دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

د. ئاگرین عەبدوللا بریكارێ وەزارەتا ئاڤەدانكرن و ئاكنجیكرنێ ل هەرێما كوردستانێ دیار كر كو كێشەیا بودجەیا هەرێما كوردستانێ ل گەل حوكمەتا فیدرالا ئیراقێ كێشەیەكا سیاسییە و رەهەكا كوور هەیە و ب مخابنی ڤە پشتی سالا 2014ێ ب بەرفرهی ئەڤ كێشەیە سینگێ هەرێما كوردستانێ گرتییە و دەستهەلاتا سیاسی و وەلاتیێن هەرێمێ ژی ب پلەیا ئێكێ زیان پێ گەهشتییە و سەختی و ئەزیەت دیتینە و كێشەیا بودجەیا هەرێمێ كو د ناڤ دا بابەتی بودجەیا پرۆژەیان و مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ بخۆ ڤە دگریت بابەتەكێ چێكرییە و هەكە دەستهەلاتدارێن سیاسی ل ئیراقێ مەبەست ل دەف هەبیت چارەسەركرنا وێ ب زەحمەت نینە ب تنێ ڤەگەریان بۆ بنەمایێن دەستوورێ ئیراقێ و بجهئینانا وێ بەسە بۆ چارەسەركرن و راگرتنا وێ گڤاشتنێ ل سەر هەرێما كوردستانێ.
د. ئاگرین عەبدوللا گۆت» چنكو د ڤی بابەتی دا دو كەس ل سەر ناكۆك نینن كو یاری ب رێژەیێن بودجەیا هەرێمێ د یاسایا بودجەی دا هاتییە كرن بۆ نموونە هەتا سالا 2014ێ رێژەیا هەرێمێ 17% بوو پاشی بێ هەبوونا چ ئەگەرەكا قایلكەر هاتە كێمكرن بۆ 12،67% و نهۆ ژی كو سەرژمێرییا سالا 2024 ێ ب سەرپەرشتییا دامودەزگەهێن حوكمەتا فیدرالا ئیراقێ هاتییە كرن و رێژەیا هەرێمێ تێدا بوو 14،14% بەلێ دەستهەلاتدارێن فیدرال هێشتا هەر رەفتارێ ل گەل هەرێمێ ب رێژەیا 12،67% دكەن و هەكە ئەم وەسا دانین كو هەرێم ب 12،67% رازی بوو ئانكو پێدڤییە ئەم ڤەگەڕین بۆ بنەمایێ یاسایی یێ یاسایا بودجەیا سالا 2023ێ كو تێدا پشكا سالانەیا هەرێمێ پشتی كێمكرنێن جۆراوجۆر ببوو 60،16 تریلیۆن دینار كو مەهانە دبوو نێزیكی 3،1 تریلیۆن دینار
بەلێ حوكمەتا فیدرالا ئیراقێ نە تنێ ئەو پشكە ب رەوا نەدیت بۆ هەرێمێ بەلكو چەندین داهێنانێن نەگونجایێن چێكری دەرئێخستن ب رەخ مەرجێن یاسایا ئیدارەدانا دەولەتێ و چەندین مەرجێن دی ژی دانان بۆ هنارتنا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێمێ و دیاركر هەكە هەرێم ب وان مەرجێن سەیر یێن د ناڤ یاسایا ئیدارەدانا دەولەتێ دا رازی بوو ئانكو پێدڤییە حوكمەتا فیدرال بهێت تەماشای داهاتێ ناڤخۆ یێ هەرێمێ بكەت كو ب رۆهنی و زەلالی د پەڕێن دۆكیۆمێنتێ تەرازییا پێداچوونا مەهانە دا دیارە چنكو نوكە هنارتنا پەتڕۆلێ و داهاتێ وێ ل دەف وەزارەتا پەتڕۆلا ئیراقێ یە ب هەماهەنگییا تەكنیكی ل گەل وەزارەتا سامانێن سروشتی ل هەرێما كوردستانێ.
دیار كر ژی كو ل وی دەمی بۆ نموونە هەكە داهاتێ ناڤخۆ 250 ملیار دینار بیت دشیێت نیڤا وێ ئانكو 125 ملیار دیناران ژ پشكا هەرێمێ ببڕیت و مەهانە 175،1 تریلیۆن دیناران بهنێریت و ژ بەر كو ل دووڤ پرۆسەیا هەژماركرنێ د یاسایا بودجەی دا پێدڤییە پاشماییێن مافێن دارایی بۆ پرۆژەیێن ئاڤەدانكرنێ بهێنە هنارتن بەلێ د راستیدا نە تنێ ئەو مافێ رەوا ب تەمامی ناهێتە هنارتن بەلكو داهێنانەكا نەگونجای ب سەر هەرێمێ دا سەپاندییە و تنێ رێژەیا مووچەی نێزیكی 960 ملیار دیناران بهنێریت ئەو ژی گرێدایی ب هنارتنا نیڤا داهاتێ نە-پەتڕۆلی یێ ناڤخۆ یێ هەرێمێ ڤەیە و هیڤیدارم دەستهەلاتدارێن سیاسی یێن ئیراقێ چاڤ ب ڤی بابەتی دا بخشینن و رێزێ ل بنەمایێن دەستووری یێن ئیراقێ بگرن و ل دووڤ یاسایێ بچن و نەبنە رێگر ل بەرامبەر پێشكەفتن و ئاڤەدانكرن و خۆشگوزەرانییا خەلك و ئاكنجییێن هەرێما كوردستانێ.

دهۆك، لەزگین جوقی

رێكخراوا «بەتریكور» یا مافێن مرۆڤی ل شنگالێ راگەهاند: بڕیارا دادگەها هەرێمی یا بلند ل میونیخ ل ئەلمانیێ هاتییە دەركرن، كو تێدا سزایێ زیندانكرنا هەتاهەتایێ بۆ»توانا هـ. س» یێ ناڤدار ب ناسناڤێ «ئەبو عەبدوللا» هاتییە بڕین، و سزایێ نەهـ سال و شەش مەهان زیندانكرن بۆ هەڤژینا وی «ئاسیا ر. ئە» ل سەر بنەمایێ یاسایا سنێلان یا ئەلمانی، پشتی كو هاتینە تاوانباركرن ب ئەنجامدانا تاوانێن جینۆساید، تاوانێن دژی مرۆڤاتییێ و تاوانێن شەڕی، ل گەل چەندین تاوانێن دی دژی دو كچێن ئێزدی. ئەڤ بڕیارە هێشتا دشێت بێتە تانەدان ل پێشبەری دادگەها داد یا فیدڕالی یا ئەلمانی.
ل دووڤ دەركەڤتنا راستییان ل پێشبەری دادگەهێ، هەر دو تاوانباران د ناڤبەرا سالێن 2015 و 2017 دا ل دەڤەرێن بن كۆنترۆلا رێكخراوا داعش ل ئیراقێ و سووریایێ ژیاینە. «توانا هـ. س» چەكدارەك بوو د رێزێن رێكخراوێ دا، د دەمەكێ دا كو هەڤژینا وی داخواز كربوو كچەكا ئێزدی یا دیل (كوێلە) بدەنێ. ل سالا 2015، ئەڤی هەڤژینی دەست ب سەر كچەكا ئێزدی دا گرت كو ژیێ وێ ژ شەش سالان كێمتر بوو، و پاشی ل سالا 2017 كچەكا دی یا ئێزدی كو ژیێ وێ 12 سال بوو كرە كویلە ل نك خۆ.
رێكخراوا «پەتریكۆر» یا مافێن مرۆڤی گۆت، ئەڤ بڕیارە دادپەروەرییەكا مەزنە بۆ قوربانی و رزگاربوویان و گرنگییا دەستهەلاتا دادوەرییا جیهانی دیار دكەت د سزادانا ئەنجامدەرێن تاوانێن جینۆساید، تاوانێن دژی مرۆڤاتییێ و تاوانێن شەڕی دا، هەتا هەكە ئەڤ تاوانە ل دەرڤەی ئاخا وێ دەولەتێ ژی هاتبنە ئەنجامدان یا كو دادگەهكرنێ ئەنجام ددەت.
رێكخراوا ناڤبری گازی ل دەولەت و ئالیێن دادوەری یێن پەیوەندیدار دكەت كو بەردەوام بن ل سەر دووڤچوونا هەموو ئەوان كەسێن دەست د تاوانێن دژی ئێزدییان دا هەین و هەڤكارییا بهێز بكەن د لێكگۆهارتنا بەلگە و پێزانینان دا، و مسۆگەر بكەن كو هاتنوچۆنا تاوانباران د ناڤبەرا دەولەتان دا یان دەربازبوونا سالان ل سەر ئەنجامدانا تاوانان نەبیتە ئەگەرەك بۆ دەربازبوون ژ سزایی كو‌ دادگەهكرنا بەرپرسێن ئەڤان تاوانان پشكەكا سەرەكییە ژ مافێ قوربانییان د گەهشتنا دادپەروەرییێ و ژ بزاڤێن یاسایی یێن كو ئارمانج ژێ دەرخستنا راستییا كو ب سەرێ جڤاكێ ئێزدی دا هاتی ژ سالا 2014 وەرە.

ب، سه‌رجان مەحمود:

نوونەرێ رێڤەبەریا خوەسەر ل شامێ دیار دکەت ل گۆر رێککەفتنا وان و شامێ هەکە رێککەفتن بگەهیتە ئارمانجا خوە دێ رێڤەبەریا خوەسەر و هێزێن سووریا دیموکرات هێنە هلوەشاندن و ژ بۆ دو بابەتێن گرنگ ژی ل گەل شامێ دانوستاندن دهێنە کرن.

عەبدولکەریم عومەر نوونەرێ رێڤەبەریا خوەسەر ل شامێ دیار کر، رێککەفتنا وان ل گەل شامێ هەتا نها ب رەنگەکێ باش بەردەوام دکەت و گەلەک خالێن رێککەفتنێ ژی وەکو خوە هاتینە بجهئینان و ل گۆر رێککەفتنێ دڤێت هەبوونا گەلێ کورد ل سووریێ ب فەرمی بهێتە قەبوول کرن و هەروەسا نها پێنگاڤ ب پێنگاڤ ژی کارێن گەلەک باش دهێنە کرن و گۆت: (هەم ژ ئالیێ رێڤەبەریا خوەسەر و هەم ژی ژ ئالیێ شامێ ڤە هەتا نها کارێن گەلەک باش هاتینە کرن، هەر دو ئالیان دڤێت پرسێن هەی چارەسەر بکەن و بێگومان ئیرادەیەک بهێز ژی ژ بۆ چارەسەریێ هەیە).
ناڤهاتی د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، هەتا نها پشکەک مەزن ژ هێزێن سەربازی و هەروەسا هێزێن ئاسایشێ بووینە پشکەک ژ وەزارەتا بەرگریێ و وەزارەتا ناڤخوە و ل گۆر تایبەتمەندیا دەڤەرێن کوردی دێ کار کەن و ئەو یەک ژی بێگومان کارەک گەلەک باشە، لێ بابەتێ نها دانوستاندن ل سەر دهێتە کرن بابەتێ هێزێن پاراستنێ یێن ژنێ نە، هەتا نها ژی ل گەل شامێ دانوستاندن دهێنە کرن دا ئەو ژی ببنە خوەدان ستاتۆیەکا تایبەت و بشێن خزمەتا وەلاتێ خوە بکەن و گۆت: (هەلوەستێ شامێ خراب نینە، لێ هەتا نها نەهاتیە ئێکلاکرن کا دێ هێزێن پاراستنا ژنێ چاوا شێن د ناڤ هێزێن سەربازی و ئەمنی یێن سووریێ دا جهێ خوە بگرن، دانوستاندن هەتا نها ژی بەردەوامن و ئالیێ کوردی نێرینا خوە بۆ شامێ دیار کریە و ئەز وەسا دبینم دێ دەمەکێ نێزیک دا ئەو یەک ژی هێتە ئێکلاکرن).
سەبارەت ب پێشنیازا ئالیێ کوردی ژی ناڤهاتی دیار کر، رێڤەبەریا خوەسەر و هەسەدێ پێشنیاز کرینە کو هێزێن پاراستنا ژنێ وەکو پشکەک ژ هێزێن دژی تیرۆرێ ل سووریێ کار بکەن و ئەو یەک وەکو پێشنیازەک فەرمی ئاراستەی سەرۆک کۆمارێ سووریێ هاتیە کرن، لێ هەتا نها شامێ ب فەرمی بەرسڤا رێڤەبەریا خوەسەر و هەسەدێ نەدایە.
نوونەرێ رێڤەبەریا خوەسەر ل شامێ د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ئاماژە ب ڤێ یەکێ ژی کر، کو نها ئێک ژ بابەتێن هەری گرنگ یێن کو بوویە جهێ دانوستاندنان ل گەل شامێ بابەتێ زمانێ کوردی یە، کوردان دڤێت شام زمانێ کوردی وەکو زمانێ فەرمی ل سووریێ قەبوول بکەت و هەروەسا پەروەردەیا ل دەڤەرێن کوردی ژی ب فەرمی کوردی بیت، بەری نها شامێ هەلوەستەک جودا هەبوو و ئەو یەک ژ ئالیێ کوردان ڤە ب توندی هاتە رەتکرن و نها ل گەل شامێ دانوستاندن بەردەوامن دا بابەتێ زمانێ کوردی ژی بهێتە ئێکلاکرن و گۆت: (بابەتێ زمانێ کوردی بۆ هەموو کوردان ل سووریێ هێلا سۆرە و ئەو یەک بۆ بەرپرسێن شامێ ژی هاتیە دیار کرن، چونکی دەمێ تو هەبوونا مللەتەکێ قەبوول بکەی وی دەمی دڤێت تو زمانێ وی ژی ب فەرمی قەبوول بکەی، ئەو یەک ب فەرمی بۆ شامێ هاتیە دیار کرن و داخواز هاتیە کرن کو بابەتێ زمانێ کوردی وەکو پشکەک ژ مافێن رەوا یێن گەلێ کورد ل سووریێ بهێتە قەبوول کرن).
سەبارەت ب مافێن گەلێ کورد ل سووریێ نوو دا ژی عەبدولکەریم عومەر دیار کر، بەری نها ژی مە بۆ شامێ دیار کریە کو پێدڤیا سووریێ ب دستوورەک نوو و دیموکراتی هەیە کو تێدا مافێن گەلێ کورد ب فەرمی بهێتە گەرەنتیکرن، دستوورێ نها یێ سووریێ گەلەک کێماسیێن خوە هەنە و نابیتە بەرسڤ بۆ داخوازیێن هەموو خەلکێ سووریێ و بێگومان ئەم وەسا دبینین کو ب رێیا دستوورەکێ نوو دێ هەموو مافێن گەلێ کورد ل سووریێ هێنە گەرەنتیکرن، هەتا ئەو یەک نەهێتە کرن بێگومان رەوشا سووریێ ژی ئارام نابیت و ئالۆزیێن هەی دێ بەردەوام بن.
سەبارەت ب چارەنڤیسێ رێڤەبەریا خوەسەر و هێزێن سووریا دیموکرات ژی ناڤهاتی دیار کر، ل گۆر رێککەفتنا ل گەل شامێ هەکە پرۆسیسا ئینتیگراسیۆنێ یا سەرکەفتی بیت وی دەمی بێگومان رێڤەبەریا خوەسەر و هەسەدە نامینن، لێ ژ بۆ ڤێ یەکێ ژی وەکو مە بەری نها دیار کری دڤێت دستوورەک نوو بۆ سووریێ بهێتە دانان و د دستوورێ نوو یێ سووریێ دا ژی هەموو مافێن گەلێ کورد بهێنە گەرەنتیکرن.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ب هەلكەفتا ب دووماهیك هاتنا ئەركێ وی وەك بەرپرسێ نڤیسینگەها ئێكەتییا ئورۆپایێ ل هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل ڕادو بێتۆم كر.
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێ دا بەلاڤكر، د دیدارەكێ دا سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ «سوپاس و پێزانینێن خۆ پێشكێشی ڕادو بێتۆم كرن بۆ پێشئێخستن و ب هێزكرنا پەیوەندیێن ئێكەتییا ئورۆپایێ و هەرێما كوردستانێ د دەمێ ئەركێ وی دا، هەروەسا هیڤییا سەركەفتنێ د ئەركێ وی یێ داهاتی دا بۆ خواست».
ژ ئالیێ خۆ ڤە، ڕادوی سوپاس و پێزانینێن خۆ ئاراستەی نێچیرڤان بارزانی و ئالیێن پەیوەندیدار یێن هەرێما كوردستانێ كرن «بۆ هاریكاری و پشتەڤانییا د دەمێ ئەركێ وی دا پێشكێشی وی كری، هەروەسا دوپاتی ل سەر خواستا ئێكەتییا ئورۆپایێ بۆ ب هێزكرنا پەیوەندییان و هاریكارییا هەڤپشك دگەل هەرێما كوردستانێ دا كر».

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، ب هەلكەفتا دووماهی هاتنا ئەركێ وی وەكی قونسلێ گشتی یێ فەرەنسایێ ل هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل «یان برێم» كر.
د دیدارەكێ دا، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ سوپاس و پێزانینێن خۆ ئاراستەی «برێم» كرن بۆ وان خزمەت و رۆلێ بەرچاڤ یێ وی د بوارێ بهێزكرنا پەیوەندی و دۆستینییا د ناڤبەرا فەرەنسایێ و هەرێما كوردستانێ دا، هەروەسا هیڤییا سەركەفتنێ بۆ وی خواست د ژیان و ئەركێن وی یێن داهاتی دا.
ژ ئالیێ خۆ ڤە، قونسلێ فەرەنسایێ خۆشحالی و شانازییا خۆ دەربڕی ب كاركرنا خۆ ل هەرێما كوردستانێ و سوپاسییا نێچیرڤان بارزانی و دەزگەهێن هەرێمێ كر بۆ وێ پشتەڤانی و ب ساناهیئێخستنان ل دەمێ ئەركێ وی پێشكێشی وی كری.
هەروەسا د دیدارێ دا، هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر خواستا خۆ كر بۆ پتر پێشڤەبرن ب پەیوەندییان و بەرفرە هـكرنا هاریكارییا هەڤپشك، دیسان رەوشا گشتی یا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و پێشهاتێن دەڤەرێ تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ بوو.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، فەرمانا هەرێمی بۆ بلندكرنا پلەیا 729 پلەدارێن هێزێن ئاسایشا ناڤخۆ ل سەر میلاكێ وەزارەتا ناڤخۆ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئیمزا كر.
ل دووڤ بەیاننامەیەكا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، دەركرنا ڤێ فەرمانێ ب پشتەڤانییا یاسایا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ دهێت، پشتی كو هەموو وان پلەداران دەمێ خۆ یێ یاسایی تەمامكری و پێرابوونێن پێدڤی بۆ بلندكرنا پلەیێن وان د جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ دا هاتینە وەرگرتن.
د دووماهیا بەیاننامەیێ دا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ هاتییە كرن، ئەڤ فەرمانە ژ رۆژا ئیمزاكرنێ ل 22/7/2026 ڤە دێ كەڤیتە د بوارێ بجهئینانێ دا و هەموو ئەو پلەدارە دێ ماف و شایستەیێن خۆ یێن یاسایی وەرگرن.

رێڤەبەرێ فەرمانگەها قونسلگەری ل وەزارەتا دەرڤە یا سووری، راگەهاند، شاندەكێ وەزارەتێ بەرەڤ هەولێرێ ب رێ كەفتییە، بۆ دانانا پێنگاڤا ئێكێ بەرەڤ ڤەكرنا قونسلخانەیا سووریایێ ل هەرێما كوردستانێ.
محەمەد یەعقوب عومەر، رێڤەبەرێ فەرمانگەها قونسلگەری ل وەزارەتا دەرڤە یا سووری د بەلاڤۆكەكێ دا ل سەر پلاتفۆڕما X گۆت: شاند بەرەڤ هەولێرێ ب رێ كەفتییە «ل سەر ڕاسپاردەیا وەزیرێ دەرڤە یێ سووری، بۆ دانانا پێنگاڤا ئێكێ بەرەڤ ڤەكرنا قونسلخانەیا سووریایێ ، كو دێ خزمەتا كەسۆكارێن مە ل هەرێما كوردستانێ كەت و دووماهیێ ب كێشەیا ب دەستئێخستنا خزمەتگوزاریێن قونسڵگەری ئینیت».
هەروەسا رۆهن كر كو ئارمانج ژ ڤەكرنا قونسلخانەیێ بۆ ب ساناهیئێخستنا پێشكێشكرنا خزمەتگوزاریێن قونسڵگەری بۆ وەلاتیێن سووری یێن ئاكنجی ل هەرێما كوردستانێ.
جهێ ئاماژەیێ یە هەتا نوكە، 41 قونسۆگەری و نڤیسینگەهێن نوونەرایەتیێ و ئاژانسێن دیپلۆماسی یێن وەلاتان ل هەرێما كوردستانێ هەنە و كار دكەن.

بناس دۆسكی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان، د بەیاننامەیەكا فەرمی دا، ئاشكرا كر كو وی پرسیارەكا پەرلەمانتاری یا فەرمی ئاراستەی وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ كریە داكو شلوڤەكرنێ ل سەر بنەمایێن یاسایی و تەكنیكی بدەت بۆ وێ جوداهییا مەزن یا د بەلاڤكرنا پەترۆلا خاڤ دا دهێتە كرن.
دۆسكی داتایێن مەترسیدار ئاشكرا كرن كو ل دەمەكێ هەرێما كوردستانێ 14% یا ئاكنجییێن ئیراقێ پێكدئینیت، لێ رۆژانە تنێ 50 هزار بەرمیلێن پەترۆلێ بۆ دهێنە تەرخانكرن، د دەمەكێ دا كو مافێ هەرێمێ یێ دەستووری دگەهیتە 182 هزار بەرمیلان.
پەرلەمانتار بناس دۆسكی داخواز ژ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، عەلی فالح زەیدی كر كو ب لەز دەستێوەردانێ بكەت بۆ ب دووماهیئینانا ڤێ زۆرداریێ و مسۆگەركرنا بەلاڤكرنا دادپەروەرانە یا پەترۆلێ ل گۆرەی ماددەیێن 111، 112، 14، 121- برگەیا سیێ یێن دەستووری.
دۆسكی د راپۆرتا خۆ دا دیار كر كو پێدڤیێن هەرێما كوردستانێ ب رۆژانە حەفت ملیۆن لتر پانزین 95،1 ملیۆن لتر دیزل و هزاران تەنێن رۆن و غازی یە، و ڤەگوهاستنا ڤان هەژماران نە هەژمارێن رووتن، بەلكو پێدڤیێن سەرەكی یێن ملیۆنان وەلاتییان و كەرتێن چاندنێ و ساخلەمیێ و كارگەهانە.
پەرلەمانتار بناس دۆسكی ل دووماهیێ داخواز ژ هەموو كوتلە و حزبێن كوردستانی كر كو ب ئێك هەلوەست و دوور ژ جوداهیێن سیاسی، گڤاشتنەكا رەوا بێخنە سەر حوكمەتا فیدرال داكو مافێن وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ بجهـبێنن، و دوپاتی ل سەر وێ كر كو ئەڤ پرسیارە دەستپێكا رێكارێن چاڤدێریێ یە و هەكە بەرسڤەكا تێركەر نەهێت، دێ پەنایێ بەنە بەر هەموو رێكێن دەستووری یێن دی.

سكراتێرا بەرێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ و جێگرا سەرۆكێ پارتا چاكسازی یا توركمان ل كوردستانێ، د بەیاننامەیەكێ دا بۆ رایا گشتی سەبارەت ب كاراكرنا پەرلەمانی و پێكئینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێمێ و وان ئاستەنگ و رێگریێن بەرامبەر، ئاماژە ب وێ چەندێ دكەت كو پشتی دەمەكێ درێژ ب سەر هەلبژارتنان دا بۆری و چاڤەڕێكرن بۆ كۆمبوونان و درەنگكەفتنا بڕیارێن گرنگ یێن سیاسی، گەلێ كوردستانێ ژ ڤێ پتر بهانەیان بۆ كارانەكرنا پەرلەمانی و پێكنەئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتێ تەحەموول ناكەت.
گۆت ژی «وەلاتییان د پرۆسەیەكا دیمۆكراسی دا دەنگ دایە و نوكە چاڤەڕێی وێ چەندێ نە كو دەزگەهێن دەستووری ئەرك و بەرپرسیاریێن خۆ بجهبینن و بەرسڤا پێدڤیێن قۆناغا ئەڤرۆ بدەن».
مۆنا قەهوەچی ئاماژە ب وێ چەندێ دكەت «كاراكرنا پەرلەمانی و بلەزكرنا پرۆسەیا پێكئینانا كابینەیا نوو، تنێ داخوازیەكا سیاسی نینە، بەلكو پێدڤییەكا نیشتمانی یە بۆ پاراستنا جهگیرییا سیاسی، گەشەپێدانا ئابۆری و چارەسەركرنا كێشە و گرفتێن وەلاتییان. هەر دووركەفتن و درەنگكەفتنەكا پتر كاریگەرییا نەڕێنی ل سەر باوەڕییا خەلكی ب دەزگەهان و پرۆسەیا دیمۆكراسی دێ هێلیت».
پتر گۆت «دەمێ وێ چەندێ هاتییە كو هەموو ئالیێن سیاسی د چارچۆڤەیێ بەرپرسیارییا نیشتمانی و بەرژەوەندییا گشتی یا خەلكێ كوردستانێ دا، پێنگاڤێن بلەز و راستەقینە بهاڤێژن بۆ كاراكرنا پەرلەمانی و پێكئینانا حوكمەتەكا نوو كو بشێت بەرسڤدەرا داخوازی و پێدڤیێن رەوا یێن وەلاتییان بیت».
هەروەسا دبێژیت: «گەلێ كوردستانێ كو د سالێن بۆری دا قوربانییەكا زێدە دایە و بەرگەیا سەختی و نەخۆشییان گڕتییە، هەژێ وێ چەندێ یە كو دەزگەهێن دەستووری ب بلەز و ب بەرپرسیاری ڤە كارێن خۆ بكن و سەرنجا وان بۆ چارەسەركرنا گرفت و پێدڤیێن خەلكی بیت وبەرژەوەندییا گشتی داخواز دكەت كو قووناغا چاڤەڕێكرنێ ب دووماهی بێت و هەموو هێزێن سیاسی ل ئاست ڤێ پرسا چارەنووسساز ب بەرپرسیارانە رەفتارێ بكەن».

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، ب هەلكەفتا ب دوماهیك هاتنا ئەركێ وی، پێشوازی ل ئەندرۆ بیزلی، قونسلێ گشتی یێ بەریتانیا ل هەرێما كوردستانێ كر.
د دیدارەكێدا، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ سوپاسییا قونسلێ گشتی یێ بەریتانیا كر بۆ كار و بزاڤێن وی د دەمێ كارێ وی دا بۆ پێشڤەبرنا پەیوەندیێن د ناڤبەرا بەریتانیا و هەرێما كوردستانێ دا، هەروەسا هیڤییا سەركەفتنێ د ئەركێ وی یێ نوو دا بۆ خواست.
ژ ئالیێ خۆ ڤە، قونسلێ گشتی یێ بەریتانیا سوپاسی و پێزانینێن خۆ ئاراستەی نێچیرڤان بارزانی و ئالیێن پەیوەندیدارێن هەرێما كوردستانێ كر ئەوێن هاریكار و پشتەڤان بووین بۆ سەرئێخستنا ئەركێ وی، هەروەسا دوپاتی ل سەر حەزا وەلاتێ خۆ كر بۆ بەردەوامییا ب هێزكرنا پەیوەندیێن وەلاتێ خۆ دگەل هەرێما كوردستانێ دا.