NO IORG
نووترين نووچه
نوچێن گرنگ

ئه‌ڤرۆ:

په‌یڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان رادگه‌هینیت، پارتی ل گه‌ل ئه‌نجامدانا هه‌لبژارتنایه‌ ب وێ قانوونا كو نوكه‌ هه‌ی، هه‌رچه‌نده‌ پارتی زیانداربیت، ب نه‌گوهارتنا ئه‌ندامێن كۆمسیۆنێ. بۆ پێكئینانا حوكمه‌تا ئیراقێ ژی دبێژیت، ئه‌م بۆ پۆستان ناچینه‌ به‌غدا به‌لكو دخوازین دبریاردانێ و بجهئینانێ ژی دا د پشكدار بین، بۆ پۆستێ سه‌رۆك كۆمارێ ژی دیاركر، ئێكه‌تی ل سه‌ر ئاخڤتنا خوه‌ یا رژده‌. له‌وما ئه‌م دێ چینه‌ دناڤ پرۆسا هه‌لبژارتنا پۆستێ سه‌رۆكێ كۆمارێ دا.

هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ كوردستانێ

مه‌حموود محه‌مه‌د، ئه‌ندامێ مه‌كته‌با سیاسی و په‌یڤدارێ پارتی، سه‌باره‌ت پرسا هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ كوردستانێ گۆت”دخوازین ب گۆره‌ی وان قانوونێن ل په‌رله‌مانێ كوردستانێ دهێنه‌ ده‌ركرن، هه‌لبژارتن بهێنه‌ ئه‌نجامدان، تاكو دستوور دهێته‌ نڤیسین، هه‌كه‌ دستوور هاته‌ نڤیسین ب گۆره‌ی وی دستووری هه‌لبژارتن بهێنه‌ ئه‌نجامدان، به‌لێ نوكه‌ قانوونه‌ك هه‌یه‌ كو دیاركریه‌ هه‌ر چار سالان جاره‌كێ هه‌لبژارتن بهێنه‌ كرن، هه‌كه‌ مه‌ بڤێت ئه‌ڤ وه‌لاته‌ وه‌لاتێ ده‌زگه‌هان و قانوونێ بیت ل وان جهان ده‌ست پێ بكه‌ین كو دگرنگن ئه‌وژی ئه‌وه‌ ماده‌م قانوون هاتیه‌ چه‌سپاندن كو دڤێت هه‌ر چار سالان جاره‌كێ هه‌لبژارتن بهێنه‌ كرن بلا ئه‌ڤ هه‌لبژارتنه‌ بهێنه‌ كرن، ل گه‌ل وێ چه‌ندێ داینه‌ ژی هه‌لبژارتن ل ژڤانێ خوه‌ بهێنه‌ كرن و نه‌هێنه‌ پاشخستن”.

سه‌باره‌ت هه‌تا چه‌ند ئالیێن سیاسی د به‌رهه‌ڤن بۆ هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ كوردستانێ، گۆت” ئالیێن سیاسی د راگه‌هاندنێ دا نابێژن ئه‌م د به‌رهه‌ڤ نینین، به‌لێ كۆمه‌كا رێكارێن دی یێن هه‌ین كو هنده‌ك ئالیێن سیاسی دگرنه‌به‌ر بۆ رێگریێ ل ئه‌نجامدانا هه‌لبژارتنان، ئه‌وژی بابه‌تێ كۆمسیۆنێ و قانوونا هه‌لبژارتنایه‌ كو نوكه‌ قانوونه‌ك هه‌یه‌ داخوازا راستڤه‌كرنا وێ دهێته‌ كرن، هه‌روه‌سا داخوازا راستڤه‌كرنا قانوونا پێكهاتان دكه‌ن كو گورانكاری ل سه‌ر وێ قانوونێ بهێنه‌ كرن و ئه‌ڤه‌ژ ی دێ كێشێ ئێخیته‌ دناڤ پرۆسێ دا و ئه‌ڤه‌ دێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ رێگریێ ب تایبه‌ت ئه‌و ئالیێن كو رژدبوونا خوه‌ ل سه‌ر وان گورانكاریان هه‌ی ئه‌و بیگومان نیشانا وێ چه‌ندێ یه‌ كو ناخوازن هه‌لبژارتن بهێنه‌ ئه‌نجامدان و راگه‌هاندنێ دا به‌حس ناكه‌ن”.

ئاماژه‌كر” ئه‌م د به‌رهه‌ڤین ب گۆره‌ی وێ چه‌ندێ كو نوكه‌ كۆمسیۆن یا چاوانه‌ بلا وه‌كو خوه‌ به‌رده‌وام بیت، ئه‌ڤ كۆمسیۆنه‌ پێشتر ب گۆره‌ی پشكا ئالیان د هه‌لبژارتنان دا هاتیه‌ دیاركرن كو دڤێت ئه‌و ئه‌ندامێن كۆمسیۆنێ یێن گوهۆرین ب سه‌ردا بهێته‌ كرن كوپ شكا پارتی د كۆمسیۆنێ دا نوكه‌ یا كێمه‌، هه‌رچه‌نده‌ پارتی دێ زیاندار بیت، به‌لێ ئه‌م د به‌رهه‌ڤین، ئانكو پێشتر پارتی 38 كورسی هه‌بوون به‌لێ نوكه‌ 45 كورسی مه‌ یێن هه‌ین، هنده‌ك ئالی دبیت هه‌ر كورسی دناڤ كۆمسیۆنێ دا به‌رنه‌كه‌ڤن ب حوكمێ وێ ئێكێ دهه‌لبژارتنان دا باوره‌یا خه‌لكی بده‌ستڤه‌نه‌ئینایه‌، به‌لێ مه‌ بۆ وێ چه‌ندێ ژی گۆتیه‌ فه‌رموون وێ كۆمسیۆنێ كارا بكه‌ن وبلا بهێن كارێن خوه‌ بكه‌ن، هه‌روه‌سا مه‌ قانوونه‌ك هه‌یه‌ بلا وه‌كو خوه‌ بیت و ده‌ستكاریێ نه‌كه‌ین هه‌كه‌ گه‌له‌ك پیچدڤی ژی ده‌ستكارێ بهێته‌ كرن بلا ئه‌ڤ هه‌لبژارتنه‌ بهێنه‌ كرن و بلا ل پاشه‌رۆژێ دانوستاندنێ بكه‌ین وهه‌تا رێ ل هه‌لبژارتنان نه‌گرین، چونكه‌ كۆمسیۆن پێدڤی ب شه‌ش هه‌یڤایه‌ تاكو خوه‌ به‌رهه‌ڤ بكه‌ت بۆ هه‌لبژارتنان، هه‌كه‌ بهێت و ئه‌ڤ كێشه‌ بهێنه‌ پێش و قانوون بهێته‌ گوهۆرین دبیت كۆمسیۆن نه‌شێت كارێن خوه‌ ئه‌نجام بده‌ت دده‌مێ بۆ هاتیه‌ دیاركرن”.

دیاركر” مه‌ پێخوشه‌ مه‌ په‌یوه‌ندیێن  دۆستانه‌ ل گه‌ل ئالیێن سیاسی یێن دی هه‌بن، ل كوردستانێ چه‌ندین حزبین كو بیر و بۆچوونێن جودا مه‌ هه‌نه‌، هه‌ڤده‌م پارتی پشتی هه‌لبژارتنێن جڤاتا نوونه‌رێن ئیراقێ سه‌ره‌دانا هه‌موو ئالیێن سیاسی كر و گۆته‌ وان راسته‌ هه‌ڤركین به‌لێ بلا پێكڤه‌ خزمه‌تا كوردستانا خوه‌ بكه‌ین، به‌لێ مخابن هنده‌ك جاران ب شاشی ئه‌و سه‌ره‌دانێن پارتی بۆ ئالیێن سیاسی دهاته‌ لێكدان و وه‌سا دهاته‌ دیاركرن كو مه‌ پێدڤیا پێ هه‌ی، نه‌خێر به‌لكو مه‌ باوه‌ریا پێ هه‌ی كو دڤێت پێكڤه‌بین ب تایبه‌ت پێدڤیه‌ هه‌موو ئالیێن سیاسی ل سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیێن بلند یێ نه‌ته‌وی و نیشتمانی ئێك ده‌نگ بین، هه‌روه‌سا به‌رگری ژ پێكڤوژیانا ئایینی و نه‌ته‌وی ل هه‌رێما كوردستانێ بكه‌ین و بپارێزین، چونكه‌ پارتی د خه‌ما خه‌لكێ كوردستانێ دایه‌”.

حوكمه‌تا نوو یا ئیراقێ

 

ل دۆر پێكئینانا حوكمه‌تا ئیراقێ گۆت” كێشه‌ دناڤمالا شیعی و سوننی و كوردی ژی دا یا هه‌ی، كێشا دناڤمالا سوننی دا هه‌تا راده‌كێ چاره‌سه‌ر بوو، كێشا دناڤمالا شیعی دا هه‌تا نوكه‌ ب تمامی نه‌هاتیه‌ چاره‌سه‌ركرن، كێشا دناڤمالا كوردی ژی هنده‌ك ئالیان ئه‌و خواستا وان هه‌ی و بریارا خوه‌ بده‌ن و هه‌موو تشته‌ك بۆ وان بیت، ڤێ چه‌ندێ كێشه‌ دروستكریه‌ و وه‌كریه‌ كێشه‌ دناڤ پرۆسێ داد روست ببیت و پرسا پێكئینانا حوكمه‌تا نوو گیروببیت، به‌لێ هیڤی دكه‌ین د چه‌ند رۆژێن بهێت دا ئه‌و كێشه‌ بهێته‌ چاره‌سه‌ركرن و حوكمه‌ت بهێته‌ پێكئینان”.

پۆستێ سه‌رۆك كۆماری

سه‌باره‌ت پۆستێ سه‌رۆك كۆماری، مه‌حموود محه‌مه‌د دبێژیت” پێدڤیه‌ ئه‌و پرسه‌ دناڤ كوردان دا بهێته‌ ئێكلاكرن، مخابن ئالیه‌كی ل كوردستانێ د هه‌لبژارتنێن بۆری یێن ئیراقێ ب بزاڤا هنده‌ك ئالیێن دی ئه‌ڤه‌ ئێكلاكریه‌، نوكه‌ ژی ئێكه‌تی ل سه‌ر ئاخڤتنا خوه‌ درژدن و پرس نه‌كر، له‌وما ئه‌م دێ چینه‌ دناڤ پرۆسا هه‌لبژارتنا سه‌رۆك كۆماری، هه‌روه‌سا هه‌ڤپشكیا كوردستانێ ل به‌غدا بۆ كوردان یا گرنگه‌، ئه‌م بۆ پۆستان ناچینه‌ به‌غدا به‌لكو ئه‌م دخوازین د بریاردانێ پشكداربین ودجهئینانا وان ژی دا پشكداربین، ئانكو پارتی ل به‌غدا پۆست بۆ پاراستنا هه‌ڤپشكیێ و ته‌وافوقێ دڤێن و پێدڤیه‌ ژی پێداچوون ب حوكمرانیێ ل ئیراقێ بهێته‌ كرن”.

ئه‌ڤرۆ:

كه‌مال كلچدار ئوغلۆ سه‌رۆكێ گشتی یێ پارتیا كۆماریا گه‌ل د چارچۆڤێ سه‌ره‌دانا خوه‌ یا بۆ باژێرێ ئامه‌دێ دا راگه‌هاند كو وان چه‌ندین خالێن گرنگ بۆ چاره‌سه‌ركرنا پرسا كوردی ل توركیا دیار كرینه‌ و دێ پرسا كوردی ل په‌رله‌مانێ توركیا هێته‌ چاره‌سه‌ركرن.

ناڤهاتی ئه‌و یه‌ك ژی دیار كر كو ئاكپارتیێ نه‌شیا پرسا كوردی چاره‌سه‌ر بكه‌ت و گه‌له‌ك ئاریشه‌ ژی دروست كرن، ئاكپارتیێ چو پرۆژه‌ بۆ چاره‌سه‌ركرنا پرسا كوردی نه‌بوون لێ وان دڤێت پرسا كوردی چاره‌سه‌ر بكه‌ن.

وه‌لاتیێن كورد ل توركیا ژی دیار دكه‌ن كو پارتیا كۆماری تنێ كار بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا ده‌نگێن كوردان دكه‌ت و باوه‌ریا وان ب سیاسه‌تا وێ پارتیێ نینه‌.

هه‌ولێر، قائید میرۆ:

بڕیاره‌ راپۆرته‌كا دی ل دۆر بجهئینانا قانوونا چاكسازیێ بهێته‌ به‌رهه‌ڤكرن و ئه‌ندامه‌كێ لژنا ده‌ستپاكیێ ژی ل په‌رله‌مانێ كوردستانێ دبێژیت: دێ راپۆرتا ڤێجارێ هووركاریێن زێده‌تر ل دۆر پێنگاڤێن چاكسازیێ تێدا هه‌بن.

سه‌عید هه‌ركی، ئه‌ندامێ لژنا ده‌ستپاكیێ ل په‌رله‌مانێ كوردستانێ بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیار كر، ل گوره‌ی قانوونا چاكسازیێ هه‌ر سێ هه‌یڤان جاره‌كێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ راپۆرته‌كێ ل دۆر بجهئینانا قانوونا چاكسازیێ‌ پێشكێشی په‌رله‌مانێ كوردستانێ دكه‌ت، ئه‌و ژی ل دۆر ئه‌نجامدانا پڕۆسا چاكسازیێ و گۆت: “هه‌تا نوكه‌ دو راپۆرتێن چاكسازیێ‌ گه‌هشتینه‌ په‌رله‌مانێ كوردستانێ، نوكه‌ كار بۆ هنارتنا راپۆرتا سێیێ یا چاكسازیێ بۆ په‌رله‌مانێ كوردستانێ دهێته‌ كرن، كو ئه‌م د وێ‌ باوه‌ریێ‌ داینه‌ دێ ژ هه‌ردو راپۆرتێن به‌ری نوكه‌ یا جودا بیت”.

سه‌عید هه‌ركی گۆتژی: “راپۆرتا ڤێجارێ دێ زێده‌تر هووركاریێن ئه‌نجامدانا چاكسازیێ تێدا هه‌بن، چونكی حوكمه‌ت دخوازیت ئه‌ڤ پێنگاڤێن بۆ بجهئینانا قانوونا چاكسازیێ هاتینه‌ هاڤێتن ب شێوه‌یه‌كێ كریاری بده‌ته‌ په‌رله‌مانی و ل به‌رده‌ستێ‌ خه‌لكێ كوردستانێ هه‌بن، هه‌ر چه‌نده‌ پێشكێشكرنا راپۆرتا سێیێ گیرۆ بوویه‌ و ئه‌گه‌رێن خوه‌ هه‌بووینه‌، ئه‌م ژی وه‌كو په‌رله‌مانێ كوردستانێ به‌رده‌وام چاڤدێریا بجهئینانا پڕۆسا چاكسازیێ دكه‌ین”.

ئه‌ڤرۆ:

سیاسه‌تمه‌دار و بسپۆرێ قانوونی یێ ئیراقی د. نه‌دیم ئه‌لجابری، مه‌نده‌هوشیا خوه‌ سه‌باره‌ت بریارا دادگه‌وها فیدرالی یا ئیراقی ل دۆر قانوونا په‌ترۆلێ و غازێ ل هه‌رێما كوردستانێ دیاركر و دووپات كر كو ده‌ستهه‌لاتدارێن ئیراقێ مافێ وێ چه‌ندێ نینه‌ هیچ بریاره‌كێ ل سه‌ر قانوونا په‌ترۆلیچ و غازێ ل هه‌رێما كوردستانێ بده‌ن هه‌تا وی ده‌مێ كو قانوونا په‌ترۆلێ و غازێ ل ئیراقێ ژ جڤاتا نوونه‌رێن ئیراقێ ب رازیبوونا هه‌رێما كوردستانێ نه‌هێته‌ ده‌ركرن.

د. نه‌دیم ئه‌لجابری، ، سیاسه‌تمه‌دار و بسپۆرێ قانوونی و ئه‌میندارێ گشتیێ به‌رێ یێ حزبا فه‌زیله‌ یا ئیراقی كو ئه‌ندامێ خۆلا ئێكێ یا جڤاتا نوونه‌رێن ئیراقێ بوو، گۆت” ئه‌و بریارا دادگه‌ها فیدرالی زێده‌تر بریاره‌كا سیاسی یه‌ نه‌كو دستووری، چونكه‌ پێدڤی بوو دادوه‌رێن ڤێ دادگه‌هێ ئه‌و چه‌نده‌ زانیبا و ل به‌رچاڤ گرتبا كوپ ێنج خۆله‌ جڤاتا نوونه‌ران نه‌شیایه‌ قانوونا په‌ترۆلێ و غازێ ل ئیراقێ په‌سه‌ند بكه‌ت و ئه‌ڤه‌ خه‌مساری و شكه‌ستنا جڤاتا نوونه‌رێن ئیراقێ یه‌ ونابیت ئه‌گه‌رێ ڤێ شكه‌ستنێ یان خه‌مساریێ ل سه‌ر هه‌رێما كوردستانێ بهێته‌ خستن كو ب گۆره‌ی دستووری هه‌رێمێ ده‌ستهه‌لاتا قانوون دانانێ و بجهئینانێ یا خوه‌ هه‌یه‌ و په‌رله‌مانێ كوردستانێ شیایه‌ قانوونا په‌ترۆلێ و غازێ ده‌ربكه‌ت و چه‌ندین ساله‌ كار پێ دهێته‌ كرن هه‌كه‌ كێماسی ژی تێدا هه‌بن”.

ناڤبری كو پشتی هه‌لبژارتنێن سالا 2006 ئێك ژ به‌ربژارێن شیعان بوو بۆ پۆستێ سه‌رۆكایه‌تیا وه‌زیرێن ئیراقێ خویاكر ” هه‌كه‌ قانوونا په‌ترۆلێ و غازێ ژی ژ جڤاتا نوونه‌رێن ئیراقێ بهێته‌ په‌سه‌ندكرن ب گۆره‌ی دستووری هه‌رێما كوردستانێ مافێ وێ چه‌ندێ یێ هه‌ی چاكسازیێ د قانوونێ دا بكه‌ت و ب جۆره‌كێ بهێته‌ په‌سه‌ندكرن كو مافێ وه‌لاتیێن هه‌رێما كوردستانێ و ده‌ستهه‌لاتێن فیدرالی تێدا ل به‌رچاڤ هاتبیته‌ وه‌رگرتن، له‌وما ئه‌ڤ بریارا دادگه‌ها بلند یا فیدرالی ل ئیراقێ سه‌باره‌ت هه‌لوه‌شاندنا قانوونا په‌ترۆلێ و غازێ ل هه‌رێما كوردستانێ بریاره‌كا مولزه‌م نینه‌ بۆ هه‌رێما كوردستانێ و هه‌تا وی ده‌مێ قانوونا په‌ترۆلێ و غازێ یا فیدرالی ژ جڤاتا نوونه‌ران ب رازیبوونا كوردان نه‌هێته‌ ده‌ركرن و ده‌ستهه‌لاتا بجهئینانێ ل حوكمه‌تا ئیراقێ مافێ وێ چه‌ندێ نینه‌ هیچ بریاره‌كێ ل سه‌ر پرۆسا په‌ترۆلێ و غازێ ل هه‌رێما كوردستانێ بده‌ت”.

ئه‌ڤرۆ، عه‌زیز هه‌ورامی:

بسپۆره‌كێ قانوونا دستووری دبێژیت، پێدڤیه‌ دادگه‌ها فیدرالی ل هه‌ر وه‌لاته‌كی پێگیریێ ب ده‌قێن دستووری بكه‌ت، هه‌كه‌ دادگه‌هه‌ك یان هه‌ر ئالیه‌ك به‌رۆڤاژی دستووری كاركر و بریار دا، هه‌تا هه‌كه‌ دادگه‌ها بلند یا فیدرالی ژی بیت، دێ تووشی ره‌خنه‌ گرتنێ بیت، بۆ نموونه‌ دادگه‌ها فیدرالی یا ئه‌مریكا بریار ده‌ركر بۆ دووباره‌ سه‌ركه‌فتنا جۆرج بۆش بۆ پۆستێ سه‌رۆكێ ئه‌مریكا نه‌هاته‌ بجهئینان، چونكه‌ دژی رێنمایێن دستووری یێن ئه‌مریكا بوو.

رێبین سه‌لام، بسپۆره‌ێ قانوونا دستووری و چاڤدێرێ سیاسی بۆ رۆژناما (ئه‌ڤرۆ) گۆت” دادگه‌ها فیدرالی یا ئیراقی ب گۆره‌ی بریارا 30 یا حاكمێ مه‌ده‌نی یێ ئیراقێ پشتی 2003 هاتیه‌ دروستكرن، وی ده‌می ئیراقێ حوكمه‌كێ ناڤه‌ندی هه‌بوو و هێشتا بنه‌مایێ حوكمرانیا فیدرالی نه‌هاتبوو چه‌سپاندن و ئیراق خودان دستوور نه‌بوو، بۆ وێ چه‌ندێ كو هه‌لبژارتن بهێنه‌ په‌سه‌ندكرن، مادێ 92 ژ دستووری فه‌رمان دكه‌ت ب دامه‌زراندنا دادگه‌ها فیدرالی، هه‌تا نوكه‌ نه‌هاتیه‌ بجهئینان و ئه‌ڤ چه‌نده‌ پێشێلكرنا دستووری یه‌.

رێبین سه‌لام گۆت ژی” سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، مه‌سرور بارزانی، نموونه‌كا مه‌زن و بێ وێنه‌ نیشاندا بجهئینانا قانوونا پێدانا پێزانینان یا هه‌ژمار 11  یا سالا 2013 ل هه‌رێما كوردستانێ، ب گۆره‌ی وێ قانوونێ پێدڤیه‌ ل سه‌ر حوكمه‌تێ پێزانینان بده‌ته‌ وه‌لاتیان، ئه‌و چه‌نده‌ ژی یا گرنگه‌ كود ووریا د ناڤبه‌را وه‌لاتی و ده‌ستهه‌لاتێ دا ناهێلیت زێده‌باره‌ی نه‌هێلانا گه‌نده‌لیێ، ئه‌م ده‌وله‌تا چارێ نه‌ ل ده‌ڤه‌رێ پێزانینان دده‌ینه‌ وه‌لاتیان”.

ئاماژه‌ كر” حوكمه‌تا نوكه‌ یا هه‌رێمێ ب هووری كار ل سه‌ر چاكسازیێ و نه‌هێلانا گه‌نده‌لیێ كریه‌، پێزانینێن هوور ل سه‌ر به‌رهه‌مێ په‌ترۆلێ و دابه‌شكرنا داهاتێ وێ ل سه‌ر سیكته‌ران دا بۆ وه‌لاتی هاتیه‌ رۆهنكرن ژئالیێ سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ ڤه‌ و ئێدی وه‌لاتی دزانن داهات چه‌نده‌ و بۆ كیرێ دچیت”.

سه‌رۆكا فراكسیۆنا پارتی ل جڤاتا نوونه‌رێن ئیراقێ راگه‌هاند، ل رۆژێن بۆری شانده‌كێ بلند یێ پارتی دیموكراتی كوردستان ب سه‌رۆكایه‌تیا فازل میرانی ل به‌غدا چه‌ندین كۆمبوون ل گه‌ل ئالیێن ئیراقی ئه‌نجامداینه‌ ل دۆر ره‌وشا نوكه‌ یا ئیراقێ و پرۆسا پێكئینانا حوكمه‌تا نوو ل ئیراقێ، چونكه‌ هه‌موو بزاڤێن پارتی بۆ سه‌رخستنا پرۆسێ یه‌ ب شێوه‌كێ ئاشتیانه‌ و دانوستاندن و لێكتێگه‌هشتنێ دناڤبه‌را ئالیێن سیاسی دا.

ڤیانێ ئاماژه‌كر، دانوستاندنێن د ناڤبه‌را پارتی و ئالیێن ئیراقی قۆناغێن باش یێن برین و ئه‌م ب گۆره‌ی وان دیدار و كۆمبوونێن شاندێ بلند یێ پارتی ل به‌غدا ئه‌نجامداین د گه‌شبینین دێ ئه‌نجامێن باش و ئه‌رێنی بۆ پرۆسا سیاسی و پێكئینانا حوكمه‌تا نوو ل ئیراقێ هه‌بن، بیگومان دانوستاندن دێ د به‌رده‌وام بن بۆ گه‌هشتنێ ب چاره‌سه‌ریان.

جێگرێ سه‌رۆكێ لژنا ده‌ستپاكیێ ل په‌رله‌مانێ كوردستانێ، سه‌عید هه‌ركی، راگه‌هاند، نوكه‌ نه‌ تنێ قه‌چاخی ل ده‌رگه‌هێن سنووری یێن سلێمانیێ یا به‌رده‌وامه‌، بگره‌ داهاتێ وی سنووری ژی بۆ گه‌نجینا هه‌رێما كوردستانێ نازڤریت، له‌وما لژنه‌كا ڤه‌كۆلینێ دێ هێته‌ دروستكرن ودێ سه‌ره‌دانا سلێمانیێ كه‌ت.

گۆت ژی، نێزیكی سێ هه‌یڤه‌ داهاتێ ناڤخوه‌ و خالێن سنووری بۆ حوكمه‌تێ نازڤرن و ب ڤێ چه‌ندێ كێشه‌ بۆ داهاتێ حوكمه‌تێ و موچه‌خۆران دروست كریه‌ و ئه‌و پارێ ژ داهاتی دچیته‌ سه‌ر حیسابا به‌نكا حوكمه‌تێ وه‌كو پێدڤی پاره‌ دیار نامینیت.

ئاماژه‌ كر، پێدڤیه‌ خه‌لكێ سلێمانیێ ره‌وشا نوكه‌ بزانن و هێزێن ئاسایشێ و ناڤخوه‌ و خانه‌نشینێن هه‌ولێرێ و دهۆكێ مووچه‌ وه‌رگرتیه‌، به‌لێ هه‌تا نوكه‌ ل سلێمانیێ وه‌رنه‌گرتیه‌ و ئه‌گه‌ری ژی نه‌ زڤراندنا داهاتێ سلێمانیێ یه‌ بۆ گه‌نجینا حوكمه‌تێ.

رفعه‌ت سمۆ، جێگرێ پارێزگه‌رێ نه‌ینه‌وا راگه‌هاند، ئه‌و پارێ حوكمه‌تا ئیراقێ بۆ مووسلێ و ده‌وروبه‌ران هنارتی 360 ملیار دیناره‌ و ژ وی بودجه‌ی پشكا شنگالێ 28 ملیار دینار هاتینه‌ ته‌رخانكرن كو پاره‌كێ گه‌له‌ك كێمه‌ هه‌مبه‌ركرن ل گه‌ل وان زیانێن به‌ر ب شنگالێ كه‌فتین ژ روویێ مادی و گیانی ڤه‌، له‌وما پێدڤی بوو د وی بودجه‌ی دا پشكا شێری به‌ر ب شنگالێ بكه‌ڤیت،.

گۆت ژی” پێدڤی بوو حیسابه‌كا تایبه‌ت بۆ شنگالێ هاتبا كرن و گۆژمه‌كێ زێده‌تر ژ بودجه‌ی بۆ هاتبا دیاركرن، چونكه‌ شنگال ژ پارێزگه‌ها نه‌ینه‌وا زوورترین زیان گه‌هشتینێ ژ روویێ گیانی و مادی ژی ڤه‌”.

دیاركر” نوكه‌ ده‌ست ب خه‌رجكرنا پاره‌ی دێ هێته‌ كرن و دێ هێته‌ دان بۆ قونته‌رچیان بۆ وێ چه‌ندێ ب رێیا فه‌رمانگه‌هان پرۆژه‌ ل هه‌موو سێكته‌ران بهێنه‌ ئه‌نجامدان، چونكه‌ شنگالی ژ ئه‌گه‌رێ شه‌رێ داعشێ یا وێران بووی و پێدڤی ب هه‌موو جۆره‌ خزمه‌تگوزاریه‌كێ هه‌یه‌”.

ئه‌ڤرۆ:

دوهی ئێكشه‌مبی 6/3/2022 ب چاڤدێری و به‌رهه‌ڤبوونا مه‌سرور بارزانی، سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ كۆربه‌ندێ پیشه‌سازی ژ پێخه‌مه‌ت ره‌خساندنا بازاری و ده‌لیڤێن كاری ل هه‌ولێرێ ده‌ستپێكر.

د كۆربه‌ندی دا مه‌سرور بارزانی په‌یڤه‌ك سه‌باره‌ت ره‌وشا هه‌رێمێ و كوربه‌ندی پێشكێشكر.

ده‌قێ په‌یڤا مه‌سرور بارزانی سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ..

خوه‌شحالم پشكداریێ د ڤی كۆربه‌ندێ پیشه‌سازی یا گرن گدا بكه‌م، كو ئارمانج ژ ڤی كوربه‌ندی، ره‌خساندنا بازاری یه‌ بۆ به‌رهه‌مێن ناڤخوه‌یی و هه‌روه‌سا په‌یداكرنا ده‌لیڤێن كاری بۆ خه‌لكێ هه‌رێما كوردستانێ.

ده‌ستخوه‌شیێ ل رێكخه‌رێن ڤی كوربه‌ندی دكه‌م و هیڤیدارم ئه‌نجامێن وی، ببیته‌ ئه‌گه‌رێ زێده‌تر به‌ر ب پێشڤه‌چوونا ئابووری و دروستكرنا ده‌لیڤێن زێده‌تر یێن كاری.

مه‌ ل ده‌ستپێكا ڤێ كابینا حوكمه‌تا هه‌رێمێ، كار بۆ هه‌مه‌جۆركرنا ئابووری و گرنگیدان ب هه‌موو كه‌رتان كر، بۆ وێ چه‌ندێ تنێ پشت به‌ستنێ ب ژێده‌ره‌كێ داهاتی نه‌كه‌ین، ب تایبه‌تی مه‌ گرنگیه‌كا مه‌زن ب كه‌رتێن پیشه‌سازی و چاندنێ دایه‌ و ژ ڤی ئالی ڤه‌ هه‌تا نوكه‌ مه‌ چه‌ندین پرۆژه‌ ئه‌نجامداینه‌ و ئارمانجا مه‌ یا سه‌ره‌كی ئاڤاكرنا ژێرخانه‌كا ئابووری یا ب هێزبوو بۆ هه‌رێما كوردستانێ.

به‌لێ ئاشكرایه‌ پشتی ده‌مه‌كێ كێم ژ ده‌ستبكاربوونا كابینا نه‌هێ، هه‌رێما كوردستانێ و ئیراق و جیهان، تووشی چه‌ند قه‌یرانێن سه‌خت یێن ساخله‌می و ئابووری بوون. وه‌كو به‌لاڤبوونا ڤایرۆسێ كورۆنا و ئه‌نجامێن وی یێن نێگه‌تیڤ ب تایبه‌تی هاتنا خوار یا بهایێ په‌ترۆلێ د وی ده‌می دا ل بازارێن جیهانێ، هه‌روه‌سا نه‌ هنارتن و گیروبوونا خه‌رجكرنا پشكا بودجێ هه‌رێما كوردستانێ ژ ئالیێ حوكمه‌تا فیدرالی ڤه‌، كو هه‌تا نوكه‌ ژی یا به‌رده‌وامه‌، كاریگه‌ریه‌كا نه‌رێنی ل سه‌ر هه‌موو بوارێن ژیانێ داد روست كر، ئه‌ڤ هه‌موو قه‌یرانه‌، كێشه‌ و گرفت نه‌كو هه‌ر بۆ مه‌، به‌لكو بۆ وه‌لاتێن زلهێز یێن خودان ئابوور و پیشه‌سازیه‌كا مه‌زن یێن جیهانێ ژی دروست كر و سیسته‌مێ دارایی و ئابووری یێن وان وه‌لاتان تووشی زیانێن مه‌زن كر.

به‌لێ سه‌ره‌رای هه‌موو وان قه‌یرانان ژی، ئه‌م چو جاران ژ كاركرنێ و پێشكێشكرنا پرۆژێن خزمه‌تگوزاری و ستراتیژی نه‌ راوه‌ستاین و ل دووڤ شیانێن خوه‌ یێن دارایی یێن ل به‌رده‌ست، به‌رده‌وام بووین و ل ده‌مێ ژیێ كابینا نه‌هێ یا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، چه‌ندین پرۆژێن گرنگ و ستراتیژی ل سه‌رانسه‌ری هه‌رێما كوردستانێ، ل بوارێن جۆراوجۆر یێن هاتینه‌ ئه‌نجامدان، وه‌كو رێ و پر، پیشه‌سازی، كاره‌با، چاندن و گه‌شتوگوزار، كو هنده‌ك ژوان یێن هاتینه‌ بجهئینان و تمام بووینه‌ و هنده‌ك ژی نوكه‌ یێن د قۆناغا بجهئینانێ دا. بێگومان پشكه‌ك ژ پرۆژان ب هه‌ڤپشكی د ناڤبه‌را هه‌ردو كه‌رتێن گشتی و تایبه‌ت یێن هاتینه‌ ئه‌نجامدان، كو ل ڤێره‌ سوپاسیا كه‌رتێ تایبه‌ت دكه‌م، كو ب هه‌ماهه‌نگی و هاریكاریا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، د ده‌مێ بۆری دا پرۆژێن گرنگ ئه‌نجامداینه‌ و هه‌ر ئاسانكاریه‌كا پێدڤی بیت، حوكمه‌ت دێ پێشكێشی وه‌به‌رئێنه‌رێن ناڤخوه‌ و بیانی كه‌ت بۆ وێ چه‌ندێ پشكدار بن د پرۆسا ئاڤه‌دانكرنا ژێرخانا ئابووری یا هه‌رێما كوردستانێ. د هه‌مان ده‌م دا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ب هه‌موو شێوه‌كی، دێ پشته‌ڤان و هاریكارا گه‌نجان و خودانێن پرۆژێن بچووك د بوارێن پیشه‌سازی و بازرگانی و داهێنانێ بیت ژ هه‌موو روویه‌كی ڤه‌.

هه‌ر ل ڤێرێ ئالیێن په‌یوه‌ندیدار رادسپێرم، بۆ نه‌هێلانا به‌ربه‌ستان و ئاسانكاریا زێده‌تر بۆ پێشخستنا كه‌رتێ پیشه‌سازی، به‌رده‌وام د سه‌ردانێن خوه‌ دا بۆ ده‌رڤه‌ و دیدارێن خوه‌ ل گه‌ل به‌رپرسێن بلند یێن وه‌لاتان، ئێك ژ ته‌وه‌رێن دانوستاندنێن مه‌، ئالوگۆریا بازرگانی و پێشخستنا ئابووری و ڤه‌دیتنا بازاری بوو بۆ به‌رهه‌مێن ناڤخوه‌ و هه‌روه‌سا په‌یداكرنا ده‌لیڤێن كاری بۆ گه‌نجێن مه‌ ب رێیا هاندان و راكێشانا سه‌رمایه‌دار و وه‌به‌رئێنه‌رێن بیانی بۆ هه‌رێما كوردستانێ و هه‌روه‌سا مفا وه‌رگرتن ژ ئه‌زموون و شاره‌زاییا وه‌لاتێن پێشكه‌فتی ژ پێخه‌مه‌ت ئاڤاكرن و گه‌شه‌كرنا ئابوورێ هه‌رێما كوردستانێ.

حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، پلان و به‌رنامێ گرنگ و ب هێز یێن هه‌ی، بۆ گرنگیدان ب كه‌رتێ پیشه‌سازی، ب تایبه‌تی د بوارێن پیشه‌سازیا خۆراكی و پترۆكیمیاوی و پیشه‌سازیا كانزایان و دابینكرنا مادێ خام بۆ پیشه‌سازیا بچووك و ناڤه‌ند و دروستكرنا چه‌ند ده‌ڤه‌رێن پیشه‌سازی ل باژێرێن هه‌رێما كوردستانێ.

به‌لێ بیگومان بده‌ستڤه‌ئینان و بجهئینانا هه‌موو ئه‌و پرۆژێن ب پلا ئێكێ گرێدای ب هه‌بوونا سه‌قامگیریا سیاسی ل ئیراقێ ب گشتی و هه‌بوونا په‌یوه‌ندیه‌كا باش و دۆستانه‌ د ناڤبه‌را هه‌رێما كوردستانێ و حوكمه‌تا فیدرالی دا، كو ب دیتنا مه‌ پێشكه‌فتنا هه‌رێما كوردستانێ، د به‌رژه‌وه‌ندیا هه‌موو وه‌لاتیێن ئیراقێ دایه‌ و پێدڤیه‌ خوشك و برایێن مه‌ ل ئیراقێ ب وی چاڤی، سه‌حكه‌نه‌ پێشكه‌فتنا هه‌رێما كوردستانێ نه‌كو به‌رۆڤاژی، بزاڤا دروستكرنا ئاسته‌نگان و كێشه‌ و گرفتان بۆ هه‌رێما كوردستانێ. مه‌ ب وی داهاتی و شیانێن دارایی یێن سنوردار یێ ل به‌رده‌ستێ مه‌، ئه‌و پێشكه‌فتن ل كوردستانێ دروستكر كو د هه‌موو بواران دا جوداهیه‌كا مه‌زن ل گه‌ل ده‌ڤه‌رێن دی یێن ئیراقێ هه‌یه‌، به‌لێ مخابن ل شوونا پشته‌ڤانیكرنێ و ده‌ستخوه‌شی لێكرنێ، هنده‌ك ئالی بزاڤا راوه‌ستاندن و سزادانا هه‌رێما كوردستانێ دكه‌ن.

له‌وما هیڤیدارم ئه‌وێن هزر د تێكدانا پێشكه‌فتنا هه‌رێما كوردستانێ دكه‌ن، پیچه‌ك هزر د وێ چه‌ندێ ژی دا بكه‌ن ئه‌و هه‌موو شه‌ر و وێرانكاریێن ل سالێن بۆری ل ئیراقێ رووداین چ مفایه‌ك گه‌هانده‌ خه‌لكێ ئیراقێ و هه‌كه‌ ئه‌و هه‌موو شیان و داهاتێن ئیراقێ ل شوونا شه‌ری و وێرانكاریێ و ململانێیا سیاسی د خزمه‌تكرن و ئاڤه‌دانكرن و پێشكه‌فتنا ئیراقێ دا هاتبان بكارئینان ، نوكه‌ پشت راستین دا ئیراق ئێك ژ وه‌لاتێن پیشه‌سازی یێن پێشكه‌فتی ل ده‌ڤه‌رێ و جیهانێ بیت.

ئه‌م دووپات دكه‌ین كو دخوازین مه‌ باشترین په‌یوه‌ندی ل گه‌ل حوكمه‌تا فیدرالی هه‌بیت و ب هه‌موو شێوه‌كی ژی داكۆكیێ ل مافێن دستووری یێن خوه‌ دكه‌ین ژ پێخه‌مه‌ت زێده‌تر پێشخستنا هه‌رێما كوردستانێ و سه‌قامگیربوونا ئاشتیێ و ئارامیێ ل هه‌موو ئیراقێ.

دهۆك، له‌زگین جۆقی:

رێڤه‌به‌رێ‌ گشتی یێ‌ گه‌شت و گوزارێ‌ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ دیار كر، پلانه‌كا باش بۆ جه‌ژنا نه‌ورۆزا ئه‌ڤ ساله‌ هاتیه‌ دانان و دبێژیت: ب هه‌لكه‌فتا جه‌ژنا نه‌ورۆزێ‌ ڤیسته‌ڤاله‌ك ل ده‌ڤه‌رداریا ئامێدێ دێ‌ هێته‌ ئه‌نجامدان.

د. خه‌یری عه‌لی ئوسۆ، رێڤه‌به‌رێ‌ گشتی یێ‌ گه‌شت و گوزارێ‌ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ گۆت: “ئه‌ڤ ساله‌ بۆ جه‌ژنا نه‌ورۆزێ‌ باشترین تشت ل ئامێدیێ‌ دێ‌ هێته‌ كرن، ئه‌و ژی ڤیسته‌ڤاله‌كا ژ هه‌ژی ل ده‌ڤه‌رداریا ئامێدیێ‌ دێ‌ هێته‌ ئه‌نجامدان، دیسا ل هه‌موو جه‌ژن و هه‌لكه‌فتان ئه‌م پلانان بۆ پێشوازی و خزمه‌تكرنا گه‌شتیاران ددانین، ئه‌ڤ ساله‌ ژی مه‌ بۆ جه‌ژنا نه‌ورۆزێ‌ پلانه‌كا باش دانایه‌”.

ناڤهاتی ئاشكرا ژی كر كو د سالا 2019ێ‌ دا نێزیكی 500 هزار گه‌شتیاران قه‌ستا پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ كربوو، د سالا 2020ێ‌ دا كۆرۆنا هه‌بوو، له‌و ب تنێ‌ نێزیكی 150 هزار گه‌شتیاران هاتبوونه‌ دهۆكێ‌ و د سالا 2021ێ‌ ژی دال رێژا گه‌شتیاران زێده‌ ببوو و گه‌هشتبوو ملیۆنه‌ك و 500 هزار گه‌شتیاران.

رێڤه‌به‌رێ‌ گشتی یێ‌ گه‌شت و گوزارێ‌ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ گۆت: “مه‌ دڤێت ئه‌ڤ ساله‌ 2022ێ‌ ئه‌م رێژا گه‌شتیاران زێده‌تر بكه‌ین و مه‌ ل به‌ره‌ بگه‌هینینه‌ پتر ژ دو ملیۆن گه‌شتیاران”.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com