سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دەربارەی شەهیدبوونا وەیسی ئاخر سەعید شێروانی، ئێك ژ پێشمەرگەیێن بریندارێن هێرشا سنوورێ سۆران، پەیامێن هەڤخەمیێ بەلاڤكرن.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دبێژیت: «سەرەخۆشیێن خۆ یێن كوور ئاراستەی بنەمال و كەسوكارێن وان یێن ب ڕێز و هەڤال و هەڤسەنگەرێن وی دكەم، ژ دل هەڤسۆز و هەڤخەمێ وانم».
وەیسی ئاخر سەعید شێروانی، ئێك ژ بریندارێن هێرشا مووشەكی یا رۆژا 24 ـی ئادارا سنوورێ سۆران، ژبەر دژوارییا برینا خۆ، دوهی سێشەمبی 7/4/2026 گیانێ خۆ ژ دەست دا و شەهید بوو.
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیاما خوە دا ل رۆژا 7/4/2026 دبێژیت: سەرەخۆشیێن خۆ یێن كوور ئاراستەی بنەمال و كەسوكارێن پێشمەرگەیێ قەهرەمان وەیسی ئاخر سەعید شێروانی دكەم، كو ئێك بوو ژ بریندارێن هێرشا نەڕەوا یا مووشەكی یا ئیرانێ بۆ سەر پێشمەرگەی ل دەڤەرا سۆران، كو ب داخەكا مەزن ڤە ئەڤرۆ شەهید بوو.
هەروەسا دبێژیت: خودێێ مەزن گیانێ وی ب بەهەشتێ شاد بكەت و هەدارێ و ئارامیێ ب كەسوكار و هەڤالێن وی و مە هەموویان ببەخشیت.
دهێتە زانین نێزیكی سات 00:03 سپێدێ 24 ئادارێ، ب مووشەكان بارەگەهێ پێشمەرگەی هاتبوو بۆردوومانكرن، كو ب وێ ئەگەرێ ل وی دەمی شەش پێشمەرگە شەهید بوون و 30 یێن دی بریندار بوون.

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و سەرۆككۆمارێ سووریێ ب تەلەفۆنێ ئاخفتن و سەرۆكێ سووریێ هێرشێن سەر هەرێما كوردستانێ پرۆتەستۆ كرن.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پەیوەندیەكا تەلەفۆنی ژ ئەحمەد شەرع، سەرۆككۆمارێ سووریێ پێگەهشت.
ل دووڤ بەیاننامەیەكا راگەهاندنا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، هەردوو ئالییان دەربارەی رەوشا دەڤەرێ و دوماهی پێشهاتێن شەڕی و لێكەفتێن وی، بیروبۆچوونێن خۆ لێكگۆهارتن و دوپاتی ل سەر گرنگییا چڕكرنا بزاڤێن دیپلۆماسی بۆ راوەستاندنا شەڕی و چارەسەركرنا ئاشتییانە یا كێشەیان كر.
دەربارەی رەوشا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ ژی، وەك د بەیاننامەیا سەرۆكایەتییا هەرێمێ دا هاتی، دوپاتی ل سەر گرنگییا پاراستنا ئارامیێ هاتە كرن، «د ڤی چارچۆڤەیی دا، سەرۆك شەرع ئەو هێرشێن سەر هەرێما كوردستانێ دهێنە كرن، پرۆتەستۆ كرن.»
رەوشا كوردان و پێكهاتەیان ل سووریێ، پەیوەندیێن سووریێ ل گەل ئیراقێ، ل گەل چەند پرسێن دی یێن جهێ گرنگییا هەڤپشك، تەوەرەكێ دی یێ پەیوەندییا تەلەفۆنی بوو.

دژەتیرۆرا كوردستانێ (CTK) راگەهاند، ژ ئەنجامێ هێرشەكا درۆنی یا بۆمبڕێژكری بۆ سەر گوندەكێ سنۆرێ پارێزگەها هەولێرێ، دوو وەلاتی كو هەڤژینێن ئێك بوون، شەهید بوون.
رۆژا سێشەمبی 7 /4/ 2026 ل دووڤ بەیاننامەیەكا دژەتیرۆرا كوردستانێ، هێرش شەڤا سێشەمبی 7/4/2026، ل سات 12:15 شەڤێ هاتیە ئەنجامدان. ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كریە، درۆنەكا بۆمبڕێژكری كو ژ ئیرانێ ڤە هاتبوو ئاراستەكرن، ب خانیێ وەلاتیەكی كەفت ل گوندێ (زەرگەزەوی) یێ سەر ب ناحیا دارەشەكران ل سنۆرێ پارێزگەها هەولێرێ.
دژەتیرۆرا كوردستانێ ئاشكرا كر، ب ئەگەرێ ڤێ هێرشێ، دوو هەڤژین ب ناڤێن (مووسا ئەنوەر رەسوول) و (مژدە ئەسعەد حەسەن) د ناڤ مالا خۆ دا شەهید بوون.
د بەیاننامەیا دژەتیرۆرا كوردستانێ دا هاتیە، ئەڤ جۆرە هێرشە پنپێكرنا ئاشكرا یا یاسایێن نێڤدەولەتی و تاوانێن شەڕی نە.
دژەتیرۆرا كوردستانێ ب توندترین شێوە هێرش پرۆتەستۆ كر و وەك كارەكێ تێكدەرانە دژی خەلكێ سڤیلێ هەرێما كوردستانێ هەژمارت.
ژ ئالییەكێ دی ڤە دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی هێرشا درۆنی یا سەر گوندێ زەرگەزەوی، كو بوو ئەگەرێ شەهیدبوونا هەردوو هەڤژینان (مووسا و مۆژدە)، ب توندی پرۆتەستۆ كر. هەروەسا بڕیار دا هەردوو زارۆكێن وان یێن ب ناڤێن (مەلین و دلین) بێخیتە بن سێبەرا پرۆژەیێ «ئەزیزان»و تەڤایا تێچوونێن ژیان، خواندن و ساخلەمییا وان بگریتە ستۆیێ خۆ تا ئەو ژیێ دگەهنە قۆناغا پشت ب خۆ بەستنێ.

وەزارەتا پێشمەرگە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند، بەری دو شەڤان د دوو هێرشێن جودا دا ب پێنج درۆنان بارەگەهەكێ هێزێن پێشمەرگەی ل سنۆرێ راپەڕین و مالا پێشمەرگەیەكێ ل سنۆرێ هەولێرێ هاتنە ئارمانجكرن، هەروەسا دیار كر كو مخابن پێشمەرگەیەك ب ناڤێ (مووسا ئەنوەر) و هەڤژینا وی شەهید بوون، د هەمان وەخت دا وەزارەتا پێشمەرگە شەهیدبوونا پێشمەرگەیەكێ بریندارێ هێرشا مووشەكی یا ئیرانێ ل سۆران ڕاگەهاند
ل رۆژا سێشەمبی، 7/4/ 2026، وەزارەتا پێشمەرگە بەیاننامەیەك بەلاڤكر و تێدا هاتییە: ل شەڤا 6/4/2026 ، ب رێكا دوو درۆنێن بۆمبكری كو ژ ئالیێ گرووپێن تیرۆرستی یێن ژ یاسایێ دەركەفتی هاتبوونە ئاراستەكرن، هێرش كرە سەر بارەگەهەكێ هێزا پێشمەرگەی ل سنۆرێ ئیدارەیا راپەڕین.
ئاماژە ب وێ یەكێ ژی كر، هەر هەمان شەڤ، ب رێكا سێ درۆنێن بۆمبكری كو ژ ئیرانێ ڤە بۆ سنۆرێ هەولێرێ هاتبوونە ئاراستەكرن، مالا پێشمەرگەیەكێ ب ناڤێ (مووسا ئەنوەر) هاتە ئارمانجكرن، كو مخابن ئەو و هەڤژینا وی شەهید بوون.
د بەیاننامەیێ دا هاتیە، ئەڤ دەستدرێژییە بەردەوامییا وێ زنجیرا هێرشێن تێكدەرانە كو دهێنە كرن سەر بارەگەهێن هێزا پێشمەرگەی و دەڤەرێن ئاكنجیبوونێ ل هەرێما كوردستانێ. هەروەسا راگەهاند، دگەل دەربڕینا سەرەخۆشیێن خۆ یێن كوور بۆ كەسوكار و بنەمالا سەربلندا شەهیدان، دوپات دكەین كو خوونا شەهیدێن مە ب هەدەر ناچیت.
وەزارەتا پێشمەرگە باس ل وێ یەكێ ژی كریە، جارەكا دی بەرپرسایەتییا ڤان بۆردۆمانان دئێخینە سەر ملێن كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ و گرووپێن چەكدار یێن ژ یاسایێ دەركەفتی ل ئیراقێ.
راگەهاند ژی، ل سەر فەرماندەیێ گشتی یێ هێزێن چەكدارێن ئیراقێ پێدڤییە ئەركێن خۆ یێن یاسایی، ئەمنی و دەستووری بجهـ بینیت و سنۆرەكێ بۆ ڤان هێرش و بۆردۆمانان دابنیت.
ژ ئالییەكێ دی ڤە وەزارەتا پێشمەرگە دوهی سێشەمبی 7/4/2026 بەلاڤكر: ب داخ و كەسەرەكا مەزن ڤە، جارەكا دی كاروانێ شەهیدێن كوردستانێ رۆلەیەكێ دی یێ وەفادار پێ سپارد. ل رۆژا 7/4/2026 (وەیسی ئاخر سەعید شێروانی) پێشمەرگە ل فیرقەیا پێنج یا پیادە ل فەرماندەییا دەڤەرا ئێك یا سەر ب وەزارەتا پێشمەرگەی ڤە، كو پێشتر ژ ئەنجامێ هێرشێن مووشەكی یێن كۆمارا ئیسلامی یا ئیرانێ بۆ سەر بارەگەهێن هێزێن پێشمەرگەی ل سنۆرێ سۆران بریندار ببوو، پشتی 15 رۆژان ژ مانێ ل ئێك ژ نەخۆشخانەیێن هەولێرێ، ژبەر سەختییا برینا خۆ گەهشتە پلا بلند و پیرۆزا شەهادەتێ.
هەروەسا هاتییە دیاركرن، كو ل گەل دەربڕینا سەرەخۆشیێ بۆ بنەمالا سەربلندا شەهیدی و هەموو خەلكێ كوردستانێ، جارەكا دی ب توندی وان هێرش و پەلامارێن نەڕەوا سەر هێزێن پێشمەرگەی و خەلكێ سڤیل یێ هەرێما كوردستانێ پرۆتەستۆ دكەین.

دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

ئەندامەكێ فراكسیۆنا پارتی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دیار كر كو سەروەری و تەناهییا هەرێما كوردستانێ روو ب روویێ هێرشێن بەردەوام یێن گرووپێن چەكدار دبیت. وی ئاماژە ب هندێ كر كو مەبەست و نێرینێن جودا ل سەر ئەگەرێن ڤان هێرشان هەنە، لێ دیارترین ئەگەر خۆ د لاوازكرنا قەوارەیێ دەستووری یێ هەرێمێ و كێمكرنا پێگەهێ وێ یێ جێگیر دا دبینیت. ئارمانجا ڤان هێرشان فشارئێخستنە سەر حوكمەتا هەرێمێ دا كو دەستبەرداری هندەك دەستكەفتێن سیاسی و ئابووری ببیت، ب تایبەتی د مەلەفێن بودجە و پەترۆلێ دا، و نەچاركرنا هەرێمێ كو ببیتە پاشكۆیەكا بێ ئیرادە ل بن دەسهەلاتا بەغدا.
سەلوان ئاكرەیی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت: «هێرشێن بۆ سەر هەرێما كوردستانێ ئارمانجكرنا سەقامگیرییا هەرێمێ یە و بزاڤەكە بۆ تێكدانا وێنەیێ هەرێمێ وەك پەناهگەهەكا ئارام و نموونەیەكا سەركەفتی ل دەڤەرێ. جودا ژ ڤێ چەندێ، هەولدانە بۆ ئیفلیجكرنا ژێدەرێن ئابووری ب رێكا ئارمانجكرنا كێلگەیێن پەترۆل و غازێ و ژێرخانەیا ئابووری؛ مەبەست ژێ رێگریگرتنە ل هەرێمێ دا كو نەگەهیتە سەربەخۆیییا دارایی و نەبیتە ژێدەرەكێ ناڤچەیی یێ وزەیێ. ئەڤە هەموو د چارچۆڤێ بزاڤێن نەهێلانا قەوارەیێ هەرێمێ دا دهێنە دیتن.»
زێدەباری وێ، ئاكرەیی دیار كر كو هێرشبەر ب رژدی كار دكەن دا كو رێگریێ ل هەرێمێ بگرن ئەو پێگەهێ نێڤدەولەتی یێ بدەستڤەئینای جێگیر بكەت، و بزاڤێ دكەن هەرێم نەبیتە گۆرەپانەك بۆ هنارتنا پەیامێن سیاسی، هەروەسا بزاڤێ دكەن هێزا وێ یا سەربازی لاواز بكەن.
ئاكرەیی گۆت ژی: «سەرباری ڤان هەموویان، چەندین بەهانەیێن بێ بنەما بۆ ڤان هێرشان دهێنە ئینان، وەك تۆهمەتێن هەڤبەندیێن دەرەكی، كو بتنێ وەك پەردەكێ راگەهاندنێ دهێنە بكارئینان بۆ رەوادان ب بۆمبەبارانكرنا هەرێمێ. د وەختەكێ دا ئارمانجا راستی فشارئێخستنە سەر هەڤپەیمانێن واشنتۆن ل دەڤەرێ. ئەڤ دژایەتیكرنا هەرێمێ ڤەدگەریت بۆ ململانێیا د ناڤبەرا دو دیدەڤانییێن دژ ب ئێك دا؛ دیدەڤانییەك كو پێگیرە ب فیدرالیەتێ، فرەحزبیێ و ڤەكرنا دەرگەهان ب روویێ جڤاكێ نێڤدەولەتی دا.»
ل دوماهییا ئاخفتنێن خۆ دا، سەلوان ئاكرەیی دوپاتی ل سەر هندێ كر كو بۆمبەبارانكرنا هەرێمێ بتنێ كارەكێ سەربازی یێ دەمكی نینە، بەلكو ستراتیژیەتەكا دارشتییە بۆ تێكدانا ئارامییا ئەزموونا حوكمرانیێ ل كوردستانێ و هێلانا هەرێمێ د ناڤ بازنەیا قەیرانێن بەردەوام دا، دا كو رێگری ل پێشكەفتنا وێ وەك نموونەیەكا سیاسی و ئابووری یا سەربەخۆ بهێتە گرتن.

وەزارەتا پێشمەرگەی رادگەهینیت كو شەڤا ئێكشەمبی ل سەر دوشەمبی، گرووپێن ژ یاسایێ دەركەفتی ب چار درۆنان هێرشی سەر بارەگەهەكێ پێشمەرگەی كریە. داخوازێ ژ بەغدا دكەت هەلوەست هەبیت، ئەگەر نە ئەو دێ بێدەنگیێ شكینن و هەلوەستەكی وەرگرن.
رۆژا دوشەمبی، 6/4/2026 وەزارەتا پێشمەرگە ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێ دا ئەشكەرا كر: «گرووپێن تیرۆرستی یێن ژ یاسایێ دەركەفتی ب رێكا چار درۆنێن بۆمبڕێژكری هێرش كرە سەر بارەگەهەكێ هێزێن پێشمەرگەیێ كوردستانێ. ئەڤ هێرشە د وەختەكی دایە كو د چەند رۆژێن دەربازبووی ژی دا چەندین هێرشێن ب ڤی رەنگی ل دەڤەرێن جودا یێن هەرێما كوردستانێ بۆ سەر بارەگەهێن پێشمەرگەی هاتینە ئەنجامدان.»
د بەیاننامەیێ دا هاتییە كو ئەڤ زنجیرە هێرشێن كو زیانێن گیانی و ماددی یێن مەزن ل دووڤ خۆ ئیناین، «ب ئاشكرا و ل بەرچاڤێن لەشكر و هێزێن ئەمنی یێن ئیراقێ بۆ سەر هەرێما كوردستانێ و هێزا پێشمەرگەی دهێنە ئەنجامدان.»
وەزارەتا پێشمەرگەی ژ بێدەنگییا بەغدا دلگرانە و دبێژیت: «سەرەرای بەردەوامییا ڤان دەستدرێژییان، هەتا نوكە حوكمەتا فیدرال، فەرماندەیێ گشتی یێ هێزێن چەكدار، فەرماندەیییا ئۆپەراسیۆنێن هەڤپشك و دەزگەهێن ئەمنی یێن ئیراقێ چو هەلوەستەكێ جدی بۆ رێگریگرتنێ ل ڤان هێرشێن تێكدەرانە نەبوویە.»
وەزارەتا پێشمەرگە هۆشداریێ ددەت: «دڤێت ئەڤ دەستدرێژییە ب زووی بهێنە راوەستاندن و تاوانبار بهێنە سزادان؛ چونكو هێزا پێشمەرگەی پشكەكا سەرەكییە ژ سیستەمێ ئەمنی و بەرگری یێ ئیراقێ و رۆلەكێ كاریگەر د پاراستنا ئاسایشێ دا هەبوویە.»
د پشكەكا دی یا بەیاننامەیێ دا، وەزارەتا پێشمەرگەی داخوازێ ژ حوكمەتا ئیراقێ دكەت هەلوەست هەبیت: «ئەم ژ پێخەمەت بەرژەوەندییا هەموو خەلكێ ئیراقێ و كوردستانێ و ژ بەر چاڤگرتنا ڤی بارودۆخێ نەخۆش، مە خۆ راگرتییە، بەلێ هەكە حوكمەتا فیدرال هەر ب ڤی رەنگی بێ هەلوەست بمینیت، ئەم دێ نەچار بین هەلویستەكێ دی وەرگرین.»

ئەمیندارێ گشتیێ بەرێ یێ جڤاتا نوونەران و بسپۆرێ یاسایی رۆناهی ئێخستییە سەر وێ پێلا هێرشێن كو دەمەكە باژیڕێن هەرێما كوردستانێ و ب تایبەتی هەولێرا پایتەخت دكەنە ئارمانج. د ڤێ راپۆرتێ دا هاتییە دیاركرن كو ئەڤ هێرشە نەك بتنێ گەفەكا ئەمنی نە، بەلكو نیشانا شكەستنا بنەرەتییا سیستەمێ فیدرالی نە ل ئیراقێ.
ئەیاد حاجی نامق، ئەمیندارێ گشتیێ بەری یێ جڤاتا نوونەران و پسپۆرێ یاسایی ئاماژێ ب هندێ دكەت كو هەرێما كوردستانێ ب گۆرەی مادەیێن (117) و (121) ژ دەستوورێ ئیراقێ، قەوارەیەكێ یاسایی و فەرمی یە. لەوما هەر هێرشەك بۆ سەر هەولێرێ، وەك ناڤەندا دەزگەهێن دەستووری و نوونەرایەتییێن نێڤدەولەتی، یان بۆ سەر دهۆك، سلێمانی و هەلەبجە، ب رامانا بەزاندنا سەروەرییا دەولەتێ دهێت.
ئەڤ یاساناسە د نڤیسینا خۆ دا پرسیارێن جدی ئاراستەی حوكمەتا فیدرالی دكەت و دبێژیت: بۆچی فەرماندەیێ گشتی یێ هێزێن چەكدار ل هەمبەر ڤان هێرشێن دووبارەبووی بێدەنگە و هەلوەستەكێ كاریگەر نینە؟ هەروەسا چەوا گرووپێن چەكدار ل دەرڤەی چارچۆڤەیێ دەولەتێ و بێی پێگیریبوون ب زنجیرا فەرماندەییا سەربازی، دشێن چەكێن پێشكەفتی یێن وەك درۆن و مووشەكان بكاربینن؟
هەروەسا دوپاتیێ ل سەر هندێ دكەت كو ئەڤ رەوشە بنپێكرنا ئاشكرایا ڤان مادەیێن دەستوورێ ئیراقێ یە:
مادەیێ (9/ئێكێ/ب): كو پێكئینانا میلیشیایان ل دەرڤەی هێزێن فەرمی قەدەغە دكەت.
مادەیێ (78): كو سەرۆك وەزیران وەك بەرپرسێ راستەوخۆ یێ ئاسایشێ دیار دكەت.
مادەیێ (110): كو پاراستنا سەروەری و ئاسایشێ دكەتە ئەركێ دەسهەلاتا فیدرالی.
دبێژیت ژی: «بەردەوامییا ڤان هێرشان نیشانا شكەستنا جڤاتا نوینەرانە د چاڤدێریێ دا، و شكەستنا دادگەها بلند یا فیدرالی و سەرۆككۆمارییە د پاراستنا دەستووری دا (ب گۆرەی مادەیێن (67) و (93)».
پتر گۆت: «پاراستنا وەلاتییان و قۆرخكرنا چەكی د دەستێ دەولەتێ دا، نەك بتنێ ئەركەكێ سیاسی یە، بەلكو پێگیرییەكا دەستووری یا بنەرەتییە. هەر خەمسارییەك د ڤی ئەركی دا، دێ بیتە ئەگەرێ هەلوەشاندنا شەرعییەتا دەولەتێ و تێكچوونا ئاشتییا جڤاكی.»
ل دووماهیێ داخوازكر كو گرنگە فەرماندەیێ گشتیێ هێزێن چەكدار ل ئیراقێ د بەیاننامەیەكا فەرمی و رۆهن دا ئەنجامدانا پێرابوونێن توند یێن یاسایی بۆ كۆنترۆلكرنا چەكی و چالاككرنا رۆلێ جڤاتا نوونەران و دادوەری بۆ لێپرسینێ ژ وان ئالیێن هێرشان ئەنجام ددەن، دەربكەت.

ل رۆژا شەمبیێ 4/4/2026 ، سەرۆك بارزانی ب هەلكەفتا سالڤەگەڕا 67 یا دەركەفتنا رۆژنامەیا (خەبات) پەیامەكا پیرۆزباهیێ بەلاڤكر.
سەرۆك بارزانی ب ڤێ هەلكەفتێ پیرۆزباهیێ ل سەرنڤیسەر، نڤیسەر و رۆژنامەڤانێن رۆژنامەیا خەبات و خواندەڤانێن كوردستانێ دكەت.
سەرۆك بارزانی د پەیاما خوە دا دوپاتكر «رۆژنامەیا خەبات نە بتنێ زمانحالێ پارتی دیموكراتی كوردستانە، بەلكو د درێژاهییا دەركەفتنا خۆ دا وەك زمانحالێ گەلێ كوردستانێ بوویە و هەر دەم ب بەرپرسیاری و پیشەییانە كارێ خۆ ئەنجام دایە».
سەرۆك بارزانی د ڤێ هەلكەفتی دا داخوازێ ژ سەرنڤیسەر و ستافێ رۆژنامەیێ دكەت، «ل سەر رێبازا نەتەوەیی و نیشتمانی و بەرەڤانیكردنێ ژ بهاێن بلندێن گەلێ كوردستانێ بەردەوام بن و هیڤییا سەركەفتن و بەردەوامیێ بۆ هەوە دخوازم».

ل رۆژا شەمبی 4/4/2026ێ، د سالڤەگەڕا 46 یا جینۆسایدكرنا كوردێن فەیلی دا، سەرۆك بارزانی و نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیامێن جودا دا دوپاتی ل سەر مەزناهییا وێ تاوانێ و پێدڤییا قەرەبووكرنا زیانلێكەفتییان ژ ئالیێ حوكمەتا فیدرال ڤە كر.
سەرۆك بارزانی: كوردێن فەیلی ب تنێ ژ بەر كوردبوونا خوە هاتنە كۆمكوژكرن
سەرۆك مەسعود بارزانی د پەیامەكێ دا ئەڤ رۆژە ب «رۆژەكا خەمگین» د سالنامەیا گەلێ كوردستانێ دا ناڤبر و راگەهاند كو كوردێن فەیلی د بن دەستێ رژێما بەرێ دا ئازار و دەرەبەدەرییەكا مەزن دیتیە. سەرۆك بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو شەهیدكرنا هزاران گەنجان، ژێ ستاندنا ناسنامەیێ و دەركردنا دەهان هزار خێزانان پشكەك بوو ژ سیاسەتا نەمرۆڤانە و رێكخستی یا رژێما بەعس دژی گەلێ كوردستانێ. هەروەسا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو ئەركێ دەولەتا ئیراقێ یە ئازار و نەهامەتییێن خوشك و برایێن فەیلی قەرەبوو بكەت.
نێچیرڤان بارزانی: پێدڤییە حوكمەتا فیدرال رەگەزنامە و مولكێن كوردێن فەیلی بزڤڕینیت
ژ ئالیێ خوە ڤە، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، وەسفا وێ تاوانێ ب «جینۆسایدەكا رەگەزپەرستانە» كر كو دیرۆكەكا رەش و بۆرییەكێ تەحل بۆ ئیراقێ ب جهـ هێلایە. سەرۆكێ هەرێمێ دوپات كر كو پێدڤییە حوكمەتا فیدرال بڕیارا دادگەها بلند یا تاوانێن ئیراقێ بجهبینیت كو ئەڤ تاوانە وەك جینۆساید ناساندیە، و ب وێ چەندێ رەگەزنامە و مال و مولكێن كوردێن فەیلی بۆ بزڤڕینیت و قەرەبوویا مادی و مەعنەوی یا وان بكەت.
مەسرور بارزانی: دڤێت بەغدا بەرپرسیارییەتا یاسایی و دەستووری بەرانبەر ڤێ پێكهاتەیێ بجهبینیت
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، داخواز ژ بەغدا كر كو بەرپرسیارییەتا خوە یا یاسایی و دەستووری بەرامبەر ڤێ پێكهاتەیێ بجهبینیت و ئاماژە ب وێ چەندێ یەكێ كر كو هەوێن جینۆسایدێ بووینە ئەگەرێ شەهیدكرن و بێسەروشوونكرنا سەدان هزار وەلاتییان. سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ ب پێدڤی زانی كو حوكمەتا فیدرال ب شێوەیەكێ هژەی كەسوكارێن شەهیدێن فەیلی، كیمیاباران، ئەنفال و هەموو قوربانییێن دەستێ رژێما بەرێ قەرەبوو بكەت.
دهێتە زانین، دیرۆكا ڤێ كارەساتا مرۆڤی و جینۆسایدكرنا كوردێن فەیلی بۆ دەسپێكا نیسانا 1980 ێ دزڤڕیت، وەختێ رژێما بەعس ب سەركردایەتییا سەدام حسێنی دەست ب هەوەكا دڕندانە و بەرفرەهـ دژی ڤێ پێكهاتەیێ ل بەغدا و باژێڕێن ناڤەڕاست و باشوورێ ئیراقێ كری. د وێ پرۆسەیا نەژادپەرستانە دا، پتر ژ 20 هزار گەنجێن فەیلی هاتنە دەستەسەركرن و پاشی د گۆڕێن ب كۆم دا هاتنە بەرزەكرن، هەروەسا سەدان هزار وەلاتیێن دی ژی ب بهانەیا «نژادێ ئێرانی» بەرەڤ سنۆرێن ئێرانێ هاتنە دەربەدەركرن. هەرچەندە ل سالا 2010 ێ دادگەها بلند یا تاوانێن ئیراقێ ئەڤ كارەساتە وەك جینۆساید ناساند، بەلێ هەتا نوكە قوربانی و كەسوكارێن وان ب شێوەیەكێ دادپەروەرانە و هەژی نەهاتینە قەرەبوو كرن.

رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ رادگەهینیت، بازرگانیكرن ب ماددەیێن بێهۆشكەر بوویە ژێدەرەكێ سەرەكی یێ دارایی بۆ گرۆپێن چەكدار یێن ژ یاسایێ دەركەفتی. ئاماژێ ب وێ چەندێ ژی دكەت كو ئالۆزییێن دەڤەرێ ڤالاهیێن ئەمنی ل سەر سنۆران دروستكرینە و قاچاخچی مفای ژێ وەردگرن.
د. دیندار زێباری، رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دیار كر، ئالۆزییێن سیاسی و سەربازی یێن رۆژهەلاتا ناڤین كارتێكرنەكا نەرێنی یا بەرچاڤ ل سەر ئاسایشا دەڤەرێ كرینە، ب تایبەتی د بوارێن بەرهنگاربوونا ماددەیێن بێهۆشكەر و ماددەیێن كارتێكرنێ ل سەر مەژی دكەن.
هەروەسا دبێژیت، نەجێگیرییا بەردەوام ل دەڤەرێ دبیتە ئەگەرێ سستبوونا سیستەمێ كۆنترۆلكرنا سنۆران ل وەلاتێن جیران، ئەڤ چەندە ژی دەلیڤەیێن زێدەتر ددەتە تورێن تاوانێن رێكخستی بۆ بەرفرەهكرنا چالاكییێن وان د قاچاخچیكرنا ماددەیێن بێهۆشكەر دا.
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر، ژبەر روودانێن دووماهیێ یێن دەڤەرێ، ب تایبەتی شەڕێ 28ێ شواتا 2026ێ، سەرنجا هێزێن ئەمنی ل پترییا وەلاتێن جیران بەرەڤ بەرگری و كارێن سەربازی چوویە، ئەڤێ ژی كارتێكرنەكا راستەوخۆ ل سەر دروستبوونا ڤالاهیێن ئەمنی ل سنۆران هەبوویە. ب ڤی رەنگی، تورێن قاچاخچیكرنێ ب شێوەیەكێ سیستماتیك مفا ژ ڤی بارودۆخی وەرگرتییە بۆ دیتنا رێكێن نوو یێن ڤەگوهاستن و بازرگانیكرنێ ب ماددەیێن بێهۆشكەر، ب تایبەتی ل دەڤەرێن ترانزێت.
رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی گۆت ژی: «بازرگانیكرن ب ماددەیێن بێهۆشكەر بتنێ بابەتەكێ ساخلەمییا گشتی نینە، بەلكو بوویە ژێدەرەكێ سەرەكی یێ دارایی بۆ گرۆپێن چەكدار یێن ژ یاسایێ دەركەفتی، كو ب وی رەنگی شیانێن بەردەوامبوونا وان د ئالۆزی و شەڕان دا زێدە دبن.».
دیندار زێباری دوپاتی ل سەر وێ چەندێ ژی كر، ئەڤ كێشە بتنێ وەك پرسەكا ئەمنی ناهێنە دیتن، بەلكو پەیوەندییەكا راستەوخۆ ب چارچۆڤەیێ یاسایا نێڤدەولەتی و پاراستنا مافێن مرۆڤی ڤە هەیە. د وێ پێناڤێ دا، داخواز ژ جڤاكێ نێڤدەولەتی و نڤیسینگەها نەتەوەیێن ئێكگرتی بۆ ماددەیێن بێهۆشكەر و تاوانان (UNODC) كر بۆ زێدەكرنا هەماهەنگیێ ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، ب تایبەتی د بوارێن ب هێزكرنا چاڤدێرییا سنۆران و گوهۆڕینا پێزانینێن هەوالگری.
ل دووماهیێ، رێكخەرێ راسپاردەیێن نێڤدەولەتی دوپات كر كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دێ یا بەردەوام بیت ل سەر پێشخستنا ستراتیژییێن بەرهنگاربوونا ماددەیێن بێهۆشكەر، ب مەرەما پاراستنا ئاسایشا نیشتمانی و جێگیرییا جڤاكی.