رۆلـێ ژنـا كـورد د پاراستنا وەلاتـی دا
ئیمان لەزگین
تێگەهێ «ژنبوونێ» د ناڤ كلتوورێ هەر گەل و جڤاكەكێ دا، خۆدان ڕەهەند و پێناسەیێن تایبەتە كو ل سەر بنەمایێ بها و نەریتێن دەوروبەر دهێتە نەخشاندن. ئەگەر مرۆڤ ژ دەرڤەی چارچووڤەیێن بەرتەنگ تەماشەی ڕاستیا ژیانێ بكەت، دێ بۆ دیار بیت كو ژن ل هەر جهەكێ بیت، خودیكا پێشكەفتن و كولتوورێ نەتەوەیا خۆیە. د ڤێ چوارچۆڤەیێ دا، پێكهاتەیا خێزانێ وەك قوتابخانا ئێكێ دهێتە نیاسین كو دشێت ڕۆلەكێ سەرەكی بدەتە ژنێ بۆ ئاڤاكرنا پێگەهێ وێ یێ جڤاكی.
دیرۆكاگەلێ كورد دیدەڤاناوێ چەندێیە كو كچ و ژنێن ڤی وەلاتی د قووناغێن جودا جودایێن مێژوویێ دا، د ناڤ خێزان و جڤاكی دا خودان بڕیار و خودان دەستەلات بووینە. وان شیایە مێژوویەكا پڕ ژ سەروەری و سەركردایەتیێ بنڤیسن كو ئەڤڕۆ بوویە پالدەرێ سەرەكی بۆ هێزا ژنا هەڤچەرخ. ژنا كورد هەردەم د بزاڤێ دا بوو داكو قانوونا یەكسانیێ دناڤبەرا خۆ و زەلامی دا بچەسپینیت.د سەردەمێن دێرین دا، ژنا كورد چو جاران ژبەر زەحمەتیا كاران خۆ پاشنە ئێخستیە، بەلكو د ناڤ زەڤی و كارێن چاندنێ دا د بن ناڤێ (زبارێ) دا، ملبملێ زەلامی پێشبركی كریە. دهەمان دەم دا،دەست ڕەنگینیا وێ د بوارێن ڕستن و دڕوار و كارێن دەستی دا، مۆرەكەكا مللی و خۆمالی دایە بەرهەمێن كلتووری كو شوین تبلێن وێ تا ئەڤڕۆ لێ دیارن. زێدەباری ئەركێن ناڤمالێ، وێ خودانكرن وڕێڤەبرنا تەرش و تەوالی و دابینكرنا پێدڤیێن خێزانێ وەك بێریاتی و نانپاتنێ دكر. ئەڤ ڕاستییە بۆ مە دوپات دكەت كو وێ حەز ژ ژیانا گرتیا د ناڤ چار دیواران دا نەكریە، بەلكو هەردەم ل دویڤ ئازادیا كەسایەتیا خۆ بوویە.ڕۆلێ ژنا كورد د جڤاكێ دا گەلەك مەزن بوو؛ ئەو ڕابەر و پەروەردەكارەكا دلسۆز بوو. د دەمێن كو دەستهەلاتێن داگیركەر هەولا حەلاندن و بەرزەكرنا ناسنامەیا كوردی ددا، دایكێن كورد د ناڤ مالێن خۆ دا بووینە قارەمان بۆ ڕاگرتنا زمان و فولكلۆر و دابونەریتێن ڕەسەن، دا كۆ نفشێن نووی ژ ڕەوشت و كولتوورێ خۆ یێ نەتەوەیی دویر نەكەڤن. تەنانەت د وارێ ڕاگەهاندنێ دا، كو ل سەردەمێن پێشتر ژبەر ئاستەنگێن جڤاكی كاركرن تێدا پڕی ئاریشە بوو، ژنا كورد ب ڕێكا بەلاڤكرنا هۆزان و گۆتنا سترانێن نیشتمانی، ورەیا شۆڕشگێڕان ل دژی دوژمنان بلند ڕادگرت.ئەڤ كولتوورێ زەنگین یێ كو ئەڤڕۆ ل سەرانسەری كوردستانێ ب ڕێیا فیستەڤالێن جلوبەرگ و فولكلۆری دهێتە نمایشكرن، بەرهەمێ وێ چاندنا كولتووری یە یا كو ژ لایێ دایكان ڤە هاتیە پاراستن. لاپەرێن مێژوویا مە تژی نە ژ ناڤێن سەركردە و ژنێن چاڤنەترس مینا (خانزادا سۆران حەبسە خانا نەقیب و میناخان) و چەندین نموونێن دی د بیاڤێن جودا جودا دا. ئەڤڕۆ ژی، كچ و ژنێن كورد د پێشەنگیا پاراستنا ئاخ و وەلاتی دانە. د شەڕێ دژی مەزنترین هێزا تیرۆریستی (داعش) دا، كچێن پێشمەرگە و شەڕڤان د سەنگەرێن دەسپێكێ دا چەك هەلگرت و دیمەنێن كێموێنە یێن قوربانیدانێ پێشكێشی جیهانێ كرن. ڤێ چەندێ تێڕوانینەكا نووی د ئاستێ نێڤدەولەتی دا دەربارەی شیان و باوەریا ژنا كورد دروستكر و دوپاتكر كو د ڕێڕەوا پاراستنا وەلاتی دا چ جوداهی د ناڤبەرا ڕەگەزان دا نینە.
ژنا كورد چ ل سەردەمێن كۆچەری و ژێر چادران دا بیت، یان د كۆچكێن میرنشینان دا بیت، و چ ئەڤڕۆ د ناڤ هۆلێن پەرلەمان، زانكۆ و سەنگەرێن بەرگریێ دا بیت، هەردەم ستوینەكا بهێز بوویە بۆ ڕاگرتنا پێكهاتەیا وەلاتی.ل سەردەمێن كەڤن دا، جوداهیا ڕەگەزی ل سەرانسەری جیهانێ زولم و نەداپەروەریەكا مەزن ل ڕەگەزێ مێ دكر، كو شوینوارێن وێ تا نها ژی د دیارن. لێ ئەڤڕۆ ژی، خەباتا ژنا كورد یا بەردەوامە بۆ چەسپاندنا دادپەروەریێ، داكو جڤاك ب چاڤەكێ یەكسان تەماشای مرۆڤان بكەت بێی جوداهیا نێر و مێبوونێ، و هەردو ڕەگەز د ماف و ئەرك و بەرپرسیاریەتیا ژیانێ دا پشكدار بن. پاراستنا وەلاتی بتنێ ب ڕێیا چەكی نابیت، بەلكو ب هوشیاری و دێكیۆمێنتكرنا مێژوویێ ژی دبیت. لەوڕا، پێدڤیە دەزگەهێن ڕاگەهاندنێ و پەروەردەیێ ئەڤێ مێژوویا زێڕین یا ژنا كورد بنڤیسن و ببپارێزن؛ چونكی ئەو نیڤا جڤاكی یە و نیڤا دی ژی ل ژێر دەستێن وێ پەروەردە دبیت.
