مێژووپـەرێـسی
فـازل عـومـەر
هندی ئەز دنێڕم، دەگمەن نەبت، دبینم؛ مرۆڤ ب سروشتێ خوە بەندەوارێن زەمانێ بەرێنە! بەردەوام ئەڤ دەستەواژە دهێنە گوهێن مە: «»خوەزیكێن بەرێ»»، «»بەرێ مرۆڤ دلۆڤانتر بوون»»، «»بەرێ هەمی تشت ب تامتر بوون»»، بەرێ و بەرێ و قەنجیێن وێ خلاس نابن!
ب ڕاستی ئەز نزانم بۆچی ئەم هۆسا هزر دكەین، هەكەرچی، بەس سێ چار چركەكان هزرا خوە بكەین، دێ زانین: ئیرۆ، ب هەمی كێماسیێن خوە ڤە، ژ بەرێ خوەشترە. ئەرێ بۆچی ئەم وەسا هزر دكەین و دبێژین؟ من گۆتە خوە، نەدوورە: ژبەر سادەتیا ژیانا بەرێ بت، ئان بچووكاتی و بێ-بەرپرسیا مە ژ دەست دای.
بەرێ، ئەوێ دو سێ هەڤڕان د مالێ دا هەبان، شاه بوو؛ ئەوێ باوەشینكەك هەبایە ئەفندی بوو؛ هاتن و چۆن ب پێیان بوو و یێ هەسپەك هەبایە، ئەوی بالەفڕەك هەبوو؛ ئاڤ دهاتە كێشان؛ خوە د ئاڤێ ئێخستن جۆرەكێ سەرشووشتنێ بوو؛ دوختۆر سەیدایێ گوندی بوو ئان هۆستا بوو، و دەرمان هندەك گیا بوون، كەسێ نەدزانی بۆچی دەرمانە؛ ئامان سفر بوون و ژەنگاری بوون؛ ئەوا دبێژنێ كارەڤ و تەلەفۆن و تەلەڤزیۆن…. هندەك باژێڕیان هەبوون؛ هۆسا پێڤە هەڕە، دێ بینی، ڕۆژ بۆ ڕۆژێ، پێدڤیێن ژیانێ مشەترن، ب سانەهیترن، خوەشترن، زووتر دگەهن، بێجوداهیترن، بەردەستترن،… لێ ئەم پەسنێن وەختێ بەرێ دكەین، وەختێ ترمبێل و بالەفڕ دەوار، وەختێ پاریێ نانی هزرەت و هەكەر كولی هاتبایە خەلك ژ برسێ دمرن، وەختێ دەرمان هندەك گیا و ڤاكسینێ خوریكان و سۆركان و فالنجێ… نە د خەریتەیا زانینێ دا… ئەم ناڤبەرا دو وەختانین، ئێكی هەرتشتێ تو هزر بكەی ئان نەبوو ئان ب سەد دەرد و بەلا پەیدا دبوو، و یێ دی هەرتشت هەیە و هند زەهمەت نینە، مرۆڤ بگەهتێ. لێ ئەم پەسنێن سەردەمێ نەیێ دكەین و دهاڤێژینە سەردەمێ هەیینێ!
چاوا بت، پشتی خواندن و لێگەڕانێ بۆ من چاڤڕۆنیەك باشتر پەیدا بوو. زانا وەسا هزر دكەن، ئەڤ هەستە گرێدایی بویەر و ڕوودانێن بەرێیە و ئاشكرابوونا ئەنجامانە. بەرێ یا قەومی و تو ئەنجامان و ژێ ڕزگاربوونا خوە دزانی، لێ ئەڤرۆ و سوبەهی ئەنجام نەدیارن. و هەرتشتێ ئەنجام نەدیار، مرۆڤ وەكو خەتەر دناست، و ژێ دترست.
بەرێ ب هەمی خوەشی و نەخوەشیێن خوە ڤە، كارێ دەمێ بۆریە، یا بوویە چیڕۆك و ئەم ژێ دەربازبووینە. ب گۆتنەكا دی، هەمی دەمێ بۆری- ب تال و شرینێن خوە ڤە، بۆ مە سەركەفتنە! خوەشیێن وی دەمی، مە ژ دەست داینە و مە دڤێت دوبارە ببن ئان ئەم ب ڤەگێڕانێ جارەكا دی، خوەشیێ ژێ دبینین، و نەخوەشیێن وی وەختی، بەلابوون و ئەم ژێ ڕزگار بووینە، و وەختێ دوبارە دكەین، هەست ب قەهرەمانیێ دكەین؛ هەست ب سەركەفتنێ دكەین. لەو، ل هەردو ڕەخان بیرهاتنێن خوەشن بۆ مە.
ژ بەر گرنگیا ئەڤێ مژارێ، هەستا ڤەگەڕانێ بۆ جهی و دەمی، ئەڤ مژارە هاتیە خواندن و پۆلاندن. مە د كوردی دا، خەریبی هەیە homesickness بۆ دووركەفتنێ ل جهی ئان جڤاكێ، و ئەڤە هەستەكا سروشتیە، لێ ئەوا دبێژنێ نۆستالژیا Nostalgia تاكو ڕادەیەكێ دژوارتر و هزریترە، و یا ژ نۆستالژیا خرابتر پاشڤەگەڕانە بۆ سەردەمێن دێرین Declinism، ئەڤە وەكی نەساخیەكا هەبوونگەرییە، مرۆڤ كار دكەت بۆ مێژوویێ ڤەگەڕت و لێ بژیت.
چاوا بت، كەس دژی هەلبژارتنا مرۆڤی نینە، و كەس دژی ئاوایێ ژیانێ ژی نینە، و كەس دژی هەستكرن ب خەریبیێ ژی نینە، لێ. مە بڤێت نەڤێت، پێدڤیە ل سەردەمێ خوە بژین، و پشتڕاست بین، هەسپ جهێ ترمبێلێ ناگرت و سیمەرخ جهێ بالەفڕێ ناگرت.
