فـرۆشگەهـ بـۆ ڕەنگڤەدانـا پەیوەندیێن جڤاكـی
خوناڤ عەبدولرەحمان
ئەم وەك جڤاكناس، شیانێن تێبینی و چاڤدێریكرنا ڕەفتارێن جڤاكی ل دەف مە هەنە، هەر جهێ ئەم دچینێ بەری هەر تشتەكی ئەم دەست ب چاڤدێریێ دكەین، لەورا بۆ دەمەكێ درێژ من تێبینییا دیاردەیەكێ د ناڤ فرۆشگەهان دا كریە؛ چوونا د ناڤ فرۆشگەهەكێ دا، گەلەك ژ وێ چەندێ مەزنترە كو مرۆڤ بتنێ كەلوپەلەكی بكڕیت، بەلكو ئەزموونەكا جڤاكی یە. هەر كڕیارەك ب هندەك چاڤەڕێكرنان دچیتە ژۆر: ب ڕێزڤە پێشوازی لێ بهێتەكرن، بێهنفرەهی گوهـ لێ بهێتە گرتن و ب ڕێزڤە سەرەدەری ل گەل بهێتەكرن. لێ گەلەك كەسان ئەڤ چەندە دیتییە كو دەمێ دچنە د فرۆشگەهەكێ دا هەست دكەن یێن دهێنە پشتگوهـ ئێخستن، یان ب لەز و بەز كارێ وان دهێتە كرن، یان ژی سەرەدەریەكا نەجوان دگەل دهێتە كرن. ئەڤ چەندە پرسیارەكا گرنگ ژبۆ مە دروست دكەت: بۆچی هندەك ژ خۆدانێن فرۆشگەهان نەشێن سەرەدەریەكا ب ڕێز ل گەل كڕیاران بكەن و كارتێكرنا ڤێ چەندێ ل سەر كڕیار و خۆدان كاران ب خۆ چییە؟
ڤەكۆلینێن ل سەر ئاستێ خزمەتگوزاریێ ب بەردەوامی ئەڤ چەندە سەلماندییە كو كڕیار (ئەو كەسێ تشتان دكریت) جهێ كاران و فرۆشگەهان نا هەلسەنگینن لدویڤ وێ چەندێ كا خۆدانێ كاری چاوا هزر د باشییا كارێ خۆ دا دكەت یان كا كەلوپەلێن وی هەتا چ ڕادە ب كوالێتینە، بەلكو لدویڤ وێ ئەزموون و سەرەدەریا ل گەل وان دهێتەكرن. ڤەكۆلین دیاردكەن كو خەلك خزمەتگوزاریێ ل سەر بنەمایێ چەند فاكتەرێن سەرەكی دهەلسەنگینن، ژ وان ژی: باوەری، بەرسڤدان و سەرەدەریەكا جوان، دەستپاكی، و یا ژ هەمییان گرنگتر (هەڤسۆزی). دەمێ كڕیار هەست دكەن كو پرسیارێن وان دهێنە پشتگوهـ هاڤێتن، یان گرنگی ب داخوازێن وان ناهێتەدان، یان ب بێهن تەنگی سەرەدەری ل گەل وان دهێتەكرن، ل وی دەمی دێ وەسا هزر كەن كو هەمی خزمەتگوزارییا وی جهی یا لاوازە، هەتا ئەگەر كەلوپەلێن وان ب خۆ د ئاستەكێ گەلەك باش یێ كوالێتیێ ژی دا بن.
هەروەسا ڤەكۆلینێن دەروونی ئاماژەی ب وێ چەندێ ددەن كو سەرەدەریا خراب دگەل كڕیاران ژ لایێ خۆدانێ كاری ڤە هەردەم نە یا بێ ئەگەرە. ئەو كەسێن ل پێشوازییا كڕیاران كار دكەن، گەلەك جاران كارەكی دكەن كو دەروونناس ب (ئەركێ سۆزداری ـEmotional labor) ددەنە نیاسین، كو ئەو ژی بزاڤەكا بەردەوامە بۆ كۆنترۆلكرنا هەستێن خۆ د دەمێ سەرەدەریێ دا ل گەل كەسێن دی. بەلێ د هەمان دەم دا دەمژمێرێن درێژ یێن كاری، پەستانێن دارایی و خێزانی، هەڤڕكی، و سەرەدەریێن بەردەوام یێن تژی سترێس، دشێن هێدی هێدی ببنە ئەگەرێ وەستیان و داكەفتنا سۆزداریێ لدەف خودانێن كاری. هەر چەند بێهن فررهی كێم ببیت، بێزاری پتر دیار دبیت و ئەڤە ژی وەدكەت كو كونترۆلا كەسی ل سەر ڕەفتارێن وی كێم ببیت. هەر چەندە ئەڤ پەستانە هاریكارن بۆ تێگەهشتنا هندەك ڕەفتاران، لێ نابنە بەهانە بۆ وێ چەندێ كو سەرەدەرییەكا بێ ڕێزی دگەل كڕیاران بهێتە كرن.
بەلگەیێن زانستی دیار دكەن كو ڕازیبوونا كڕیاری ب ڕێژەیەكا بەرچاڤ گرێدایی وێ چەندێ یە كا پێشبینیێن وی ل گەل ڕاستیێ دگۆنجن یان نە. دەمێ كڕیار چاڤەڕێی سەرەدەرییەكا جوان دكەن لێ تووشی پشتگوهـ ئێخستن و بێ ڕێزیێ دبن، دێ بێ هیڤیبوون ل دەڤ پەیدا بیت. تشتێ بالكێش ئەوە، ڤەكۆلین دیاردكەن كو گەلەك جاران خەلك یێ ئامادەیە پارەیەكێ پتر ل فرۆشگەهەكا دی بدەت، ئەگەر بزانن دێ ب دلۆڤانی، ڕێزگرتن و پڕۆفێشنالی سەرەدەری دگەل وان هێتە كرن.
ل دوماهییێ ژی، خزمەتكرنا كڕیاران ب ڕێز ڤە نەبتنێ ژبۆ زێدەكرنا فرۆشتنێ یە، بەلكو ڕەنگڤەدانا ژیرییا سۆزداری، هەڤسۆزیێ و تێگەهشتنێ یە بۆ پەیوەندیێن مرۆڤایەتی. هەر سەرەدەرییەك، هەرچەندە یا كورت ژی بیت، وێ چەندێ دنەخشینیت كا كڕیار دێ چاوا وی جهی ل بیرا خۆ ئینن. پێشوازییەكا گەرم، بێهنفرەهی و ڕێزگرتنا ڕاستەقینە چ تێچوو نەڤێن، لێ دگەل هندێ ژی ژ بهادارترین كارانە كو هەر خۆدان كارەك بشێت بكەت.
د هەر جڤاكەكێ دا، جهێن بازرگانی نەبتنێ جهێ كڕین و فرۆشتنێ نە، بەلكو ئەو جهن كو پەیوەندیێن جڤاكی لێ دهێنە ئاڤاكرن. كڕیار نە ئەگەرێ ڕاوەستاندنا كارینە؛ بەلكو ئەو ب خۆ ئەگەرێ هەبوونا وی كاری نە. سەرەدەرییا ب ڕێز دگەل خەلكی، نە بتنێ مفای دگەهینیتە كارێن تاكەكەسی، بەلكو باوەریێ د ناڤ جڤاكی دا ب هێزتر دكەت و هاریكارە بۆ هەبوونا ئابوورەكێ خۆجهییێ ساخلەمتر. لەوما ڕێزگرتن، نە بتنێ ڕەوشتەكێ جوانە، بەلكو بەرپرسیارییەكا جڤاكی یە و د هەمان دەم دا وەبەرهێنانەكا دەمدرێژە بۆ مسۆگەركرنا سەركەڤتنێ.
