب دەولەتا ئوسمانی ئیناین، نەخاسمە بەریتانیا و فرەنسا ڕۆلەكی سەرەكی و كاریگەر دێ پەیمانانێ دا هەبوو، تێزانین دچارچووڤەیێ وێ سیناریۆیێ دا بەهرا شێری یا بریتانیا بوو. لەوما ژ هینگی وەرە هەمی گەلێن ڕۆژهلاتا ناڤین ب ژیانا خۆ یا ئاسایی شاد نەبووینە و خۆشی و تەناهی و سەقامگیریا ئەمنی و سیاسی بخۆڤە نەدیتینە. ژبلی ململانا ولاتێن ڕۆژئاڤا لسەر جیۆپۆلەتیكا دەڤەرێ و مەترسیا سیاسەتا ڕژێمێن فاشست و پەیرەوكرنا تیرۆرا هزری و خولقاندنا قەیرانا و خۆسەپاندنا وان ب تاوانێن هێزا چەكی لسەر مللەتێن دەڤەرێ.. د ئەنجامدا ل ڤان سەد سالێن دەربازبووین دا ب دەهان جەنگێن خویناوی و كارەساتێن مرۆڤی ل وەلاتێن دەڤەرێ ڕویدان و تاوانێن دژی مرۆڤایەتیێ ل دەڤەرێن جودا هاتنە ئەنجامدان. نەخاسمە گەلێ كوردستانێ ئەڤە (١٠٢) سال دەربازبوون لسەر پەیمانا لۆزان و بوونە قوربانی بۆ بەرژەوەندیێن هەردو وەلاتێن زلهێز بریتانیا و فرەنسا، هێشتا ل ژێر پارچەبوونێ و دەردەسەریێ و ستەما رژێمێن دكتاتۆری و ڕەگەزپەرست و ئۆپەراسیۆنێن ئەنفالان و جینۆسایدكرنێ و داگیركاریا دوژمنان دنالیت. لێ ئەوا هەژی گۆتنێ دیارە ل قۆناغا ڤێ دوماهیێ وژدانا زلهێزا و ولاتێن ڕۆژئاڤا لڤلڤی و نەخشە و دێزاینا نوو ب سەركردایەتیا (ئەمریكا، برێتانیا، فرەنسا، ئیسرائیل)، هاتیە دانان وەكو شوونگر بۆ ڕاستڤەكرنا سیاسەتا شاش یا هەڤپەیمانیا دەولی ل ڕێككەفتنا (سایكس بیكۆ) و بەری ١٠٠ سالان.. خۆشبەختانە پلانەكا ستراتیژی بۆ گوهۆرینێن دەڤەرێ ب مەرەما بەرژەوەندیێن خۆ و سەرداگرتنا جیۆپۆلەتیكا دەڤەرێ دارشتینە و بڕێڤەنە وەكی هندەك شرۆڤەكارێن سیاسی ژێ دبێژن ڕەوشا دەڤەرێ هەتا سالا ٢٠٣٠ دێ یا بەردەوام بیت. هەر سەبارەت پرسگریكا كوردی دەنگ و نووچەیێن دلخۆشكەر یێن دەولەتبوونا كوردستانێ ئێك ژ پلانا وێ نەخشەیا نوو یا هەڤپەیانا دەولینە.. هەژی گۆتنێ یە داخۆیانیێن دەولەتبوونا كوردستانێ ل سەر زارێ ژمارەكا سەناتۆر و ئەندامێن كۆنگریسێ ئەمریكی و هژمارەكا دی یاشرۆڤەكار و سیاسەتمەدارێن وەلاتێن زڵهێز بۆ كاروبارێن ڕۆژهەلاتا ناڤین و ئەڤە هەیامەكا دەنگۆیێن دەولەتبوونا كوردستانێ ل چارچوڤەیێ سۆشیال میدیا یا عەرەبی و دەولی زێدە بەربەلاڤبوویە. ژبەر ڤێ ئێكێ ئەز وەكو تاكەكی كورد پێشبینی دكەم قەیرانێن مەزن ل دەڤەرێ روی بدەن و سیناریۆیا دابەشكرنا ئیراقێ بۆ سێ دەولەتێن (كوردی، سونی، شیعی) د ئارادایە. لەوما زۆر پێدڤیە و پێدڤیەك گرنگ و مێژوویی یە سەركردایەتیا كوردستانی ب هەموو ئالیێن سیاسی ڤە حازری هەبیت و زێدە د هشیاربن و ئێكگرتی بن و ئێك هێزا پێشمەرگەیێ كوردستانێ بن و د ئامادەباشیێ دابن بۆ هەر سیناریۆیەكێ و پێشهاتەكا سیاسی ل ەڤەرێ ڕوی بدەت بكەن. ئۆمێدەوارین بەلانسا سیناریۆیێن داهاتی دا گەلێ كوردستانێ ب مافێن خۆ یێن ڕەوا و كوردستانەكا ئازاد و سەربخۆ شادبن.و دەستبەتال دەرنەكەڤن، مینا خۆپانا پەیمانا لۆزان ئەوا ل ٢٤/ ٧/ ١٩٢٣ د ناڤبەرا دەولەتا ئوسمانی و هەڤپەیمانا دەولی دا هاتیە ئیمزاكرن و كۆتایی ب دەولەتا ئوسمانی ئیناین. مخابن دەرئەنجامێ وێ پەیمانێ هەموو مافێن كوردان ب گۆر پەیمانا سیڤەر یا دلخۆشكەر بەندێن (٦٢, ٦٣، ٦٤) ل پەیمانا لۆزان هاتنەلادان و بنپێكرن و گەلێ مەیێ بەرخودای هەتا ئەڤرۆ ژی د ناڤبەرا چار وەلاتان دا دابەشكریە و ل ژێر دەردەسەریێ و داگیركاریێدا دنالیت. سەبارەت ئێكڕێزیا ناڤمالیا كوردستانیان. (قەولێ بابەكرێ ئۆمەرایێ زەرزایی، هەكەر دو برا كرە تفاق و تەبایی ب فروارا خودێ دێ چیایی دانینە سەر چیایی) .. لەوما ئێكگرتن و ئێكڕێزی و تفاق و تەبایی سیمبول و كلیلا سەركەفتنا مەزن یا گەلێ كوردستانێ یە ل هەمبەر هەر هەڤركیەكێ.

نـادر خـەمـۆ

ب خۆشبەختانە ل ڕۆژا شەمبوییا بۆری ڕێكەفتی (٢٦/ ٤/ ٢٠٢٥) كۆنفرانسێ ئیێكڕێزی و ئێك هەلوەستیا كوردێن ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ ب ئامادەبوونا نوونەرێ سەرۆك (مەسعود بارزانی – حەمید دەربەندی) و جەنەرال (مەزلووم عەبدی) فەرماندەیێ فەرمانداریا هەسەدێ (قسد) دگەل هژمارەكا دی یا نوونەرێن حزب و لایەنێن كوردستانی ب بلندكرنا ئالایێ كوردستانێ و خاندنا سروودا نیشتمانی یا ( ئەی ڕەقیب) كونفراسێ نافهاتی بسەركەفتیانە ل باژێرێ قامشلۆ هاتە بەستن و دەستبەكار بوو . هەژی گۆتنێ یە ڕابەر و سەرۆك (مەسعود بارزانی ) ڕۆلەك ئەرێنی و كاریگەر ل دانوستاندنان و لێكتێگەهشتنا ئالیێن سیاسیێن ڕۆژئاڤایی كوردستانێ و بەستنا ڤی كۆنفرانسێ دا هەبوو ب مەرەما پەیرەوكرنا ئێك هەلوەست و ئێك گۆتارا سیاسی ژبۆ پشكداریكرنا كاڕا و راستەقینە د پڕۆسەیا سیاسی یا حوكمەتا سووریا نوودا بكەن ل سەر ئەساسێ سیستەمێ نامەركەزی و فیدرالی و پەرلەمانی بیت بۆ هندێ مافێن كوردان و هەمی پێكهاتەیێن دی ل دەستوورێ نوو یێ سووریێ دا بهێنە سەلماندن. بێگومان بەستنا ڤی كۆنفرانسی خالەكا وەرچەرخانا مێژوویی یا گەلێ رۆژئاڤایی كوردستانێ بوو و جهێ خۆشحالیا هەر كوردەكێ دلسۆز و وەلاتپارێزە، د هەمان دەم دا بەرسڤدانەك ب هێزە ژبۆ هەرەشەیێن تیرۆرا داعش و پلانێن هەمی دوژمن و داگیركەرێن كوردستانێ. ژ بەر هندێ ئەز وەكو تاكەكی كورد و دویڤچوونا كاودانێن كوردستانێ و دەڤەرێ و پێشهاتەیێن سیاسیێن دكەم. هیڤیدارین ل چارچووڤەیێ گوهۆڕینێن دەڤەرێ ل پارشەرۆژێ دا گەلێ كوردستانێ ب مافێن خۆ یێن رەوا و چارەنڤیسساز شادبیت و دوبارە دەست بەتال دەرنەكەڤیت مینا خۆپانا پەیمانا لۆزان یا ڕەش و كورد وێرانكەر ل سالا ١٩٢٣. ژ بەر ڤێ ئێكێ دوپات دكەم كو تاكەڕێگە چارەسەری بۆ ڕزگاركرنا گشت گەلێ كوردستانێ ژ ڤێ قوناغا مێژوویی و چارەنڤیسساز، ئێكگرتن و ئێكڕێزی و تفاق و تەبایی سیمبۆل و كلیلا سەركەفتنا مەزن یا گەلێ كوردستانێ یە ل همبەر هەر هەڤڕكیەكێ.

نادر خەمۆ سینی

ب گۆرەیی دویڤچوونا من؛ ل سەر كاودانێن كوردستانێ و پێشهاتێن سیاسیێن دەڤەرێ، دیارە پەیرەوكرنا سیاسەتا (ەئحمەد جۆلانی) ب حوكمڕانی و تاكڕەویا دەستەیا ئیدارەكرنا سووریا یا نوو بێی سیستەمێ دیموكراسیەتا فرەحزبی، نەتەوەیی، مەزهەبی، پشكدارینەكرنا پێكهاتەیێن دی یێن ئۆلی و بەرچاڤ نەكرنا كولتۆرێ پێكڤەژیانێ د پڕۆسیێسا سیاسی یا وی وەلاتی دا، جهێ گومانێ و نەرازیبوونێ یە. لەوما وەكو پێدڤیی جڤاكا نێڤدەولەتی دانپێدان ب وی سیستەمێ حوكمڕانی نەكریە، نەخاسمە ئیدارا نوویا ئەمریكی ب تنێ وەكو دەستهەلاتەكا دەمكی ل قەلەمدایە و قەبوول كریە. ژ لایەكێ دیڤە هەكەر ل داهاتیەكێ نێزیك دا شوونگر نەبوو و چ گۆڕانكاریێن ناڤخۆیی سووریا چێنەبوون، پشتراستم قەت ئەو حوكمەت سەركەفتی نابیت و دێ یا دۆم كورت بیت. ژ بەر هندێ ڕەوشا ناڤخۆیی و ئارامی و سەقامگیریا سووریا و وەلاتێن دەردۆر، دێ هینگی كەڤنە ژێر مەترسیا ململانا لایەن و هێزێن ئەقلیمی و دەولی دا، هەر وەسا دێ گرۆپێن توندڕەو و جیهادی ئیستغلالا وێ دەرفەتێ كەن، مینا هەیاما (بەهارا عەرەبی) ل سالا ٢٠١١، دێ زەمینە خۆشتر بیت بۆ دوبارە سەرهلدانا داعش ل چەند دەڤەرێن جیاواز هەڤشێوەیێ سالا ٢٠١٤ و بەربەلاڤبوونا وان ل سووریا و ئیراقێ و دێ تووشی كارەساتێن مرۆڤی بن!
سەبارەت پرسگریكا گەلێ كورد ل سووریا رێڤەبەریا خۆسەر، نەخۆشبەختانە ئەڤە ١٤ سالە گەلێ رۆژئاڤایێ كوردستانێ ل ژێر توند و تیژیێ و بۆمبەبارانكرنا هێزێن داگیریێ، توركیا و هەرەشەیێن تیرۆرا دەولی داعش و خولقاندنا قەیرانێن ناڤخۆیی و ل ژێر كارەساتێن مرۆڤی و قوربانیدانا ب هەزاران شەهید و برینداران ژیانا خۆ دەربازكرن. لەوما دوپات دكم كو تاكە ڕێگە چارەسەری بۆ رزگاركرنا گەلێ رۆژئاڤایێ كوردستانێ و پاراستنا دەستكەفتیێن وان یێن مێژوویی و چارەنڤیسساز بتنێ سیستەمێ نەمەركەزی و فیدرالی و پەرلەمانییە، ب مەرجەكێ ماف و داخوازیێن گەلێ كورد ل هەر ڕێككەفتنەكێ دا ب چاڤدێریا لایەنێ (سیێ) چ زلهێز بن یان ژی نەتەوەیێن ئێكگرتی بن د دەستوورێ سووریا یا نوو دا بهێنە سەلماندن.