تۆپبارانكرنا حەشدا شەعبی.. پەیامەکە بۆ ئیراقێ یان دەسپێكا قووناغەكا نوی یە؟
شهاب ئاكرەیی
بوردۆمانا سعوودیێ، ئەوا ب هەڤاهەنگیا ڕاستەوخۆ ل گەل فەرماندەییا ناڤین یا ئەمریكی (CENTCOM) دژ ب بنگەهێن گرێدای ب حەشدا شەعبی ڤە ل ناڤا خاكا ئیراقێ هاتیە ئەنجامدان، ڕوودانەكا سەربازی یا دەربازبووی نەبوو؛ لێ هەلگرا نیشان و واتەیێن سیاسی و ئەولەهی یێن كـوورترە كو ژ سنوورێن وێ لێدانێ ب خۆ دەرباز دبن.
سعوودییێ ڕاگەهاند كو ئەڤ ئۆپەراسیۆنە وەك بەرسڤەك بوو بۆ هێرشێن فڕۆكێن بێفڕۆكەڤان (درۆن) كو دامەزراوە یێن نەفتێ ل ڕیازێ و دەڤەرا ڕۆژهەلات ئارمانج كربوون و ئەڤ هێرشە ژ ئاخا ئیراقێ هاتبوونە هاڤێتن، د هەمان دەم دا دوپاتكر كو ئەڤ لێدانە ل سەر بنەمایێ مافێ بەرەڤانیكرنا ڕەوا وبەرگیری ژ خۆ بووینە.
بەلێ پرسیارا كویرتر ئەڤە: چما ڕیاز ژ نەرازیبوونا دیپلوماسی دەرباز بوو بۆ لێدانا ڕاستەوخۆ ل ناڤا ئیراقێ؟ دیارە ئەگەرێ ئێكێ گەهاندنا پەیامەكا بەرپەرچدانێ بوو بۆ گروپێن چەكدار كو جۆگرافیا ئیراقێ دێ نە پاراستی بیت و دا ئیراق نەبیتە پەناگەهەكا ئۆتۆماتیكی بۆ هەر هێزەكا ئاخا وێ وەك سەكۆ بكاربینیت بۆ هێرشكرنا سەر وەڵاتێن هەڤسنوور، ئەگەرێ دوویێ ژی گرێدایە ب حەزا ئەمریكی بۆ سەرنووكرنا یاسایێن بەرهنگاربوونێ دگەل پێكهاتێن نێزیك ژ ئیرانێ، ب بێی كو واشنتۆن ب تەنێ تێچوویێ وێ هەنبەرلبوونێ هەلبگریت.
ل ڤێرێ پشكدارییا سعوودییێ ڕەهەندەكێ ستراتیجی وەردگریت: ڕادگەهینیت كو ئەولەهیا كەنداڤێ ئێدی یا جودا نینە ژ ئەولەهیا ئیراقێ، و هەر گەفەكا بەزێنەرا سنوران دێ بەرسڤەكا بەزێنەرا سنووران دژوارتر بەرانبەر ڕاوەستیت.
دەربارەی ئاگەهدارییا حوكمەتا ئیراقێ ژی، هێشتا ب ناڤ هەڤدژیا شرۆڤەیان دا دەورەدایە، هەلوەستێن فەرمی یێن ئیراقی دەركەفتن كو ئیدانەیا تۆپبارانكرنێ دكەن و ب پێشێلكرنا ئاشكرا یا سەروەریێ دژمێرن، هەروەسا هاتە گۆتن كو ئەڤ لێدانە بوو ئەگەرێ تێكدانا ڤەكۆلینەكا ئیراقی دەربارەی هێرشێن سەر سعوودیێ، لەورا مرۆڤ نكاریت ب بڕیار بێژیت ڕەزامەندیا فەرمی یا ئیراقی هەبوویە، بەلێ ئەگەڕێ هەبوونا پەیوەندیان یان ئاگەهداركرنا پێشوەخت ناهێتە دوورئێخستن، نەخاسمە ئەگەر واشنتون لایەنەكێ ڕاستەوخۆ بیت د هەماهەنگیێ دا، چونكو جوداهیەكا جەوهەری هەیە د ناڤبەرا ئاگەهداربوون ب ئۆپەراسیۆنێ و ڕەزامەندیدان ل سەر؛ دەولەت دبیت بهێتە ئاگەهداركرن دا كو خۆ ژ لێكدانێ دوور بگریت، ب بێی كو ڕەوایەتەكا سیاسی بدەتە لێدانێ.
ئەرێ ئیراق دێ بەرسڤێ دەت؟ دەولەتا ئیراقێ، ب ئەگەرەكا مەزن، دێ نەچیتە ناڤ بەرەڤانیەكا سەربازی دگەل سعوودییێ یان وەڵاتێن ئێكگرتی یێن ئەمریكا، چونكی هەڤسەنگیا هێزێ و بارودۆخێن ناڤخۆیی ڕێكێ نادەنێ، بەرسڤا فەرمی دێ دیپلوماسی و یاسایی بیت: ئیدانەكرن، نەرازیبوون، داخوازكرنا ڤەكۆلینێ و ڕەنگە پێداچوونا تێگەهشتنێن ئەولەهی، بەلێ بەرسڤا مەترسیدارتر دبیت ژ گڕۆپێن چەكدار بهێت كو ئەڤێ تۆپبارانكرنێ وەك ئارمانجكرنا خۆ و وێ هەڤسەنگییا ئەو نوینەرایەتیێ دكەن دبینن، و وی دەمی دبیت بازنێ ئالۆزیێ بەرفراوانتر بیت.
مەترسیا ڤێ ڕوودانێ نە د ژمارا جهێن ئارمانجكری دا یە، لێ د وی نەریت و پێشینەیا مەترسیدار دا یە ئەوا ئاڤا دكەت: ڤەگوهاستنا شەڕی ژ پەیامێن ناڕاستەوخۆ بۆ لێدانێن ئاشكرا ل ناڤا دەولەتەكێ كو دهێتە دانان سەروەریا خۆ هەیە، ئەگەر بەغدا بڕیارا ئەولەهی و چەكی بۆ دامەزراوە یێن خۆ نەزڤڕینیت، دبیت سنورێن وێ ببنە تەنها هێلێن سەر نەخشەیی، د دەمەكێ دا بڕیارێن چارەنڤیسساز ل دەرڤەی دامەزراوەیێن وێ بهێنە دان، ئەو دەولەتا سەروەریا ئەسمان و فەزایا خۆ یا سەربازی كۆنترۆل نەكەت، دێ ڕێكێ دەتە یێن دی كو دارێژتنا ئاینده و ئەولەهیا وێ دیار بكەن.
نها ئیراق ل هەنبەر تاقیكرنەكا دژوار یا سەروەریێ ڕاوەستیایە پێدڤیە ڕێكێ نەدەت ئاخا وێ بۆ هێرشكرنا سەر جیرانێن وێ بهێتە بكارئینان، و د هەمان دەم دا ڕەت بكەت ئاخا وێ ببیتە مەیدانەكا ڤەكری بۆ ئێكلاكرنا حساباتێن هەرێمی، چونكو بەردەوامبوونا دووئاوایییا چەكی و بڕیارێ دێ ئیراقێ كەتە باجدەرا شەڕێن یێن دی، جارەكێ ب ناڤێ بەرپەرچدانێ، جارەكێ ب ناڤێ سەروەریێ، و جارەكێ ژی ب ناڤێ تۆلڤەكرنێ.
